✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی نهم)

🔸 سال نو فرامیرسد
(بخش 1 از 1)

سال كهن 1320 بپایان آمده سال نوین 1321 فرامیرسد.
سال نوین فرامیرسد چنین پیداست كه یك سال پرآشوب و رنجی خواهد بود و ما نیز در سهم خود رنجهایی خواهیم دید و سختیهایی خواهیم كشید.

شیوه‌ی همگانیست كه در این هنگام بدوستان و آشنایان دعا گویند و پیام «شادباش» فرستند. ما بجای شادباش و دعا میگوییم : بیایید ای ایرانیان ، این سال را برای خود سال نیكی و فیروزی گردانیم.

🔸با این گرفتاریها ما را جای «شادی» نیست. دعا هم از ما نخواهند پذیرفت. ولی در دست خود ماست كه در این یك سال چند گامی بسوی پیش رویم و بدینسان آن را سال نیكی و فیروزی سازیم.

با این آشفتگیها كه در جهانست ، و با این جنگها و خونریزیها كه در شرق و غرب درگرفته ، ناگزیر است كه با سختیهایی دچار خواهیم بود. و سال دیگر در چنین روزی اگر پشت سر برگردیم و نگاهی كنیم خواهیم دید یك سال پررنجی را گذرانیده‌ایم و هیچ نتیجه‌ای در دست نداریم. ولی اگر به نیكیها كوشیم نتیجه‌ای را در دست خواهیم داشت و از رنجکشی چندان افسوس نخواهیم خورد ، و این یك مایه‌ی سرفرازی برای ما خواهد بود كه در چنان هنگام پرآشوبی به پیشرفت پرداخته چند گامی را بجلو برداشته‌ایم. من بجای «شادباش» این پیام را میفرستم.

🔸بدانید ای ایرانیان ، ما بدیم كه از جهان بدی می‌بینیم. در این دستگاه جدایی میان این و آن نیست. خدا یك دسته را برای زبردستی و یك دسته را برای زیردستی نیافریده. این نتیجه‌ی حال و كار خود توده است كه گرفتار گردیده.

بیایید در این یك سال بنیكی كوشیم و چند گامی در این راه پیش رویم. بیایید از راهش بچاره‌ی دردها كوشیم.

خواهید گفت : نیكی چیست؟.. میگویم : نیكی در اینجا نخست دانستن حقایق زندگانی و دوم دست بهم دادن و در راه آنها تلاش بكار بردنست.

🔸درد بزرگ ایرانیان ندانستن حقایق زندگانیست. چون حقایق را نمیدانند از هم پراكنده‌اند ، در كارها سستند ، بكشور خود علاقه كم دارند ، در برابر حوادث تنها بگله و ناله بس میكنند و در كوشش به تقلیدهای صوری كه از اروپاییان مینمایند امید می‌بندند ، هر كسی خود را راهنما می‌شمارد ، هر كسی پیشنهادها میكند. اینها همه نفهمیدن معنی زندگانیست.

نمیگویم : دردهای دیگری نیست ، دردهای دیگر فراوان است. ولی پایه‌ی جملگی این ، ناآشنایی بحقایق است.

🔸من میگویم : بیایید این یك سال را بیاد گرفتن حقایق زندگانی كوشیم ، بیایید یك رشته قواعدی را برای زندگانی بگفتگو گزاریم ، و نیك بدانیم ، و در پیرامون آنها یكدل و یكزبان باشیم. این باشد گام‌هایی كه در این یك سال پرشور تاریخی بسوی پیش برداریم.

من میدانم بسیاری از این سخن من خواهند رنجید ، و اینكه میگویم نمیدانند و نمی‌شناسند بغرور آنها خواهد برخورد. ولی حقیقت از میان نخواهد رفت. دوباره میگویم :
🔸این توده راه زندگانی را گم كرده. این مردم حقایق زندگانی را نمیدانند.

دوباره درخواست میكنم : بیایید این یك سال را بباز كردن یك راهی بكوشیم.

آنان كه بخود مغرورند و این گفته‌های ما بآنان سنگین می‌افتد بركنار مانند. روی سخن ما بآن كسانیست كه از غرور دورند و گرفتاری این توده را دیده و دل پر از درد میدارند. باین غیرتمندانست كه پیام میفرستیم. از آنانست كه چشم همراهی میداریم.
(پرچم روزانه شماره‌ی 50)

