من مرگ را زیسته‌ام

سفر بخشی از زندگی من بوده و هست: از شهرهای خاور دور تا غرب، از روستا تا جنگل، همه بخشی از مطالعه‌ام و کار و تفریحم برای شناخت انسان و جهان است. اما سفر آخرم مواجه با مرگ بود؛ در زمستانی یک‌باره، کوهستانی یخ‌زده، جنگلی به گل نشسته. گروهی هشت نفره که انتظار هیچکدام را نداشتیم و سرگردان در میان انبوه برف و درخت و جنگل و حیوانات سه روز گرفتار شدیم.
از تاریکی قبل از طلوع که به ارتفاع حدود دوهزار متر رفتیم برفی به ارتفاع یک متر روبروی‌مان ظاهر شد؛ برفی بکر و پا نخورده که گاه مثل تله‌ای ما را گیر می‌انداخت. برف در بخش‌های جنگلی روی گل و شل نشسته بود. پا که در برف فرو می‌رفت گاه میان گل می‌ماند و به زحمت می‌توانستیم آن را از میان برف و گل بیرون بکشیم و گاه در میانه مسیر چاره‌ای جز حرکت کردن (کیلومترها) روی این برف سنگین نداشتیم. کوله‌ای حدود پانزده کیلویی ( غذا و اب و کیسه خواب و چادر...) وزن‌مان را برای سر خوردن فرو رفتن و حتی قدم زدن سخت و سخت‌تر می‌کرد. بارش برف و شیب‌های تند پر برف و گاه سر در مسیر سرعت گروه را چنان کم کرد که به موقع به محل مناسب  کمپ نرسیدیم و شبانه در کنار برف به کمپ نشستیم. در محلی پر از جای پا و مدفوع خرس و گراز. دوازده کیلومتر پیاده‌روی روی برف و یخ،جانی برای‌مان نگذاشته بود. طبق محاسبات صبح فردا برای رسیدن و زنده ماندن باید پانزده کیلومتر طی می‌کردیم. آتشی افروختیم و کفش و جوراب‌ها و تن‌مان را خشک کردیم. بخشی از پا و انگشت‌ها کاملا یخ‌زده و سر شده بود. تنها وعده غذایی روز را خوردیم. برای سبک کردن مسیر روز بعد هر چه امکان بازگشت به طبیعت داشت رها کردیم و در آتش سوزاندیم تا صبح قبل از طلوع طی مسیر کنیم. سرما و سوز برف کوهستان همراه با گذر و صدای حیوانات در شب نتوانست جلوی خستگی و خواب‌مان را بگیرد.
بی‌خبر از سرنوشت این بار سمت دیگر در مسیر دره و جنگل حرکت کردیم تا از برف و سرما رهایی یابیم.  در شیب و سرازیر تپه‌ها و دره فرو رفتیم از میان رودخانه‌ها و انبوه جنگلی که دیگر در آن حال هیج زیبایی نداشت گذشتیم تا جلوی راه و مسیرمان جز باتلاق و مسیر‌های گلی سنگین نیافتیم. گلی عجیب که به محض فرو رفتن پا در گل قفل می‌شد( خاک بعضی مکان‌ها چنین گلی می‌سازد) و امکان کنده شدن از آن،جان کندنی است طاقت‌فرسا. روی چنین گلی تنها باید دوید لحظه‌ای پا نباید روی گل بماند. باتلاق‌ها باعث تغییر مسیرها و در نهایت گم شدن ما شد. گل‌های سخت روی شیب‌های بالا و پایین تمام توان و انرژی‌مان را گرفت. غذا نبود آب هم رو به پایان بود و جنگل رو به تاریکی و ما سرگردان. آب را ذره ذره در دهان می‌ریختیم و نگه می‌داشتیم تا جذب شود.