هنر پیکاسو

مرور هفتگی کتاب با مسعود بهنود‏ - BBC News فارسی
https://www.bbc.com/persian/tv-and-radio-57067451

سانتی‌مانتالیسم ادبیات مهاجرت

درباره مجموعه داستان "اسب و دست" نوشته محمد رهبر
نشر ناکجا
داستان های این مجموعه در شکل و روایت و پرداخت تحت تاثیر بورخس است و نویسنده تمام تلاشش را می‌کند که نوعی داستان بورخسی تحریر کند. داستانهایی که خیال و واقعیت چنان بر هم تنیده می‌شود که هیچ خط فاصل یا مشخصی بین این دو فضا نمی‌توان پیدا کرد. اما جدا از اینکه نویسنده گاهی خام دستانه داستانهای بورخس را بازنویسی می‌کند از عنصر اصلی قدرت داستان های بورخس غافل است.
متن کامل را در سایت بخوانید
https://zenoaward.com/%d8%a8%d9%88%d8%b1%d8%ae%d8%b3-%d9%85%d9%82%d9%88%d8%a7%db%8c%db%8c/

بورخس مقوایی

Posted on جولای 22, 2022

درباره مجموعه داستان ” اسب و دست ” نوشته محمد رهبر منتشر شده توسط نشر ناکجا در پاریس
مهدی فاتحی

نویسنده مجموعه که سابقه روزنامه‌نگاری دارد توانسته با نثر خوب و ویرایش دقیق که البته از مشخصات کتابهای ناکجاست، در حالت اولیه مخاطب را راضی کند به خصوص که دوستان روزنامه نگار عموما در عرصه ادبیات به نثری گزارشی و توضیحی روی می‌اورند که داستان را با هر مشخصه‌ای خسته کننده و غیرقابل خوانش می‌کند‌. اما نثر محمد رهبر نه تنها توضیحی نیست بلکه توانایی تصویری بالایی نیز دارد.
اما مجموعه از نظر فنی و ادبی تنها می‌توان به عنوان مجموعه داستان اول یک نویسنده مورد پذیرش قرار گیرد. نویسنده‌ای که نثر خوب و زبان توانایی دارد تخیل خوب و ایده‌های مورد قبولی دارد حتی اگر از نویسنده احتمالا محبوبش گرفته باشد.
داستان های این مجموعه در شکل و روایت و پرداخت تحت تاثیر بورخس است و نویسنده تمام تلاشش را می‌کند که نوعی داستان بورخسی تحریر کند. داستانهایی که خیال و واقعیت چنان بر هم تنیده می‌شود که هیچ خط فاصل یا مشخصی بین این دو فضا نمی‌توان پیدا کرد. اما جدا از اینکه نویسنده گاهی خام دستانه داستانهای بورخس را بازنویسی می‌کند از عنصر اصلی قدرت داستان های بورخس غافل است.
در داستان اول “واحه” بوی عطر زنی است شاید که در خیال و خواب وهم که در واقعیت می‌ماند، البته ویژگی ندارد. فضا سازی خوب است ولی بیش از اندازه رمانتیک است. بورخس اگر سراغ این داستانهای عاشقانه می‌رفت اندیشه امروزی و فلسفی را در ان دخیل می‌کرد و ماهرانه جوری داستان را می‌نوشت که خواننده به آرامی متوجه می‌شد که نویسنده انگار به دروغ بودن قصه واقف است و صرفا خیالپردازی میکند. در “الف قامت یار …”زخم واقعی به خیال تبدیل می‌شود که شکلی از داستان ” الف” بورخس است که زخمی جامانده، از تاریخ زندگی شخصیت می‌گوید و در “اسب و دست” شطرنج باز کتابفروشی که با خودش بازی می‌کند در وهم فرو می‌رود که تیپیک داستاهای رئالیسم جادویی است در داستان “قناسه” به تاریخ اشیا می‌پردازد( اینجا اسلحه، در بورخس دشنه) که عینا بازنویسی داستان “دشنه” بورخس است یا “پیرمرد و شراب” که از نوع داستانهای ابتدایی بورخس در رئالیسم جادویی و تاریخ که جادو واقعیت را ویران می‌کند.
نویسندگان جوان ما موقع برداشت یا کپی یا هر شکل اقتباسی از داستان نویسندگانی که دوستشان دارند نباید فراموش کنند در ابتدا شناخت عمیق از کلیت داستان و جهان داستانی نویسنده قبل از هر کاری الزامی است وگرنه کار تبدیل به کپی خام دستانه و تمرینی برای شروع کار نویسندگی می‌شود که البته در ابتدا و تمرین نویسندگی با ارزش است.
بورخس در کارهایش در تک تک روایات و خیال پردازیش اشاراتی خارج متن و فلسفی دارد و خواننده به تسلط بی انداره او در تاریخ، داستانهای کلاسیک، فلسفه پی می‌برد هر چند که یک کلمه هم از فیلسوفان و اندیشمندان و کتابها نقل قول نکند. جدا از ان در داستان های بورخس، مرز خاصی مشخصی میان داستان و مقاله دیده نمی شود و این دو خیلی ساده با در هم تنیده می شوند. بالعکس، مقالات او نثری روایی داستان گونه دارند چنین روایت و ساخت داستان به ظاهر ساده می‌آید که میتوان عین ان را نوشت اما در عمل پر از ظرافت روایی و نثری و تکنیکی است مثل هر کار هنری دیگری.از دیگر مشخصه‌ها و قدرت داستانهای بورخس فلسفه و جهان بینی خاص او از زندگی است. بورخس بیشتر از داستان نویسی متبحر و روایتگر قصه های خوب، فیلسوفی است از نوع اندیشمندان پست مدرن که داستان و روایتگری تنها محفلی زیباتر برای گفتن حرفهایش است. کاری که از پس محمد رهبر برنمی‌آید.
با این حال سعی نویسنده، خیالپردازیهایش، تصاویر بکر و یگانه‌اش قابل ستایش است هر چند به شدت تحت تاثیر ادبیات اصلاح طلبانه و رسمی است که جامعه و خیابان و ادمهای امروز ارزش حضور و کارکردی ندارند و تنها نامی از آنها می‌آید و در حکم دکورند.
امید که با این نثر و روایت و زبان تصویر در آینده داستانهای بهتر و منحصر به فردی از محمد رهبر بخوانیم.اما همین که او و دوستان مهاجر دیگر، چه نویسندگانی که در کشور خود چون تبعیدی زندگی می‌کنند چه آنها که در بیرون مرزها هستند امکات انتشار و تمرین و قلمزنی را دارند و مورد بررسی قرار می‌گیرند بسیار مهم است و نشر ناکجا به عنوان نشری بدون سانسور که سعی در انتشار ادبیات جدی و غیر رسمی را دارد بسیار با ارزش و تاریخ ساز است.