✴️ زیارت (به مناسبت راهپیمایی اربعین) ـ تکه‌ی 3 از 7

گفتاری از احمد کسروی

ببینید اندازه‌ی نادانی را. بجای آنکه ببینند که نجف چون بارو می‌داشت از آسیب دور مانْد ، و کربلا چون نمی‌داشت آن آسیب را یافت ، و از همینجا پی به آمیغها[=حقایق] برده بدانند که در این جهان هر کاری جز از راهش نتواند بود و از آن گورها و گنبدها هوده‌ای نتواند برخاست ، بدانسان کوردرونی نشان داده دروغی بآن رسوایی ساخته بیرون داده‌اند.
اکنون سخن در آنست که اگر درباره‌ی همین زیارت با ملایان و دیگران بگفتگو پردازیم ، نخست ایستادگی خواهند نمود و بپاسخ خواهند برخاست و سپس که درماندند ، یک سنگر پس نشسته چنین خواهند گفت : «ما امامان را خدا نمی‌دانیم. آنان در نزد خدا ارجمندند و ما بآنان توسّل می‌کنیم (میانجی می‌گردانیم) ...».
می‌گویم : بت‌پرستی جز همین نیست. بت‌پرستان قریش نیز در برابر بنیادگزار اسلام همین بهانه را آورده می‌گفتند : «ما باینها بندگی می‌کنیم که بخدا نزدیکتر شویم».1 یا می‌گفتند : «اینها میانجی‌های مایند».2 می‌باید گفت : «بت‌پرستان همگی یک گروهند و بهانه‌هاشان همیشه یکیست».
چون این را هم شنیدند باز یک سنگر پس نشسته چنین خواهند گفت : «بالاخره آنها بزرگان مایند ، مگر شما بسر خاک بزرگانتان نمی‌روید؟!» بدینسان در یک نشست چند رنگی بکیش خود خواهد داد.
می‌گویم : «آری آنها بزرگان شمایند. بنیادگزاران کیشتان بوده‌اند. ولی این در کجای جهانست که برای بزرگی گنبدهای زرین و سیمین افرازند و آن دستگاه را چینند و از صدها فرسنگ بدیدنش رفته بآن کارها پردازند؟!.. آنگاه مگر ما از کتابهای شما و از زیارتنامه‌هاتان آگاه نیستیم و نمی‌دانیم که چه ستایشهای گزافه‌آمیز از مردگان هیچ‌کاره می‌کنید؟!.. نمی‌دانیم که آن مردگان را یاوران خدا و گردانندگان جهان می‌شناسید؟!.
هشتم : داستان گریه و زاری بکشتگان کربلا ایراد بزرگ دیگری می‌باشد. یک داستان بایستی رخ ندهد. پس از آنکه رخ داده از گریستن چه سود تواند بود؟!.. یک داستانی را عنوان کردن و بزمهای سوگواری برپا گردانیدن ، گریستن و گریانیدن با خِرد چه می‌سازد؟!..
اینکه گفته‌اند : «هر که بگرید و بگریاند و خود را گریان وانماید بهشت بَرو بایا گردد» بایستی پرسید : چرا؟!.. گریستن یا گریانیدن چیست که خدا بآنها چنین پاداش بزرگی دهد؟!.. آنگاه شما این سخن را از کجا می‌گویید؟!.. شما را بخدا چه راهی بوده؟!.. ای بیخردان مگر خدا اسکندر ماكدونی است که یک هفستیونی را دوست دارد و چون او مُرد ، مردم را چند ماه بسوگواری وادارد؟!..
حسین‌بن‌علی به طلب خلافت برخاست و نتوانست و کاری از پیش نبرد. لیکن مردانگی بسیار ستوده‌ای از خود نشان داد ، و آن اینکه زبونی ننموده کشته شدن خود و فرزندان و یارانش را ، از گردن گزاردن به یزید و ابن‌زیاد بهتر دانسته مردانه پافشاری کرد و خود و پیروانش کشته گردیدند.
این کار او بسیار ستوده بوده. ولی هرچه بوده بوده. هزاروسیصد سال گریستن چه معنی دارد؟!.. بآن نمایشهای بسیار بیخردانه‌ی ‌محرم و صفر چه توان گفت؟!..
این داستانهای زیارت و گریه با آن حدیثهاشان از راه دیگری نیز درخور ایراد است. اینها ریشه‌ی دین را کندن و آن را از میان بردنست. در جایی که با یک زیارت همه‌ی گناهان آمرزیده شود و با یک گریه بهشت بایا گردد ، کسی چرا از خوشیهای سزا و ناسزا بازایستد؟!.. چرا فلان حاجی آزمندانه انبارداری نکند؟!.. چرا بَهمان ستمگر خونها نریزد؟!.. چرا آزمندان به پول‌اندوزی نکوشند؟!.. چرا مردان دنبال زنان بیگانه نیفتند؟!.. سران شیعه در آن کوششهای سیاسی خود پروای هیچی نکرده هرچه خواسته گفته و هرچه خواسته کرده‌اند. ولی ما آیا می‌توانیم چشم از کارهای سراپا زیان ایشان پوشیم؟!..

پابرگیها :
1ـ مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِیقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَى.
2ـ هَؤُلَاءِ شُفَعَاؤُنَا عِندَ اللَّهِ
از کتاب داوری ـ گفتار 2

✴️ در پاسخ حقیقتگو

🔸 37ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند (تکه‌ی 2 از 7)
در جایی كه این دانشها یا فراگرفته‌ها را با راه زندگانی پیوستگی نیست و اینها نه چیزیست كه كسی را در زندگی رستگار گرداند. نمی‌گویم آن دانشها همه بیهوده است. چنین سخنی چه رواست؟! ما خود هواخواه دانشها می‌باشیم و همیشه گفته‌ایم و در اینجا هم می‌گوییم : دانشهای طبیعی و ریاضیات و پزشكی و این گونه چیزها بسیار ارجمند است و ما در زندگی نیازمند آنها هستیم. چیزی‌ كه هست راه زندگی جز از اینهاست ، بلكه می‌باید گفت : از این دانشها هنگامی سود توان برداشت كه توده بشاهراه زندگی افتد و رو بسوی پیشرفت روانه گردد. در یك توده‌ی سرگردان و بیراه از دانشها جز زیان سودی برنخیزد.
شما ببینید : یك سپاه انبوهی كه توپچیان و بمب‌اندازان و دیگر هنرمندان [1] میان خود می‌دارند هنگامی توانند از هنرهای ایشان بهره بردارند كه سپاه بسامان و در زیر دست یك سرداری باشد و یكدل و یكزبان بكار درآید ، وآنگاه دوست از دشمن شناخته با دشمنان به یك جنگ سودمندی برخیزد. یك سپاه نابسامان و پراكنده‌دل از هنرهای سپاهیان خود جز زیان چه سودی تواند برداشت؟!.
اینان نمی‌دانند كه پشت سر این دانشها كه فراگرفته‌اند دانش دیگری هست كه معنی جهان و زندگی را می‌آموزد و راه آسایش و خرسندی را یاد می‌دهد و آن دانش از همه گرانمایه‌تر می‌باشد و پیداست كه باین آسانی آن را نخواهند پذیرفت ، و بلكه چنان كه دیده‌ایم بسیاری بیفرهنگانه از در ریشخند خواهند درآمد ، و ما ناگزیریم درماندگیها و لغزشهای ایشان را كه در این چند سال دیده‌ایم یادشان آوریم.
نخست داستان اروپاییگری را یادشان خواهیم آورد. اگر فراموش نشده همه‌ی اینان از دانشهای خود آن نتیجه را می‌گرفتند كه شرقیان باید هرچه در اروپاست بگیرند و از هر باره پیروی با اروپاییان نمایند و این را همیشه آشكاره می‌گفتند ، و در گفتگو از نیك و بد همیشه دلیلشان آن می‌بود كه فلان‌چیز در اروپا نیز چنین است و یا چنانست ، و پیشوایان چاره‌ی شرق را جز در آن نمی‌دیدند كه مردم از درون و بیرون و از تن و جان اروپایی گردند ، و چون در خود اروپا سختیهایی پیش آمده و میوه‌های تلخ آن زندگانی كم‌كم رسیده بود و خود اروپاییان گاهی بگله و ناله برمی‌خاستند ، اینان در شرق درباره‌ی آن سختیها چنین می‌گفتند : «چه باید كرد تمدن این چیزها را با خود دارد. در یك توده تمدن هرچه بیشتر سختیها بیشتر باشد». این بود معنایی كه بزندگانی اروپا و بسختیهای آن می‌دادند ، و همگی بر این بودند كه شرقیان ناگزیرند زندگانی اروپا را (كه تمدن همانست) از آغاز تا انجام بگیرند و بآن سختیها كه اروپاییان دچار گردیده‌اند اینان نیز دچار گردند و بنام تمدن در برابر آنها شكیبایی نمایند.
این بود نتیجه‌ای كه اینان از دانشها و آگاهیهای خود گرفته بودند و ما نشان دادیم آن خطاست. ما نشان دادیم كه شرقیان باید دانشهای اروپا را گیرند ، و افزارهایی را كه برای زندگانی یا از بهر جنگ ساخته‌اند گیرند ، ولی در راه زندگی نباید پیروی بآنان ننمایند. نشان دادیم كه اروپاییان خود در این راه گمراهند و گزندها از آن گمراهی می‌بینند و خواهند دید. نشان دادیم كه برای زندگانی آیینی از روی خرد باید بود. این سخنان بر ایشان ناگوار می‌افتاد و بهیاهو برمی‌خاستند. ولی چون پاسخی نمی‌داشتند ناگزیر خاموش شدند.
این را برای مثل یاد می‌كنم و در اینجا درپی آن نیستم كه از اروپاییگری نكوهش نویسم و یا از آیین زندگی سخن رانم. اینها كارهاییست كه در جای خود كرده شده و خواهد شد. چنانكه گفتیم اینان چون نمی‌خواهند براستی گردن گزارند و هیچ باور نمی‌كنند كه بالاتر از دانشهای آنان دانشی باشد و با مغز پربادی خود را كنار می‌گیرند ما می‌خواهیم لغزشهای ایشان را برخشان كشیم. می‌خواهیم از آن پنداری كه گریبانگیرشان شده بكاهیم و این بفهمانیم كه بالاتر از دانشهای شما دانشی بس گرانمایه هست ـ دانشی كه لغزشهای اروپاییان را باز می‌كند ، دانشی كه راه خرسندی و آسایش را بمردمان یاد می‌دهد.