تمامی شاخ‌های کنار باتلاق و مسیر پر خار بود و کسی بین‌مان نبود که زخمی نشده باشد. کفش‌ها پر از آب رودخانه و پا در میان کفش شناور بود که جنگل تاریک شد.
تنها با دو چراغ روشن در ابتدا و انتهای گروه روی گل‌ها روان شدیم. جنگل تاریک و سرد زمستانی از وحشتناک‌ترین مکان‌هاست. هیچ کورسو و دیدی نداری جز صدا که گاه باد است و گاه حیوان. زمین زیر پایت هر لحظه شل می‌شود و تا بالای زانو در گل می‌افتی و جز با کمک دیگری امکان بیرون کشیدن از این تله طبیعی نیست. آن هم با کوله‌ای حدود ده تا دوازده کیلو بر گرده‌های‌مان. دیگر تکنیک سرعت بر روی گله یا گذشتنداز روی شاخه کناری یا چوب‌های روی آن  امکان‌پذیر نیست و فقط باید گذر کرد. هیچ چیز جز  غریزه بقا به کمکت نمی‌آید. تمام امیدواری‌هایی که بسته بودیم پایان یافته بود و امید بارها سرخورده‌مان کرده بود و دیگر می‌توانست به راحتی منجر به مرگ شود.
بارها و بارها در طول این مسیر پر وحشت انرژی و توانم به حد صفر مطلق رسید. یعنی امکان بلند کردن پا و یک قدم رو به جلو را نداشتم اما همه می‌دانستیم ماندن یعنی خوراک حیوانات شدن و حرکت در زنجیره غذایی جنگل. آنجا بود که دریافتم انسان چگونه در میان یخبندان و گرما زنده مانده. انسان حیوان غریبی است. در لحظه صفر اگر به هر شکل چند قدم برداری بدن متوجه شود که تو قصد استراحت و پذیرش فرمان مغز را نداری، سیاست مغز و  بدن تغییر می‌کند و کم‌کم سرحال‌تر می شوی و انرژی که نمی‌دانی از کجا آمده به بدن وارد می‌شود و دوباره شارژ می‌شوی. یک اتفاق فیزیولوژیک است که هیچ ربطی به طرز فکر یا امید و نا امیدی ندارد فقط کافی است بدن به هر شکل به حرکتش ادامه دهد تا مغز یا همان بدن برنامه‌اش را عوض کند.( در اصطلاح عامیانه می‌گویند به بدنت نشان بده که رییس کیست. )
مدفوع خرس در جنگل شکل و شمایل مشخصی دارد با دانه‌هایی که امکان هضم نداشته و در آن مانده. همینطور جای پایش و گراز‌ها یا گربه‌سانان. هر جا هست نشان دوری از انسان و شهر است. برای ما که سرگردان و گرسنه و خسته مانده بودیم دیدن تاپاله گاوی روی زمین بهترین اتفاق ممکن و نوید بهشت بود.

