مدرسه مطالعات انقلاب باشگاه اندیشه و گروه جامعه‌شناسی معرفت و علم انجمن جامعه‌شناسی ایران برگزار می‌کنند:

خرد، معرفت و آگاهی زنان و زنانه در ایران معاصر

با حضور

صونا قاجار (عضو هیأت‌علمی مرکز اسناد انقلاب اسلامی): زنان، اگاهی، متن؛ بررسی رابطه متقابل آگاهی و متن زنانه پیش و پس از انقلاب اسلامی

مریم نصر اصفهانی (عضو هیأت‌علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی): معرفت‌شناسی غفلت: حضور و غیبت معرفت جنسیت‌مند در ایران امروز

اسماعیل خلیلی (پژوهشگر مستقل): خرد زنانه در تاریخ؛ مقایسه خرد زنانه در ایران پیش و پس از مواجهه با امر مدرن

سه‌شنبه ۲۳ آبان ۱۴۰۲
ساعت ۱۸:۳۰

خیابان انقلاب، خیابان وصال شیرازی، کوچه نایبی، پلاک ۲۳، شبستان اندیشه

حضور برای عموم آزاد و رایگان است
پخش از اینستاگرام لایو باشگاه اندیشه

در این نشست هر سخنران درباره یک عنوان سخنرانی خواهند کرد و هر سه سخنرانی درباره تأثیر امر مدرن و معرفت زنانه از آن مبتنی بر ادبیات و رمان است.

چکیده سخنرانان را این‌جا و این‌جا بخوانید.

#مطالعات_انقلاب #خرد #آگاهی #زنان #ایران #قاجار #نصراصفهانی #خلیلی #باشگاه_اندیشه
@bashgahandishe

🔈شنیدنی

🎙️این سخنرانی دکتر مکری شکل‌گیری رفتار جنسی: از منشاء زیستی تا یادگیری اجتماعی به مطالعات مفصل معاصر حول دو رویکرد متفاوت درباره خاستگاه رفتارهای جنسی اشاره دارد.

🚺قائل شدن به هریک از این دو رویکرد (ذات‌گرایانه/ برساخت اجتماعی) تبعات و لوازم نظری متفاوتی برای نظریه‌پردازی در حوزه جنسیت و مطالعات زنان دارد.

⁉️این چالش بنیادی، همزمان که می‌تواند موثر و پیش‌برنده باشد، گیج‌کننده و عامل توقف هم هست. با این وصف، می‌توان به صرف «دشواره» بودن موضوع را پایه‌ای برای تاکید بر تجربیات و زندگی های زنان و سایر گروه‌های طرد شده به‌بهانه طبیعت دانست.
🕯برای جور دیگر دیدن و دانستن و اعتبار دادن و قضاوت کردن.

@neocritic

⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️

🎶 پوشه شنیداری نشست علمی شکل گیری رفتار جنسی: از منشاء زیستی تا یادگیری اجتماعی

سخنران:
#دکتر_آذرخش_مکری

🗓 پنجشنبه 27 مهر 1402

💢گروه سلامت جنسی رسش💢

💢خانه اندیشمندان علوم انسانی💢

🆔 @iranianhht

📚 خواندنی

داستان سرگذشت یک خانواده تا چه حد به فهم وسیع‌تر زمان و مکان وقوع آن ربط دارد؟

و در کنار آن «جای اخلاق در روایت داستان‌هایی که افراد نمی‌خواهند بازگو شود »کجاست؟

📕 کتاب جریان‌های پنهان خانوادگی نوشته افسانه نجم‌آبادی با ترجمه محمد سروری زرگر تلاش می‌کند در مسیر روایت محققانه زندگی‌ها به این پرسش‌ها پاسخ دهد.

🖊 «خوانش چند سطحی [گذشته] نیازمند به‌کار گیری گونه‌های متعددی از اسناد است. افراد در گذشته، مانند ما در زمان حال، فقط نامه نمی‌نوشتند یا کتاب و مقاله و روزنامه، یعنی تمامی اشکال متنی معمول که بخش عمده منابع آرشیوی مورد استفاده اکثر مورخان است. این متون با کردارهای زندگی روزمره پیوند خورده‌اند و معنای خود را از آنها می‌گیرند. حتی زمانی‌که نمی‌توانیم بی‌واسطه شاهد این کردارها باشیم می‌توانیم ردشان را در اشیا، عکس‌ها، تاریخ شفاهی و غیره دنبال کنیم...»

