❤16👍7👏4👎3
Forwarded from Mehdi Fatehi
«به خاطر یک نخ سیگار»؛ رمانی درباره زخم‌های تاریخی، کابوس و شقاوت
مراسم رونمایی رمان «به خاطر یک نخ سیگار» نوشته مهدی فاتحی با حضور جمعی از نویسندگان، هنرمندان و علاقه‌مندان ادبیات، از جمله محمد قائد و داریوش مودبیان، برگزار شد. در این مراسم مهدی یزدانی‌خرم، خوشه شایان، سعید ذهنی و مسعود بربر درباره این رمان و جایگاه آن در کارنامه ادبی فاتحی سخن گفتند و نویسنده نیز بخشی از رمان را برای حاضران خواند.
در ابتدای مراسم، مسعود بربر با اشاره به سوابق ادبی و فرهنگی مهدی فاتحی، استمرار فعالیت او در طول حدود دو دهه در داستان‌نویسی، روزنامه‌نگاری ادبی و سینمایی و آموزش را ارزشمند دانست و به جوایز ادبی، تألیف کتاب‌ها، ترجمه‌ها و مقالات او اشاره کرد.
فاتحی در ادامه بخشی از «به خاطر یک نخ سیگار» را خواند؛ فصلی که شخصیت داستان پس از تولد در آبادان، در میان آشوب، جنگ و مهاجرت قرار می‌گیرد. او با اشاره به وضعیت امروز و زخم‌های تاریخی نسل خود گفت: «در این رمان، کابوس‌ها ریشه شخصی ندارند؛ آن‌ها از دل تاریخ بیرون می‌زنند. راوی داستان درست در روزی به دنیا می‌آید که سینما رکس آبادان در آتش سوخت. او میراث‌دار قحطی‌ها، جنگ‌ها، آوارگی‌ها و تروماهای جمعی است.»
یزدانی‌خرم: «به خاطر یک نخ سیگار» رمان شقاوت است
مهدی یزدانی‌خرم، نویسنده، روزنامه‌نگار و منتقد، با اشاره به فضای ادبی سال‌های اخیر و رواج آثار فله‌ای و بی‌ارزش، «به خاطر یک نخ سیگار» را نمونه‌ای از ادبیات جدی و حقیقی دانست و انتشار آن را برای جامعه ادبی غنیمت توصیف کرد. او با اشاره به اینکه این رمان سال‌ها امکان انتشار در ایران را نداشته است، گفت حیف است آثاری از این دست در زمان خود منتشر نشوند.
یزدانی‌خرم این اثر را «رمان شقاوت» نامید؛ رمانی که به اعتقاد او قابل خلاصه شدن نیست. او درباره دو شخصیت اصلی رمان گفت که می‌توان آن‌ها را دو شخصیت مستقل یا دو وجه از یک شخصیت واحد دانست: یکی از خوابیدن می‌ترسد و با مصرف قهوه تلاش می‌کند بیدار بماند و دیگری در پی خواب است. در میان این دو نیز پیرمردی قرار دارد که به تعبیر یزدانی‌خرم، یادآور پیرمرد خنزرپنزری «بوف کور» هدایت است و به شکلی بر فضای رمان حاکم است.
به گفته یزدانی‌خرم، «به خاطر یک نخ سیگار» از شاخصه‌های رمان‌های اکسپرسیونیستی برخوردار است؛ جریانی که در ادبیات فارسی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. او بی‌رحمی رمان نسبت به رئالیسم و واقعیت را یکی از ویژگی‌های آن دانست و گفت این اثر به خواننده امکان همذات‌پنداری آسان با شخصیت‌ها را نمی‌دهد و فضایی برای «گرم شدن» و آسوده شدن در اختیار او نمی‌گذارد.
یزدانی‌خرم همچنین به زبان ویژه فاتحی اشاره کرد و راوی رمان‌های او را «خونسرد» دانست؛ راوی‌ای که با وجود خونسردی، ضربات گزنده‌ای وارد می‌کند و در روایتش مانند حرکت قلم یک نقاش اکسپرسیونیست روی بوم، ضربه می‌زند. او پایان‌بندی رمان را استادانه و باشکوه توصیف کرد و گفت پایان اثر چیزی نیست که خواننده هنگام خواندن بتواند به‌راحتی حدس بزند.