[1] : هنر معنی فن و صنعت نیز دارد. کسروی بیشتر بآن معنی بکار برده. ـ و

✴️ به آگاهی خوانندگان میرسانیم چون گفتارهای پلوتارخ به پایان رسید از امروز به آوردن گفتارهای زبان ایرانی به خامه‌ی احمد کسروی آغاز میکنیم.

1
✴️ زبان ایران

1ـ زبان يك موضوع علمي است [تکه‌ی 1 از 2]

هنوز پيش از دوره‌ي مشروطه در ايران گاهي گفتگوي زبان فارسي و پيراستن آن از كلمه‌هاي عربي بميان مي‌آمد. پس از مشروطه كه جاني بايران دميده شده جنبشي در اين سرزمين پديد آمد ، رواج اين گفتگو بيشتر گرديد كه هر چندگاهي يك بار در روزنامه‌ها و مجله‌ها سخن از آن بميان مي‌آيد‌.

ولي كسي تاكنون اين موضوع را از روي قواعد علمي دنبال ننموده و هرچه نوشته شده يك رشته پندارهايي بوده كه هر كسي آنچه پنداشته برشته‌ي نگارش كشيده است‌.

ليكن اهميت موضوع بيش از آن مي‌باشد كه باين گفتگوهاي بي‌بنياد بسنده نموده دري از قواعد علمي بروي آن باز كرده نشود‌. اين گفتگوها با حال امروزي ، زبان فارسي را ويرانتر از ويران خواهد ساخت‌.
🔸زيرا كساني كه هواخواه پيراستن زبان فارسي و بيرون كردن كلمه‌هاي عربي از آن مي‌باشند عنواني بر اين منظورِ خود جز تعصب ايرانيگري ندارند و برخي از ايشان كه از حقيقت ناآگاهند اين درآميختگي فارسي را بكلمه‌هاي عربي نتيجه‌ي درآمدن اسلام بايران مي‌دانند و اينست كه درميان گفتگو از بدگويي درباره‌ي عرب و اسلام خودداري نمي‌نمايند يا بهواداري زردشتيگري برمي‌خيزند‌. از اينجا كساني هم بتعصب اسلام و عرب بدشمني آنان برخاسته با پيراستن فارسي از كلمه‌هاي عربي مخالفت مي‌نمايند و تا مي‌توانند در نوشته‌هاي خود بر فزوني كلمه‌هاي عربي ميكوشند‌.

برخي از اين مخالفان هم كساني‌اند كه از هر سخن تازه‌اي مي‌رمند و تا بارها آن را نشنوند راه مغز خود را بروي آن باز نمي‌دارند‌. يا كساني‌اند كه چون درس عربي خوانده‌اند و براي آنكه مبادا پس از برداشتن كلمه‌هاي عربي از زبان فارسي مصرفي براي عربي‌داني خود پيدا نكنند بنگاهداري آن كلمه‌هاي عربي مي‌كوشند‌.

زيان بيشتر اين دوتيرگيها و دشمنيها از آنجاست كه هر دسته‌اي شيوه‌ي جداگانه براي فارسي‌نويسي خود برگزيده و چه‌بسا كه در يك روزنامه يا يك مجله بدو نگارش پهلويِ هم برمي‌خوريم كه اگر باهم بسنجيم كمتر شباهتي دارند‌. از اين حال اگر جلوگيري نشود فارسي را به هرج و مرج بسيار بدي خواهد كشانيد‌.
من چنانكه از گفتارهايم پيداست هوادار پيراستن فارسي هستم و براي همين موضوع است كه اين گفتارها را مي‌نويسم‌.

🔸با اينهمه من از نگارشهايي كه كساني بعنوان «پارسي سره» در برخي روزنامه‌ها مي‌نگارند سخت بيزارم و اين نگارشها را جز ننگي براي زبان فارسي نمي‌شمارم‌. چرا كه بنياد آنها هوس و ناداني است و اگر رشته‌ي كار را بدست اين هوسها و نادانيها بسپاريم زبان را پاك از سامان انداخته دچار هرج [و] مرج سختي خواهند گردانيد‌.

در گام نخست بايد دانست كه درآميختن زبان فارسي با كلمه‌هاي عربي با ناداني و بلهوسي پاره‌اي از ايرانيان مسلمان بيشتر ارتباط دارد تا با رواج اسلام در ايران بلكه بايد گفت كه هيچ گونه ارتباطي ميانه‌ي اسلام و اين موضوع پيدا نيست‌.

چنانكه من اين سخن را درميان گفتارهاي خود بشرح بازخواهم راند‌. امروز هم پيراستن زبان پارسي از كلمه‌هاي عربي هرگز برخوردي بر مسلماني ايرانيان نخواهد داشت‌. اين يك موضوع علمي است كه

🔸هر زباني بايد كلمه‌هاي خود را داشته باشد وگرنه استقلال خود را از دست خواهد داد‌. چنانكه فارسي امروزي ما استقلال خود را از دست هِشته كه اگر كسي ياد گرفتن آن را بخواهد نمي‌تواند تنها بخواندن دستور فارسي و آموختن كلمه‌هاي فارسي بسنده كند بلكه ناگزير است كه صرف و نحو عربي را هم خوانده و مقدار گزافي از كلمه‌هاي عربي را نيز بياد خود بسپارد و خود پيداست كه چنين زباني استقلال ندارد‌.