پ.ن: از دکتر شوهانی بزرگوار که مرا از انتشار این کتاب باخبر کرد سپاسگزارم.

📹مختصر درباره

فلسفه‌های فمینیستی 📚
در
روز جهانی فلسفه ☕️

🔗https://www.instagram.com/reel/CztxrBbNvTH/?igshid=MzRlODBiNWFlZA==

@neocritic

📚 اخلاقی برای امروز - ریچارد رورتی

📒 بخش دوم

#پراگماتیسم
#ریچارد_رورتی

@afternoonRM
https://t.me/afternoonRM/86

🎦فمینیسم چیست؟‌ ‏‌

‏💡ویدئو از BBC Ideas
‏
🖊 ترجمه و تنظیم: نشر نی

🔗 https://x.com/nashreney/status/1727392679884128713?s=46

@neocritic

🕊️ امروز در همایش «زنان و صلح اجتماعی» از گفتمان قدرتی گفتم که به تصویر زنان و نسبت آنان با جنگ شکل می‌دهد و آن را مطابق نیاز خودش (باز)می‌سازد. خودِ زنان خاموشند. عشق و رنج آن‌ها درشمار نیامده است. خارج از کادر تصاویرِ ازپیش‌معین اصلا وجود ندارند.
از این فیلم یاد کردم و به نظرم رسید اغلب ندیده‌اند. خیلی چیزها در این صدثانیه خلاصه شده است.

@neocritic

🪴 زبان جنس‌گرا به چه معناست؟

📕فرهنگ لغت کمبریج زبان جنس‌زده /جنسگرا/ جنس‌پرست (Sexist language) را این‌طور تعریف می‌کند: زبانی که یکی از جنس‌ها (زن/مرد) را حذف می‌کند یا یکی را برتر از دیگری می‌داند. مثالش هم استفاده از ضمیر مذکر برای اشاره به هر دو جنس است. فرهنگ لغت می‌گوید امروزه مردمان استفاده این‌چنینی از زبان را تبعیض‌آمیز می‌دانند و پیشنهاد می‌دهد برای پرهیز از رنجاندن مردم بهتر است از زبان جنسگرا بپرهیزیم.

❇️ در زبان فارسی گرچه ضمایر مذکر و مونث نداریم و در مدرسه آموخته‌ایم اگر روی دیوار ورزشگاه مدرسه دخترانه نوشته «ز نیرو بود مرد را راستی» در واقع مرد  نماینده همه آدمیان است؛ ولی بعدتر که با اشعار و نوشته‌های بیشتری آشنا شدیم متوجه شدیم مسئله این نیست که مرد نماینده همه آدمیان است. ماجرا این است که مرد مساوی آدم است. برای همین هم هست که اگر بخواهند مردی را نکوهش کنند به او می‌گویند «ای کمتر از زن» و اگر بخواهند زنی را بستایند می‌گویند «زن مگو! مردآفرین روزگار».

❇️ جنس‌گرایی در زبان لایه‌های کمتر آشکاری هم دارد که خود را در خوشایندگویی نشان می‌دهد. مثل اینکه به جای کلمه «زن» از کلمه «بانو» استفاده کنیم. انگار که وقتی بگوییم بانو یعنی «نیت‌مان خیر است». انگار در زن بودن نقص و ابتذالی هست که در بانو بودن نیست و اگر به جای «زنِ خانه‌دار» گفتیم «کدبانو» گام بزرگی در تکریم زنان و اصلاح شرایط ناعادلانه کارِ بی‌دستمزد خانگی برداشته‌ایم.

❇️ در ادامه دو نمونه متن با زبان جنسگرا ببینیم. دو مقدمه که مردان محقق بر کتاب زنانِ مولف نوشته‌اند:
یکی از مقدمه محمود عنایت بر کتاب اولین ریدِ انسانشناس با نام تکامل زن؛ از قبیله مادرسالار تا خانواده پدرسالار (که مترجم ‘انسان در عصر توحش’ نام‌گذاشته) و دیگری مقدمه بیژن عبدالکریمی بر ‌کتاب آنچه باید نوشته می‌شد اثر میرا قائمی‌.

