پاکدینی ـ احمد کسروی

✴️ (دنباله‌ی حافظ و «روز حافظ»)

اینبود هیاهوی دیگری بر سر آن براه افتاد که به شاعر بلند آوازه‌ی ما ، به «لسان‌الغیب» توهین شده. این هیاهوها تا امروز نیز گاهگاهی شنیده می‌شود. ولی اثر چندانی ندارد. زیرا چنانکه سخنش رفت مردم امروز عقب‌ماندگی کشور را نیک دریافته‌اند و میدانند که شعر و شاعری به این درد چاره‌ای نمی‌کند.

7ـ سخن کسروی و ما تنها این نیست که شعر و شاعری بکار دانش و صنعت و بهبود اقتصاد نمی‌آید. بلکه میگوییم این کشور به گمراهیهای بزرگی دچار است. گمراهیها و بدآموزیهایی که شماها پروا ندارید زیرا که به آنها خو کرده با دیده‌ی عادی می‌بینید وگرنه از هر زهری کشنده‌ترست.
یکی از آنها اندیشه‌های خراباتیگریست. دیگری اندیشه‌های صوفیگریست. دیگری مادیگریست. آن دیگری جبریگریست. بماند کیشها که از گفتگو از آنها در اینجا درمی‌گذریم. اینها پابندهای بزرگی این توده را بوده و هست. همان جبریگری زهر کشنده‌ایست که کمتر به آن پروا شده است. کسی تا نداند جبریگری یک مردمی را به بیغیرتی ، بیخردی ، تنبلی و تسلیم‌پذیری می‌راند چگونه میتواند بدآموزیهای شعرهایی که پر از جبریگریست بفهمد؟! این گمراهیها باعث بدبختی و درماندگی این توده شده. دشمنی نمودن با آن شعرها هم از آنجاست که آنها آلوده‌ی این بدآموزیهایند.
پس چه اندازه این اندیشه کودکانه است که کسانی بگویند : «عقب‌ماندگی که صد علت دارد حالا چه شده یک شاعر را باعث آن نشان میدهید؟!». این کسان غافلند که آدمی را اندیشه‌هایش راهبر است. یک توده‌ای که همه‌ی داشته‌هایش ادبیات زمان مغول می‌باشد و مغزهاشان پر از اندیشه‌های جبریگری و خراباتیگری و صوفیگری و مادیگریست هرگز نمی‌توانند همگام توده‌هایی گردند که اینها را نداشته‌اند یا بکنار گزارده‌اند.

8ـ همه‌ی آنهایی که تاکنون با آن دفترچه دشمنی نشان داده‌اند ، این نفهمیده‌اند که نویسنده ، آن یگانه‌مرد ، این را از سر دشمنی با یک شاعری که از مردنش چندین سده میگذرد ننوشته. هیچگاه دیگر نوشته‌های این بزرگمرد را نخوانده‌اند تا بدانند او خود بارها ناخشنودی از این نموده که نکوهش از مردگان کند. از این ناخشنود بوده که سخن از شناختگان یک توده براند و ایرادها به آنان بگیرد. درنیافته‌اند که چنانکه میگوید : او را چه کار با شاعری که صدها سال از درگذشتش میگذرد؟!. از خود یک بار نپرسیده‌اند که بزرگمردی همچون او که برای گرفتن حق یک گروه دهقانان با دربار رضاشاهی درافتاد و در نتیجه ناچار گردید از دادگستری و شغل بلندجایگاهی مانند قضاوت دست بکشد و زندگانیش به سختی افتد ، چه علت داشته که به حافظ بپردازد و او را نکوهش کند؟!.

9ـ باید دانست چنان کسانی یا از سر تعصباتی که داشته‌اند یا از سستی خرد و تیره‌دلی یا از روی بدخواهیها این را درنیافته یا نخواسته‌اند بپذیرند کوششی که در آن دفترچه بکار رفته برای نشان دادن بدآموزیهاییست که نه تنها حافظ بلکه هر کسی چه به نثر چه به شعر سروده می‌باشد. خواست از آن بیداری مردمست. خواست از آن آماده کردن زمینه برای دست شستن از گمراهیها و هموار گردانیدن راه نیکیهایی همچون دمکراسی ، میهن‌پرستی ، رواج دانش ، صنعت ، بهبود تولید و بکار انداختن یک اقتصاد دادگرانه و مانند اینهاست. خواست از آن دفتر رسوا ساختن و از نیرو انداختن سیاست بدخواهانه‌ایست که در پشت ستایش از حافظ و شعر و شاعری نهفته می‌باشد.
بیچارگان یک دفترچه‌ی سی صفحه‌ای را در بهترین حال تا آخر میخوانند و آنگاه بی‌آنکه به کُنه خواست نویسنده پی برند رگهای گردنشان برمی‌جهد و فریادها برمی‌آورند که بمفاخر ملی ما توهین شده.
دفتر حافظ چه میگوید؟ در بالا گزارده شده. اکنون از خوانندگان درخواست داریم خود بخوانند و اندیشه بکار برده داوری کنند.

10ـ آنهایی که باد به آتش هیاهوی شعر و شاعری میزنند ، ما کسانیشان میدانیم که میان مردم و رستگاری دیوار گردیده‌اند. اینان همه از روی خواست و اندیشه به این راه درنیامده‌اند. بیشتر آنان فریب هیاهوی «ادبیات» و شعر و شاعری و ستایشهای شرقشناسان را خورده‌اند. چون سخن از شرقشناسان و نقشه‌هایی که کشورهای آزمند برای شرق بدیده دارند جستار جدایی است در روزهای آینده جداگانه به آن خواهیم پرداخت.

1.24K viewsedited 15:08