اين براي بسياري از زبانها روي داده كه در نتيجه‌ي يك رشته پيشامدهاي تاريخي با زبان ديگري آميختگي پيدا نموده و استقلال خود را از دست داده سپس بار ديگر باستقلال خود بازگشته‌. يكي از اين زبانها كه نگارنده مي‌شناسم زبان تركي (عثماني) و ديگري زبان ارمني است‌.

تركي را مي‌دانيم كه با كلمه‌هاي عربي و فارسي درآميخته و بحالي افتاده بود كه در هر نوشته بيش از يك‌چهارم يا يك‌پنجم كلمه‌ها تركي نبود و اينست كه تركان از سالها بپيراستن زبان خود پرداخته‌اند و كوشش فرونمي‌گزارند. ليكن آنچه مي‌شنويم براي اين كار راه علمي پيش نگرفته‌اند و بيم آن مي‌رود كه نتيجه‌ي درستي از اين كوششهاي خود بدست نيارند‌.

زبان ارمني هم در زمان صفويان در ايران با فارسي و تركي درآميخته بحال فارسي و تركي افتاده بود ولي نويسندگان ارمني كم‌كم آن را پيراسته‌اند كه امروز ديگر عيبي در آن پيدا نيست‌.

🔸فارسي را نيز بايد از اين حال درآميختگي درآورده باستقلال خود رسانيد‌. ولي راه آن نوشتن «پارسي سره» نيست‌. بلكه چنانكه گفتيم اين نگارشها فارسي را ويرانتر از ويران خواهد ساخت‌.

✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی دهم)

🔸 کیفر بدخواهان را باید خود توده دهد (بخش 1 از 1)

كسانی میگویند : افسرانی كه از جنگ گریخته بودند و شما نكوهشها نوشتید چه نتیجه‌ای داد؟!.. دولت چه ترتیب اثری كرد؟!.. میگویم شگفت از شماست كه همه چیز را از دولت میخواهید؟!.. یك دولتی كه با صد گرفتاری بروی كار می‌آید شما میخواهید خشم یا خشنودی توده را نیز او اظهار كند.

همین خود اشتباهی از شماست. دولت گرفتاریها و سرگرمیهای بسیاری دارد و شما می‌بینید كه داستان شهریورماه همچنان سربسته مانده و تاكنون در پیرامون آن پرسشی یا بازخواستی از كسی نشده.

بگزارید آن بماند و كسانی كه خیانت آشكار كرده‌اند شما آنها را بد بدانید ، در همه جا بدیهاشان بگویید ، در خیابان سلام ندهید و سلامشان نگیرید. در نشستها اگر دیدید پستیهاشان برخشان كشید.
🔸اینها كیفریست كه باید از سوی توده به پست‌نهادان و خائنان داده شود.

اینكه ما در پرچم یاد آنها كردیم و خیانتهاشان نوشتیم نخست خود آن نوشتن یك كیفریست. اینكه نام یك سرلشگری یا سرتیپی یا سرهنگی در روزنامه بزشتی برده شود و خائن خوانده گردد و او پاسخی نتواند همین خود كیفری میباشد.

دوم خواست ما این بود كه مردم بدانند و آنان را خوار دارند و بی‌احترامی ‌نمایند. ما بیش از همه هوشیار گردانیدن توده را میخواهیم.
🔸توده باید در هركاری خشم یا خشنودی خود را اظهار دارد.

یكی از آشنایان بنزد من آمده میگوید : شما چرا از سرلشگر معینی نام نبردید؟!. گفتم : داستان او را نمیدانم. من در پشت سر پیشامد شهریورماه بسفر شیراز و بوشهر رفتم و اینست از بسیار داستانها ناآگاهم. گفت : این سرلشگر كار زیردریایی كرده. زیرا همینكه غائله رخ داد ناگهان از ارومی[=ارومیه] ناپدید گردیده فردا از ملایر سر درآورده. دسته‌های زیردست این سرلشگر است كه پس از گریختنِ فرمانده ، چون خود را بی‌سرپرست یافته‌اند به تركیه پناهیده‌اند.

گفتم : من این را نشنیده بودم و راستی را داستان شگفتی است. باید در پرچم این را هم بنویسیم. باید این نام را هم بر آن «فهرست سیاه» بیفزاییم. گناههای اینها كوچك نیست. اینان بیست سال در این كشور بنام سرهنگ و سرتیپ و سرلشگر حقوقهای گزاف گرفته ، و اتومبیلهای دولتی سوار شده ، و رختهای گرانبها پوشیده ، و همیشه دسته‌هایی را در زیرِ دست داشته بودند ـ اینها برای آن بود كه روزی بیاید و اینان جانفشانی كنند و بنگهداری كشور كوشند. كنون چنان روزی رسیده و هر یك از اینها باندازه‌ی یك تابین[=سرباز ساده] یا یك فرد عادی ، مردی و دلیری از خود نشان نداده‌اند. گذشته از آنكه خود گریخته‌اند زیردستان را بی‌سرپرست گزارده‌اند ، تفنگ و افزار باشرار داده‌اند ، چنانكه نوشته‌ایم برخی از ایشان پستنهادانه دزدی هم كرده‌اند.

اینها نه گناهانیست كه چشم‌پوشی شود. دولت اگر محظوری دارد و پیشامدهای شهریور ماه را سربسته میگزارد بگزارد. خود مردم كه محظوری ندارند و باید اینان را گناهكار و روسیاه شناسند و از هر احترامی بآنان خودداری نمایند. بلكه اگر وظیفه‌شناسی درمیانست
🔸باید خویشان و كسان آنان هم این رفتار را بكنند.

لیكن در اینجا دو نكته هست كه باید رعایت شود : یكی آنكه این داستانها خوب روشن گردد و هر كسی كه آگاهیهای درستتری دارد بنویسد و برای ما بفرستد. زیرا ما از زبانها چیزهایی می‌شنویم ولی بهتر است روشنتر از این بدانیم. بهتر است قضایا با جزئیات آن در روزنامه نوشته شود كه مردم بهتر داوری كنند.اینست ما خواستاریم كه هر كسی كه در این پیشامدها بوده و داستان را از نزدیك تماشا كرده دانسته‌های خود را بنویسد و برای ما بفرستد كه اگر خواست بنام خود او وگرنه بنام یك نام دیگری در روزنامه بچاپ رسانیم.

همچنین اگر یكی از خود آن افسران پیشامد را بنویسد و مقصودش این باشد كه حقایق را بگوید و از خود دفاع كند ما از چاپ نوشته‌ی او بازنخواهیم ایستاد.

نكته‌ی دیگر آنكه ما بآن افسران بفهمانیم كه این نوشتنها و بدگوییها بنام دشمنی شخصی نیست ، از راه رشك بمقام شما نمی‌باشد.

