‌
‌به نظر آدورنو، تجربه‌ای که ما در حین «سرگرم‌شدن» از سر می‌گذرانیم، در درجۀ اول تجربۀ «درماندگی» است: «لذت همیشه به معنای به هیچ‌چیز نیندیشدن است، به معنای فراموش‌کردن رنج، حتی در جایی که مشهود و عیان است. این حالت، اساساً، نوعی درماندگی است. گریز است؛ اما نه آنچنان که ادعا شده است گریز از واقعیتی فلاکت‌بار، بلکه گریز از آخرین باقی‌ماندۀ اندیشۀ مقاومت». با این حال، مسئله صرفاً سرگرمی‌ای نیست که با خشونت ما را سرکوب می‌کند و به زندگی‌ای مشقت‌بار وامی‌دارد. مسئله این نیست که رنج زندگیِ ما را اجتناب‌ناپذیر نشان می‌دهد. برعکس، دست‌یافتن به سعادت فردی کاملاً ممکن و در حقیقت مطلوب جلوه داده می‌شود. مشکل این است که سعادت همچون چیزی که بتوان برایش تلاش کرد، یا «به دستش آورد»، به ما ارائه نشده است. به نظر نمی‌رسد که سعادت چیزی باشد که منطقاً انتظار داشته باشیم که در نقطۀ اوج یک مسیر کاری عالی به آن دست یابیم. در عوض، سعادت فردی با «بخت و اقبال» مساوی گرفته می‌شود؛ چنان که گویی فقط از روی تصادف و بخت سراغ ما می‌آید. ما یاد گرفته‌ایم که خود را همچون آمارهای محض ببینیم و، از نظر آماری، باید خیلی خوش‌شانس باشیم تا موفق (و مشهور) شویم یا از زندگی شخصی رضایت‌بخشِ رشک‌برانگیز (و ازدواجی باشکوه) برخوردار شویم. ما بی‌درنگ درمی‌یابیم که بخت وقوع این اتفاق بی‌اندازه اندک است، بنابراین همین که از دور شاهد موفقیت دیگران باشیم خوشحال می‌شویم. ما به تماشای موفقیت دیگران و سهیم‌شدن در خوشحالی ایشان قناعت می‌کنیم.

از کتابِ «صنعت فرهنگ»
هاینتس اشتاینرت
ترجمهٔ جلیل کریمی

‌
‌«نویسندگان روس»
به‌سرپستی خشایار دیهیمی

این کتاب شامل معرفی و بررسی آثار ۱۶۲ تن از نویسندگان روس از سال ۱۷۰۰ تا ۱۹۸۵ است و در آن سعی شده است هیچ نویسندهٔ روسی، حتی کم‌اهمیت، از قلم نیفتد. درضمن مدخلی هم جهت آشنایی خوانندگان با ادبیات کهن روسیه از قرن یازدهم تا پایان قرن هفدهم آمده است.
مداخل مفصل کتاب از مجلدات مختلف کتاب  European Writers و مداخل کوتاه‌تر از کتاب A Handbook of Russian Literature برگرفته شده‌اند.
مقالات به ترتیب تاریخ تولد نویسندگان مرتب شده‌اند تا خواننده بتواند از آن همچون کتاب تاریخ ادبیات روسیه استفاده کند، اما فهرست‌هایی به ترتیب الفبای فارسی و لاتین و نیز فهرست‌هایی از مجلات و نشریات روسی، و تلفظ اسامی با الفبای فونتیک بین‌المللی در کتاب گنجانده شده است. به هر مدخل نیز کتاب‌شناسی لاتین و فارسی مربوط به آن اضافه گشته است.

