را، که گویی روح آن کلمات بودند، در قالب کلمات حمل می‌کردند. عبارت قدیمی «آنچه نوشته می‌شود می‌ماند و آنچه گفته می‌شود به باد می‌رود»، دقیقاً معنایی مخالف در خود دارد و در ستایش کلماتی گفته شده که با صدای بلند ادا می‌شوند و بال دارند و می‌توانند به پرواز درآیند؛ حال آنکه کلمات ساکتی که فقط روی صفحه نقش می‌بندند و در سکوت خوانده می‌شوند، بی‌حرکت و مرده‌اند، خواننده در مواجهه با متن مکتوب وظیفه داشت تا به آن کلمات بی‌صدا صدا بدهد تا به معنای دقیق کلمه به کلمات صدادار صاحب روح بدل شوند.»

📚این مطلب پیشتر در مجله رود، شماره ١٢، پاییز ٠٣، منتشر شده است.


#معرفی_کتاب #تاریخ_کتابخوانی

@neocritic

میل به خواندن؛که جان‌های ناشاد ما را می‌شوراند!

بخش دوم:

✅ بخش دوم تاریخ کتابخوانی دربارۀ خوانندگان و قدرت‌های آنهاست. در این بخش مانگوئل به نقش خواننده‌ها که نقش‌گرفتنشان تا حدود زیادی به معنای مرگ نویسندگان است پرداخته است.
از این موضوع سخن میگوید که چگونه کتاب‌ها، همان‌گونه که شما را به گفت و گو با گذشتگان می‌نشانند، قدرت پیشگویی آینده را نیز به خوانندگان می‌بخشند.

✅ نویسنده با ظرافت نشانمان می‌دهد چطورکتاب داشتن، مالک کتاب‌ها بودن و تصاحب کتاب‌ها با سایر تملک‌ها فرق
دارد. مالکیتی چنان شوق‌انگیز که از غارت کتابخانه‌ها توسط فاتحان تا دزدی کتاب در روزگار ما امتداد یافته است.

✅ مانگوئل به بحث ترجمه نیز پرداخته است. تحول و دگرگونی‌ای که ترجمه‌ها در
متون مختلف، از متون مقدس تا متونی ادبی پدید می‌آورند.
مترجمان آثار را در زبانی نو دوباره خلق می‌کنند و این آثار در جهانی موازی به کار خود ادامه می‌دهند: «ترجمه شاید کاری غیرممکن، خیانت به اصل اثر، جعل، ابداع، دروغی امیدوارانه باشد_ اما در بطن خود خواننده را عاقل‌تر و او را به شنونده بهتری بدل می‌کند: کسی که اطمینان کمتری دارد، اما به مراتب حساسیت بیشتری یافته».

✅ فصل جالبی دربارۀ «ممنوعیت کتاب» هم وجود دارد که برا ِی مثلِ ما ملموس‌تر است. نویسنده به انواع ممنوعیت‌های حول سوادآموزی و کتابخوانی اشاره میکند و به بعدتر، وقتی صاحبان قدرت دیگر نتوانستند جلوی باسواد شدن گروه‌های اجتماعی مختلف را بگیرند. آن زمان بود حاکمان تلاش کردند با ممنوعیت انتشار آثار و کتابسوزی سرچشمه‌ها را به کنترل خود درآورند.

«دیکتاتورها دریافته بودند مردمی که سواد نداشته باشند، آسانترین مردم برای کنترل و اداره‌اند؛ از آنجا که وقتی کسی باسواد می‌شود نمی‌تواند سواد را فراموش کند، دومین راهِ حفظ سلطه بر مردم محدود کردن منابع خواندن است. در نتیجه کتاب، بیش از هر مخلوقِ دیگرِ ساخته و پرداخته بشر، سم مهلک دیکتاتورها بوده است...[چراکه] جهل نگهبان و ضامن دوام کشورهایی است که پلیسی اداره میشوند».

✅ فصل پایانی این بخش به «احمق‌های کتاب» اختصاص یافته است. بله، کتاب هم احمق‌های خودش را دارد. در رأسشان آنها که کتابها را نه برای اندیشه‌ای که در خود حمل می‌کند که برای تفاخر گردآوری میکنند. فقط آنها نیستند، بلکه نویسندگانی که مکتب نرفته استاد شده و کتاب نخوانده نویسنده شده‌اند نیز در دارودسته احمق‌های کتابند.