صحبت‌های حامد حبیبی درباره ادبیات، نویسندگی و مافیای نشر و کتاب

.
فكر سياسى در جامعۀ ايران كلاً به سه شاخۀ چپ، ملى و دينى تقسيم مى‏‌شود. دينداران به سه نـِحلۀ نوانديش، نيم‌دارانديش و درمان‏‌ناپذير تقسيم مى‏‌شوند و هر يك را شعبه‏‌ها و خرده‏‌شعباتى است. همين طور چپ سنتى و سوسياليست ولرم و ضدتوده‏‌اى و چپ محفلى و چپ تك‏رو و چپِ بريده و ميهن‌دوست و ملى‏‌گراى پلاسيده و مشروطه‏‌خواه و سلطنت‏‌طلب باستان‏گرا و ناراضى قوم‏گرا و ياغى و جدايی‏‌طلب و بى‏‌تفاوت و مرام‌گريز و مخالف مزمن.به هفتاد و دو شايد نرسد اما به هفتاد سر مى‏‌زند.
در حالى كه با وجود اين همه خبر و نظر و مقاله و كتاب و مصاحبه و منبع، دربارۀ آنچه هم‏‌اكنون مى‏‌گذرد توافقى وجود ندارد، نوشتن متنى دربارۀ مثلاً ميرزا آقاخان كرمانى كه اين همه خط و خطوط را راضى كند محال است. آن چنان متنى خدا هم نافريد.  همه انتظار دارند كسى كه صد و دوازده سال پيش كشته شد دقيقاً حرف امروز آنها را زده باشد. اينكه زند‌ه‌ها از جانب مردگان حرف بزنند يك داستان است و حرف زند‌گان را در دهن مرده‌ها گذاشتن داستانی‌ ديگر.
هر گرايشى در ايران به دليلى از موجودى چموش به نام تاريخ ناراضى است چون همه خيال مى‏‌كنند از جايى به بيراهه رفت، و در نوبت بعد با شناخت كافى از مفاهيم و موقعيتها مى‏توان مانع بيراهه‏ رفتن تاريخ شد، همچنان كه برخى پدر و مادرها فكر مى‏كنند اگر اشتباهات والدين خودشان را تكرار نكنند بچه‏ هاى بهترى بزرگ خواهند كرد.
حلواى نذرى ِ مدرنيته و دموكراسى خير مى‏‌كردند اما تاريخ لاكردار بازى در آورد، اين ملت را قال گذاشت و سهمى درخور به ما نرسيد، و آن بابانوئلِ بى‏‌مروّت براى رساندن هداياى كريسمس به خانۀ ما سر نزد.  و مثل محصلهايی كه ادعا می‌كنند بيست و پنج صدم نمره كم آوردند وگرنه قبول ِ قبول بودند، به ما هم اگر در نمرۀ مدرنيته (نه مدرنيزاسيون قلابی) ارفاق شده بود حالا مثل خارجه بوديم، مشخصاً يعنی همپای آلمان كه پسرعموی‌مان است و از كرمان به ژرمان رفت و آدم شد.