@neocritic

(۱)مفاهیم فلسفی 🦏

🎬در این ویدئوی کوتاه که پیش‌تر و هم‌زمان با انتشار کتاب #انسان_و_خانه در نشرکرگدن منتشر شده ، درباره نسل اول زنان فیلسوف و تجربه زن بودن در فلسفه حرف زده‌ام.

🎙️شنیدنی

درسگفتاری درباره جنسیت در انقلاب مشروطه

❇️ مرور دکتر فاطمه علمدار بر جایگاه جنس و جنسیت در جریان انقلاب مشروطه

@neocritic

⬇️

بعد از مشروطه بود که نشریات نوشته های زنان را هم چاپ کردند و مردان در مورد حق رای زنان فکر کردند و عالم و عامی از مدرسه رفتن دختران و کت و شلوار پوشیدن مردان حرف زدند.
همه اینها ولی یکدفعه اتفاق نیفتاد.هیچ تغییر اجتماعی یکدفعه اتفاق نمیافتد.از دهها سال قبل از آن،ایرانیان داشتند سبک زندگیشان را در آینه مسافران غربی و مسافرتهای خودشان به غرب و مراوداتشان با بقیه جهان اسلام و سرزمینهای اطراف،بازنگری میکردند. ایران درحال تغییر بود و امروز ما از فراز تاریخ میدانیم،آنهاکه به جای پذیرفتنِ گریزناپذیریِ تغییر و تلاش برای اثرگذاری بر آن،ترسان و خشمگین مقابلش ایستادند،طرفی برنبستند.
آنچه۱۰۰سال قبل،مخالفترین اقشار با تغییرات،در مورد پوشش و رفتار زنان و مردان پیش بینی میکردند و مخاطبانشان را از آن انذار میدادند،مطالبه امروزِ کسانیست که به جای پذیرفتن گریزناپذیری تغییر،از آن میترسند یا خشمگین میشوند.

پ.ن:دکتر جوادی یگانه(از معدود اساتیدی که هنوز ذوق و تعهد دارد)برای دانشجویان کارشناسی ارشدش،واحد درسی"جامعه شناسی مشروطه"تعریف کرده و دیروز اجازه داد این حرفها را در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران،برای دانشجویانش بگویم.

📝 آرمان‌شهرهای زنان

❇️ یوتوپیا کلمه‌ای یونانی است به معنای نا-کجا. نخستین بار سِر توماس مور، فیلسوف و سیاست‌مدار انگلیسی، در کتابی با همین نام یوتوپیا را وارد زبان انگلیسی کرد. از نظر تاریخی افلاطون را نویسندۀ نخستین حلقه از زنجیرۀ نوشته‌های یوتوپیایی یا آرمان‌شهری می‌دانند. او در رسالۀ جمهوری به توصیف جامعۀ آرمانی از نگاه خود پرداخته است. پس از افلاطون آثار آرمان‌شهری زیادی نوشته شده که از آن جمله می‌توان به مدینۀ آرای اهل مدینه فاضله فارابی نیز اشاره کرد. نوشته‌هایِ تخیلی که در قالب آرمان‌شهری نوشته می‌شوند، بیش از آنکه از نظر ادبی مهم باشند، روایت‌گر نگاه انتقادی به مسائل سیاسی‌ـ‌اجتماعی هستند و هدفشان ارائۀ چشم‌انداز جایگزین برای آینده است.