‌
‌چاپ بیست‌وسوم منتشر شد
‌«ردیف میرزا عبدالله»
نت‌نویسی آموزشی و تحلیلی
داریوش طلایی

نظام دستگاهی موسیقی ایران با عنوان «ردیف»، که با آموزش به روش سینه‌به‌سینه حفظ شده تا به‌دست ما رسیده است، روایت‌های مختلفی دارد و هر روایت به نام استادی که راوی آن بوده نامیده می‌شود. ردیف میرزا عبداللَّه (۱۲۲۲ـ ۱۲۹۷ هجری شمسی) قدیمی‌ترین و معتبرترین روایت ردیف است که از او به شاگرد بلافصلش اسماعیل قهرمانی و از اسماعیل قهرمانی به نورعلی برومند منتقل شده است.
نت‌نویسی انجام‌شده در این کتاب مبتنی بر اجرای داریوش طلایی با سه‌تار است. اجرایی که براساس روایت او از ردیف میرزا عبداللَّه بنا شده است. در این نت‌نویسی با ابداع روشی خاص افزون بر فراگیری الگوهای ردیف، فراگیری ساختار گوشه‌ها و ارتباط جمله‌های آن با یکدیگر نیز مورد توجه قرار گرفته است. روشی که از درک این موسیقی به‌عنوان رپرتواری منجمد می‌پرهیزد و به دنبال تبدیل آن به الگوهایی زاینده در ذهن هنرجو است. به دیگر سخن وظیفه‌ی این کتاب انتقال دانش و محتوای موسیقی دستگاهی از طریق ردیف است.

صبح‌دم یکی از روزهای تابستانِ اواخر ژوئن ۱۹۱۴، وارث تاج‌وتخت خاندانِ سلطنتیِ هاپسبورگ برای دیدار رسمی وارد شهر سارایووی بوسنی شد. در همان زمان که آرشیدوک فرانتس فردینانت، همسر و همراهانش در خیابان اصلی و پرازدحام شهر در اتومبیل‌های روباز و بی‌محافظ در حال عبور بودند، جوانی از میان جمعیت بیرون آمد و «شیئی» به سمت آرشیدوک پرتاب کرد. بمبی منفجر شد: خطر از بیخ گوش او گذشت، منتها بمب بر گونۀ همسرش زخمی ناچیز انداخت، یکی از مشاوران نظامی را مجروح ساخت و چند تن از تماشاگران را مصدوم کرد. ضارب ناکام را بلافاصله توقیف کردند. فرانتس فردینانت برخلاف نظر مشاورانش اصرار داشت طبق برنامه به مسیر خود تا عمارت شهرداری ادامه دهد. اتریشی‌ها در این مکان نطق مفصل شهردار را تحمل کردند، نطقی که مالامال از اشارات ناخواسته کنایه‌آمیز به وفاداری مردم بوسنی و نیز احترامی بود که برای میهمان عالی‌مقدار قائل شده بودند. پاسخ آرشیدوک به این خوشامدگویی قرائتِ متنِ نطقی بود که اکنون پاشه‌های خون بر آن نقش بسته بود. وقتی این «مصیبت» سرانجام خاتمه یافت، او همچنان مصرّ بود که بگذارند برای عیادت از مشاوران مصدوم و مجروح از انفجار بمب به بیمارستان برود. همین که هیئت همراه از مسیرِ «آمده» برگشت، غلغله‌ای به پا شد که در نتیجۀ آن شوفرِ آرشیدوک به‌ناچار اتومبیل را متوقف و در وسط همان خیابان دنده‌عقب حرکت کرد. ضارب دوم با حُسن استفاده از این فرصت سروکله‌اش پیدا شد و این بار به جای بمب، تپانچه‌ای در دست گرفت، نشانه رفت و گلوله‌ای به گلوی فرانتس فردینانت شلیک کرد؛ گلوله به سیاهرگ خورد و گلولۀ دوم به شکم پرنسس اصابت کرد. در عرض چند دقیقه آرشیدوک و همسرش جان باختند. این واقعۀ تکان‌دهنده اروپا را، تا پیش از سرآمدن فصل تابستان، به عرصۀ بزرگ‌ترین جنگی کشاند که تا آن روزگار به خود دیده بود.

