Forwarded from حداقلْ کلانشهر
📖 اولیس
🖊 جیمز جویس
📅 سال انتشار: ۱۹۲۲
🔰 این نسخه براساس تعامل با هوش‌مصنوعی تهیه شده است و از نظر ما همچنان نسخه‌ی اول از این ترجمه هست. نسخه‌های بعدی نسبت به یافته‌های تازه‌تر و توامندی‌های بیشتر در آینده به روز می‌شود. اصل راه برای ما که ارائه‌ی یک ترجمه‌ی کامل (با تمام کاستی‌ها) از این کتاب بود، پیموده شد. امیدوارم لذت ببرید.
🔹 ترجمه از
📇 ChatGPT(OpenAI)
📣 حداقلْ کلانشهر
🔗 @AtLeastLiterature
🖊 جیمز جویس
📅 سال انتشار: ۱۹۲۲
🔰 این نسخه براساس تعامل با هوش‌مصنوعی تهیه شده است و از نظر ما همچنان نسخه‌ی اول از این ترجمه هست. نسخه‌های بعدی نسبت به یافته‌های تازه‌تر و توامندی‌های بیشتر در آینده به روز می‌شود. اصل راه برای ما که ارائه‌ی یک ترجمه‌ی کامل (با تمام کاستی‌ها) از این کتاب بود، پیموده شد. امیدوارم لذت ببرید.
🔹 ترجمه از
📇 ChatGPT(OpenAI)
📣 حداقلْ کلانشهر
🔗 @AtLeastLiterature
👎4❤1
خوسه_دونوسو نویسنده شیلیایی است که اعتقادی به رئالیسم جادویی ندارد و آن را سم ادبیات آمریکای لاتین می‌داند سمی که باید از ان رها شد.
حکومت نظامی فقط درباره حکومت پینوشه نیست. هیچ نامی از او برده نمی شود این رمان درباره حکومت دیکتاتوری است و مردمی مفلوک، سرکوب شده، ناامید ،خسته از مبارره و از هم گسیخته است.
شخصیت اصلی رمان خواننده‌ای به نام مانونگو ورا است که بعد از ۱۳ سال دوری از وطن، حال برای مراسم خاکسپاری همسر پابلو نرودا به شیلی بازگشته است. او در خارج از کشور برای بسیاری از شعرهای نرودا آهنگ ساخته، خوانده و شهرتی به هم زده است. بازگشتش به وطن زمانی است که حکومت نظامی چون بختکی بر زندگی روزانۀ مردم افتاده و نیروهای مبارز سرخورده و افسرده، و ناتوان از ترسیم آینده‌اند.
کل رمان در یک روز اتفاق می‌افتد از سرخوردگی مانونگو در روز ورودش و دیدن هم حزبی های قدیمی اش که کاری از دست‌شان برنمی‌آید، گذراندن شبی با معشوقِ سابقش که به دنبال کشتن شکنجه‌گرش است و صبح مراسم که او می‌فهمد با رفتن و ناله کردن و مبارزه به شیوه قبل،کاری از پیش نمی‌برد و سرکوب و فساد تمام جامعه را گرفته است. او تصمیم می‌گیرد بماند و نسل بعد از خود را پرورش دهد با تنها راه رهایی بخش ممکن یعنی ادبیات.
خواندن این رمان جدا از اینکه با تجربیات ما گره خورده و امتیازش به اینکه تنها راه گذشتن از استبداد و مبارزه خواندن و آگاه شدن است نه تیر و فشنگ،آزار دهنده هم هست؛اینکه چیزی که او آنرا فاجعه می‌نامد و خشونت پلیس و سرکوبی که او را متحول می‌کند از اتفاقات و اخبار روزمره ماست.
زیستن در دل فاجعه و قهر وحشتناک واقعیت، خواه ناخواه در قلب و ناخوداگاه ما تاثیر می‌گذارد و کمتر اتفاق وحشتناکی در دنیای دیگر تو را به لرزه می‌اندازد.تنها زیستن در دل ادبیات و هنر است که نازکی خیالت را تازه نگه می‌دارد تا آنچه دیکتاتورها می‌‌خواهند به دست نیاورند:پوست کلفت شدن شهروند.
در انتهای رمان نویسنده‌ای برای کودکان داستان می‌خواند و از تاریخ می‌گوید؛از ما که گذشت شاید ادبیات، هنر و آگاهی نسل آینده را از این وضعیت فاجعه بار نجات دهد.
#مهدی_فاتحی
حکومت نظامی فقط درباره حکومت پینوشه نیست. هیچ نامی از او برده نمی شود این رمان درباره حکومت دیکتاتوری است و مردمی مفلوک، سرکوب شده، ناامید ،خسته از مبارره و از هم گسیخته است.
شخصیت اصلی رمان خواننده‌ای به نام مانونگو ورا است که بعد از ۱۳ سال دوری از وطن، حال برای مراسم خاکسپاری همسر پابلو نرودا به شیلی بازگشته است. او در خارج از کشور برای بسیاری از شعرهای نرودا آهنگ ساخته، خوانده و شهرتی به هم زده است. بازگشتش به وطن زمانی است که حکومت نظامی چون بختکی بر زندگی روزانۀ مردم افتاده و نیروهای مبارز سرخورده و افسرده، و ناتوان از ترسیم آینده‌اند.
کل رمان در یک روز اتفاق می‌افتد از سرخوردگی مانونگو در روز ورودش و دیدن هم حزبی های قدیمی اش که کاری از دست‌شان برنمی‌آید، گذراندن شبی با معشوقِ سابقش که به دنبال کشتن شکنجه‌گرش است و صبح مراسم که او می‌فهمد با رفتن و ناله کردن و مبارزه به شیوه قبل،کاری از پیش نمی‌برد و سرکوب و فساد تمام جامعه را گرفته است. او تصمیم می‌گیرد بماند و نسل بعد از خود را پرورش دهد با تنها راه رهایی بخش ممکن یعنی ادبیات.
خواندن این رمان جدا از اینکه با تجربیات ما گره خورده و امتیازش به اینکه تنها راه گذشتن از استبداد و مبارزه خواندن و آگاه شدن است نه تیر و فشنگ،آزار دهنده هم هست؛اینکه چیزی که او آنرا فاجعه می‌نامد و خشونت پلیس و سرکوبی که او را متحول می‌کند از اتفاقات و اخبار روزمره ماست.
زیستن در دل فاجعه و قهر وحشتناک واقعیت، خواه ناخواه در قلب و ناخوداگاه ما تاثیر می‌گذارد و کمتر اتفاق وحشتناکی در دنیای دیگر تو را به لرزه می‌اندازد.تنها زیستن در دل ادبیات و هنر است که نازکی خیالت را تازه نگه می‌دارد تا آنچه دیکتاتورها می‌‌خواهند به دست نیاورند:پوست کلفت شدن شهروند.
در انتهای رمان نویسنده‌ای برای کودکان داستان می‌خواند و از تاریخ می‌گوید؛از ما که گذشت شاید ادبیات، هنر و آگاهی نسل آینده را از این وضعیت فاجعه بار نجات دهد.
#مهدی_فاتحی
👍4👎3
رضا براهنی؛ از «طلا در مس» تا «رازهای سرزمین من»
رضا براهنی برای من از آن نویسنده‌هایی است که نمی‌شود او را فقط با یک کتاب یا حتی فقط با یک وجه از کارش شناخت. او هم شاعر بود، هم رمان‌نویس، هم منتقد ادبی و هم یکی از جنجالی‌ترین روشنفکران ادبی ایران در نیمه دوم قرن بیستم.
اگر بخواهیم مسیر فکری و ادبی براهنی را دنبال کنیم، شاید یکی از بهترین راه‌ها این باشد که چند کتاب مهم او را کنار هم بگذاریم؛ از «طلا در مس» و «گزارش به نسل بی‌فردا» گرفته تا «روزگار دوزخی آقای ایاز»، «بعد از عروسی چه گذشت؟» و در نهایت «رازهای سرزمین من».
چیزی که در این مسیر جالب است، تغییر تدریجی رابطه براهنی با ادبیات است. او از همان ابتدا فقط به داستان گفتن علاقه ندارد؛ مسئله‌اش زبان، قدرت، تاریخ، سیاست و جایگاه نویسنده است.
«طلا در مس» شاید یکی از مهم‌ترین جاهایی باشد که می‌توان براهنی منتقد را دید.
براهنی در نقدهایش صرفاً درباره خوب یا بد بودن یک اثر حرف نمی‌زند؛ می‌خواهد ادبیات فارسی را در برابر سنت ادبی، مدرنیته و ادبیات جهان قرار دهد. برای او نقد ادبی خودش نوعی مبارزه است؛ مبارزه با عادت‌های تثبیت‌شده، با محافظه‌کاری و با نوعی ادبیات رسمی و بی‌خطر.
به همین دلیل «طلا در مس» فقط مجموعه‌ای از نقدهای ادبی نیست؛ بخشی از تاریخ جدال‌های ادبی ایران هم هست.