❇️ گرچه در آرمان‌شهر افلاطونی زنان و مردان برابر در نظر گرفته شده بودند، ولی تا قرن‌ها هیچ زنی برای نگارش تصور خود از جامعۀ آرمانی دست به قلم نبرد. نخستین کتاب آرمان‌شهری زنانه را کتاب شهر بانوان نوشتۀ کریستین دوپیزان، نویسندۀ قرون وسطایی، می‌دانند که تاکنون دو ترجمۀ فارسی از آن منتشر شده است. شهر بانوان نخستین اثری است که به همت یک زن و در دفاع و ستایش زنان و ارزش‌های زنانۀ دوران‌شان نوشته شده است. پس از دوپیزان، در قرن هفدهم، مارگارت کاوندیش کتاب وصف یک دنیای نو به نام دنیای فروزان را نوشت که با نام دنیای فروزان معروف است. این کتاب از نخستین کتاب‌هایی‌ است که در گونۀ علمی‌ـ‌تخیلی نوشته شده است و در آن زن جوانی به دنیایی بیرون از دنیای ما قدم می‌گذارد.

❇️ بدون تردید علاقه به نگارش کتاب‌هایِ آرمان‌شهریِ فمینیستی در قرن بیستم اوج گرفت. کتاب زنستان که در 1915 به قلم شارلوت پرکینز گیلمن نوشته و به فارسی هم ترجمه شده است یکی از نمونه‌های درخشان این گونه است. زنستان روایتی است از ناکجاآبادی جدا‌افتاده از جهان. ساکنان آن را زنان بکرزایی تشکیل می‌دهند که در قطعه‌ای از زمین، مسدود‌شده با گدازه‌های آتشفشانی زندگی می‌کنند. نویسنده تلاش می‌کند تحقق ابعاد گوناگون جامعۀ‌ ایده‌آل زنانه‌نگر را در زنستان نشان دهد. دنیایی که بر پایۀ ارزش‌های زنانه‌ همچون مادری و دگرپروایی ساخته شده است و بهشتی است آرام، بدون رقابت، حسادت و جنگ.

❇️در سه دهۀ آخر قرن بیستم، علاقه به آرمان‌شهرنویسی زنان رونق فراوان یافت، سه کتاب، نوشته‌شده در دهۀ 1970، بیش‌ترین توجه را به خود جلب کردند: مرد مؤنث در 1975، نوشتۀ جوآنا راس؛ زن بر لبۀ زمان در 1976، نوشتۀ مارج پیرسی؛ و واندرگراند در 1979، نوشتۀ سالی میلر گیرهارت. فضا و پرداخت خاص داستان‌ علمی‌ـ‌‌تخیلی به نویسندگان این کتاب‌ها اجازه داده به‌راحتی در مکان و زمان حرکت کنند و هنجارهای زمان و مکان خود را به پرسش بگیرند. در عین حال، جایگزین‌هایی مطابق با ارزش‌هایی مانند برابری، پرواداری و حفاظت از محیط‌زیست را به عنوان چشم‌انداز آینده معرفی کنند.

❇️ برخی منتقدان می‌گویند آرمان‌شهرهای زنانه‌ای که در این دوره نوشته شد جامعۀ ایستایی را تصویر می‌کنند و این نوع نگاه به آینده نخواهد توانست پویایی جنبش زنان را تأمین کند. به گفتۀ منتقدان، این آرمان‌شهرها تمایل به یک پدرسالاری خوش‌طینت‌تر را نمایندگی می‌کنند، چنانکه در آنها تنها روابط میان بزرگسالان اولویت دارد و نقش‌های اصلی بر عهدۀ آنان است.
اما یکی از مهم‌ترین نوشته‌هایی که در سال‌های اخیر و به هنگام بحث از آرمان‌شهرِ زنانه اهمیت می‌یابد، مقالۀ «مانیفست سایبورگ» اثر دانا هاراوی است که به فارسی هم بازگردانده شده است . هاراوی، فیلسوف پست مدرنِ زنانه‌نگر، در این مقاله (که بعدها با انتشار در کتاب مستقلی شهرت یافت) می‌گوید سایبورگ می‌تواند هر چیزی باشد، موجودی انسانی با عضوی مصنوعی (پروتز) یا یک روبات با یک لایه پوست انسانی (مانند آنچه در فیلم ترمیناتور به تصویر کشیده شده است).