«ریشه‌های جنگ جهانی اول»
گوردون مارتل
ترجمهٔ بابک محقق
از مجموعهٔ کارگاه تاریخ
چاپ اول ۱۴۰۵

‌
‌چاپ بیست‌وسوم منتشر شد
«میناگر عشق»
شرح موضوعی مثنوی معنوی
کریم زمانی

مثنوی معنوی به شیوه‌ی مرسوم به ابواب و فصول، مدون و مرتب نشده، بلکه بر پایه‌ی اجمال و تفصیل انشاء شده است. بدین معنی که مولانا به‌سبب سرعت انتقال و قوّت ابتکار، از سخن، سخن می‌شکافد و از نکته، نکته می‌آرد و از حکایت به حکایت دیگر می‌رود و از تمثیل به تمثیل دیگر. آن‌گاه از هر بخشِ حکایت، نکاتی صدرنگ بر حسب استعداد مخاطب ایراد می‌کند و گریزهای اخلاقی و عرفانی و اجتماعی و روان‌شناختی می‌زند. چه بسا در ضمن ایراد نکات، حکایت در دل حکایت آورد، حال آن‌که هنوز حکایت اصلی را به پایان نبرده، و این توالی حکایات با نکته‌گویی‌های بی‌شمار همراه است تا آن‌که دوباره بر سر سخن اصلی بازگردد.
این جهش‌ها و انتقالات پیاپی و لایه لایه بودن موضوعات مثنوی یکی از علل دشواری فهم مثنوی است، حال آن‌که در مثنوی وضوحی تام به‌کار رفته و هیچ مطلبی به روش فضل‌فروشان حرفه‌ای گنگ و مغلق بیان نشده است. بدین‌سان برای فهم اندیشه‌های مولانا چاره‌ای نیست جز آن‌که مطالب اجمالی را به مطالب تفصیلی و بالعکس ارجاع دهیم و تفسیر مثنوی را از خود مثنوی بجوییم.‌
‌
‌

‌
‌قصد اتریشی‌ها از امحای صربستان در مقام کشوری خودمختار چه بود؟ روس‌ها چرا می‌خواستند با اعلام بسیج در حمایت از صرب‌ها خطر جنگ را به جان بخرند؟ آلمانی‌ها به چه علت در نزاعی مداخله کردند که در ظاهر چندان ارتباطی به آنان نداشت؟ زمانی که جنگ در شرق بروز کرد، چرا فرانسوی‌ها دست به بسیج قوای خود زدند؟ علت تهاجم آلمان به بلژیک چه بود و چرا بریتانیا برای حفظ بی‌طرفیِ بلژیک وارد جنگ شد؟ در این اثنا ایتالیایی‌ها کجا بودند؟ آنان که به مدت ۳۴ سال از اعضای «ائتلاف سه‌جانبه» بودند، تا مه ۱۹۱۵ پا به میدان جنگ نگذاشتند.
ناگزیریم برای پاسخگویی به این پرسش‌ها تاروپود روابط دیپلماتیکی را از هم باز کنیم که این رخدادها را به هم پیوند داده بود؛ لازم است بدانیم که «نظام ائتلاف‌ها» چه بود و چگونه کشورهای اروپایی را به هم پیوند می‌داد ــ یا نمی‌‌داد.‌
‌
‌«ریشه‌های جنگ جهانی اول»
گوردون مارتل
ترجمهٔ بابک محقق
از مجموعهٔ کارگاه تاریخ
چاپ اول ۱۴۰۵

‌
‌
‌‌چاپ دوازدهم منتشر شد
«دیگردوستی مؤثر»
رساندن بیشترین خیر چگونه فهم ما را از زندگی اخلاقی تغییر می‌دهد
پیتر سینگر
ترجمه‌ی آرمین نیاکان