براهنی در این کتاب با نویسندگان و شاعران مختلف درگیر می‌شود و با همان لحن تند و گاهی بی‌رحمانه‌ای که بعدها یکی از ویژگی‌های شناخته‌شده شخصیت ادبی او شد، درباره شعر و داستان و نقد ادبی حرف می‌زند.
اما نکته مهم این است که براهنی فقط منتقد ادبی نیست؛ او می‌خواهد نظریه‌ای برای ادبیات مدرن فارسی داشته باشد.
در «گزارش به نسل بی‌فردا» این وجه سیاسی و اجتماعی پررنگ‌تر می‌شود.
اینجا دیگر با منتقدی روبه‌رو نیستیم که فقط درباره ادبیات صحبت کند. براهنی ادبیات را در متن جامعه و تاریخ می‌بیند. عنوان کتاب خودش بسیار معنادار است: «گزارش به نسل بی‌فردا».
نسل بی‌فردا، نسلی است که در فضای خفقان سیاسی و اجتماعی زندگی می‌کند و آینده‌اش به نوعی از او گرفته شده است.
بنابراین براهنی در این آثار، نویسنده را موجودی جدا از جامعه نمی‌بیند. ادبیات برای او با آزادی، سانسور، قدرت و سیاست ارتباط دارد.
و اینجا به یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های براهنی می‌رسیم: او هیچ‌وقت حاضر نیست ادبیات را فقط ادبیات ببیند.
این ویژگی هم نقطه قوت اوست و هم در بعضی آثارش به مشکل تبدیل می‌شود.
در «روزگار دوزخی آقای ایاز» براهنی این درگیری با قدرت را وارد خودِ داستان می‌کند.
داستان ایاز، در ظاهر به گذشته و فضای تاریخی مربوط است، اما براهنی در واقع از تاریخ استفاده می‌کند تا درباره قدرت، خشونت، استبداد و رابطه انسان با قدرت حرف بزند.
ایاز در ادبیات کلاسیک فارسی، به‌خصوص در روایت‌های مربوط به محمود غزنوی، شخصیتی شناخته‌شده است؛ اما براهنی او را به شکل دیگری وارد ادبیات مدرن می‌کند.
تاریخ برای براهنی دیگر یک گذشته بسته و تمام‌شده نیست. تاریخ تبدیل می‌شود به ابزاری برای حرف زدن درباره اکنون.
و این نکته را در رمان‌های بعدی او هم می‌بینیم.
«بعد از عروسی چه گذشت؟» از این نظر اثر جالبی است که براهنی در آن بیشتر سراغ رابطه‌های انسانی، جنسیت، میل و مناسبات قدرت در فضای خصوصی می‌رود.
اینجا هم مسئله قدرت از بین نمی‌رود؛ فقط شکلش عوض می‌شود.
قدرت دیگر فقط دولت و سیاست و زندان و ساواک نیست. وارد روابط آدم‌ها می‌شود، وارد رابطه زن و مرد، عشق، بدن و خانواده.
براهنی اساساً نویسنده‌ای است که به مناسبات قدرت حساس است؛ چه قدرت سیاسی باشد، چه قدرت اجتماعی و چه قدرتی که در روابط خصوصی میان انسان‌ها وجود دارد.
اما وقتی به «رازهای سرزمین من» می‌رسیم، تقریباً تمام این عناصر یک‌جا جمع می‌شوند.
اینجا تاریخ معاصر ایران، سیاست، دخالت قدرت‌های خارجی، روشنفکری، خشونت، انقلاب، اسطوره و زندگی آدم‌ها وارد یک رمان بسیار بزرگ می‌شوند.
من این رمان را سال‌ها پیش خوانده بودم و حالا که دوباره سراغش رفته‌ام، بیش از گذشته متوجه شده‌ام که با چه پروژه عظیمی روبه‌رو هستیم.
براهنی در «رازهای سرزمین من» دیگر فقط نمی‌خواهد یک داستان تعریف کند؛ می‌خواهد یک سرزمین را روایت کند.
و شاید همین‌جا یکی از مهم‌ترین مشکلات رمان هم ظاهر می‌شود.
چون گاهی احساس می‌کنیم تاریخ بر داستان غلبه می‌کند.
رمان شخصیت‌ها و اتفاق‌های زیادی دارد و روایت دائماً از یک مسیر به مسیر دیگری می‌رود. حسین تنزیفی و دیگر شخصیت‌ها در شبکه‌ای از اتفاق‌های سیاسی و تاریخی قرار می‌گیرند و گاهی خودِ داستان عقب می‌رود تا براهنی بتواند درباره تاریخ و سیاست حرف بزند.
رضا براهنی برای من از آن نویسنده‌هایی است که نمی‌شود او را فقط با یک کتاب یا حتی فقط با یک وجه از کارش شناخت. او هم شاعر بود، هم رمان‌نویس، هم منتقد ادبی و هم یکی از جنجالی‌ترین روشنفکران ادبی ایران در نیمه دوم قرن بیستم.
اگر بخواهیم مسیر فکری و ادبی براهنی را دنبال کنیم، شاید یکی از بهترین راه‌ها این باشد که چند کتاب مهم او را کنار هم بگذاریم؛ از «طلا در مس» و «گزارش به نسل بی‌فردا» گرفته تا «روزگار دوزخی آقای ایاز»، «بعد از عروسی چه گذشت؟» و در نهایت «رازهای سرزمین من».
چیزی که در این مسیر جالب است، تغییر تدریجی رابطه براهنی با ادبیات است. او از همان ابتدا فقط به داستان گفتن علاقه ندارد؛ مسئله‌اش زبان، قدرت، تاریخ، سیاست و جایگاه نویسنده است.
«طلا در مس» شاید یکی از مهم‌ترین جاهایی باشد که می‌توان براهنی منتقد را دید.
براهنی در نقدهایش صرفاً درباره خوب یا بد بودن یک اثر حرف نمی‌زند؛ می‌خواهد ادبیات فارسی را در برابر سنت ادبی، مدرنیته و ادبیات جهان قرار دهد. برای او نقد ادبی خودش نوعی مبارزه است؛ مبارزه با عادت‌های تثبیت‌شده، با محافظه‌کاری و با نوعی ادبیات رسمی و بی‌خطر.
به همین دلیل «طلا در مس» فقط مجموعه‌ای از نقدهای ادبی نیست؛ بخشی از تاریخ جدال‌های ادبی ایران هم هست.
براهنی در این کتاب با نویسندگان و شاعران مختلف درگیر می‌شود و با همان لحن تند و گاهی بی‌رحمانه‌ای که بعدها یکی از ویژگی‌های شناخته‌شده شخصیت ادبی او شد، درباره شعر و داستان و نقد ادبی حرف می‌زند.
اما نکته مهم این است که براهنی فقط منتقد ادبی نیست؛ او می‌خواهد نظریه‌ای برای ادبیات مدرن فارسی داشته باشد.
در «گزارش به نسل بی‌فردا» این وجه سیاسی و اجتماعی پررنگ‌تر می‌شود.
اینجا دیگر با منتقدی روبه‌رو نیستیم که فقط درباره ادبیات صحبت کند. براهنی ادبیات را در متن جامعه و تاریخ می‌بیند. عنوان کتاب خودش بسیار معنادار است: «گزارش به نسل بی‌فردا».
نسل بی‌فردا، نسلی است که در فضای خفقان سیاسی و اجتماعی زندگی می‌کند و آینده‌اش به نوعی از او گرفته شده است.
بنابراین براهنی در این آثار، نویسنده را موجودی جدا از جامعه نمی‌بیند. ادبیات برای او با آزادی، سانسور، قدرت و سیاست ارتباط دارد.
و اینجا به یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های براهنی می‌رسیم: او هیچ‌وقت حاضر نیست ادبیات را فقط ادبیات ببیند.
این ویژگی هم نقطه قوت اوست و هم در بعضی آثارش به مشکل تبدیل می‌شود.
در «روزگار دوزخی آقای ایاز» براهنی این درگیری با قدرت را وارد خودِ داستان می‌کند.
داستان ایاز، در ظاهر به گذشته و فضای تاریخی مربوط است، اما براهنی در واقع از تاریخ استفاده می‌کند تا درباره قدرت، خشونت، استبداد و رابطه انسان با قدرت حرف بزند.
ایاز در ادبیات کلاسیک فارسی، به‌خصوص در روایت‌های مربوط به محمود غزنوی، شخصیتی شناخته‌شده است؛ اما براهنی او را به شکل دیگری وارد ادبیات مدرن می‌کند.
تاریخ برای براهنی دیگر یک گذشته بسته و تمام‌شده نیست. تاریخ تبدیل می‌شود به ابزاری برای حرف زدن درباره اکنون.
و این نکته را در رمان‌های بعدی او هم می‌بینیم.
«بعد از عروسی چه گذشت؟» از این نظر اثر جالبی است که براهنی در آن بیشتر سراغ رابطه‌های انسانی، جنسیت، میل و مناسبات قدرت در فضای خصوصی می‌رود.
اینجا هم مسئله قدرت از بین نمی‌رود؛ فقط شکلش عوض می‌شود.
