badãmuzie jabrigari.pdf
232.3 KB
«بدآموزی جبریگری» عنوان پنجمین دسته از گفتارهای پرچم روزانه است که در این فایل یکجا گرد آوردهایم.
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست یکم 1
شما نیک میدانید یکی از گرفتاریهای بزرگ ایران کیشهای گوناگونیست که در این کشور جا گرفته.
کیش بزرگ کشور شیعیگریست. ولی گروه بسیاری از کردان و ترکمانان سنی میباشند. همچنان گروه بسیاری در کردستان و کرمانشاهان و آذربایجان گوران هستند که ما علیاللهیشان مینامیم. نیز گروهی در محلات و آن پیرامونها پیروان آقاخانند که ما باطنی میخوانیم. نیز گروهی کم در مرزهای عراق یزیدی یا شیطانپرستند. نیز گروه بزرگی مسیحیند که آنان هم یک دسته آسوریان و یک دسته ارمنیانند. نیز گروهی جهودانند. نیز گروهی زردشتیانند.
درمیان شیعیان در آذربایجان و دیگر جاها یک دسته شیخیان ، و در کرمان و دیگر جاها یک دسته کریمخانیانند. از میان اینها نیز بهائیان برخاستهاند که در همهی شهرهای ایران پراکنده میباشند.
از آنسوی از قرنها در ایران صوفیگری رواج داشته و اکنون هم در همهی شهرهای ایران دستههایی بنام صوفیان میباشند که اینها نیز راه جدایی میدارند. همچنین از قرنها در ایران خراباتیگری رواج داشته و شعرهای حافظ و خیام که از سران خراباتیانند در همه جا پراکنده میباشد.
پس از همه از زمانی که دانشها و اندیشههای اروپایی بایران راه یافته انبوه درسخواندگان از دین رو گردانیده پیروی از مادّیگری مینمایند. اینست فهرستی از کیشهای گوناگون این کشور و از پراکندگی اندیشههای مردم.
اکنون این کیشها چند زیان بزرگی را دربر میدارد. از یکسو اینها پراکندگی بمیان توده انداخته است و همگی میدانیم که پیروان هر کیشی از دیگران جدایند و برای خود راه و آرمان جدایی میدارند. از سوی دیگر اینها هر یکی آموزاکهای[تعلیمات] بیارج و زیانمندی را دربر میدارد که گذشته از بیپایی و بیارجی ، با زندگانی امروزی بیکبار ناسازگار است و مایهی پس افتادن مردم میباشد. آنچه ایرانیان را بدبخت گردانیده این کیشها و بدآموزیهاست.
دیگران بمانند ، شما همان شیعیان را ببینید و زیانهای بزرگی را که ملایان باین کشور رسانیدهاند و دشمنی آشکاری را که پیروان ایشان با توده مینمایند بیاد آورید. مردمی که آشکاره با کشور دشمنی نمایند و نافرمانی با دولت و شکستن قانونها را بخود بایا[=واجب] شمارند چه شگفت که بدبخت گردند و زبون و زیردست باشند؟!.
🔶 نشست یکم 1
شما نیک میدانید یکی از گرفتاریهای بزرگ ایران کیشهای گوناگونیست که در این کشور جا گرفته.
کیش بزرگ کشور شیعیگریست. ولی گروه بسیاری از کردان و ترکمانان سنی میباشند. همچنان گروه بسیاری در کردستان و کرمانشاهان و آذربایجان گوران هستند که ما علیاللهیشان مینامیم. نیز گروهی در محلات و آن پیرامونها پیروان آقاخانند که ما باطنی میخوانیم. نیز گروهی کم در مرزهای عراق یزیدی یا شیطانپرستند. نیز گروه بزرگی مسیحیند که آنان هم یک دسته آسوریان و یک دسته ارمنیانند. نیز گروهی جهودانند. نیز گروهی زردشتیانند.
درمیان شیعیان در آذربایجان و دیگر جاها یک دسته شیخیان ، و در کرمان و دیگر جاها یک دسته کریمخانیانند. از میان اینها نیز بهائیان برخاستهاند که در همهی شهرهای ایران پراکنده میباشند.
از آنسوی از قرنها در ایران صوفیگری رواج داشته و اکنون هم در همهی شهرهای ایران دستههایی بنام صوفیان میباشند که اینها نیز راه جدایی میدارند. همچنین از قرنها در ایران خراباتیگری رواج داشته و شعرهای حافظ و خیام که از سران خراباتیانند در همه جا پراکنده میباشد.
پس از همه از زمانی که دانشها و اندیشههای اروپایی بایران راه یافته انبوه درسخواندگان از دین رو گردانیده پیروی از مادّیگری مینمایند. اینست فهرستی از کیشهای گوناگون این کشور و از پراکندگی اندیشههای مردم.
اکنون این کیشها چند زیان بزرگی را دربر میدارد. از یکسو اینها پراکندگی بمیان توده انداخته است و همگی میدانیم که پیروان هر کیشی از دیگران جدایند و برای خود راه و آرمان جدایی میدارند. از سوی دیگر اینها هر یکی آموزاکهای[تعلیمات] بیارج و زیانمندی را دربر میدارد که گذشته از بیپایی و بیارجی ، با زندگانی امروزی بیکبار ناسازگار است و مایهی پس افتادن مردم میباشد. آنچه ایرانیان را بدبخت گردانیده این کیشها و بدآموزیهاست.