نویسنده‌ی این گفتارها با هیچ یكی از سرلشگر محتشمی و سرلشگر مطبوعی و سرلشگر معینی و سرتیپ قهرمانی و سرتیپ پوریا آشنایی ندارد و یك بار هم باشد آنان را ندیده. از آنسوی كسی كه در آرزوی افسری باشد نیست. این كینه و دشمنی نتیجه‌ی آن كردار زشتی است كه در شهریور ماه از شما سرزده ، و می‌بینید كه ما نه تنها شما را دنبال میكنیم از دیگران نیز نام میبریم.

از آقای علی‌اصغر اعتصام فرماندار مراغه تاكنون چند بار نام برده‌ایم. رئیس شهربانی آن شهر را بارها یاد كرده‌ایم.

👇

در شماره‌ی گذشته در یك گفتاری نام آقای اردلان (استاندار تبریز در شهریور) آورده شد و ما تاكنون ندانسته بودیم كه این آزادیخواه كهن نیز از گریزندگانست. نمیدانستیم این مرد هفتاد ساله نیز از مرگ ترسیده و روز سختی از وظیفه و مردمی و همه چیز چشم پوشیده و از تبریز رو بگریز آورده. نمیدانستیم كه این مرد بی‌ارزش كه از آغاز جوانیش همیشه در كارهای دولتی بوده و تاكنون صد برابر بهای خود را از كیسه‌ی این توده دریافت داشته روز آزمایش از جانفشانی گردن كشیده و یك شهر بزرگی را كه بنگهداری او سپرده شده بود گزارده و خود از میان بیرون رفته. نمیدانستیم این مرد خوشنما كه در تبریز هر كه را میدیده میهن‌پرستی را پیش میكشیده و با اصرار و پافشاری بنام باشگاه پول میگرفته ، خود كمترین عقیده را بمیهن‌پرستی نداشته و در برابر اندك ترسی گزارده و گریخته ، این بدتر كه همان مرد گریزنده را همینكه به تهران رسیده برای بیكار نماندن به اسپهان فرستاده‌اند كه دانسته نیست از آنجا كی خواهد گریخت؟!

به هر حال شما می‌بینید كه ما از همگی نام میبریم و همین دلیل است كه مقصود دشمنی شخصی نیست. اینست میخواهیم بشما یك پیشنهادی كنیم و آن اینكه بخود جسارت داده بگناه خود خَستُوان[= معترف] گردید و آنگاه بجبران كوشید. نمیدانم راه جبران چه باشد ، خودتان بیندیشید كه از چه راه جبران توانید كرد و از چه راه این لكه‌ی ننگ را از دامن خود و خاندانتان پاك توانید كرد؟..

آیا میتوانید از داراییهای گزافی كه برخی از شماها گرد آورده‌اید چشم بپوشید و آن را در یک راه نیكی بسود توده بكار برید؟.. میتوانید سركوب اشرار یك بخشی از كشور را بعهده گیرید و داوطلبانه و جانبازانه بچنان كاری شتابید؟.. به هر حال یك چنین راهی نیز بروی شما باز است و میتوانید خود را از این ننگ رها گردانید.
(پرچم روزانه شماره‌ی 51)

امان‌الله اردلان از جوانی به کارهای دولتی درآمد. از زمان مشروطه تا سال 57 (بیش از هفتاد سال) او دهها شغل دولتی از فرمانداری ، چند دوره نمایندگی مجلس ، خزانه‌داری ، مدیرکلی ، استانداری چندین استان ، نزدیک به ده بار وزارت و سفارت تا سناتوری مجلس سنا داشته است.

✴️ زیارت (به مناسبت راهپیمایی اربعین) ـ تکه‌ی 4 از 7

گفتاری از احمد کسروی

1ـ داستانی که هزاروسیصد سال پیش رخ داده بآن پرداختن و بگریه و سوگواری برخاستن از خرد رو گردانیدن و آن را لگدمال ساختنست. اینکه پنداشته‌اند که خدا از این گریه و زاری خشنود گردد و پاداشها دهد نادانی دیگری از آنان می‌باشد. خدا از کاری خشنود گردد که بخردانه باشد و سود از آن برخیزد. گریه و مویه بیک داستان کهن هزارساله چه سودی تواند داد؟!.. چرا خدا بآن پاداش دهد؟!..
شگفتست که بازماندگان حسین ، خودشان پس از یکی دو سال ، پیشامد را فراموش ساختند و بزندگی پرداختند. چنانکه گفتیم علی‌بن‌الحسین با یزید آشتی کرد و با او دوستی نمود. سکینه دختر حسین که بگفته‌ی روضه‌خوانان در ویرانه‌ی شام مرده است ، و باشد که شیعیان باین مرگ او خروارها اشک ریخته‌اند سالها پس از آن زیسته و زن مصعب‌بن‌زبیر شده بود که سپس نیز زن عبدالملک‌بن‌مروان گردید و با خوشیها زندگی بسر داد.
ولی شیعیان پس از هزاروسیصد سال آن داستان را فراموش نمیکنند و آیا این دلیل روشنی به سبکمغزی و بیخردی یک مردمی شمرده نخواهد بود؟!..
2ـ بسینه زدن ، زنجیر بتن کوفتن ، گل بِرو مالیدن ، خاک بسر ریختن ، سر خود شکافتن ، جَستن و افتادن ، نعره کشیدن و اینگونه کارها جز نشان دُژخویی1 و بیابانیگری نیست. شیعیان اینها را هنری پنداشتندی و اگر درمیان تماشاچیان یک یا چند تن اروپایی بودی بنام خودنمایی بیشتر کوفتندی و زدندی و بلندتر نعره کشیدندی. ولی راستی آنست که همین نادانیها و مانندهای آن دستاویز بدست اروپاییان داده که ایرانیان و دیگر شرقیان را «نیمه‌وحشی» شمارند و بزندگانی آزاد شاینده ندانند.
اروپاییان از سالها کوشیده‌اند که شرقیان را در نادانیها و دُژخوییهایی که می‌داشته‌اند و می‌دارند پایدار گردانند و از این رفتار دو نتیجه خواسته‌اند : یکی ‌آنکه شرقیان درسایه‌ی همین نادانیها ، ناتوان و درمانده باشند و بآسانی گردن به یوغ چیرگی آنان گزارند. دیگری اینکه بهانه در دست باشد و به «نیکخواهان جهان» که در اروپا نیز فراوانند پاسخی توانند داد.
اینکه از صد سال باز اروپاییان که بایران و هند آمدهاند داستانها از این نمایشها و نادانیهای شیعیان در کتابهاشان نوشته‌اند و پیکره‌ها برداشته بچاپ رسانیده‌اند ، اینکه برخی از شرقشناسان بستایشهایی از شیعیگری و از این نمایشها پرداخته‌اند ، همه از این راه بوده است.
دو تن از شرقشناسان که یکی مسیو ماربین آلمانی و دیگری دکتر جوزف فرانسه‌ای بوده ، در کتابهای خود از کیش شیعی و از این نمایشهای شیعیان‌ ستایشها نوشته‌اند ، و اینها عنوانی بدست ملایان داده که آن دو نوشته را که بفارسی ترجمه شده در دفتری بنام «سیاست‌الحسینیه» بچاپ رسانیده‌اند. ولی ما نیک می‌دانیم که این شرقشناسان از کارکنان سیاسی می‌باشند و نوشته‌هاشان جز از راه فریبکاری نیست.
بگفته‌ی مسیو ماربین ، نصیرالدین توسی کار بسیار نیکی کرده که در زمان تاخت مغولان و در چنان هنگام گرفتاری ، کینه‌ی شیعی و سنّی را فراموش نساخته و مغولان را بسر بغداد برده و کینه از دشمنان خاندان علی جسته است. این بوده آرزویش که شیعیان همیشه چنان باشند و هیچگاه کینه‌ی سنّیان را از دل بیرون نکرده بکارهای دیگری نپردازند.
بگفته‌ی دکتر جوزف ، شیعیگری در نتیجه‌ی روضه‌خوانی پیشرفت بسیاری کرده ، و او آرزومند می‌بوده که شیعیان در این راه ، پیشرفت را از دست ندهند و بشماره‌ی شیعیان (که بکار سیاست اروپایی نیک می‌خورند) بیفزایند.
3ـ گذشته از آنکه گریه و ناله سَهِشها[احساسات] را فرونشاند و آتش غیرت را خاموش گرداند ، آنهمه روضه‌خوانیها و دسته‌بندیها که مردم را سرگرم می‌ساخت بیگفتگوست که از پرداختن بکار زندگانی بازمی‌داشت. بدبختیهایی که گریبانگیر ایرانیان شده و بدینسان درمانده و زبونشان گردانیده شُوندهای بسیار داشته و بیگمان یکی از آنها این بوده. مردم بجای آنکه از پیشامدهای جهان و از پیشرفتهایی که در دانشها و دیگر زمینه‌ها رخ داده بود آگاه باشند و یا باندیشه‌ی کشور و توده پردازند بآن نمایشهای بیهوده پرداخته‌اند. این نتیجه‌ی آن سرگرمیست که می‌بینیم از دست آزمندان اروپا مشت می‌خورند و از ستم یزید می‌نالند.