❇️ سایبورگ مخلوقی در جهانِ «پسا‌جنسیت» است. او معتقد است همۀ ما کم‌و‌بیش یک سایبورگ هستیم و البته این گفتۀ او به این معنای ساده‌انگارانه نیست که ما روبات هستیم یا صرفاً کارهایی را انجام می‌دهیم که از پیش برای ما برنامه‌ریزی شده است. بلکه سایبورگ منکرِ وجود سوژۀ دکارتی است و مرگ آن را اعلام می‌کند. هاراوی در پایان «مانیفست سایبورگ» با اشاره به چگونگی بازسازی بعد از جراحت می‌گوید: «عضوِ از نو رشد‌یافته می‌تواند هیولاوار، نیرومند و حتی دو‌چندان باشد. ما همگی عمیقاً آسیب دیده‌ایم. ما به بازسازی و نه بازیابی نیازمندیم و به امکان‌هایی برای بازسازی یوتوپیاییِ امید به جهان هیولاوار و بدون جنسیت محتاجیم.»

📕این نوشته، با اندکی تغییر، پیش تر در پرونده آینده پژوهی و فمینیسم، بخش اندیشۀ شماره17 ماهنامه زنان امروز منتشر شده بود.

📖منبع اصلی این نوشتار:
utopias, feminist" in Encyclopedia of feminist theories,edited by Lorraine Code, Routledge, 1st published 2000".

📚 از بخت خوب کتاب شهر بانوان را نوشین شاهنده؛ زنستان را نوشین احمدی خراسانی و مانیفست سایبورگ را امین قضایی به فارسی ترجمه کرده‌اند.

🖊️ رنجی که نباید از آن گفت

❇️ یکی از دوستان نادیده جوانم که تازه مادر شده است ایمیلی زده بود و در آن از تجربه غافل‌گیرکننده، دشوار و پر از تبعیض و چالش مادری‌اش(در مقایسه با پدری) گفته بود. پرسیده بود آیا درست به یاد دارد که از من شنیده برخی نظریه‌پردازان فمینیست معتقدند برابری تنها با رهایی از بیولوژی زنانه به مدد فن‌آوری به‌دست می‌آید؟

❇️ گرچه احتمالا خیلی خسته و بدخواب بود، اما حافظه‌اش درست کار می‌کرد. پیشنهاد کردم تجربیات متناقض‌اش را مکتوب کند، چراکه همانطور که خودش هم اشاره کرده بود، اغلب حرف زدن از آن‌ها در نطفه خفه می‌شود، یا بدتر باعث انتقاد و سوتفاهم خواهد بود انگار که به‌اندازه کافی لایق و عاشق نیست . برایش سوال بود چرا بارِ به این سنگینی اینطور سبک شمرده می‌شود و همه با توجیهات مختلف سعی در خاموش کردن شکایت‌های او از ناعادلانه بودن و ورای طاقت بودن مادری دارند.

❇️ به یاد آوردم زمانی در کارگاه داستان‌نویسی قصه یأس و حسرت مادر دو کودک را نوشته بودم که مثل اغلب مادرها با اینکه عاشق فرزندانش است، اما عمیقاً غمگین و دلتنگ جهان بیرون از در است، دلتنگ لحظه‌ای غرق شدن در دنیای کار خودش و... داستان را در کلاس خواندم. هم دوره‌های زن استقبال کردند، اما استاد رو ترش کرد که «بس است، چقدر این مضمون را تکرار می‌کنید؟ همه چیزش قابل حدس است و...» استاد کلافه و ملول بود. داستان به نظرش تکراری و غرغرو می‌آمد و حق داشت. به اعتراف خودش این از پرتکرارترین درون‌مایه‌های داستان‌های زنان ایرانی بود.

❇️استاد راست می‌گفت. این ماجرا احتمالا به درد قصه نوشتن نمی‌خورد. احتمالا بیشتر مقاله‌ای با ساختار و ادبیات نامتعارف بود. احتمالا اغلب نویسندگان داستان‌هایی با این موضوع در درجه اول نمی‌خواسته‌اند داستان بنویسند؛ آن‌ها می‌خواسته‌اند تجربه سخت و پیچیده خود را از ارتباط، تیمارداری، وابستگی، عشق، بی‌عدالتی، تنانگی، بی‌خوابی، خستگی، خشم، تنفر و خیلی عواطف و احوالات متناقض دیگر به اشتراک بگذارند. آنها می‌خواسته‌اند طلب کمک کنند.