قدرت دیگر فقط دولت و سیاست و زندان و ساواک نیست. وارد روابط آدم‌ها می‌شود، وارد رابطه زن و مرد، عشق، بدن و خانواده.
براهنی اساساً نویسنده‌ای است که به مناسبات قدرت حساس است؛ چه قدرت سیاسی باشد، چه قدرت اجتماعی و چه قدرتی که در روابط خصوصی میان انسان‌ها وجود دارد.
اما وقتی به «رازهای سرزمین من» می‌رسیم، تقریباً تمام این عناصر یک‌جا جمع می‌شوند.
اینجا تاریخ معاصر ایران، سیاست، دخالت قدرت‌های خارجی، روشنفکری، خشونت، انقلاب، اسطوره و زندگی آدم‌ها وارد یک رمان بسیار بزرگ می‌شوند.
من این رمان را سال‌ها پیش خوانده بودم و حالا که دوباره سراغش رفته‌ام، بیش از گذشته متوجه شده‌ام که با چه پروژه عظیمی روبه‌رو هستیم.
براهنی در «رازهای سرزمین من» دیگر فقط نمی‌خواهد یک داستان تعریف کند؛ می‌خواهد یک سرزمین را روایت کند.
و شاید همین‌جا یکی از مهم‌ترین مشکلات رمان هم ظاهر می‌شود.
چون گاهی احساس می‌کنیم تاریخ بر داستان غلبه می‌کند.
رمان شخصیت‌ها و اتفاق‌های زیادی دارد و روایت دائماً از یک مسیر به مسیر دیگری می‌رود. حسین تنزیفی و دیگر شخصیت‌ها در شبکه‌ای از اتفاق‌های سیاسی و تاریخی قرار می‌گیرند و گاهی خودِ داستان عقب می‌رود تا براهنی بتواند درباره تاریخ و سیاست حرف بزند.
❤8👍2👎2
این مسئله را می‌شود هم به‌عنوان ضعف دید و هم به‌عنوان انتخاب آگاهانه نویسنده.براهنی می‌خواهد رمان را از محدوده یک قصه شخصی بیرون بیاورد و به یک روایت تاریخی ـ سیاسی تبدیل کند.
در اینجا تفاوت او با مثلاً احمد محمود هم جالب می‌شود.
احمد محمود هم تاریخ معاصر را وارد رمان می‌کند، اما تاریخ معمولاً از مسیر زندگی آدم‌ها و موقعیت‌های داستانی وارد می‌شود. در براهنی، تاریخ گاهی خودش تبدیل به موضوع اصلی رمان می‌شود.
و این همان چیزی است که باعث می‌شود «رازهای سرزمین من» همزمان هم جذاب و هم دشوار باشد.
از طرف دیگر، براهنی در این رمان از حافظه اسطوره‌ای ایران هم استفاده می‌کند.
مثلاً نام‌هایی مثل سودابه و تهمینه فقط اسم‌هایی تصادفی نیستند. این نام‌ها ما را به شاهنامه و حافظه ادبی و فرهنگی ایران می‌برند.
سودابه در شاهنامه با داستان سیاوش و میل و اتهام و فاجعه گره خورده است؛ تهمینه مادر سهراب و معشوق رستم است و تصویر متفاوتی دارد. براهنی این نام‌ها را از جهان اسطوره به جهان معاصر می‌آورد و معنای تازه‌ای به آنها می‌دهد.
در نتیجه، گذشته و حال در آثار براهنی دائماً روی هم می‌افتند.
اگر بخواهم مجموعه این آثار را کنار هم بگذارم، می‌توانم بگویم براهنی از «طلا در مس» به‌عنوان منتقدی می‌رسد که می‌خواهد ادبیات فارسی را تغییر دهد؛ در «گزارش به نسل بی‌فردا» ادبیات را به مسئله آزادی و جامعه و تاریخ پیوند می‌زند؛ در «روزگار دوزخی آقای ایاز» تاریخ و قدرت را وارد فرم داستانی می‌کند؛ در «بعد از عروسی چه گذشت؟» مناسبات قدرت را به حوزه خصوصی و روابط انسانی می‌کشاند؛ و در «رازهای سرزمین من» تلاش می‌کند تقریباً همه این مسائل را در یک روایت عظیم تاریخی جمع کند.
البته این مسیر به معنای آن نیست که براهنی در همه این آثار به یک اندازه موفق است.
اتفاقاً یکی از چیزهایی که درباره او برای من جالب است همین است که جاه‌طلبی او گاهی از توان داستانی اثر جلو می‌زند.
براهنی می‌خواهد بسیار بزرگ حرف بزند؛ درباره ایران، تاریخ، استعمار، استبداد، زبان، جنسیت، روشنفکری و ادبیات.
و گاهی این «بسیار بزرگ خواستن» باعث می‌شود داستان در زیر بار اندیشه قرار بگیرد.
از طرف دیگر، نگاه سیاسی براهنی هم کاملاً قابل بحث است.
او گرایش چپ داشت و نگاه ضدآمریکایی و ضدغربی در بخشی از آثارش کاملاً آشکار است. امروز ممکن است خواننده با بسیاری از این تحلیل‌ها موافق نباشد. اما به نظرم برای فهم براهنی بهتر است این موضوع را از ارزش ادبی آثارش جدا کنیم.
می‌توان با ایدئولوژی یک نویسنده مخالف بود و همچنان فهمید که او در ادبیات چه کرده است.
براهنی را اتفاقاً باید به خاطر همین تناقض‌ها خواند.
او نویسنده‌ای است که همزمان می‌تواند بسیار درخشان و بسیار آزاردهنده باشد؛ می‌تواند در نقد ادبی جسور باشد و در داستان، گاهی گرفتار توضیح و ایدئولوژی شود؛ می‌تواند زبان را به چالش بکشد و در عین حال زیر بار تاریخ و سیاست قرار بگیرد.
اما چیزی که نمی‌توان از او گرفت، میل شدید به تغییر دادن ادبیات فارسی است.
براهنی نمی‌خواست فقط یک نویسنده خوب باشد.
می‌خواست ادبیات را به میدان مبارزه تبدیل کند؛ مبارزه با زبان تثبیت‌شده، با قدرت، با تاریخ رسمی و با آن چیزی که به نظرش ادبیات محافظه‌کار بود.
به همین دلیل است که فکر می‌کنم براهنی را نباید فقط با یک کتاب خواند.
باید «طلا در مس» را کنار رمان‌هایش گذاشت، «گزارش به نسل بی‌فردا» را در کنار نوشته‌های سیاسی‌اش خواند، «روزگار دوزخی آقای ایاز» را با نگاه او به تاریخ مقایسه کرد و بعد به «رازهای سرزمین من» رسید.
آن‌وقت شاید تصویری کامل‌تر از رضا براهنی به دست بیاید:
نویسنده‌ای که می‌خواست تاریخ، سیاست، زبان و ادبیات را همزمان درگیر کند؛ و درست به همین دلیل، یکی از بحث‌برانگیزترین و مهم‌ترین چهره‌های ادبیات معاصر ایران شد.
در اینجا تفاوت او با مثلاً احمد محمود هم جالب می‌شود.
احمد محمود هم تاریخ معاصر را وارد رمان می‌کند، اما تاریخ معمولاً از مسیر زندگی آدم‌ها و موقعیت‌های داستانی وارد می‌شود. در براهنی، تاریخ گاهی خودش تبدیل به موضوع اصلی رمان می‌شود.
و این همان چیزی است که باعث می‌شود «رازهای سرزمین من» همزمان هم جذاب و هم دشوار باشد.
از طرف دیگر، براهنی در این رمان از حافظه اسطوره‌ای ایران هم استفاده می‌کند.
مثلاً نام‌هایی مثل سودابه و تهمینه فقط اسم‌هایی تصادفی نیستند. این نام‌ها ما را به شاهنامه و حافظه ادبی و فرهنگی ایران می‌برند.
سودابه در شاهنامه با داستان سیاوش و میل و اتهام و فاجعه گره خورده است؛ تهمینه مادر سهراب و معشوق رستم است و تصویر متفاوتی دارد. براهنی این نام‌ها را از جهان اسطوره به جهان معاصر می‌آورد و معنای تازه‌ای به آنها می‌دهد.
در نتیجه، گذشته و حال در آثار براهنی دائماً روی هم می‌افتند.
اگر بخواهم مجموعه این آثار را کنار هم بگذارم، می‌توانم بگویم براهنی از «طلا در مس» به‌عنوان منتقدی می‌رسد که می‌خواهد ادبیات فارسی را تغییر دهد؛ در «گزارش به نسل بی‌فردا» ادبیات را به مسئله آزادی و جامعه و تاریخ پیوند می‌زند؛ در «روزگار دوزخی آقای ایاز» تاریخ و قدرت را وارد فرم داستانی می‌کند؛ در «بعد از عروسی چه گذشت؟» مناسبات قدرت را به حوزه خصوصی و روابط انسانی می‌کشاند؛ و در «رازهای سرزمین من» تلاش می‌کند تقریباً همه این مسائل را در یک روایت عظیم تاریخی جمع کند.