تاپاله گاو یعنی حضور گاو در اطراف و یعنی احتمالا تا حدود پنج شش کیلومتری ما باید روستایی باشد.
بعد از سی کیلومتر پیاده‌روی در جهنم، تاپاله گاو بهترین هدیه خدایان جنگل و کوهستان بود.
به هر حال ما زنده‌ ماندیم و به مقصد رسیدم. هر چند با تنی پر از درد اما ریه‌ای تازه. جهان تاجر خوش حسابی است که تا نستاند چیزی نمی‌دهد. سفری در پیش گرفتیم تا رنج جهان سبک شود رنج ماند همرا با درد زانو و پا و کمر.
می‌دانستم ورزش دشمن سلامتی است سفر هم به آن اضافه شد. قهوه‌ام را روی مبلم کنار کتابخانه‌ام نوش جان می‌کنم به فرصت باقی مانده از زیستن در این جهان می‌خندم و از بدن پر از دردم سپاسگزارم که تا همین جا هم با من کنار آمده.

مهدی فاتحی
زمستان ۱۴۰۳

متنی از #محمد_قائد که بد نیست این روزها دوباره بازخوانی شود:

لباس به شكل هيكل آدم و نظام حكومتي به شكل جامعه درمی‌آيد.   مي‌توان خيالپردازي كرد كه اگر علما گذاشته بودند سردارسپه رئيس جمهور شود نتيجه چه می‌بود.  يحتمل در رفتار و سياستهاي آن آدم تأثيري نداشت و پس از خلع او در شهريور بيست، شايد ايران به همان راهي می‌رفت كه چند سال بعد پاكستان رفت.   امروز می‌بينيم، با شصت سال تأخير، در مسير پاكستانيزه شدنيم.  اگر منظور از ”مبارزۀ سياسي“، ارائۀ جانشين بديل براي وضع موجود باشد، برنامۀ مشروطه‌خواهان يك اِشكال كوچولو دارد: چه كسي را می‌خواهند شاه كنند؟ شوخي نكنيم كه ايران قرار است دانمارك شود.  ماشين آبپاش در ايران اولين و آخرين بار سال ٤٠ عليه تظاهرات خياباني به كار رفت اما گلوله جاي آب را گرفت.  كسي كه باز ماشين آبـپاش به ميدان بياورد خلايق خواهند گفت سوسول است و وسط خيابان جكوزي راه انداخته.  اين شغل خشن و پرخطري است.  آدمي هم كه با روحيۀ روشنفكران كرانۀ شرقي آمريكا بزرگ شده باشد و نتواند مثل شصت‌تير دروغ بگويد خيلي به درد اين كار نمي‌خورد.
تأسيس سلسلۀ جديد در قرن بيست‌ويكم هم از آن ايروني‌بازي‌هاي خنده‌ناك خواهد بود. بنا به سنت فكري ما، براي بهبود اوضاع بايد كل سيستم را چپه كرد  و با توجه به تجربۀ شاه در ايجاد فضاي باز سياسي و به‌زندان‌ انداختن مقامهاي خاطي، نظام مقدس مي‌داند كه نبايد ذرّه‌اي كوتاه بيايد و بازخواست از عمله‌اكره ها يعني غزل خداحافظي.  پس چشم‌اندازي نگران‌كننده در برابر داريم: آيا برای اصلاح قانون اساسی، كه در جهان مانند ندارد، بايد دوباره انقلاب كرد و پادگان گرفت و دادگاه سرپايي و مصادره و اعدام راه انداخت؟ و اگر يك صبح بلند شديم ديديم ديشب تفنگچيهاي زابلي به قدرت رسيده‌اند و آنها هم دارند دربارۀ وظايف روشنفكران از تلويزيون سخنراني  می‌كنند چه خاكي به سر كنيم؟ با پايان عمر طبيعي ِ پانزده‌خردادی‌ها، اگر اوضاع خيلي خانخاني شود شايد برنامه‌هاي فعلا نامحتمل شاهزاده‌بازی  هم مشتري پيدا كند.  قاطبۀ مردم كاري به ساختارپاختار ندارند.  كلمۀ سلطنت در گوش آنها يعني رونق و رفاه، دلار هفت تومانی، ويزای ا ُو ِ رت و بی‌دردسر ـــــ و برای  هـُرهـُری  مذهب‌هايش هم يك قــُـلـُپ آبجو تگری...

Truman.and.Tennessee.An.Intimate.Conversation.2020.1080p.WEB-DL.YIFY

♦️[ ترجمه اختصاصی توسط سینه‌فیلیا ]

🔷 Title: Truman & Tennessee: An Intimate Conversation 2020 |ترومن و تنسی: یک گفتگوی صمیمانه
🔶 Dir: Lisa Immordino Vreeland | لیزا وریلند

🔻خلاصه داستان:

پرتره‌ای از دوستی و رقابت دو غول ادبیات آمریکایی، ترومن کاپوتی و تنسی ویلیامز؛ مستندی که گفت‌وگوهای آن عمدتاً از زبان خود نویسندگان روایت می‌شود.

• جهت دانلود و حمایت از زیرنویس به سایت ساب‌سورس مراجعه و به صورت مستقیم زیرنویس را دریافت نمایید.

🔗 SubSource
• For WEB-DL Version: Link

● Sponsored by: محمدرضا سهراب کاشانی
● Translated by: آناهیتا آبی

◽️فایل فیلم


©️Cinephilia
🎗@Cinephilian

فردا ساعت ۵ در موئسسه هفت اقلیم
درباره ادبیات و ژانر پلیسی جنایی : ادوگاوا رانپو
حرف خواهیم زد