پابرگیها : 1ـ دژخوی = دارای عادت بد توأم با درشتی. ـ و
از کتاب داوری ـ گفتار 3

🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 37ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند (تکه‌ی 3 از 7)
اینان باور نمی‌دارند كه پشت سر آن هیاهوها و سرگرمیها كه ایشان راست یك رشته راستیهای بسیار گرانبهایی هست. راستیهایی‌كه اینان هیچ نمی‌شناسند و بسیار بدورند ، و من برای آنكه اینان را بیاگاهانم ناگزیرم مثل دیگری یاد كنم. اینان آن كسانیند كه تو گویی هیچ فهمی از خودشان ندارند و اینست هر آوازی از اروپا برخیزد پای كوبند و دست افشانند و هنوز فراموش نشده كه چون چند كسی از شرقشناسان غرب كتابهایی درباره‌ی چامه‌سرایان ایران نوشتند و سخنان بیهوده و ننگین زمان مغولان و تركان را بنیكی ستودند در اندك‌زمانی هزاران كسان آواز بآواز ایشان انداختند و بگفتگو و جستجو از یاوه‌بافیهای زمان مغولان پرداختند و صد كتاب در این زمینه‌ها بچاپ رسانیدند.
كنون كسی بپرسد آیا سود آنها چه بود و چه نتیجه‌ای از آنها توان برداشت؟!.. می‌گویند : سخنان شیوایی سروده‌اند. می‌گویم : بهتر است شما همین زمینه را روشن گردانید و معنی سخن را بما بازنمایید. آیا كسی همینكه سخنان شیوایی گفت باید بزرگش شمرد و گفته‌هایش را نگه داشت؟!.. شما چرا باید این ندانید كه سخن چیز جداگانه‌ای نیست. روشنتر گویم : سخن برای اینست كه آدمی اگر معنایی در دل می‌دارد و می‌خواهد بكسی فهماند آن را بقالب سخن ریزد و بزبان راند و بآن كس بفهماند ، و اینست جز بهنگام نیاز نشاید. شما اگر نیاز دارید توانید سخن گفتن ، و این سخن كه بهنگام افتاده اگر شیوا باشد بهتر خواهد بود و ارج بیشتر خواهد داشت. ولی اگر نیازی نباشد و بخیره زبان بسخن باز كنید هرچه گویید یاوه است گو كه شیوا باشد! این خود از بدترین زیانكاریهاست كه شما چنان سخنان یاوه و بی‌مغزی را نگه دارید. كسانی كه در روز گرفتاری توده برخاسته‌اند و یك سخنی كه بدرد مردم بیچاره خورَد و گره از كارشان گشاید از دهانشان درنیامده ، و بهنگامی كه از ملیونها خاندانها فریاد سوگواری برمی‌خاست آنان همه دم از شادی زده‌اند و بخونخواران مغول ستایشها سروده‌اند دور از غیرت و مردانگی است كه شما چنان بیدردانی را نیك شمارید و گفته‌هاشان را نگه دارید.
شما این را نمی‌دانید كه در یك توده چون سخن فراوان بود زیانها از آن زاید و اندیشه‌ها پراكنده گردد. می‌گویید اینان پند سروده‌اند و آن نمی‌دانید كه پند سرودن كار هر كس نیست و در جایی‌ كه مردان تردامن و بیدرد پندسرایی كنند پند از ارج افتد و دیگر كارگر نباشد. نمی‌دانید كه همان پندها صد زیان دربر می‌دارد ، و این نتیجه‌ی آنهاست كه امروز بیشتر ایرانیان نیكی را تنها گفتن آن می‌شناسند و هیچگاه دربند كار بستن نمی‌باشند.
در یك توده یكی از چیزهایی كه خویهای ستوده را رواج گرداند شناختن نیك از بد می‌باشد كه نیك را ارج شناسند و گرامی دارند و بد را خوار شمارند و از نكوهش بازنایستند. ولی ببینید شما چگونه فریب می‌خورید كه مردانی را كه سراسر بدی بوده‌اند و خودشان بدیهای خود را بیرون ریخته‌اند بدینسان بزرگ می‌دارید. ولی مردان دلیر و بزرگی را كه در تاریخ پیدا شده‌اند همه خوار می‌گیرید و نامی از آنان نمی‌برید. ببینید چگونه نمی‌فهمید و بزیان خود می‌كوشید.
از این گونه لغزشها اگر بشمارم بسیار است. آنان اینها را آسان می‌شمارند ولی بسیار گرانست و بسیار بزرگست. همین چیزهاست كه یك توده را افزار دست بیگانگان گردانَد. همین چیزهاست كه یك توده را از رستگاری و سرفرازی بی‌بهره گزارد.
اینان بسیار بی‌مایه‌اند. آن اندازه دانش یا آگاهی كه اینان راست نه چیزیست كه یك مردی را بجایی رساند. یك توده كه سرمایه‌ی یكان یكانش اینها باشد با توده‌های بزرگ جهان همسری نتواند. همه‌چیز بكنار ، اینان زیان خودسری و جدا اندیشیدن را نمی‌دانند كه باید گفت معنی زندگی را نمی‌دانند. مردانی سر بلند می‌دارند و بخود می‌بالند و كمی در خود سراغ نمی‌دارند ولی این كار ایشانست كه هر یكی جدا می‌اندیشند و جدا می‌زیند و هر یكی آنچه را می‌خواهد نیك می‌نامد و آنچه را نمی‌خواهد بد می‌خواند ـ اینچنان می‌زیند و آن نمی‌فهمند كه یك توده با چنین حالی جز نابودی سرنوشت دیگری ندارد.