البته این مسیر به معنای آن نیست که براهنی در همه این آثار به یک اندازه موفق است.
اتفاقاً یکی از چیزهایی که درباره او برای من جالب است همین است که جاه‌طلبی او گاهی از توان داستانی اثر جلو می‌زند.
براهنی می‌خواهد بسیار بزرگ حرف بزند؛ درباره ایران، تاریخ، استعمار، استبداد، زبان، جنسیت، روشنفکری و ادبیات.
و گاهی این «بسیار بزرگ خواستن» باعث می‌شود داستان در زیر بار اندیشه قرار بگیرد.
از طرف دیگر، نگاه سیاسی براهنی هم کاملاً قابل بحث است.
او گرایش چپ داشت و نگاه ضدآمریکایی و ضدغربی در بخشی از آثارش کاملاً آشکار است. امروز ممکن است خواننده با بسیاری از این تحلیل‌ها موافق نباشد. اما به نظرم برای فهم براهنی بهتر است این موضوع را از ارزش ادبی آثارش جدا کنیم.
می‌توان با ایدئولوژی یک نویسنده مخالف بود و همچنان فهمید که او در ادبیات چه کرده است.
براهنی را اتفاقاً باید به خاطر همین تناقض‌ها خواند.
او نویسنده‌ای است که همزمان می‌تواند بسیار درخشان و بسیار آزاردهنده باشد؛ می‌تواند در نقد ادبی جسور باشد و در داستان، گاهی گرفتار توضیح و ایدئولوژی شود؛ می‌تواند زبان را به چالش بکشد و در عین حال زیر بار تاریخ و سیاست قرار بگیرد.
اما چیزی که نمی‌توان از او گرفت، میل شدید به تغییر دادن ادبیات فارسی است.
براهنی نمی‌خواست فقط یک نویسنده خوب باشد.
می‌خواست ادبیات را به میدان مبارزه تبدیل کند؛ مبارزه با زبان تثبیت‌شده، با قدرت، با تاریخ رسمی و با آن چیزی که به نظرش ادبیات محافظه‌کار بود.
به همین دلیل است که فکر می‌کنم براهنی را نباید فقط با یک کتاب خواند.
باید «طلا در مس» را کنار رمان‌هایش گذاشت، «گزارش به نسل بی‌فردا» را در کنار نوشته‌های سیاسی‌اش خواند، «روزگار دوزخی آقای ایاز» را با نگاه او به تاریخ مقایسه کرد و بعد به «رازهای سرزمین من» رسید.
آن‌وقت شاید تصویری کامل‌تر از رضا براهنی به دست بیاید:
نویسنده‌ای که می‌خواست تاریخ، سیاست، زبان و ادبیات را همزمان درگیر کند؛ و درست به همین دلیل، یکی از بحث‌برانگیزترین و مهم‌ترین چهره‌های ادبیات معاصر ایران شد.
❤7👍5👎3
مهدی فاتحی
https://youtu.be/hgu_25E6z4Q?si=CMy-waODP2qSSAD5
رضا براهنی نویسنده‌ای است که همزمان می‌تواند بسیار درخشان و بسیار آزاردهنده باشد؛ می‌تواند در نقد ادبی جسور باشد و در داستان، گاهی گرفتار توضیح و ایدئولوژی شود؛ می‌تواند زبان را به چالش بکشد و در عین حال زیر بار تاریخ و سیاست قرار بگیرد.
نویسنده‌ای که می‌خواست تاریخ، سیاست، زبان و ادبیات را همزمان درگیر کند؛ پر از تناقض است و درست به همین دلیل، یکی از بحث‌برانگیزترین و مهم‌ترین چهره‌های ادبیات معاصر ایران شد.
در پنجمین دوره از بررسی جهان نویسندگان در کانال یوتیوب به براهنی و جهان داستانی‌اش پرداخته‌ام.
https://youtu.be/hgu_25E6z4Q?si=OcORGQaCa44iJ1n9
نویسنده‌ای که می‌خواست تاریخ، سیاست، زبان و ادبیات را همزمان درگیر کند؛ پر از تناقض است و درست به همین دلیل، یکی از بحث‌برانگیزترین و مهم‌ترین چهره‌های ادبیات معاصر ایران شد.
در پنجمین دوره از بررسی جهان نویسندگان در کانال یوتیوب به براهنی و جهان داستانی‌اش پرداخته‌ام.
https://youtu.be/hgu_25E6z4Q?si=OcORGQaCa44iJ1n9
❤3👎2
مهدی فاتحی
به زودی....
مقدمه مترجم یا ویراستار یا تنظیم کننده کتاب
مطالعاتی بر ادبیات کلاسیک آمریکا
مهدی فاتحی
به زودی کتاب به طور کامل منتشر خواهد شد.
پایه ترجمه این کتاب توسط هوش مصنوعی انجام شده است
مطالعاتی بر ادبیات کلاسیک آمریکا
مهدی فاتحی
به زودی کتاب به طور کامل منتشر خواهد شد.
پایه ترجمه این کتاب توسط هوش مصنوعی انجام شده است
👎4❤3🍾1
لارنس و ادبیات؛
وقتی نویسنده به جای اثر به انسان می‌نگرد
اهمیت دی. اچ. لارنس بر کسی پوشیده نیست. او نه‌تنها یکی از مهم‌ترین رمان‌نویسان تاریخ ادبیات است، بلکه متفکری جدی و صاحب‌نظر بود که
دامنه‌ی نوشته‌هایش بسیار فراتر از داستان و رمان می‌رفت. لارنس درباره‌ی ادبیات،
جامعه، تاریخ، سیاست، اخلاق، مذهب، روابط انسانی و نسبت انسان با جهان پیرامونش
بسیار نوشت. بسیاری از این نوشته‌ها در کنار رمان‌ها و داستان‌هایش، تصویری کامل‌تر
از جهان فکری او به دست می‌دهند.
مطالعاتی بر ادبیات کلاسیک آمریکا از مهم‌ترین آثار لارنس در زمینه‌ی ادبیات و جامعه است؛ کتابی که حدود یک قرن پس از انتشار، برای نخستین بار به فارسی برگردانده می‌شود. لارنس در این کتاب سراغ نویسندگان آمریکایی می‌رود، اما مسئله‌ی اصلی او فقط ادبیات
آمریکا یا بررسی چند نویسنده و اثر نیست. فرانکلین، کوپر، پو، هاثورن، ملویل،
ویتمن و دیگران برای او هر کدام راهی هستند برای رسیدن به چیزی بزرگ‌تر: شناخت
انسانی که در آمریکا شکل گرفته است؛ انسانی که در نسبت با سرزمین، تاریخ، طبیعت، مذهب، پول، اخلاق، قدرت و میل، شخصیت خاص خود را ساخته است.
لارنس به ادبیات مانند یک منتقد دانشگاهی معمولی نگاه نمی‌کند. چندان علاقه‌ای ندارد که درباره‌ی ساختمان اثر، تکنیک روایت یا جایگاه
تاریخی یک نویسنده به شیوه‌ی متعارف بحث کند. آنچه برایش اهمیت دارد این است که پشت یک کتاب، چه نوع انسانی ایستاده است؛ این انسان از چه چیزی گریخته، به چه چیزی وابسته است، از چه چیزی می‌ترسد و چه چیزی را در اعماق وجود خود طلب می‌کند.
به همین دلیل، نقد ادبی لارنس گاهی بیشتر شبیه روان‌شناسی یک ملت است تا بررسی ادبی یک کتاب.
او در نخستین مقاله‌ی کتاب، «روح مکان»، از رابطه‌ی میان سرزمین و ادبیات آغاز می‌کند. برای لارنس، ادبیات در خلأ ساخته نمی‌شود. هر مکان، انسان‌های خاص خود را پرورش می‌دهد و انسان‌ها نیز در مواجهه با جغرافیا، تاریخ، طبیعت، سنت، اقتصاد و مناسبات اجتماعی، نوع خاصی از حساسیت و تخیل را پیدا می‌کنند. بنابراین اگر بخواهیم ادبیات یک سرزمین را بشناسیم، باید به انسانی نگاه
کنیم که آن ادبیات را پدید آورده است.
اما این نگاه یک قدم دیگر هم جلو می‌رود: ادبیات فقط محصول جامعه نیست؛ می‌تواند آشکارکننده‌ی بیماری‌های پنهان آن جامعه نیز باشد.
لارنس از نویسنده نمی‌پرسد فقط «چه نوشته‌ای؟»؛ پرسش عمیق‌تر او این است: «تو چه کسی هستی که این را نوشته‌ای؟»
همین پرسش است که نقدهای او را گاه خشن، شخصی، متناقض و حتی بی‌رحمانه می‌کند. لارنس در برابر نویسندگان آمریکایی قرار می‌گیرد تا از خلال آنها درباره‌ی آزادی، فردیت، قدرت، طبیعت، مذهب، پول، میل جنسی، عشق و مهم‌تر
از همه درباره‌ی شکل زندگی انسان مدرن حرف بزند.