هزارسال نثرپارسی
تألیف : کریم کشاورز
نسخه کامل سه جلدی در یک مجلد

a fyodor dostoyevsky playlist

🍭 Download by RegaYouTube

Writer - The full-stack generative AI platform
https://writer.com/?utm_source=google&utm_medium=paid-search&utm_campaign=nam_pmax_brand&utm_content=brand-video&utm_term=enterprise-generative-ai&utm_source=google&utm_medium=paid_search&utm_campaign=&utm_term=&utm_content=&hsa_acc=8779610535&hsa_cam=20924966778&hsa_grp=&hsa_ad=&hsa_src=x&hsa_tgt=&hsa_kw=&hsa_mt=&hsa_net=adwords&hsa_ver=3&gad_source=1&gclid=CjwKCAiAm-67BhBlEiwAEVftNkm2fMce5a65BeKOpu0meH-m-fNDj0slnFhTz2Rh8m0pTumN_F20txoCeV8QAvD_BwE

هوش مصنوعی برای تبدیل ایده به داستان و فیلمنامه

تخم اشکی بفشان خوشهٔ ‌آهی برچین

یا:

خلایق گریه کنین ثوابه*

کتاب لاتین ساتیریکون دو هزار سال پیش در رم عهد نرون که به افراطهای مجنونانه شهرت دارد نوشته شد. در فصلی از آن،‌ زنی شُهره به پاکدامنی و وفاداری از فاجعهٔ‌ مرگ شوی عزیز چنان ویران می‌شود که چندین روز و شب کنار پیکر بیجان او سوگواری می‌کند و از فرط اندوه خواب و خوراک ندارد.



در همان گورستان، سربازی مأمور نگهبانی کنار سارق مصلوبی است تا کسانش فرصت ربودن و دفن او نیابند. در خاموشی دخمهٔ سرد و تاریک، مصاحبت مطبوع و قمقمهٔ شراب سرباز جوان به دل شکستهٔ بانوی سوگوار گرمی و نور می‌بخشد، آن را داغ و آتشین می‌کند و غیره و غیره.





وقتی نگهبان با وحشت درمی‌یابد همزمان با کامجویی او و بانوی پارسا جسد مصلوب را خویشانش برده‌اند، تصمیم می‌گیرد منتظر اعدامی دردناک نماند و بیدرنگ دست به خودکشی بزند. اما بانوی اینک رَسته از سوگ پیشنهاد می‌کند جسد بی‌مصرف شوی پرکشیده را به صلیب میخکوب کنند تا یک فقدانْ دو نشود و جهانْ تُهی از عشق نماند.





اینک می‌خوانیم یونانیان و رومیان اشک حسرت و درد خویش را در اشکدانهایی همراه جسد متوفیٰ به خاک می‌سپردند. ممکن است یکی از این شیشه‌ها را بانوی گریان و نالان ِ مظهر وفاداری کنار پیکر محبوب ازدست‌رفته نهاده باشد.

اپیزود فیلم فلینی و کل آن از روایت گایوس پترونیوس** را ببینید و حال کنید اساسی.


* مصرعی از صائب تبریزی و جمله‌ای برگرفته از شهر قصه.

** فصل «فرزانگان و بقالها» در دفترچهٔ‌ خاطرات و فراموشی را با روایتی دیگر از همین کتاب آغازیده‌ام.

۱۱ دی ۴۰۳

#محمد_قائد

درباره فیلم ' علت مرگ: نامعلوم'
مهدی فاتحی

به خاطر یک مشت دلار
مهدی فاتحی

سینمای ایران ده‌هاست که از مشکل اساسی فیلمنامه رنج می‌برد و اهالی سینما نخواستند و نمی‌خواهند سر بر جیب مراقبت فرو برند و کتاب بخوانند. بحث سینماست و کسانی که امروز تاتر روحوضی و دلقک بازی را فیلمبرداری می‌کنند و نام فیلم روی آن می‌گذارند جداست.
زرنگار در فیلم #علت_مرگ_نامعلوم به عنوان فیلمنامه نویسی که کارگردان شده سعی می‌کند نقطه قوت کارش فیلمنامه باشد که البته نسبت به آثار این چند ساله ارزشمند است اما جای خالی زیادی دارد.
هفت نفر مسافر تاکسی که هر کدام با فقر و داستانش درگیر است با گناهی ناخواسته مواجه می‌شوند و قرار است ما یک یک این شخصیت‌ها را در حین این ماجرا بشناسیم. شخصیت‌هایی که از همه اقشار هستند: فعال سیاسی و روزنامه‌نگار مخالف، زندانی، کارمند، راننده عاشق، زن صیغه‌ای، قاچاقچی و دخترک عاشق‌پیشه و راننده زحمتکش.
در بین راه مسافری به دلیل نامعلوم می‌میرد و همراهش ده هزار دلار یافت می‌شود. گره اینجاست که آیا او را سر به نیست کنند و پول را تقسیم و یا او و مسئله را به قانون بسپارند؟