✅آلبرتو مانگوئل هم در فصلی مجزا و هم در فصول متعدد به نکاتی پیرامون ممانعت تاریخی و گستردۀ ملل و فرهنگ‌های مختلف از یادگرفتن خواندن و نوشتن برای زنان اشاره کرده است. زیرا «شایسته نیست که دختران خواندن و نوشتن یاد بگیرند مگر آنکه بخواهند راهبه شوند، چون در غیر این صورت ممکن است در سن بلوغ خود را به نوشتن و خواندن نامه‌های عاشقانه مشغول کنند». مشابه این عبارات در فرهنگ خود ما نیز وجود دارد. و البته چون گزینه راهبه شدن برای ما منتفی بوده است پس یادگیری خواندن و نوشتن، که اسباب سیادت و احترام بوده، برای زنان ولو در طبقه اشراف، مذموم شده و حاصلی جز رسوایی و فساد نداشته است.
معروف است «دختر مشق که بلد شد کاغذپرانی می‌کند».

✅ تاریخ کتابخوانی با عریان کردن مناسبات قدرت و دانش و قدرت‌های خوانندگان در سراسر تاریخ، منبع خوبی برای کاهش حیرت ما از دوام آوردن این ممنوعیت است. مانگوئل در جای‌جای کتاب نشان می‌دهد چگونه آنها که توان خواندن دارند «قادر بودند پیامی از گذشته ها را دوباره زنده کنند، می‌توانستند در هنگام خواندن متون، فضایی مرموز و سری پدید آورند که هیچ کس دیگری به آن راه نداشت و قادر بودند دنیا را دوباره معنا و تفسیر کنند و علیه بی‌عدالتی‌ها به پا خیزند و تمام
این کارها صرفاً با خواندن چند صفحه اتفاق می‌افتاد...»

📚این مطلب پیشتر در مجله رود، شماره ١٢، پاییز ٠٣، منتشر شده است.


#معرفی_کتاب #تاریخ_کتابخوانی

@neocritic

📚📚📚

تاریخ کتابخوانی ، آلبرتو مانگوئل، ترجمه رحیم قاسمی، نشر هرمس

#معرفی_کتاب
@neocritic

✍🏼
آن‌ها رویایی داشتند...

✅ نوجوان بودم که همراه با مادربزرگم به دیدن خانم علویه همایونی(١٢٩۶-١٣٩۵) در منزلش رفتیم، زن مجتهدی که شاگرد بانو امین بود. پیری‌اش به چشمم آمد و پاکیزگی‌اش. سپیدمو لبه تختی نشسته بود مشرف به حیاط و برای زن‌ها از عظمت و رحمت خداوند حرف می‌زد. چندبار به درختان حیاط اشاره کرد و اشک به چشمانش دوید. احوالی که داشت و به شاگردانش منتقل می‌کرد عمیقاً تحت تأثیر قرارم داد. کتابی دارد به نام زن مظهر خلاقیت الله که در پاسخ به اظهارات ضد زنی نوشته که به اسلام نسبت داده‌اند.

✅ زهرا که می‌خواست با خانم گرجی(١٣٠٨-١۴٠٣) مصاحبه کند همراهش رفتم. الهه هم بود. می‌خواستم از نزدیک زنی را ببینم که جمع کثیری از زنان نسل قبل تهرانی به شاگردی‌اش مفتخر بودند. همان‌طور که در اصفهان افتخار می‌کردند به شاگردی بانو امین و بانو همایونی. پیری‌اش به چشمم آمد و پاکیزگی‌اش و نشاطی که داشت. انرژی‌ای که از صحبت با زهرا می‌گرفت و به‌شوق می‌آمد که بیشتر و دقیق‌تر بگوید ... صمیمیت و اخلاق خوبش به خاطرم مانده و دمپایی‌های جلو بسته حوله‌ای‌اش که بنفش یا صورتی بود و چادر گلداری که سر کرد تا عکس بگیریم و چون عکس غیر رسمی بود مناسب صفحه‌آرایی مجله نشد.

✅بُعد اجتماعی و سیاسی شخصیت خانم گرجی خیلی پررنگ بود. همان روز هم از خاطرات «مجلس خبرگان قانون اساسی» گفت و از خاطرات سفرهایش به سیستان و بلوچستان.