در نگاه او، مسئله‌ی آزادی نیز صرفاً آزادی سیاسی یا حقوقی نیست. انسان ممکن است از نظر قانونی آزاد باشد و در عین حال از درون برده‌ی
عادت، پول، ترس، سنت، اخلاق قراردادی یا میل دیگران باشد. آزادی واقعی، در اندیشه‌ی لارنس، زمانی آغاز می‌شود که انسان بتواند با آن بخش عمیق و زنده‌ی وجود خود تماس برقرار کند؛ همان چیزی که در بسیاری از نوشته‌هایش به شکل‌های مختلف به آن بازمی‌گردد.
از همین‌جاست که می‌توان فهمید چرا لارنس در زندگی و آثارش بارها با مسئله‌ی زن، ازدواج، خانواده و روابط جنسی درگیر می‌شود. مسئله‌ی او فقط این نیست که زن چه حقوقی دارد؛ پرسش بنیادی‌ترش این است که زن چگونه انسانی است که زندگی می‌کند؟ و آیا تغییر یک قانون، بدون تغییر
انسانی که قرار است درون آن قانون زندگی کند، می‌تواند تغییر پایداری ایجاد کند؟
این نکته برای فهم لارنس اهمیت زیادی دارد. او به تغییر بیرونی بی‌اعتقاد نیست؛ اما به تغییر بیرونیِ بدون دگرگونی درونی بدگمان است. قانون می‌تواند شکل مناسبات را تغییر دهد، اما اگر انسان‌ها همچنان با همان ترس‌ها، عادت‌ها، وابستگی‌ها و باورهای پیشین زندگی کنند، تغییر قانونی ممکن است بسیار شکننده باشد.
از این منظر، ادبیات برای لارنس یکی از ابزارهای دگرگونی انسان است. رمان می‌تواند کاری انجام دهد که قانون، شعار یا اعلامیه به‌تنهایی قادر به انجام آن نیست: انسان را با زندگی دیگری روبه‌رو کند؛ با امکان دیگری برای زیستن. خواننده برای لحظاتی وارد ذهن، تن، ترس، میل و شکست انسانی دیگر می‌شود و از خلال تجربه‌ی او، امکان‌های ناشناخته‌ی زندگی خودش را می‌بیند.
شاید به همین دلیل است که لارنس با ادبیات همچون موضوعی زنده برخورد می‌کند. برای او کتاب چیزی نیست که فقط درباره‌اش داوری کنیم؛
وقتی نویسنده به جای اثر به انسان می‌نگرد
اهمیت دی. اچ. لارنس بر کسی پوشیده نیست. او نه‌تنها یکی از مهم‌ترین رمان‌نویسان تاریخ ادبیات است، بلکه متفکری جدی و صاحب‌نظر بود که
دامنه‌ی نوشته‌هایش بسیار فراتر از داستان و رمان می‌رفت. لارنس درباره‌ی ادبیات،
جامعه، تاریخ، سیاست، اخلاق، مذهب، روابط انسانی و نسبت انسان با جهان پیرامونش
بسیار نوشت. بسیاری از این نوشته‌ها در کنار رمان‌ها و داستان‌هایش، تصویری کامل‌تر
از جهان فکری او به دست می‌دهند.
مطالعاتی بر ادبیات کلاسیک آمریکا از مهم‌ترین آثار لارنس در زمینه‌ی ادبیات و جامعه است؛ کتابی که حدود یک قرن پس از انتشار، برای نخستین بار به فارسی برگردانده می‌شود. لارنس در این کتاب سراغ نویسندگان آمریکایی می‌رود، اما مسئله‌ی اصلی او فقط ادبیات
آمریکا یا بررسی چند نویسنده و اثر نیست. فرانکلین، کوپر، پو، هاثورن، ملویل،
ویتمن و دیگران برای او هر کدام راهی هستند برای رسیدن به چیزی بزرگ‌تر: شناخت
انسانی که در آمریکا شکل گرفته است؛ انسانی که در نسبت با سرزمین، تاریخ، طبیعت، مذهب، پول، اخلاق، قدرت و میل، شخصیت خاص خود را ساخته است.
لارنس به ادبیات مانند یک منتقد دانشگاهی معمولی نگاه نمی‌کند. چندان علاقه‌ای ندارد که درباره‌ی ساختمان اثر، تکنیک روایت یا جایگاه
تاریخی یک نویسنده به شیوه‌ی متعارف بحث کند. آنچه برایش اهمیت دارد این است که پشت یک کتاب، چه نوع انسانی ایستاده است؛ این انسان از چه چیزی گریخته، به چه چیزی وابسته است، از چه چیزی می‌ترسد و چه چیزی را در اعماق وجود خود طلب می‌کند.
به همین دلیل، نقد ادبی لارنس گاهی بیشتر شبیه روان‌شناسی یک ملت است تا بررسی ادبی یک کتاب.
او در نخستین مقاله‌ی کتاب، «روح مکان»، از رابطه‌ی میان سرزمین و ادبیات آغاز می‌کند. برای لارنس، ادبیات در خلأ ساخته نمی‌شود. هر مکان، انسان‌های خاص خود را پرورش می‌دهد و انسان‌ها نیز در مواجهه با جغرافیا، تاریخ، طبیعت، سنت، اقتصاد و مناسبات اجتماعی، نوع خاصی از حساسیت و تخیل را پیدا می‌کنند. بنابراین اگر بخواهیم ادبیات یک سرزمین را بشناسیم، باید به انسانی نگاه
کنیم که آن ادبیات را پدید آورده است.
اما این نگاه یک قدم دیگر هم جلو می‌رود: ادبیات فقط محصول جامعه نیست؛ می‌تواند آشکارکننده‌ی بیماری‌های پنهان آن جامعه نیز باشد.
لارنس از نویسنده نمی‌پرسد فقط «چه نوشته‌ای؟»؛ پرسش عمیق‌تر او این است: «تو چه کسی هستی که این را نوشته‌ای؟»
همین پرسش است که نقدهای او را گاه خشن، شخصی، متناقض و حتی بی‌رحمانه می‌کند. لارنس در برابر نویسندگان آمریکایی قرار می‌گیرد تا از خلال آنها درباره‌ی آزادی، فردیت، قدرت، طبیعت، مذهب، پول، میل جنسی، عشق و مهم‌تر
از همه درباره‌ی شکل زندگی انسان مدرن حرف بزند.
در نگاه او، مسئله‌ی آزادی نیز صرفاً آزادی سیاسی یا حقوقی نیست. انسان ممکن است از نظر قانونی آزاد باشد و در عین حال از درون برده‌ی
عادت، پول، ترس، سنت، اخلاق قراردادی یا میل دیگران باشد. آزادی واقعی، در اندیشه‌ی لارنس، زمانی آغاز می‌شود که انسان بتواند با آن بخش عمیق و زنده‌ی وجود خود تماس برقرار کند؛ همان چیزی که در بسیاری از نوشته‌هایش به شکل‌های مختلف به آن بازمی‌گردد.
از همین‌جاست که می‌توان فهمید چرا لارنس در زندگی و آثارش بارها با مسئله‌ی زن، ازدواج، خانواده و روابط جنسی درگیر می‌شود. مسئله‌ی او فقط این نیست که زن چه حقوقی دارد؛ پرسش بنیادی‌ترش این است که زن چگونه انسانی است که زندگی می‌کند؟ و آیا تغییر یک قانون، بدون تغییر
انسانی که قرار است درون آن قانون زندگی کند، می‌تواند تغییر پایداری ایجاد کند؟
این نکته برای فهم لارنس اهمیت زیادی دارد. او به تغییر بیرونی بی‌اعتقاد نیست؛ اما به تغییر بیرونیِ بدون دگرگونی درونی بدگمان است. قانون می‌تواند شکل مناسبات را تغییر دهد، اما اگر انسان‌ها همچنان با همان ترس‌ها، عادت‌ها، وابستگی‌ها و باورهای پیشین زندگی کنند، تغییر قانونی ممکن است بسیار شکننده باشد.
از این منظر، ادبیات برای لارنس یکی از ابزارهای دگرگونی انسان است. رمان می‌تواند کاری انجام دهد که قانون، شعار یا اعلامیه به‌تنهایی قادر به انجام آن نیست: انسان را با زندگی دیگری روبه‌رو کند؛ با امکان دیگری برای زیستن. خواننده برای لحظاتی وارد ذهن، تن، ترس، میل و شکست انسانی دیگر می‌شود و از خلال تجربه‌ی او، امکان‌های ناشناخته‌ی زندگی خودش را می‌بیند.
شاید به همین دلیل است که لارنس با ادبیات همچون موضوعی زنده برخورد می‌کند. برای او کتاب چیزی نیست که فقط درباره‌اش داوری کنیم؛
👍3👎3🍾2
کتاب باید در زندگی ما دخالت کند.
خواندن لارنس و دشواری
ارجاعات
یکی از ویژگی‌های مهم مطالعاتی بر ادبیات کلاسیک
آمریکا گستردگی ارجاعات لارنس است. او در این مقالات به نویسندگان، شاعران،
رمان‌ها، شخصیت‌های داستانی، آثار فلسفی، تاریخی و مذهبی بسیاری اشاره می‌کند.