❇️ من این غافل‌گیری، این طلب کمک، این حیرت از میزان عادی بودن/محتوم بودن رنج مادری را زیاد دیده و شنیده‌ام. سوال‌هایی که شاید موقع شیر خوردن نوزاد در ذهن مادر بی‌خوابش چرخ می‌خورد: چرا کسی این رنج را به رسمیت نمی‌شناسد آنقدر که برایش فکر و چاره کند؟ چرا صحبت از آن مذموم است؟ چرا وقتی از آن صحبت می‌کنید دوستان سعی می‌کنند ساکتتان کنند و نادوستان درباره کیفیت مادری شما قضاوت نامربوط می‌کنند؟ چرا تجربه‌های دردناک مادر آنقدر معتبر نیست که به آن اهمیت دهند؟ چرا رنج او جدی نیست آنقدر که برای کاهش آن فکری شود؟ چرا مادر اینقدر تنهاست؟

@neocritic

نگاهی به فیلم مستند طرقه؛ ساخته‌ی محمدحسن دامن‌زن
راوی: مریم نصر اصفهانی | پژوهشگر فلسفه
@vamostanad

#معرفی_کتاب
#معرفی_نویسنده

▪️سفر «جنسیت» به خاورمیانه
مروری بر کتاب «فمینیسم در اسلام» از #مارگو_بدران

✍️ #مریم_نصر_اصفهانی
پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

درآمد
مارگو بدران (متولد ۱۹۳۶) پژوهشگر و استاد امریکاییِ متخصص در تاریخ خاورمیانه با تمرکز بر مطالعات زنان و جنسیت است که با پژوهش‌هایش در حوزهٔ فمینیسم اسلامی شناخته می‌شود. او تحصیلات خود را در دانشگاه‌های هاروارد و آکسفورد به سرانجام رساند و عربی را در دانشگاه الازهر قاهره آموخت و هم‌اکنون پژوهشگر ارشد در مرکز بین‌المللی پژوهشی ویلسون در واشینگتن است. او مقالات و کتاب‌های محققانه‌ای در زمینهٔ فمینیسم اسلامی قلمی کرده که از میان کتاب‌های او می‌توان به «گشودن دروازه‌ها: یک قرن نوشته‌های فمینیسم عربی» (۱۹۹۰) و «فمینیسم ورای شرق و غرب: حرف و عمل جنسیتی جدید در اسلام جهانی» (۲۰۰۷) اشاره کرد. «فمینیسم در اسلام: هم‌گرایی‌های دینی و سکولار» (۲۰۰۹) کتابی است در ۳۵۰ صفحه‌ که دربردارندۀ مجموعه‌ای از مقالات مارگو بدران دربارهٔ فمینیسم در کشورهای اسلامی با تمرکز بیشتر بر مصر است. این مقالات در خلال دو دهه پیش از انتشار کتاب و هم‌زمان با سیر تحولات وضعیت زنان در کشورهای اسلامی نوشته شده و اغلب آنها قبلاً منتشر شده بودند. ادعای اصلی بدران در این کتاب این است که عبارت «فمینیسم اسلامی» نه عبارتی متناقض یا جعلی که عبارتی معنادار و اصیل است. فمینیسم اسلامی آن‌طور که اسلام‌گرایان متعصب معتقدند «غربی» نیست و آن‌طور که غربیان اعتقاد دارند جعلی و بی‌معنا نیست. هریک از مقالات او با بررسی مصادیق متفاوت حول این ادعا شکل گرفته است که «فمینیسم‌هایی که زنان مسلمان ایجاد کرده‌اند فمینیسم خودشان است.» این گزاره هم دربارهٔ «گفتمان فمینیسم اسلامی» و هم دربارهٔ «گفتمان فمینیسم سکولار در کشورهای مسلمان» صدق می‌کند. ضمن اینکه از نظر او این دو رویکرد، آن‌چنان که شاید از خاستگاه‌های متفاوتشان تصور کنیم، با فاصله از یکدیگر نایستاده‌اند.

🔻مطالعۀ متن کامل و دانلود فایل مقاله

#مقالۀ_مروری
#دورنما_بخوانیم
#با_دورنما_بمانیم

@doornamaa