✅ خانم امین، خانم همایونی، خانم گرجی...علاوه بر قرآن، اخلاق و تهذیب نفس در اندیشه و تعالیم این زن‌ها نقش مهمی داشت. خانم امین تهذیب‌الاخلاق ابن‌مسکویه را به فارسی ترجمه کرده است.
بعدتر سیاست وارد جمع‌های وعظ زنانه شد.

✅ در آستانه انقلاب سیاست مهم شد و قرآن و اخلاق را بر اساس ایده‌های سیاسی بازخواندند. زنان مسلمان خواستند به جامعه و سیاست وارد شوند. خانم گرجی خودش فعال سیاسی و اجتماعی بود و نهادی تحقیقاتی تاسیس کرد.

✅ چیزی متولد شد که تسامحاً می‌توان «فمینیسم اسلامی» نامید. خانم طالقانی، خانم رهنورد، خانم هاله سحابی، خانم ماشینی، خانم شجاعی...

✅ ناکام ماندند در تحقق رویایشان. تهذیب اخلاق مهجور شد و اندیشه و کنش‌گری سیاسی و اجتماعی هم تقلیل پیدا کرد به تبلیغات سیاست‌های رسمی و آموزش آداب شوهرداری...از چگونه انسان خوبی باشیم در خور خلاقیت الله و چگونه در راستای تحقق عدالت اجتماعی و سیاسی کار کنیم رسیدیم به ترویج چندهمسری / چگونه چشم و دل شوهران خود را سیر کنیم.


🖇️ مصاحبه دکتر مبلغ با خانم گرجی در شماره ٢٠ زنان امروز را اینجا بخوانید:

https://t.me/zanan_emrooz/5286

@neocritic

میکرومستند "حق زن"

🔹به مناسبت درگذشت سرکار خانم منیره گرجی، تنها نماینده زن مجلس خبرگان قانون اساسی و به پاسداشت تلاش‌ها و مواضع ایشان در مسیر احقاق حق ریاست جمهوریِ زنان میکرومستند "حق زن" کاری از رسانه آزاد، که روایتی از مجادلات جلسات تصویب قانون اساسی پیرامون برابری زن و مرد است، تقدیم می‌شود.

🕊@anjomanfarabi_ut

🎭 پیشنهاد تماشا برای آخر هفته

اگر تهران هستید و علاقمند به تئاتر پیشنهاد می‌کنم این اجرا را ببینید.

سفرنامه آبجی مظفر ، نویسنده و کارگردان: قطب‌الدین صادقی

✔️ برای کودکان مناسب نیست.
✔️ زمان نمایش قدری طولانی است.

@neocritic

.
🔹 مروری بر کتاب «تقسیم کار: رویکردی تکاملی به اشتغال زنان»

نوشتۀ زهرا متقی

ادعای اصلی براون در این کتاب این است که زنان و مردان به‌‏دلایل تکاملی ویژگی‌های جنسیتی متفاوتی دارند. براون زیرکی، اعتماد به خود، جسارت، جاه‌طلبی، خطرپذیری، رقابت‌طلبی، سلطه‌جویی، تاب‌آوری تحت فشار، و صفاتی از این دست را صراحتاً «مردانه» معرفی می‌کند و با اضافه‌کردن این مقدمه که «این صفات در موفقیت‌های شغلی مؤثرند»، نتیجه می‌گیرد که زنان به‏‌دلیل نداشتنِ این صفات است که موفقیت‌های شغلی کم‏تری کسب می‌کنند و نه به‌‏دلیل ساختارهای اجتماعی. بنابراین، او سیاست‌های جبرانی و تلاش برای تغییر این نظام نابرابر در حوزۀ اشتغال عمومی را موجه نمی‌داند، چراکه به‏‌نظر او این نابرابری در حوزۀ اشتغال عمومی نتیجۀ «طبیعی» نابرابری‌های بنیادین زن و مرد است.

🔹متن کاملِ این نوشته را می‌توانید در سایت «جمهوری فلسفه و ادبیات» بخوانید:

https://jomhourifalsafe.com/magazine/review-dividedlabours/

«جمهوری فلسفه و ادبیات»

و به نظرم ساعت‌ها می‌شود راجع به همین چند کلمه دبیر مجموعه‌ای که این کتاب را ترجمه و منتشر کرده صحبت کرد، از جنبه‌های مختلف. مثلاً از منظر موجه بودن تمایز قاطع میان مطلب علمی و مطلب هنجاری.