بخشی از این ارجاعات برای خواننده‌ی انگلیسی‌زبانِ زمانه‌ی لارنس بدیهی‌تر بوده،
اما برای خواننده‌ی امروز، و به‌خصوص خواننده‌ی فارسی‌زبان، ممکن است ناآشنا باشد.
بسیاری از این آثار هنوز به فارسی ترجمه نشده‌اند و
برخی دیگر نیز، حتی اگر ترجمه‌ای از آنها وجود داشته باشد، به‌آسانی در دسترس
نیستند. از این رو خواننده‌ی فارسی‌زبان در طول کتاب بارها با نام نویسنده یا
شخصیتی مواجه خواهد شد که شناخت آن برای فهم دقیق‌تر جمله‌ی لارنس اهمیت دارد.
در این ترجمه، تصمیم گرفته‌ام این مسئله را با انبوهی
از پانویس‌ها و آخرنویس‌ها حل نکنم. دلیل آن روشن است: شرح دادن تمام این ارجاعات،
گذشته از افزایش چشمگیر حجم کتاب، در بسیاری موارد نیز مشکل اصلی را حل نمی‌کند.
لارنس گاهی تنها با ذکر نام یک شخصیت داستانی، مجموعه‌ای از ویژگی‌ها، روابط و
موقعیت‌های آن شخصیت را در ذهن خود احضار می‌کند؛ در چنین مواردی چند سطر توضیح
درباره‌ی آن شخصیت الزاماً برای درک معنای مورد نظر او کافی نیست. گاه برای فهم یک
اشاره، باید کل رمان یا دست‌کم خلاصه‌ای دقیق از آن را خواند.
بنابراین ترجیح من این بوده است که به جای آنکه کتاب
را با توضیحات طولانی و متعدد سنگین کنم، خواننده را به هوشواره
ارجاع بدهم؛ منبعی که زحمت اصلی گردآوری و فراهم کردن این اطلاعات را بر عهده
داشته است. خواننده‌ای که بخواهد مسیر ارجاعات لارنس را دنبال کند، می‌تواند از
این امکان استفاده کند و در صورت نیاز، خود به سراغ آثار اصلی برود.
متن اصلی کتاب نیز به‌صورت رایگان در دسترس علاقه‌مندان
به ادبیات و منتقدان است و می‌توان با مراجعه به آن، در مواردی که ترجمه یا توضیح
فارسی برای دریافت دقیق مفهوم کافی نیست، متن انگلیسی را نیز در کنار ترجمه قرار
داد. به گمان من این شیوه، به‌خصوص برای کتابی مانند این، امکان خواندن دقیق‌تری
فراهم می‌کند؛ چرا که هدف ترجمه نباید این باشد که همه‌چیز را از پیش برای خواننده
توضیح دهد، بلکه باید امکان کشف و ادامه‌ی مسیر را نیز برای او باقی بگذارد.
این کتاب، در نهایت، کتابی نیست که فقط درباره‌ی
ادبیات آمریکا باشد. لارنس از ادبیات آمریکا عبور می‌کند تا درباره‌ی انسان حرف
بزند؛ درباره‌ی آزادی، فردیت، قدرت، طبیعت، مذهب، عشق، میل و شکل زندگی انسان
مدرن. به همین دلیل است که با وجود فاصله‌ی زمانی و جغرافیایی بسیار، هنوز می‌توان
با او وارد گفت‌وگو شد.
لارنس در این کتاب به دنبال ادبیات آمریکا می‌رود؛
اما در نهایت، مثل همیشه، به دنبال انسان است.
در پایان، از آراز بارسقیان عزیز بسیار ممنونم که امکانات لازم را فراهم کرد تا این اثر با سرعت و دقت بیشتری به فارسی برگردانده شود.
خواندن لارنس و دشواری
ارجاعات
یکی از ویژگی‌های مهم مطالعاتی بر ادبیات کلاسیک
آمریکا گستردگی ارجاعات لارنس است. او در این مقالات به نویسندگان، شاعران،
رمان‌ها، شخصیت‌های داستانی، آثار فلسفی، تاریخی و مذهبی بسیاری اشاره می‌کند.
بخشی از این ارجاعات برای خواننده‌ی انگلیسی‌زبانِ زمانه‌ی لارنس بدیهی‌تر بوده،
اما برای خواننده‌ی امروز، و به‌خصوص خواننده‌ی فارسی‌زبان، ممکن است ناآشنا باشد.
بسیاری از این آثار هنوز به فارسی ترجمه نشده‌اند و
برخی دیگر نیز، حتی اگر ترجمه‌ای از آنها وجود داشته باشد، به‌آسانی در دسترس
نیستند. از این رو خواننده‌ی فارسی‌زبان در طول کتاب بارها با نام نویسنده یا
شخصیتی مواجه خواهد شد که شناخت آن برای فهم دقیق‌تر جمله‌ی لارنس اهمیت دارد.
در این ترجمه، تصمیم گرفته‌ام این مسئله را با انبوهی
از پانویس‌ها و آخرنویس‌ها حل نکنم. دلیل آن روشن است: شرح دادن تمام این ارجاعات،
گذشته از افزایش چشمگیر حجم کتاب، در بسیاری موارد نیز مشکل اصلی را حل نمی‌کند.
لارنس گاهی تنها با ذکر نام یک شخصیت داستانی، مجموعه‌ای از ویژگی‌ها، روابط و
موقعیت‌های آن شخصیت را در ذهن خود احضار می‌کند؛ در چنین مواردی چند سطر توضیح
درباره‌ی آن شخصیت الزاماً برای درک معنای مورد نظر او کافی نیست. گاه برای فهم یک
اشاره، باید کل رمان یا دست‌کم خلاصه‌ای دقیق از آن را خواند.
بنابراین ترجیح من این بوده است که به جای آنکه کتاب
را با توضیحات طولانی و متعدد سنگین کنم، خواننده را به هوشواره
ارجاع بدهم؛ منبعی که زحمت اصلی گردآوری و فراهم کردن این اطلاعات را بر عهده
داشته است. خواننده‌ای که بخواهد مسیر ارجاعات لارنس را دنبال کند، می‌تواند از
این امکان استفاده کند و در صورت نیاز، خود به سراغ آثار اصلی برود.
متن اصلی کتاب نیز به‌صورت رایگان در دسترس علاقه‌مندان
به ادبیات و منتقدان است و می‌توان با مراجعه به آن، در مواردی که ترجمه یا توضیح
فارسی برای دریافت دقیق مفهوم کافی نیست، متن انگلیسی را نیز در کنار ترجمه قرار
داد. به گمان من این شیوه، به‌خصوص برای کتابی مانند این، امکان خواندن دقیق‌تری
فراهم می‌کند؛ چرا که هدف ترجمه نباید این باشد که همه‌چیز را از پیش برای خواننده
توضیح دهد، بلکه باید امکان کشف و ادامه‌ی مسیر را نیز برای او باقی بگذارد.
این کتاب، در نهایت، کتابی نیست که فقط درباره‌ی
ادبیات آمریکا باشد. لارنس از ادبیات آمریکا عبور می‌کند تا درباره‌ی انسان حرف
بزند؛ درباره‌ی آزادی، فردیت، قدرت، طبیعت، مذهب، عشق، میل و شکل زندگی انسان
مدرن. به همین دلیل است که با وجود فاصله‌ی زمانی و جغرافیایی بسیار، هنوز می‌توان
با او وارد گفت‌وگو شد.
لارنس در این کتاب به دنبال ادبیات آمریکا می‌رود؛
اما در نهایت، مثل همیشه، به دنبال انسان است.
در پایان، از آراز بارسقیان عزیز بسیار ممنونم که امکانات لازم را فراهم کرد تا این اثر با سرعت و دقت بیشتری به فارسی برگردانده شود.
👍4👎3🍾3🤣1
Forwarded from حداقلْ کلانشهر
📖 نقد زندگی روزمره: سه جلد در یک جلد
🖊 آنری لوفور
📅 سال‌های انتشار: ۱۹۴۷، ۱۹۶۱ و ۱۹۸۱
🔹 ترجمه از
📇 ChatGPT(OpenAI)
📣 حداقلْ کلانشهر
🔗 @AtLeastLiterature
🖊 آنری لوفور
📅 سال‌های انتشار: ۱۹۴۷، ۱۹۶۱ و ۱۹۸۱
🔹 ترجمه از
📇 ChatGPT(OpenAI)
📣 حداقلْ کلانشهر
🔗 @AtLeastLiterature
👎3❤1🤣1
Forwarded from حداقلْ کلانشهر
critique-de-la-vie-quotidienne-henri-lefebvre-fa.pdf
7.2 MB
📖 نقد زندگی روزمره: سه جلد در یک جلد
🖊 آنری لوفور
📅 سال‌های انتشار: ۱۹۴۷، ۱۹۶۱ و ۱۹۸۱
🔹 ترجمه از
📇 ChatGPT(OpenAI)
📣 حداقلْ کلانشهر
🔗 @AtLeastLiterature
🖊 آنری لوفور
📅 سال‌های انتشار: ۱۹۴۷، ۱۹۶۱ و ۱۹۸۱
🔹 ترجمه از
📇 ChatGPT(OpenAI)
📣 حداقلْ کلانشهر
🔗 @AtLeastLiterature
👎3❤2
خوشه شایان در روز پایانی ماه هنر تهران پرفورمنسی اجرا کرد به نام 'حقِ محفوظ '
پرتره‌ای از زنان با قیر، آن هم به نام نان و به شکل نان.