دیگردوستی مؤثر هم یک ایده است، هم سبکی از زندگی که در حال رایج شدن در سراسر دنیاست. گاهی اوقات می‌پنداریم هیچ قدرتی نداریم، اما این‌طور نیست. حقیقتاً می‌توانیم دنیا را تغییر دهیم، گرچه دنیا دفعتاً در حد مطلوب ما تغییر نخواهد کرد. بر خیری که شخصاً می‌توانید برسانید تمرکز کنید، نه بر مسائلی که باقی می‌مانند یا حلشان دست شما نیست. کاهش دادن رنج، چه در انسان و چه در حیوانات، مطلوب است، حتی اگر ازبین‌بردن برخی رنج‌ها فعلاً ممکن نباشد. سعی کنید با بهره‌گیری از روش‌هایی که در این کتاب معرفی شده است بیشترین خیر ممکن را برسانید، تغییری در دنیا حاصل کنید، و به بقیه‌ی فعالانِ عرصه‌ی دیگردوستی مؤثر بپیوندید. رفتار و ارزش‌های مطلوبِ فعالان جنبش دیگردوستی مؤثر در هماهنگی با یکدیگرند. این هماهنگی سبب شده است زندگی پربارتر و کامیاب‌تری داشته باشند.

‌
‌نشر نی برگزار می‌کند:
جلسهٔ نقد و بررسی کتاب «کار کودک در ادبیات داستانی»
گروه پژوهش انجمن «پرندهٔ درخت کوچک»
سپیده سالاروند و مصطفی لک‌قمی

با حضور:
محمد راغب
علی راغب
سپیده سالاروند
میترا امام
مصطفی لک‌قمی
ماهرخ همتی

زمان: سه‌شنبه ۲۸ مهرماه، ساعت ۱۸
مکان: خیابان فاطمی، خیابان رهی معیری، نبش خیابان فکوری، پلاک ۲۰، ساختمان نشر نی، طبقهٔ پنجم

‌
‌ناسیونالیسم بی‌تردید همان نیرویی بود که جوانان صرب بوسنی را به طراحی توطئۀ قتل فرانتس فردینانت کشاند؛ همان عاملی بود که اتریشی‌ها به هنگام صدور اولتیماتومْ خود را رویاروی آن می‌دیدند؛ و همان احساس برادریِ مبتنی بر نوعی هویت مشترک اسلاو بی‌تردید عاملی بود که موجب شد روس‌ها خود را حامی صرب‌ها ببینند. تقریباً هر تاریخ‌پژوهی که دستی در نگارش تاریخ اروپا داشته باشد، ناسیونالیسم را یکی از اثرگذارترین نیروهای سازندۀ تاریخ معاصر شناخته است.
دشواری مفهوم میلیتاریسم فقط اندکی کمتر از دشواری مفهوم ناسیونالیسم است... به‌راستی فایدۀ آن‌همه رژه‌ و مشق‌ نظامی چه بود؟ غرض از آن‌همه نماد ملی‌گرایانه و شور وطن‌دوستی چه بود؟ آیا آن‌همه جوش‌وجلا نهایتاً بر سر توسعه‌طلبی امپریالیستی نبود؟ آیا جنگ در قلب اروپا اساساً نزاع بر سر غنایمِ پس از آن نبود؟ آیا درست نیست بگوییم جنگ در قلب اروپا در اصل میدان رقابتی بود تا معلوم شود چه کسی از آن فاتح و سربلند بیرون می‌آید؟