تا اینجای کار همه چیز درست و به جاست. شخصیت‌هایی که همه داعیه اخلاق دارند کم‌کم به خاطر مشکلات مالی سعی می‌کنند مسئله را بین خود حل کنند تا به دست قانون و عدالت بسپارند.
فیلم را می‌توان از دو جنبه مورد بررسی قرار داد: به عنوان فیلمی رئالیستی که سعی کرده بازتابی از وضعیت اجتماعی باشد و از نظر سینمایی و فیلمنامه نویسی:
آنچه که از رفت و برگشت و تصمیم‌گیری شخصیت‌ها به نمایش در می‌آید فیلمساز سعی می‌کند به شکلی همه شخصیت‌ها را موجه جلوه دهد. خود مسئله فیلم( مرگ ناخواسته) به اندازه کافی تماشاگر را به تبرئه شخصیت وامی‌دارد و کش دادن و تراژیک کردن وضعیت شخصیت‌ها مزید بر علت بی‌گناهی آنها هم می‌شود در صورتی که فیلم جایی ارزشمند می‌شود که شخصیت‌ها انقدر سعی بر انجام عمل اخلاقی نداشته باشند در واقع هر کدام از شخصیت‌ها برای باورپذیرتر شدن و جا افتادن نیاز به کمی رنگ خاکستری دارند. آدم‌های فقیر و گرفتاری که خیلی زود در چنگ امر غیر اخلاقی، نارو زدن، دروغ گفتن بیفتند یعنی سعی و ناتوانی و شکست شخصیت‌ها در انتخاب اخلاقی دیده شود کاری که اصغر فرهادی در پردازش آن مهارت دارد اما زرنگار شخصیت‌هایش را دوست دارد و سعی می‌کند تماشاگرش را ناراحت یا غافلگیر نکند. این مهمترین نقص پیرنگ فیلمنامه و شخصیت‌پردازی آن است. همه طبق آنچه که قرار بوده جلو می‌روند: روزنامه‌نگار قهرمانی است که به پول بها نمی‌دهد( کلیشه) و باقی ادم‌ها تا کاملا توجیه و مجبور نشوند دست به پول نمی‌زنند.
تنها سکانس قابل قبول در رفتار شخصیت‌ها جایی است که زندانی مرخصی گرفته می‌گوید دو سهم می‌خواهد چون زورش زیاد است و... اینجاست که شخصیت ساخته می‌شود( اتفاقی که برای همه شخصیت‌های مثبت ضروری بود تا چند لایه شوند) دختری که ناتوانی شنوایی دارد هم می‌تواند طمعکار باشد نه قدیس( اساسا هر نوع معصومیتی تحریف انسان است) همه باید از تیپ خارج شوند یا تحریک شوند و غیر از انچه به نظر می‌ایند باشند چون بزنگاه اتفاق افتاده.

این قضاوت‌ها و شکست شخصیت حتما قضاوت تماشاگر و شکست تفکر او را هم همراه دارد و این بهترین جای قصه بود که فیلمنامه‌نویس از آن استفاده نکرده است. پایان بندی هم در جای درستش نیست می‌توانستیم آنجا هم قضاوت و انتخاب آدم‌ها را ببینیم و نقطه اوج دیگری رقم بخورد اما نهایت عمل به روشنی مشخص نشود. کارگردان بخش‌هایی از کار را که کارکرد ندارد کش می‌دهد اما از نقاط سخت به سرعت می‌گذرد مثل وقتی که کیف دوباره به دست می‌اید یا دفن مرده و همینطور پایان کار. اما در جزئیات رفتار شخصیت‌ها و دیالوگ‌ها بسیار عالی کار کرده و به خصوص انتخاب لوکیشن فیلم: جاده و بیابان. بیابان، دلار، مرگ و تقسیم گنج یا پول موتیف‌های اصلی فیلم‌های وسترن است که در این فیلم به خوبی به کار گرفته شده و ایرانی شده هر چند که وسترن‌ها قصه و مسئله را از سینمای ژاپنی کش رفته‌اند.