آنچه که من از اثر این هنرمند دریافت کردم مواجه با تصاویری از زنان است که با قیر روی صفحه‌ای به شکل نان، تولید، بازتولید و مصرف می‌شود.
اما آنچه می‌ماند حقِ محفوظ آنان است.
مهدی فاتحی
پرتره‌ای از زنان با قیر، آن هم به نام نان و به شکل نان.
آنچه که من از اثر این هنرمند دریافت کردم مواجه با تصاویری از زنان است که با قیر روی صفحه‌ای به شکل نان، تولید، بازتولید و مصرف می‌شود.
اما آنچه می‌ماند حقِ محفوظ آنان است.
مهدی فاتحی
👎3❤1🤣1
نان، نفت و تصویر زن
حق چه کسی محفوظ است؟
مهدی فاتحی
چند وقت پیش خوشه شایان پرفورمنسی داشت با عنوان «حق محفوظ» که برای من بعد از تمام شدنش تازه شروع شد؛ یعنی بخش اصلی کار، به نظرم در همان لحظه‌ای آغاز می‌شد که از فضای اجرا بیرون می‌آمدم و سعی می‌کردم بفهمم چه اتفاقی افتاده است.
در ورودی به هر تماشاگر یک شماره می‌دادند و برای ورود باید برنجی را می‌کوبیدیم. بعد وارد فضایی می‌شدیم که شبیه یک نانوایی بود. هنرمند آرد به دست آمده حاصل از کوبش تماشاگران را با نارضایتی و کوبش دوباره روی میز ریخت تا از آن نان تهیه کند. اما نان، نان نبود. او با مهارت روی صفحاتی با قیر، پرتره‌ای ظریف و بی‌نظیر از زنان کشید و آن را مثل نان به میخ دیوار نانوایی آویزان کرد. در انتها شماره‌های یکی‌یکی خوانده می‌شد تا هر شماره «نان» خودش را تحویل بگیرد.
این بازی ساده، به نظرم خیلی زود از یک پرفورمنس درباره نان عبور کرد و تبدیل شد به چیزی درباره کار، تولید، مصرف و مالکیت.
تماشاگر در اینجا فقط تماشاگر نیست. از همان لحظه ورود، بخشی از چرخه تولید شده است. برنج (شاید گندم) را می‌کوبد، منتظر می‌ماند تا شاید در پایان محصولی دریافت کند. یعنی یک نظام کوچک اقتصادی در فضای نمایشگاه ساخته شده است: ماده خام، کار، تولید، انتظار، توزیع و مصرف. و بعد مسئله زن وارد این چرخه می‌شود.
چهره زن روی چیزی قرار گرفته که قرار است نان باشد؛ یعنی چیزی که اساساً برای مصرف تولید می‌شود. این جابه‌جایی برای من مهم است. تصویر زن دیگر فقط یک پرتره نیست. در اینجا تصویر به شیء تبدیل شده، و شیء در نهایت قابل دریافت و قابل تملک است. تماشاگر یا مالک جدید که پول داده، یکی از این تصاویر را با خودش می‌برد. اینجاست که عنوان «حق محفوظ» به نظرم معنای دیگری پیدا می‌کند.
این عبارت را معمولاً ابتدای کتاب یا روی اثر هنری می‌بینیم:
'حق چاپ محفوظ است'
خوشه شایان با آوردن این عبارت به فضای پرفورمنس، سؤال و لایه دیگری را باز می‌کند: حق چه کسی محفوظ است؟ حق هنرمند؟ حق زن بر تصویرش؟ حق انسان بر بدنش؟ یا حق کسی که محصول را تولید کرده و در فرایندش شریک شده؟ یا آنکه آنرا مصرف کند؟
اساسا در جامعه ما در ین چند سال چگونه از تصویر یا عکس زنان بهره‌بردای شده و حقی محفوظ نمانده؟
مسئله زن در اینجا فقط موضوع یک نقاشی نیست. زن وارد چرخه‌ای می‌شود که در آن تصویر تولید می‌شود، توزیع می‌شود و در نهایت به دیگری تحویل داده می‌شود. بدن و تصویر زن، همانند بسیاری از چیزهای دیگر در جهان سرمایه‌داری، می‌توانند وارد مناسبات تولید و مصرف شوند.
اگر بخواهم کمی مارکسیستی به اثر نگاه کنم، شاید بتوان گفت پرفورمنس با مفاهیم بسیار ساده‌ای مثل کالا، کار و مالکیت بازی می‌کند. برنج( اتفاقا یاداور شالیزار و شالیزار یادآور زنانی است که کمر بسته در حال تولید و به بار نشستن آن هستند؛ یعنی حاصل رنج زنان) ماده خام است، تماشاگر نیروی کار را وارد فرایند می‌کند و در پایان محصولی به او تحویل داده می‌شود. اما ارزش محصول فقط در ماده آن نیست؛ در معنایی است که به آن داده شده و در رابطه‌ای که میان تولیدکننده و مصرف‌کننده شکل گرفته است.
بنیامین در مقاله ' اثر هنری در عصر بازتولید مکانیکی' درباره تغییر موقعیت اثر هنری در عصر بازتولید و تکثیر می‌گوید و تبدیل شدن اثر به چیزی که رابطه‌اش با مالکیت، عرضه و مصرف تغییر کرده است. وقتی اثر هنری از جایگاه صرفاً برای تماشا بودن بیرون می‌آید و وارد چرخه دریافت، تکثیر، توزیع و مالکیت می‌شود، رابطه ما با آن هم تغییر می‌کند.
اما وقتی امکان عکاسی و چاپ و تکثیر به وجود می‌آید، می‌توانی تصویر آن را هزاران بار تولید کنی.
پس رابطه ما با اثر هنری تغییر می‌کند و اثر دیگر فقط یک شیء یگانه و دور از دسترس نیست. این اتفاق فقط یک تغییر تکنیکی نیست؛ موقعیت اجتماعی و سیاسی هنر را هم تغییر می‌دهد.
«حق محفوظ» همین کار را با تماشاگر می‌کند. ما فقط یک اثر را نمی‌بینیم؛ در تولیدش مشارکت می‌کنیم و در پایان شاید بتوانیم نسخه‌ای از آن را با خودمان ببریم. اثر هنری تبدیل به چیزی می‌شود که می‌توان آن را تحویل گرفت و صاحبش شد.
اما در این میان یک ماده دیگر هم هست که به نظرم نمی‌شود از آن گذشت: قیر.
خوشه شایان پرتره‌ها را با مهارت تمام با قیر می‌سازد. قیر ماده‌ای سیاه، سنگین و چسبنده است و در عین حال از دل صنعت نفت می‌آید. در برابر آن برنج( یا گندم) قرار دارد؛ ماده‌ای که به آرد و نان و در نهایت به معاش تبدیل می‌شود.
این دو ماده در پرفورمنس کنار هم قرار گرفته‌اند و در ایران، به نظرم، این کنار هم قرار گرفتن معنای مضاعفی پیدا می‌کند. نفت و درآمد نفتی بخش مهمی از ساختار اقتصادی معاصر ایران بوده‌اند و نان، به‌عنوان ابتدایی‌ترین شکل معاش نمی‌تواند کاملاً از اقتصاد نفتی جدا دیده شود.
حق چه کسی محفوظ است؟
مهدی فاتحی
چند وقت پیش خوشه شایان پرفورمنسی داشت با عنوان «حق محفوظ» که برای من بعد از تمام شدنش تازه شروع شد؛ یعنی بخش اصلی کار، به نظرم در همان لحظه‌ای آغاز می‌شد که از فضای اجرا بیرون می‌آمدم و سعی می‌کردم بفهمم چه اتفاقی افتاده است.
در ورودی به هر تماشاگر یک شماره می‌دادند و برای ورود باید برنجی را می‌کوبیدیم. بعد وارد فضایی می‌شدیم که شبیه یک نانوایی بود. هنرمند آرد به دست آمده حاصل از کوبش تماشاگران را با نارضایتی و کوبش دوباره روی میز ریخت تا از آن نان تهیه کند. اما نان، نان نبود. او با مهارت روی صفحاتی با قیر، پرتره‌ای ظریف و بی‌نظیر از زنان کشید و آن را مثل نان به میخ دیوار نانوایی آویزان کرد. در انتها شماره‌های یکی‌یکی خوانده می‌شد تا هر شماره «نان» خودش را تحویل بگیرد.