2
✴️ زبان ایران

🔸 1ـ زبان يك موضوع علمي است [تکه‌ی 2 از 2]

زبان يك موضوع علمي است و چاره‌ي درد آن نيز بايد از روي علم كرده شود. من در اين گفتارهاي خود راه علمي اين موضوع را نشان خواهم داد و اميدوارم كه اين راهنمايي پاكدلانه‌ي من اثر خود را بخشيده راهي بروي علاقه‌مندان اين موضوع باز نمايد و نيز اميدوارم كه از اين راه به نتيجه‌ي سودمندي دست يافته شود.
چيزي كه هست بايد در اين موضوع مهم دست وزارت معارف در كار باشد. چه زبان ازآنِ همه‌ي ايران است كه بايد يك اداره‌ي رسمي نگاهدار آن باشد. از آنسوي همه‌ي كارهاي وزارت معارف درباره‌ي زبان و پيرامون زبان مي‌باشد كه اگر زبان فارسي حال درستي پيدا نكند از همه‌ي كوششهاي وزارت معارف ايران نتيجه‌ي درستي در دست نخواهد بود. امروز هر دانشمندي كه آهنگ نوشتن كتابي در فارسي مي‌نمايد ، نخستين مانع كار او حال كنوني زبان فارسي است. زيرا گذشته از آنكه هرج و مرج در شيوه‌ي نگارش پيدا شده و هر نويسنده‌اي نمي‌داند كه آيا كدام شيوه را پيش گيرد و در نگارشهاي خود تا چه اندازه از كلمه‌هاي عربي پرهيز نمايد و چه مقداري از آنها را بكار ببرد. سختي مهم ديگر موضوع اصطلاحات علمي و فني است كه پاك بي‌تكليف است و هر نويسنده‌اي گيجِ كار آنها خواهد ماند و چه‌بسا كه از اين سختيها كه در كار نويسندگي مي‌بيند دچار نوميدي شده قلم را بيك سو خواهد گزاشت.
اگر از همه‌ي سختيها چشم بپوشيم موضوع اصطلاحات فني چشم‌پوشيدني نيست. زيرا در اصطلاحات هر زباني اين شرط منظور است كه بايد همه‌ي نويسندگان و گويندگان آن زبان درباره‌ي آنها اتفاق پيدا كنند و اين نشدنيست كه هر كسي بانديشه و دلخواه خود كلمه‌هايي را برگزيده و كاري بكار ديگران نداشته باشد.
اصطلاح نامگزاريست و پيداست كه نام را بايد يك تن بگزارد و ديگران پيروي ازو بنمايند و اين يك كس امروز جز وزارت معارف نمي‌تواند بود.
عيب زبان امروزي ايران تنها آن نيست كه كلمه‌هاي عربي بي‌اندازه و فراوان بآن درآمده و آن را از استقلال انداخته بلكه چندين عيب ديگر نيز بر آن افزوده گرديده (چنانكه ما يكايك آنها را باز خواهيم نمود). پس اين كار كه زبان ايران از آشفتگي امروزي بيرون آمده سامان درستي پيدا نمايد كار بسيار پرارجي است. كاريست كه ياد آن در تاريخها باز خواهد ماند.
اگر وزارت معارف بانجام اين كار برخاسته فيروزانه آن را بپايان برساند يادگار جاويدان و پربهايي از آن وزارت علم و دانش باز خواهد ماند.
بويژه كه امروز زمينه براي اين كار آماده گرديده و انبوه مردم خواهان آن مي‌باشند كه زبان كهن ايران بار ديگر ساماني گرفته از اين شوريدگي امروزي رهايي يابد.
نمي‌گوييم چنانكه آرزوي بسيار كسانست آكادمي برپا گرديده و اين كار بدست او سپرده شود. من اين كار را نمي‌خواهم كه ما در هر كاري پيروي اروپاييان بنماييم و همچون ايشان براي هر كاري از كوچك و بزرگ اداره برپا نماييم. بلكه آرزوي من آنست كه شرقيان سادگي را كه در كارهاي خود دارند هرگز از دست ندهند. در اين كار نيز با همه‌ي ارج و بهايي كه دارد نيازي بآكادمي نخواهد بود بلكه مي‌توان از راه بسيار ساده و آساني آن را بپايان رسانيد چنانكه من آن راه را در اين گفتارهاي خود خواهم نمود.
اگرهم در زمينه‌ي زبان وزارت معارف عهده‌دار كاري نشود و اين موضوع را بنويسندگان بازگزارد باري بايد اصطلاحات علمي را از اين آشفتگي درآورده بساماني برساند‌.
همچنين درباره‌ي كتابهاي دبستانها بايد وزارت معارف توجهي نمايد‌. امروز اگر علتهاي ويراني زبان پارسي را بشماريم يكي از بزرگترين آنها كتابهاي دبستاني است كه بيشتر آنها با نكوهيده‌ترين شيوه‌ها نگارش يافته و هميشه شاگردان دبستانها را آلوده‌ي بديهاي خود ميدارد‌.
كارهايي كه وزارت معارف در اين دو رشته بنمايد و اصطلاحات علمي و كتابهاي دبستانها را بساماني برساند اين كارها خود گام بزرگي در راه بهبودي زبان فارسي خواهد بود و راه را براي ديگران باز خواهد كرد‌.
بهمين جهت كه اين موضوع از چندين حيث با وزارت معارف ارتباط دارد من اين يك رشته گفتارهاي خود را هديه‌ي آن وزارت جليله ساخته‌ام و اميدوارم كه اين راهنماييهاي من اثر خود را بخشيده از اين سپس جنبشي كه درباره‌ي پيراستن زبان فارسي درميان است براه علمي درآمده پس از اندك زماني نتيجه‌ي سودمندي از آن بدست بيايد.

✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی یازدهم)

🔸 دارایی چیست؟.. (بخش 1 از 3)

یكی از دانستنیهای مهم معنی داراییست. دارایی چیست؟.. بسیاری از مردم دارایی یا مال پول را می‌شناسند. شما اگر بفلان بازرگان ایراد گیرید كه چرا فلان كالا را باروپا میفرستید ، پاسخ دهد : میفرستیم پول بیاورد ، ثروت بیاورد.

ولی این بسیار عامیانه است. پول دارایی نیست. پول افزار مبادله است. چون پیشه‌وران و رنجبران باید كالای خود را باهم مبادله كنند ، مثلاً گندمكار باید مقداری از گندم خود را بكفشدوز داده كفش بگیرد ، مقداری بچیت‌ساز داده چیت بگیرد ، همچنین با دیگر كالاداران كه باید مبادله كند ـ این مبادله در زمانهای باستان كالا بكالا بوده (چنانكه در روستاها هنوز هم هست) سپس برای آسانی كار پول را اندیشیده‌اند كه وسیله‌ی مبادله باشد. گندمكار گندم خود را داده پول بگیرد و پول را داده كفش یا چیت یا هرچه میخواهد بخرد.

ارزش پول از اینجهت است وگرنه خود آن فلزی بیش نیست و بیش از قیمت فلزی خود ارزش ندارد. از اینجا شما می‌بینید كه ما امروز بجای آن كاغذ (اسكناس) را وسیله‌ی مبادله ساخته‌ایم و همان استفاده را از كاغذ میكنیم.[1]

یك دسته‌ی دیگر دارایی را كالاهای بازرگانی می‌شمارند : فرش ، آهن ، پشم ، پنبه ، چرم ، خرما ، گندم ، روده ، مویز ، كشمش ، قیسی ، چوب و مانند اینها.

باید گفت : اینها داراییست ولی دارایی تنها اینها نیست. اصل دارایی این زمین و هوا و آبست كه خدا بدست ما سپرده. زیرا با اینهاست كه میتوان زندگی كرد. از اینهاست كه میتوان دربایستهای[مایحتاج] زندگی را بدست آورد.

شما اگر امروز از كسانی بپرسید : «دیه توانگرتر است یا شهر؟..» خواهند گفت : «شهر ، زیرا در شهر پول هست ، زر هست ، سیم هست ، كالاهای بازرگانی هست ، ولی در دیه اینها نیست». این پاسخیست كه بشما خواهند داد ولی حقیقت نه اینست. اگر حقیقت را بخواهیم دیه توانگرتر و بینیازتر از شهر است. باین دلیل كه اگر روزی رابطه در میانه‌ی شهر و دیه بریده شود شهریان دچار گرسنگی گردند و اگر یك ماه و دوماه بدانسان گذرد از گرسنگی بمیرند. ولی در دیه اگر هم اندك سختی روی دهد گرسنگی درمیان نباشد و روستاییان دربایستهای زندگانی را تدارك توانند كرد. از آن زمین و آب و هوا و تابش آفتاب كه در دسترس دارند چیزی بدست توانند آورد.

اینست میگویم : اصل دارایی اینهاست ، آن مردمی كه اینها را دارند «دارا» میباشند و زندگی بخوشی توانند كرد و آنان كه ندارند «نادار» میباشند و زندگیشان با سختی خواهد گذشت. (مثلاً اسكیموها كه چون در نزدیكی‌های قطب شمال زندگی میكنند از تابش آفتاب بی‌بهره‌اند و زمینهاشان نیز در بیشتر سال زیر برف پوشیده میباشد. اینست باید با گوشت خرس و گرگ و مانند آن زندگی كنند.)

مقصود از این سخن دو چیز است ، یكی آنكه حقیقت روشن گردد و ایرانیان بدانند كه با این كشوری كه دارند از توانگرترین و داراترین مردمان جهان میباشند ، این را بدانند و قدر سرزمین خود را بشناسند.

مرا شگفت افتاد كه گاهی در روزنامه‌ها می‌بینم می‌نویسند : «ملت فقیر ایران». این یكی از جمله‌هاییست كه تكیه‌گاه بسیاری از گفتارهاست. این نویسندگان نادان معنی دارایی را نمیدانند. اگر میدانستند بچنین جمله‌ی بیپایی برنمی‌خاستند. نادانان بجای آنكه خود دانش آموزند و حقایق زندگی را یاد گیرند هوسبازانه خامه بدست گرفته باین یاوه‌گوییها میپردازند.

ما چون می‌نویسیم ایرانیان معنی زندگانی را نمیدانند هزاران كسان از ما میرنجند و كسانی گله كرده میگویند : «چطور ما معنی زندگانی را نمیدانیم ...» اینك این یك نمونه از ندانستنهای شماست. در یك كشور بسیار توانگری زندگی میكنید و خود را «نادار» (فقیر) می‌شمارید. چنین دارایی‌ای را دارید و قدر آن را نمی‌شناسید.

در شهریور ماه گذشته كه من بشیراز رفتم چون كسی را بایستی ببینم سراغ او را در خانه‌ی ملایی دادند. چون بآنجا رفتیم دیدیم ملای میزبان بیمار است و خوابیده. ولی در همان حال كسانی را بر سرخود گرد آورده بآنان سخن میراند و چنین میگوید : «ما از خارجه می‌ترسیدیم كه می‌آیند و بقبور مسلمین هتك احترام میكنند. دولت گذشته (دولت پهلوی) قبرستانهای ما را كند و سنگهای آنها را در خیابانها بزیر پا انداخت. ما دیگر چه ترسی از آمدن خارجه داریم ...»

ما اگرچه برای كار دیگری رفته بودیم و نمی‌بایست در این زمینه‌ها بگفتگو پردازیم. ولی این سخن از بس نافهمانه و پست‌نهادانه بود من خودداری نتوانستم و بپاسخ برخاسته چنین گفتم : «بسیار پرتی آقای حاجی شیخ. بیگانگان بكشور ما برای كندن گورستانها نخواهند آمد. برای آن خواهند آمد كه این زمینهای پربركت را از دست ما درآورند. اینهمه جنگها و خونریزیها در جهان برای زمین است».

[1] : و امروز یک کارت بانکی بلکه یک نرم‌افزار در فضای مجازی همان مبادله را بانجام میرساند.