قائل به حقيقتى تاريخى وراى وقايعيم اما قائل به تشخيص حق از امتياز نيستيم.  امروز اگر ايران از جهاتی به برخى كشورهاى آمريكاى جنوبى بيشتر شبيه است تا به عموزاده‌های ديوار به ديوارش در افغانستان و عراق، عمدتاً نتيجه تأثير فرهنگ غرب و درآمد نفت است وگرنه همچنان حتی نمی‌فهميديم در چه شرايطی ‌هستيم زيرا فكر به شكل جامعه و جامعه به شكل سرزمين در می‌آيد. 

مدرسه شبانه ۰۱ برگزار می‌کند:

کارگاه لوازم‌تحریر

به هدایت امیرحسین خورشیدفر

شش جلسه | یکشنبه‌ها | ساعت هفت تا نه شب

حضوری و آنلاین 

مهارت نوشتن کاربرد روزمره دارد. نوشتن پیام کوتاه یا توییت، یادداشتی برای همسایه بی‌مبالات که اتومبیلش دسترسی به پارکینگ را مسدود کرده،‌ وقایع‌نگاری،‌ گزارش کار، خاطره‌نویسی، نامه دوستانه و کاری... و نوشتن در شبکه‌های اجتماعی. می‌نویسیم و می‌خوانیم. خواندن، اندیشیدن و داوری را به دنبال دارد. به نوشتن فکر می‌کنیم؛ و حتی در این کاربردهای روزمره به عمق، اصالت، صحت،‌ دقت و زیبایی می‌اندیشیم.

نوشتار رسانه‌ای  است که جز امور روزمره، به‌عنوان ابزار تولید هنری هم به کار می‌رود.

در کارگاه لوازم‌تحریر می‌آموزیم که چگونه در نوشتن مهارت کسب کنیم. صناعات، مفاهیم و سنت‌هایی را که در تولید نوشتار هنری رواج دارد بیشتر می‌شناسیم. می‌آموزیم که به امکان و اقتضای رسانه نوشتار توجه کنیم. مسئله آن است که ماده خام، ابزار و لوازم نوشتن را بهتر به کار ببریم؛ و همین ترتیب، شیوه نظام‌مندی برای قرائت انتقادی متن اختیار کنیم.

کارگاه در شش هفته برگزار می‌شود. هرهفته،  یک جلسه دوساعتی خواهیم داشت که درسگفتار در آن ارائه می‌شود. شرکت‌کنندگان کارگاه در فاصله میان جلسه‌ها، متن‌هایی می‌خوانند و تمرین‌های می‌نویسند که در جلسه بعد خوانده می‌شود و موضوع گفت‌وگوی جمعی خواهد بود.


برای اطلاعات بیشتر به  واتساپ/تلگرام یا ایمیل پیغام دهید:

Whatsapp/Telegram: 00989392550660  

Email:newmediatehran@gmail.com 

فضای مجازی و کتاب‌خوانی

درباره ادبیات و کتاب
مهدی فاتحی