اما از جنبه اجتماعی کار می‌توان به اثر امتیاز بهتری داد. جامعه کوچکی که هر یک به دلیلی از نظر قانون گناهکار به حساب می‌اید( سکانس مامور و بازجویی تک‌تک افراد دقیق و به‌جا بود) و ملتی که دیگر به مرد قانون و قانونگذار اعتمادی ندارد‌. انسان‌هایی که علت فقر و درماندگی‌اش( حتی متوفی) خود قانونگذار است و جامعه به عدالت او اعتمادی نمی‌کند.

شکافی بزرگ بین شهروند و مدنیت جامعه پرتگاهی که می‌تواند باعث سقوط و زیان هر دو شود. اما آیا انتخاب شورای سنتی و حکم قبیله‌وار که شخصیت‌ها و محتوا کلی به آن رای می‌دهد امر درست و انسانی است؟
در تاریخ اجتماعی ایران و بازتابش در سینما مثل فیلمفارسی، همیشه انتقام و حل مسئله نه به قاضی و قانون بلکه به دست صاحب خون و زیان‌دیده واگذار می‌شود و به عنوان رفتاری شایسته از آن تقدیر می‌شود:
در فیلمفارسی حتی بهترینش ' قیصر' که از نظر من سر تا پا ادامه روند ابتذال است مرگ ناعادلانه یا جرم یا هر مسئله دیگری شخصی و جمعی حل می‌شود و هیچ کس رای به قانون نمی‌دهد!
خط فاصل جهان متمدن و رو به رشد و جهان واپسگرا و وامانده، اختراع قانون و تن دادن به قانون است. معیار عقل جمعی فراتر از احساس و دلسوزی در مقابل سنت و ایدئولوژی و صلاحدید و سانتی‌مانتالیسم زودگذر.
دیالوگ و تفکر جاری در ' مردی برای تمامی فصول' نقطه مقابل شرق و غرب است و سرمشقی برای متمدن شدن شرق:
توماس مور: براي گرفتن شيطان قانون رو زيرپا گذاشتي؟
روپر: براي اينكار قوانين انگلستان رو نقض كردم
توماس: وقتي قوانين از بين رفت و شيطان سراغت اومد، كجا قايم ميشي روپر. تمام قوانين كه نقض شده؟

اما آیا شخصیت‌ها و فیلمساز حق دارند که از قانون و قانونگذار بترسند و به آن اعتماد نکنند؟ شاید و این یعنی بازتاب حقیقت جامعه‌ای که در آن در حال زیستیم و البته فاجعه‌ای غیرقابل جبران. در جامعه سنتی که صد سال پیش سعی کرد با مشروطه چیزی به نام قانون و قانون‌مداری را جا بیندازد تا پیشرفت و آسایش دنیای متمدن را هدیه بگیرد زمانی از خامی و خواب و امروز از شکافت ملت و دولت به محاق رفته است. جامعه‌ای خودش را جدا از حاکمیتش می‌داند( هر چند دشمنی ملت با حاکمیت سابقه طولانی دارد) اما دست کم نیاز است در سینما این امر ستایش نشود تا ته‌مانده سنت و نگرش فیلمفارسی برنگردد. مسئله سانسور یا دستورالعمل نیست مسئله نگاه و چشم‌انداز هنرمند است: طرح مسئله و پرداخت تراژیک آن با ستایش از امر بی‌قانونی جداست.
با وجود ایراد‌ها و ارزش‌های سینمایی و اجتماعی، در جامعه و جهانی که همه چیز رنگ و بوی تجارت و پول گرفته ساخت فیلمی مستقل که از همان ابتدا با توقیف و ضرر و زیان مالی مواجه شده ارزشمند است و نیاز به حمایت دارد شاید که تولیدات این‌چنینی بیشتر شود. امید که مردم از اثری حمایت کنند که از حقیقت و مسئله آنها حرف می‌زند نه ابتذالی که به قصد خواب مصنوعی آن‌ها تولید می‌شود.


#مهدی_فاتحی