او همچنین رمان‌نویسی فاتحی را به‌شدت ضدنوستالژی دانست؛ چه در مواجهه با مکان و چه در مواجهه با زمان. یزدانی‌خرم فضای ذهنی فاتحی را برآمده از فضای ملتهب دهه هشتاد توصیف کرد و او را نویسنده‌ای جدی دانست که برخلاف جریانی که برای جلب مخاطب تلاش می‌کند، مسیر خود را دنبال می‌کند و به ساختار و روایت اکسپرسیونیستی وفادار است.
به اعتقاد یزدانی‌خرم، فاتحی تاریخ زیسته خود را با شقاوت، بی‌رحمی و نفرت روایت می‌کند و از حقیقت گریزی ندارد. او همچنین گفت‌وگوی مداوم فاتحی با هدایت، بهرام صادقی و دیگر نویسندگان جدی ادبیات پیش از خود را از عوامل اهمیت آثار او دانست و تأکید کرد ادبیاتی که با گذشته و پیشینه خود گفت‌وگو نکند، ادبیاتی ابتر است.
خوشه شایان: «کابوس‌های مرا نوشته بود»
خوشه شایان، نقاش و مجسمه‌ساز، با اشاره به آغاز متفاوت و خاص رمان گفت فاتحی در همان ابتدای اثر خواننده را در موقعیتی قرار می‌دهد که نمی‌داند خواب می‌بیند یا بیدار است، راوی کدام شخصیت است و اساساً با دو نفر مواجه است یا یک نفر. به گفته او، راوی به شکلی خودآزارانه هم از رنج و کابوس خود لذت می‌برد و هم از آن می‌گریزد.
شایان با اشاره به حضور مسائل اجتماعی و وقایع دهه‌های هشتاد و نود در رمان گفت هنگام خواندن اثر احساس کرده است نویسنده «کابوس‌های مرا نوشته است». به گفته او، بسیاری از اتفاقات رمان چنان آشنا بوده‌اند که گویی برای خودش رخ داده‌اند.
او با تأیید نظر یزدانی‌خرم درباره پیوند رمان با تاریخ ادبیات ایران، از حضور و تأثیر آثاری چون «خوابگرد» گلشیری، «تاریکخانه» هدایت و «ملکوت» بهرام صادقی در جهان رمان سخن گفت.
مراسم رونمایی رمان «به خاطر یک نخ سیگار» نوشته مهدی فاتحی با حضور جمعی از نویسندگان، هنرمندان و علاقه‌مندان ادبیات، از جمله محمد قائد و داریوش مودبیان، برگزار شد. در این مراسم مهدی یزدانی‌خرم، خوشه شایان، سعید ذهنی و مسعود بربر درباره این رمان و جایگاه آن در کارنامه ادبی فاتحی سخن گفتند و نویسنده نیز بخشی از رمان را برای حاضران خواند.
در ابتدای مراسم، مسعود بربر با اشاره به سوابق ادبی و فرهنگی مهدی فاتحی، استمرار فعالیت او در طول حدود دو دهه در داستان‌نویسی، روزنامه‌نگاری ادبی و سینمایی و آموزش را ارزشمند دانست و به جوایز ادبی، تألیف کتاب‌ها، ترجمه‌ها و مقالات او اشاره کرد.
فاتحی در ادامه بخشی از «به خاطر یک نخ سیگار» را خواند؛ فصلی که شخصیت داستان پس از تولد در آبادان، در میان آشوب، جنگ و مهاجرت قرار می‌گیرد. او با اشاره به وضعیت امروز و زخم‌های تاریخی نسل خود گفت: «در این رمان، کابوس‌ها ریشه شخصی ندارند؛ آن‌ها از دل تاریخ بیرون می‌زنند. راوی داستان درست در روزی به دنیا می‌آید که سینما رکس آبادان در آتش سوخت. او میراث‌دار قحطی‌ها، جنگ‌ها، آوارگی‌ها و تروماهای جمعی است.»
یزدانی‌خرم: «به خاطر یک نخ سیگار» رمان شقاوت است
مهدی یزدانی‌خرم، نویسنده، روزنامه‌نگار و منتقد، با اشاره به فضای ادبی سال‌های اخیر و رواج آثار فله‌ای و بی‌ارزش، «به خاطر یک نخ سیگار» را نمونه‌ای از ادبیات جدی و حقیقی دانست و انتشار آن را برای جامعه ادبی غنیمت توصیف کرد. او با اشاره به اینکه این رمان سال‌ها امکان انتشار در ایران را نداشته است، گفت حیف است آثاری از این دست در زمان خود منتشر نشوند.