‌«ریشه‌های جنگ جهانی اول»
گوردون مارتل
ترجمهٔ بابک محقق
از مجموعهٔ کارگاه تاریخ

‌‌
‌در دنیای آموزش‌وپرورش، ازجمله مواردی که بر آن اتفاق‌نظر وجود دارد این است که: آموزش مؤثر، به‌جای تمرکز بر نقاط ضعف فراگیران، مبانی خود را بر نقاط قوت و توانمندی آن‌ها قرار می‌دهد. با این‌حال، در اغلب بحث‌هایی که دربارۀ مدارس صورت می‌گیرد، به‌جای توجه به نکات مثبت موجود، فقط بر کاستی‌ها تمرکز می‌شود. امروزه بسیاری از مدارس ما متأثر از مشکلاتی شاخص هستند که اگر قرار باشد فقط بر آن‌ها تمرکز کنیم، قادر نخواهیم بود چالش‌های واقعی و اصلی را ببینیم و مدرسۀ خود را به سوی موفقیت سوق دهیم. نانسی و کِلی، نویسندگان کتاب، می‌گویند هر دو ما فرزندان محصل داریم. هر دو ما به دلیل ارتباط تنگاتنگ با نظام آموزشی، به یک باور مشترک رسیده‌ایم: لازم نیست در یک آرمان‌شهر خیالی در رؤیاهای‌مان سیر کنیم تا مدارسی پیدا کنیم که فرزندان‌مان را برای عبور از مرزها و حرکت در دنیای ناشناخته‌ها آماده کنند؛ چنین مدارسی در همین نظام آموزشی کنونی ما وجود دارند. مدارس آینده ریشه در مدارس کنونی دارند و ما در این کتاب قصد داریم آن‌ها را پیدا و معرفی کنیم.‌
‌
‌«فراتر از مرزهای آموزشی»
کلی گلگر مکی و نانسی اشتاینهار
ترجمه‌ی بدرالزمان پزشکزاد

‌
‌شما شهرى از آنِ خود داريد
و خانه‌اى از آنِ پدرى.
به ديدار دوستان شاد مى‌شويد
و به روزهاى آينده اميد مى‌بنديد.
ليك من تنهايم
شهرى ندارم
و رانده‌ى شويى هستم كه با من پيمان بسته بود.
از سرزمينى بيگانه مى‌آيم
نه مادرى، نه برادرى، نه خويشاوندى
تا به هنگامه‌ى طوفان جان‌پناهى بجويم.
پس، يكتا خواهشى از شما دارم:
اگر، قضا را، راهى و توانى يافتم
كه داد خويش از شوى جفاكار بگيرم
و نيز از آن مرد كه دختر خود به او داد
و هم از آن زن كه همبالين اوست،
خدا را، خاموش بمانيد و راز من آشكاره مكنيد.
بدانيد كه زن اگرچه مرغدل مى‌نمايد
و هياهوى جنگ و رخشه‌ى پولاد سراسيمه‌اش مى‌كند
آنگاه كه در عشق جفايى ببيند.
سنگدل‏تر و خونخوارتر از او كس نيست.

از نمایشنامه‌ی مدئا
مجموعه پنج نمایشنامه‌ی ائوریپیدس
ترجمه‌ی عبدالله کوثری

‌
‌تا صدوپنجاه‌سال پيش هيچ‌کس بيداد ملموس در جامعه را به دسيسه‌هاى قدرت‌هاى غربى يا دست‌نشاندگان ايرانى آنان نسبت نمى‌داد. ولى از آن زمان به اين‌‏سو، به دليل ضعف فزايندهٔ ايران در برابر قدرت‌هاى امپرياليستى، تقريباً هر بيدادى كه سرمنشأ آن دولت‌هاى خودكامه بود به امپرياليسم نسبت داده شده است. امپرياليسم، واقعيتى مسلّم است ولى نظام حكومت خودكامه را در ايران امپرياليسم ايجاد نكرده است. و اگر كشور داراى يک چارچوب حقوقى بود و دولت و جامعه آن را محترم مى‌شمردند تأثير امپرياليسم حتى از آنچه بود هم كمتر مى‌شد.