فی‌الحال، اما شاید بد نباشد توجه کنیم که دبیر محترم، فرصت را از دست نمی‌دهد که نقد مستدل و مفصل زهرا متقی به کتاب و یادداشت دبیر را فروبکاهد به *ناراحت شدن* یک فمینیست و به *به‌عنوان یک فمینیست* فرصت را برای بی‌اعتبار کردن نویسنده‌ای که مستدل به نقدش پرداخته از دست ندهد.

(البته بعید نیست که دبیر محترم مقالاتی *علمی* سراغ داشته باشند که نشان دهند زنان ناقد کتاب در نقدشان متأثرند از عواطف و ناراحتی‌هایشان.)

📖
می‌دانی حالا پیرزن‌های مسکویی مشغول چه کاری هستند؟ پشت پنجره می‌نشینند زاغ سیاه همسایه‌ها را چوب می‌زنند به مراکز مخفی شوراها خبر می‌دهند. همین پیرزن‌های نازکدل مادربزرگهای مهربان تا به حال هزارها نفر را به جوخه‌های اعدام سپرده‌اند.

شوکت گره تازیانه را با لگد کوبید: «ما هم گزارش می‌نویسیم به حکم وظیفه و وجدان!»

_آفرین قهرمان به وظیفه ات عمل کن، اما حلقه های زنجیر یک جا به هم می‌رسند؛ دوایر اهریمنی. تا چشم بازکنی می‌بینی بیشترین گزارش‌ها را برای خودت نوشته‌اند پرونده‌ات در آتشخانه روزبه روز قطورتر می‌شود...

شوکت نزدیک رکسانا رفت: تازگی درها را می‌بندند پچ پچ می‌کنند، انگار مشغول توطئه‌اند. سر و وضعشان تغییر کرده. رخت و لباس آنها از گران‌ترین پارچه‌هاست. هفته‌ایی یک شب دور هم جمع می‌شوند خاویار و ودکا می‌خورند ... نره‌خرهای چشم دریده یکباره سبز شدند، برای تک تک مردم پرونده درست می‌کنند. نصف بیشتر آتشخانه در اشغال بایگانیست...

خانه ادریسی‌ها، غزاله علیزاده

#لقمه_کتاب
@neocritic

✍🏼

پاسخ مدیر نشر کرگدن به نقد زهرا متقی درباره کتاب ‌'تقسیم کار' را در کانال نشر ملاحظه بفرمایید:

@neocritic

https://t.me/kargadanpub/4739

📖
اگر

ما ایوب نبودیم

را خواندید و دوست داشتید احتمالا از برنامه نشر اطراف درباره کتاب هم خوش‌تان بیاید.

🎥. https://youtu.be/TrSZBmhFOXY?si=LvTuf8ob0nuHabSp


@neocritic

همراه و همگام ما باشید در:
سلسله نشست‌های بین‌المللی مجازی
«زن، زنانگی و زنوارگی در ایران و انیران باستان»

سخنرانان نشست نخست:

سهم‌الدین خزایی؛ دکتری تاریخ ایران باستان، عضو هیأت‌علمی دانشگاه لرستان.
عنوان سخنرانی: «بررسی طبقه‌بندی و جایگاه اجتماعی زنان درباری در عصر هخامنشی»

یزدان صفایی؛ دکتری تاریخ ایران باستان، مدرسهٔ مطالعات عالی پاریس.
عنوان سخنرانی: «خانهٔ بانوان درباری در عصر هخامنشی: ایردبمه، ایرتشدونه و آتوسا»

آرتیمس کیوان؛ دانشجوی دکتری تاریخ ایران باستان، دانشگاه فردوسی مشهد.
عنوان سخنرانی: «تصویر زنان ایران‌باستان در سینمای هالیوود»

دبیر نشست:
اسماعیل سنگاری، دکتری زبان‌ها، تاریخ و تمدن‌های دنیای باستان از دانشگاه لومی‌یرلیون‌دو؛ عضو هیأت‌علمی دانشگاه اصفهان.

لینک نشست:
🔗https://www.skyroom.online/ch/history_of_ancient/meet

یکشنبه ۷ بهمن‌ماه
ساعت ۱۸:۰۰

✓لطفاً برای ورود به نشست از گزینهٔ «ورود به عنوان مهمان» استفاده کنید.