یزدانی‌خرم این اثر را «رمان شقاوت» نامید؛ رمانی که به اعتقاد او قابل خلاصه شدن نیست. او درباره دو شخصیت اصلی رمان گفت که می‌توان آن‌ها را دو شخصیت مستقل یا دو وجه از یک شخصیت واحد دانست: یکی از خوابیدن می‌ترسد و با مصرف قهوه تلاش می‌کند بیدار بماند و دیگری در پی خواب است. در میان این دو نیز پیرمردی قرار دارد که به تعبیر یزدانی‌خرم، یادآور پیرمرد خنزرپنزری «بوف کور» هدایت است و به شکلی بر فضای رمان حاکم است.
به گفته یزدانی‌خرم، «به خاطر یک نخ سیگار» از شاخصه‌های رمان‌های اکسپرسیونیستی برخوردار است؛ جریانی که در ادبیات فارسی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. او بی‌رحمی رمان نسبت به رئالیسم و واقعیت را یکی از ویژگی‌های آن دانست و گفت این اثر به خواننده امکان همذات‌پنداری آسان با شخصیت‌ها را نمی‌دهد و فضایی برای «گرم شدن» و آسوده شدن در اختیار او نمی‌گذارد.
یزدانی‌خرم همچنین به زبان ویژه فاتحی اشاره کرد و راوی رمان‌های او را «خونسرد» دانست؛ راوی‌ای که با وجود خونسردی، ضربات گزنده‌ای وارد می‌کند و در روایتش مانند حرکت قلم یک نقاش اکسپرسیونیست روی بوم، ضربه می‌زند. او پایان‌بندی رمان را استادانه و باشکوه توصیف کرد و گفت پایان اثر چیزی نیست که خواننده هنگام خواندن بتواند به‌راحتی حدس بزند.
او همچنین رمان‌نویسی فاتحی را به‌شدت ضدنوستالژی دانست؛ چه در مواجهه با مکان و چه در مواجهه با زمان. یزدانی‌خرم فضای ذهنی فاتحی را برآمده از فضای ملتهب دهه هشتاد توصیف کرد و او را نویسنده‌ای جدی دانست که برخلاف جریانی که برای جلب مخاطب تلاش می‌کند، مسیر خود را دنبال می‌کند و به ساختار و روایت اکسپرسیونیستی وفادار است.
به اعتقاد یزدانی‌خرم، فاتحی تاریخ زیسته خود را با شقاوت، بی‌رحمی و نفرت روایت می‌کند و از حقیقت گریزی ندارد. او همچنین گفت‌وگوی مداوم فاتحی با هدایت، بهرام صادقی و دیگر نویسندگان جدی ادبیات پیش از خود را از عوامل اهمیت آثار او دانست و تأکید کرد ادبیاتی که با گذشته و پیشینه خود گفت‌وگو نکند، ادبیاتی ابتر است.
خوشه شایان: «کابوس‌های مرا نوشته بود»
خوشه شایان، نقاش و مجسمه‌ساز، با اشاره به آغاز متفاوت و خاص رمان گفت فاتحی در همان ابتدای اثر خواننده را در موقعیتی قرار می‌دهد که نمی‌داند خواب می‌بیند یا بیدار است، راوی کدام شخصیت است و اساساً با دو نفر مواجه است یا یک نفر. به گفته او، راوی به شکلی خودآزارانه هم از رنج و کابوس خود لذت می‌برد و هم از آن می‌گریزد.
شایان با اشاره به حضور مسائل اجتماعی و وقایع دهه‌های هشتاد و نود در رمان گفت هنگام خواندن اثر احساس کرده است نویسنده «کابوس‌های مرا نوشته است». به گفته او، بسیاری از اتفاقات رمان چنان آشنا بوده‌اند که گویی برای خودش رخ داده‌اند.
او با تأیید نظر یزدانی‌خرم درباره پیوند رمان با تاریخ ادبیات ایران، از حضور و تأثیر آثاری چون «خوابگرد» گلشیری، «تاریکخانه» هدایت و «ملکوت» بهرام صادقی در جهان رمان سخن گفت.
❤6👎3