«تضاد دولت و ملت»
نظریهٔ تاریخ و سیاست در ایران
محمدعلی همایون کاتوزیان
ترجمهٔ علیرضا طیب

اگر طبيعت بشرى همانگونه‌‏اى است كه آوگوستينوس ترسيم مى‌كند، كاركردهاى دولت بايد به‌شدت محدود شود. آوگوستينوس منتقد دولت كلاسيك و اين مدّعاى آن است كه دولت تجسّم عدالت واقعى است. ديدگاه كلاسيك نهادهاى سياسى و مشاركت در آنها را در كانون هستى و زندگى بشرى قرار مى‌دهد، حال آنكه آوگوستينوس با آن بی‌‏اعتنايى تقريباً كاملش يكى از مضامين اصلى فلسفهٔ سياسى قرون وسطا را بيان مى‌كند. «در باب اين زندگى فانى، كه بعد از چند صباح به پايان مى‌رسد، چه فرقى مى‌كند كه انسان تحت حاكميت چه كسى زندگى كند، چون ديرى نمى‌گذرد كه مى‌ميرد، فقط به شرطى كه حاكمان مجبورش نكنند دست به اعمال خدانشناسانه و شرورانه بزند.»
در نظر آوگوستينوس دولت با هبوط انسان است كه به وجود مى‌آيد و علاج گناه اوست. واكنش فورى نويسندگان پاگان اين بود كه گناه اين تغيير مسير در وقايع را به گردن مسيحيت انداختند. بنا به نظر اين نويسندگان، روم صدها سال، تا زمانى كه دين پاگانى‌اش را حفظ كرده بود، در اوج رونق و شكوفايى بود و جهان را تحت سيطرهٔ خود درآورده بود، و اين تصادفى نبود كه گرويدن به مسيحيت آن مصيبت‌ها را درپى آورده بود. شهر خدا تا حدودى پاسخى بود به اين تغييرات. لُبّ استدلال آوگوستينوس اين است كه آنچه بر روم رفته است استثنايى نيست. جهان سياسى عارى از تداوم و پايدارى است. امپراتوری‌ها در گذشته ظهور كرده‌اند و سقوط كرده‌اند و اين حكايت ادامه خواهد داشت.

از کتابِ «تاریخ فلسفه سیاسی»
جلد دوم؛ قرون وسطا
جورج کلوسکو
ترجمهٔ خشایار دیهیمی

تصور کنید، هر کودک یک نسخۀ تازه و پیشرفته‌تر از ظرفیت و قدرت هستی و نسخۀ جدیدتری از هوشمندی الهی است که به بازار این جهان عرضه می‌شود و ما از ترس اینکه مبادا این نسخۀ جدید که هوش، سرعت، انعطاف و مهارتش بسی بیشتر از ماست ساختار منافع و آرامش مردابی ما را بهم بزند، می‌کوشیم او را با بندهای فرهنگی، زنجیرهای سنت، دیوارهای اعتقادی و گاهی با تنبیه‌های اجتماعی، محدودیتهای قانونی و اجبارهای سیاسی زمین‌گیر و کنترل کنیم... اکنون ما از سر نادانی و ناتوانی، یا ظرفیت‌های عظیم کودک را تخریب می‌کنیم یا با ندانم‌کاری‌ها او را به سـوی فساد و تبـاهی می‌رانیم. آه که چه سرمایه‌های عظیمی را نابود کرده‌ایم و همچنان نابود می‌کنیم. چاه‌های نفت‌مان، آب‌های زیرزمینی‌مان، جنگل‌های‌مان،‌ دریاچه‌های‌مان و معادن‌مان را که مهمترین مواهب و منابع طبیعی یک ملت‌اند در این چند دهه نابود کردیم، اما این تخریب کجا و نابودی استعداد، ظرفیت و قابلیت میلیون‌ها کودکی که تک‌تک آنها می‌توانستند تاریخ‌ساز شوند کجا؟ ما در کجای صف تاریخ ایستاده‌ایم؟
(از مقدمهٔ کتاب؛ محسن رنانی)