🌏با ما باشید، تا
جهان باستان در خانه‌هایتان باشد.

🏛️بنیاد فرهنگی ایران و انیران باستان

.

دیشب درخت افرا
حرفی برای گفتن داشت_
و نگفت


🖊️اوکتاویو پاز، ترجمه مهدی جواهریان
🖼️ماه مرطوب اثر جان اتکینسون گریمشاو

@neocritic

📝

«از علما و دانشمندان اخلاق تقاضا می‌نمایم اگر باشتباه و خلافی برخورد نمودند با ذکاوت و دانش خود اصلاح نمایند و خرده‌گیری ننمایند و بنظر مهربانی در آن نگردند و از لغزشهای آن درگذرند، زیرا که با این فکر کوتاه و بیان قاصر هرگز مدعی نیستم که بتوانم ترجمه کاملی از آن بنمایم...»


✅️ این بخشی از مقدمه‌ متواضعانه‌ایست که بانو امین بر ترجمه و تلخیص خود از تهذیب الاخلاق ابن‌مسکویه نوشته است. ترجمه خانم امین با عنوان اخلاق و راه سعادت یکی از چند ترجمه‌وتلخیصی است که به زبان فارسی از کتاب وجود دارد.

✅️ برای پروژه کاری خودم ناگزیر از مطالعه دقیق کتاب تهذیب الاخلاق شدم و از سر «خرده گیری» بر آن شدم تا فرازهایی از کتاب که در آن گفته‌های زن‌ستیزانه‌ای وجود دارد را در ترجمه خانم امین بیابم و ببینم چطور آنها را ترجمه کرده است.

✅️ البته باید به این نکته اشاره کنم که ابن‌مسکویه هم مانند فارابی، گرچه به اندیشه سیاسی و حکمت عملی توجه کم‌نظیری نشان می‌دهد، اما علاقه زیادی به حکمت منزلی ندارد. به همین دلیل در سراسر کتاب به بیش از سه مورد گفتار زن‌ستیزانه از او برنمی‎خوریم که ریشه در ساختار تفکر ثنوی دارد:

✔️ یکی جایی است که به انواع محبت (دوستی) اشاره می‌کند و محبت میان زن و مرد را تابع لذت (که زود می‌بندد و زود می‌گسلد) می‌داند و ادامه آن را از پی منفعت (تدبیر منزل) برمی‌شمرد‌، که هردو در برابر محبت (دوستی) اصیل و عمیق است.

✔️ جای دیگر آنجاست که از رذیلت خشم و غضب حرف می‌زند و در مخالفت با کسانیکه آن را نشانه شجاعت و مردانگی می‌دانند می‌گوید اتفاقا این رذیلت نزد زنان و...شایع‌تر است.

✔️ و دیگری جاییست که از انواع لذت حرف می‌زند و لذت فاعلی را از لذت انفعالی جدا می‌کند و لذت فاعلی را با لذت مردان و لذت انفعالی را با لذت زنان یکی دانسته و ادامه می‌دهد «لذت انفعالی همان است که در آن جانورانی که ناطق نیستند با ما شریک گشته‌اند».

✅️خانم امین با این فرازها چه کرده‌اید؟ شاید برایتان جالب باشد بدانید که بانو امین هر سه را در ترجمه و تلخیص خود حذف کرده‌ است. امروز شاید آن را نحوی ناامانتداری و حتی بالاتر از آن دستکاری در اندیشه بدانیم، اما در نظر خانم امین اینگونه نبوده است. او کوشیده است بنا به فهمی ناجنسیتمند، اصل استدلال را منتقل کند: مثلا محبت میان زن و مرد را به «محبت شهوانی» تغییر دهد. این اقدام او را برای حفظ و نشر میراث، بر بستر اندیشه‌های متفکران مرد مسلمان، جز از سر «مهربانی» نمی‌شود فهم و تفسیر کرد.

✔️پ.ن: از زینب صالحی ممنونم که مرا به تامل بیشتر دعوت کرد، درباره خانم امین و تلاش‌هایی که برای باسواد و با اخلاق کردن زنان در سنتی مردسالار انجام داده است.

مقاله او درباره خانم امین را اینجا بخوانید:

https://www.cgie.org.ir/fa/news/130239/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86---%D8%B2%DB%8C%D9%86%D8%A8-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C

@neocritic