این بازی ساده، به نظرم خیلی زود از یک پرفورمنس درباره نان عبور کرد و تبدیل شد به چیزی درباره کار، تولید، مصرف و مالکیت.
تماشاگر در اینجا فقط تماشاگر نیست. از همان لحظه ورود، بخشی از چرخه تولید شده است. برنج (شاید گندم) را می‌کوبد، منتظر می‌ماند تا شاید در پایان محصولی دریافت کند. یعنی یک نظام کوچک اقتصادی در فضای نمایشگاه ساخته شده است: ماده خام، کار، تولید، انتظار، توزیع و مصرف. و بعد مسئله زن وارد این چرخه می‌شود.
چهره زن روی چیزی قرار گرفته که قرار است نان باشد؛ یعنی چیزی که اساساً برای مصرف تولید می‌شود. این جابه‌جایی برای من مهم است. تصویر زن دیگر فقط یک پرتره نیست. در اینجا تصویر به شیء تبدیل شده، و شیء در نهایت قابل دریافت و قابل تملک است. تماشاگر یا مالک جدید که پول داده، یکی از این تصاویر را با خودش می‌برد. اینجاست که عنوان «حق محفوظ» به نظرم معنای دیگری پیدا می‌کند.
این عبارت را معمولاً ابتدای کتاب یا روی اثر هنری می‌بینیم:
'حق چاپ محفوظ است'
خوشه شایان با آوردن این عبارت به فضای پرفورمنس، سؤال و لایه دیگری را باز می‌کند: حق چه کسی محفوظ است؟ حق هنرمند؟ حق زن بر تصویرش؟ حق انسان بر بدنش؟ یا حق کسی که محصول را تولید کرده و در فرایندش شریک شده؟ یا آنکه آنرا مصرف کند؟
اساسا در جامعه ما در ین چند سال چگونه از تصویر یا عکس زنان بهره‌بردای شده و حقی محفوظ نمانده؟
مسئله زن در اینجا فقط موضوع یک نقاشی نیست. زن وارد چرخه‌ای می‌شود که در آن تصویر تولید می‌شود، توزیع می‌شود و در نهایت به دیگری تحویل داده می‌شود. بدن و تصویر زن، همانند بسیاری از چیزهای دیگر در جهان سرمایه‌داری، می‌توانند وارد مناسبات تولید و مصرف شوند.
اگر بخواهم کمی مارکسیستی به اثر نگاه کنم، شاید بتوان گفت پرفورمنس با مفاهیم بسیار ساده‌ای مثل کالا، کار و مالکیت بازی می‌کند. برنج( اتفاقا یاداور شالیزار و شالیزار یادآور زنانی است که کمر بسته در حال تولید و به بار نشستن آن هستند؛ یعنی حاصل رنج زنان) ماده خام است، تماشاگر نیروی کار را وارد فرایند می‌کند و در پایان محصولی به او تحویل داده می‌شود. اما ارزش محصول فقط در ماده آن نیست؛ در معنایی است که به آن داده شده و در رابطه‌ای که میان تولیدکننده و مصرف‌کننده شکل گرفته است.
بنیامین در مقاله ' اثر هنری در عصر بازتولید مکانیکی' درباره تغییر موقعیت اثر هنری در عصر بازتولید و تکثیر می‌گوید و تبدیل شدن اثر به چیزی که رابطه‌اش با مالکیت، عرضه و مصرف تغییر کرده است. وقتی اثر هنری از جایگاه صرفاً برای تماشا بودن بیرون می‌آید و وارد چرخه دریافت، تکثیر، توزیع و مالکیت می‌شود، رابطه ما با آن هم تغییر می‌کند.
اما وقتی امکان عکاسی و چاپ و تکثیر به وجود می‌آید، می‌توانی تصویر آن را هزاران بار تولید کنی.
پس رابطه ما با اثر هنری تغییر می‌کند و اثر دیگر فقط یک شیء یگانه و دور از دسترس نیست. این اتفاق فقط یک تغییر تکنیکی نیست؛ موقعیت اجتماعی و سیاسی هنر را هم تغییر می‌دهد.
«حق محفوظ» همین کار را با تماشاگر می‌کند. ما فقط یک اثر را نمی‌بینیم؛ در تولیدش مشارکت می‌کنیم و در پایان شاید بتوانیم نسخه‌ای از آن را با خودمان ببریم. اثر هنری تبدیل به چیزی می‌شود که می‌توان آن را تحویل گرفت و صاحبش شد.
اما در این میان یک ماده دیگر هم هست که به نظرم نمی‌شود از آن گذشت: قیر.
خوشه شایان پرتره‌ها را با مهارت تمام با قیر می‌سازد. قیر ماده‌ای سیاه، سنگین و چسبنده است و در عین حال از دل صنعت نفت می‌آید. در برابر آن برنج( یا گندم) قرار دارد؛ ماده‌ای که به آرد و نان و در نهایت به معاش تبدیل می‌شود.
این دو ماده در پرفورمنس کنار هم قرار گرفته‌اند و در ایران، به نظرم، این کنار هم قرار گرفتن معنای مضاعفی پیدا می‌کند. نفت و درآمد نفتی بخش مهمی از ساختار اقتصادی معاصر ایران بوده‌اند و نان، به‌عنوان ابتدایی‌ترین شکل معاش نمی‌تواند کاملاً از اقتصاد نفتی جدا دیده شود.
❤3👎3🤣1
به واقع اینجا نان از نفت تولید می‌شود( اتفاقی که خوشه با ظرافت به آن پرداخته است)
بنابراین می‌شود در کار خوشه یک رابطه پنهان میان قیر و نان دید به خصوص که نام اثر مورد ارائه نان است: قیر یادآور نفت است و نان یادآور معیشت؛ نانی که از نفت بر سر سفره‌ها نشسته...معنا و برساختی که تنها اینجا شکل می‌گیرد و حاصل خلاقیت و حساسیت هنرمند به جهانی است که در آن زیست می‌کند.
در نتیجه، چیزی که در ظاهر فقط یک بازی میان برنج و نان و پرتره‌های زنان است، می‌تواند به رابطه‌ای میان نفت، اقتصاد، کار، کالا، بدن و مالکیت تبدیل شود.و شاید عنوان «حق محفوظ» دوباره در پایان خودش را نشان دهد. حق زن بر تصویرش، حق انسان بر کارش، حق آدم‌ها بر نان‌شان و زنده بودن و حتی حق جامعه بر منابعی که زندگی اقتصادی‌اش به آنها وابسته است.
نمی‌دانم خوشه شایان هنگام ساختن این پرفورمنس دقیقاً به همه این لایه‌ها فکر کرده بوده یا نه؛ و شاید اصلاً لازم نباشد بداند. اثر هنری گاهی از قصد اولیه هنرمند بزرگ‌تر می‌شود.
آنچه برای من از «حق محفوظ» باقی ماند، همین تناقض بود: ما وارد نمایشگاه می‌شویم، برنجی را می‌کوبیم، در تولید مشارکت می‌کنیم و در پایانتصویر یک زن را مشاهده می‌کنیم که به تصاحب دیگری درمی‌آید.
اما درست در همان لحظه که چیزی تعلق پیدا می‌کند، عنوان اثر از ما می‌پرسد:
حقِ چه کسی محفوظ است؟
مهدی فاتحی
بنابراین می‌شود در کار خوشه یک رابطه پنهان میان قیر و نان دید به خصوص که نام اثر مورد ارائه نان است: قیر یادآور نفت است و نان یادآور معیشت؛ نانی که از نفت بر سر سفره‌ها نشسته...معنا و برساختی که تنها اینجا شکل می‌گیرد و حاصل خلاقیت و حساسیت هنرمند به جهانی است که در آن زیست می‌کند.
در نتیجه، چیزی که در ظاهر فقط یک بازی میان برنج و نان و پرتره‌های زنان است، می‌تواند به رابطه‌ای میان نفت، اقتصاد، کار، کالا، بدن و مالکیت تبدیل شود.و شاید عنوان «حق محفوظ» دوباره در پایان خودش را نشان دهد. حق زن بر تصویرش، حق انسان بر کارش، حق آدم‌ها بر نان‌شان و زنده بودن و حتی حق جامعه بر منابعی که زندگی اقتصادی‌اش به آنها وابسته است.
نمی‌دانم خوشه شایان هنگام ساختن این پرفورمنس دقیقاً به همه این لایه‌ها فکر کرده بوده یا نه؛ و شاید اصلاً لازم نباشد بداند. اثر هنری گاهی از قصد اولیه هنرمند بزرگ‌تر می‌شود.
آنچه برای من از «حق محفوظ» باقی ماند، همین تناقض بود: ما وارد نمایشگاه می‌شویم، برنجی را می‌کوبیم، در تولید مشارکت می‌کنیم و در پایانتصویر یک زن را مشاهده می‌کنیم که به تصاحب دیگری درمی‌آید.
اما درست در همان لحظه که چیزی تعلق پیدا می‌کند، عنوان اثر از ما می‌پرسد:
حقِ چه کسی محفوظ است؟
مهدی فاتحی
👎3❤2🤔1