«فراتر از مرزهای آموزشی»
کلی گلگر مکی، نانسی اشتاینهار
ترجمهٔ بدرالزمان پزشکزاد

با این‌که غزنونان می‌کوشیدند خود را مسلمانانی سرسخت و متشرّع وانمایند و با این‌که شرابخواری در آیین اسلام به‌صراحت منع شده است، تاریخ بیهقی غرق در شراب است و پر از تصویرهای رنگارنگ از مجالش شرابخواری پادشاهان غزنوی و درباریانشان. به تعبیر ادبی شراب یکی از موتیف‌ها یا بن‌مایه‌های اصلی تاریخ بیهقی است.
بیهقی با همهٔ پایبندی‌اش به اسلام سنتی ظاهراً تعارضی میان شرابخواری و دینداری نمی‌بیند و ابایی ندارد از این‌که مثلاً از شرکت خود در مجلس می‌گساری طاهر دبیر آشکارا سخن بگوید یا صریحاً بنویسد که استادش بونصرِ مُشکان و همان طاهر دبیر «به هم نشستند و شراب خوردند، که استادم در چنین ابواب یگانهٔ روزگار بود با انقباض تمام که داشت، عَلَیهِ رَحمه‌الله و رضوانُه». بااین‌حال، بیهقی باده‌گساری را هرگز نمی‌ستاید و آن را تلویحاً نکوهش هم می‌کند. در جایی می‌گوید شراب ممکن است اندوه را موقتاً تخفیف دهد، اما همین‌که انسان از عالم مستی به هشیاری برگردد غم و دردش عمیق‌تر و پایدارتر هم می‌شود:
آنچه گفته‌اند که غمناکان را شراب باید خورد تا تفت غم بنشاند بزرگ غلطی است؛ بلی در حال بنشاند و کم‌تر گرداند اما چون شراب دریافت و بخفتند خماری منکر آرد که بیدار شوند و دو سه روز بدارد.‌
‌
از کتابِ «حدیث خداوندی و بندگی»
تحلیل تاریخ بیهقی از دیدگاه ادبی، اجتماعی و روان‌شناختی همراه با شرح و توضیح مهم‌ترین بخش‌های متن
نوشتهٔ محمد دهقانی

‌
‌کسانی که منافع‌شان در حفظ وضع موجود است با از دست دادن امتیازات‌شان حالتی بسیار تهاجمی خواهند یافت. اگر نتوانیم در دفاع از حق‌مان برای تداوم پیشرفتی که اکثریت از آن حمایت می‌کنند قاطعانه عمل کنیم، با شکستی فاجعه‌بار روبرو خواهیم شد. وقتی نخبگان و خواصی که از امتیازات اقتصادی بهره‌مندند از پذیرش اراده‌ی اکثریت سر باز زنند، قاطعانه‌ترین عمل اغلب بی‌قدرت کردن آن‌ها با ایجاد تغییری آنی و کیفی در عملکرد نظام اقتصادی است. خلع سلاح نکردن دشمن مغلوب، راهبرد نظامی ضعیفی است.»

از کتاب «بدیل‌های سرمایه‌داری»
طرح‌هایی برای یک اقتصاد دموکراتیک
نوشته‌ی رابین هانل و اریک الین رایت
ترجمه‌ی فرید درفشی
از مجموعه‌ی ایده‌های رادیکال

‌
‌کودتای ۱۲۹۹ بر چرخهٔ هرج‌ومرج و حكومت خودكامه كه به‌واسطهٔ آن آزادى سير پرفراز و نشيبى چه از لحاظ نظرى و چه عملى داشته و گاه قربانى هرج‌ومرج و زمانى فداى حكومت خودكامه شده است مُهر پايان نزد. درواقع آزادى در اين آب و خاک چنان حيات پرفراز و نشيبى داشته كه گاه به كالايى نامطلوب تبديل شده كه نه حاكمانى كه آن را به معنى هرج‌ومرج و زادهٔ افول و زوال غرب مى‌دانستند خواهانش بوده‌اند و نه مردم تحت حكومت كه آزادى برايشان يا به معناى فريب بورژوازى بود يا مجوّزى براى رفتار غيراخلاقى يا در واقع به معنى هردو. انطباق بزرگى كه در اينجا ميان احساسات طرفين بر ضدّ آزادى وجود داشت هرچند كه از سرچشمه‌هاى متعارضى آب مى‌خورد جالب توجه بود. تنها تعداد انگشت‌شمارى حاضر بودند شعرى را كه ملك‌الشعراى بهار طى انقلاب مشروطه در وصف آزادى سروده بود دليرانه و با همان درجه از اعتقاد بخوانند:

اى آزادى خجسته آزادى
از وصل تو روى برنگردانم
تا آنكه مرا به نزد خود خوانى
يا آنكه ترا به نزد خود خوانم


از کتابِ «تضاد دولت و ملت»
نظریهٔ تاریخ و سیاست در ایران
محمدعلی همایون کاتوزیان
ترجمهٔ علیرضا طیب

‌
‌این گفته‌ای نادرست است که زمانه دگرگون می‌شود اما طبیعت بشر یکسان باقی می‌ماند. این‌که حاکمان بخواهند با دادگری یا بیدادگری، با ستمگری یا نرمش، با دگرستیزی یا دگرپذیری بر مردمان حکم برانند، به منش آنان وابستگی ندارد. آموزهٔ جاودانگیِ بشری که در فلسفهٔ تاریخ دورهٔ جدید پیوسته تکرار می‌شود، آموزهٔ تغییرناپذیری غریزه‌ها و هوس‌ها، نادرست است. اما، در مقابل، ما بر آن نیستیم که انسان‌های متعلق به دوره‌ها و تمدن‌های گوناگون، از بنیاد متفاوتند، و در نتیجه، دستیابی به درکِ کاملِ آدمیانِ دوره‌های پیشین، امکان‌ناپذیر است. این نوع هیچمدانی (لاادریگریِ) تاریخی به روی برتافتن از هرگونه تلاش برای درک تاریخ کشیده می‌شود و به آموزه‌ای روان‌شناختی اکتفا می‌کند که بر وجود محیط‌های انسانی و حیوانیِ خاص پای می‌فشرد، محیط‌هایی که دنیاهایی به راستی جداگانه‌اند و به یکدیگر دسترسی ندارند. اما بر این شکاکیتِ تاریخیِ افراطی می‌توان ایراد زیر را گرفت: انسانی که در سطح تمدنی ابتدایی قرار گرفته نمی‌تواند، مگر به استثنا، زندگی پیشرفته‌ای را در نظر گیرد یا پیش‌بینی کند. اما خردِ ما، به برکت سازمان‌یافتگی پیشرفته‌ترش، بررسیِ موفقیت‌آمیز این انسان‌هایی را که ساختار فکری گوناگونی دارند امکان‌پذیر می‌سازد، درست به این دلیل ساده که ما در لایه‌های مهمی از روان خودمان موجود ابتدایی را حفظ می‌کنیم و بسیاری از اوقات همانند انسانِ دوره‌های پیشینِ تکامل واکنش نشان می‌دهیم.


از کتاب «سپیده‌دمان فلسفه‌ی تاریخ بورژوایی»
ماکس هورکهایمر
ترجمه‌ی محمدجعفر پوینده

‌
‌هیچ بازی تقدیر دوامی نمی‌آرد
اندوه و شادی هریک به نوبت می‌آیند و می‌روند
و نوبت شادی کوتاه‌تر.
آن‌که شادمانه بر فراز نشسته
به ساعتی در ژرف‌ترین ژرفاها فرومی‌افتد
و آن‌که دیهیم شاهی به سر دارد
و چون سری بجنباند
مادها و هندوها، همسایگان آفتاب،
شمشیر در نیام می‌کنند،
آنگاه که چوبدست شاهی به دست لرزان بگیرد
پیشاپیش فر و شکوه خود را فروریخته بیند
و از بخت لرزان و تقدیر بی‌نشان
به هراس افتد.

از نمایشنامه‌ی توئستس
«زنان تروا و توئستس»
سنکا
ترجمه‌ی عبدالله کوثری