دیگران بمانند ، شما همان شیعیان را ببینید و زیانهای بزرگی را که ملایان باین کشور رسانیدهاند و دشمنی آشکاری را که پیروان ایشان با توده مینمایند بیاد آورید. مردمی که آشکاره با کشور دشمنی نمایند و نافرمانی با دولت و شکستن قانونها را بخود بایا[=واجب] شمارند چه شگفت که بدبخت گردند و زبون و زیردست باشند؟!.
✴️ زبان ایرانی 32
🔶 پیراستن زبان از واژههای بیگانه
3ـ سرانجام بجاي بالاخره ، عاقبت
فردوسي ميگويد :
درختي كه تلخست وي را سرشت گرش برنشاني بباغ بهشت
ور از جوي خلدش بهنگام آب به بيخ انگبين ريزي و شهد ناب
سرانجام گوهر ببار آورد همان ميوهي تلخ بار آورد
پيشينيان گاهي باين معني كلمهي «بافدم» (با پيش دال) بكار بردهاند.
رودكي گفته : گرچه هر روز اندكي برداردش بافدم روزي بپايان آردش
بوشكور گفته : چه بايدت كردن كنون بافدم مگر خانهروبي چه روبه بدم
ولي اين كلمه امروز معروف نيست.
4ـ پاك ، يكسر ، سراسر ، يكبار بجاي بالكليه ، تماماً ، بكلي
بجاي كلمهي «بالكليه» و «تماماً» و مانندهاي آنها كلمههاي فارسي گوناگوني هست.
برخي كلمهي «پاك» را ميآورند : «ناگاه دزدان خفاچه بر كاروان زدند و پاك ببردند.»
هر كه پرهيز و زهد و علم فروخت خرمني گرد آورد و پاك بسوخت (گلستان)
فردوسي ميگويد : گرا مادر و خواهر و دختر است همه پاك در دست اسكندر است
در جاهاي ديگري فردوسي گاهي كلمهي «سراسر» آورده.
سكندر سپه را سراسر بخواند گذشته سخن پيش ايشان براند
گاهي هم «يكسر» يا «يكسره» را بكار ميبرد :
همه يكسر اندر پناه منند بدانيد اگر نيكخواه منند
باز گويد : كه ما مر تو را يكسره بندهايم بفرمان قيصر سرافكندهايم
برخي هم كلمههاي «بيكبار» يا «يكجا» ميآورند. مثلاً : «اين سخن بيكبار ساختگي است» يا «ادعاي تو يكجا دروغ است».
5ـ تَن بجاي نفر
در اين عبارت : «سپاه او هزار نفر بودند» و مانندهاي آن بجاي «نفر» كلمهي «تن» بايد آورد.
فردوسي گفته : سه تن ديد رستم که برتافتند به تيزي در آن راه بشتافتند
كه ما ده تنيم اين سپاهي بزرگ به پيش اندرون پهلوان سترگ
🔶 پیراستن زبان از واژههای بیگانه
3ـ سرانجام بجاي بالاخره ، عاقبت
فردوسي ميگويد :
درختي كه تلخست وي را سرشت گرش برنشاني بباغ بهشت
ور از جوي خلدش بهنگام آب به بيخ انگبين ريزي و شهد ناب
سرانجام گوهر ببار آورد همان ميوهي تلخ بار آورد
پيشينيان گاهي باين معني كلمهي «بافدم» (با پيش دال) بكار بردهاند.
رودكي گفته : گرچه هر روز اندكي برداردش بافدم روزي بپايان آردش
بوشكور گفته : چه بايدت كردن كنون بافدم مگر خانهروبي چه روبه بدم
ولي اين كلمه امروز معروف نيست.
4ـ پاك ، يكسر ، سراسر ، يكبار بجاي بالكليه ، تماماً ، بكلي
بجاي كلمهي «بالكليه» و «تماماً» و مانندهاي آنها كلمههاي فارسي گوناگوني هست.
برخي كلمهي «پاك» را ميآورند : «ناگاه دزدان خفاچه بر كاروان زدند و پاك ببردند.»
هر كه پرهيز و زهد و علم فروخت خرمني گرد آورد و پاك بسوخت (گلستان)
فردوسي ميگويد : گرا مادر و خواهر و دختر است همه پاك در دست اسكندر است
در جاهاي ديگري فردوسي گاهي كلمهي «سراسر» آورده.
سكندر سپه را سراسر بخواند گذشته سخن پيش ايشان براند
گاهي هم «يكسر» يا «يكسره» را بكار ميبرد :
همه يكسر اندر پناه منند بدانيد اگر نيكخواه منند
باز گويد : كه ما مر تو را يكسره بندهايم بفرمان قيصر سرافكندهايم
برخي هم كلمههاي «بيكبار» يا «يكجا» ميآورند. مثلاً : «اين سخن بيكبار ساختگي است» يا «ادعاي تو يكجا دروغ است».
5ـ تَن بجاي نفر
در اين عبارت : «سپاه او هزار نفر بودند» و مانندهاي آن بجاي «نفر» كلمهي «تن» بايد آورد.
فردوسي گفته : سه تن ديد رستم که برتافتند به تيزي در آن راه بشتافتند
كه ما ده تنيم اين سپاهي بزرگ به پيش اندرون پهلوان سترگ
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست یکم 2
شما اینها را میدانید و بسخنی در این باره نیاز نیست. همچنین شما میدانید که ما از روزی که بکار برخاستهایم1 یکی از کوششهای خود ، برانداختن این کیشها گردانیدهایم. راستست که ما تنها برای ایران نمیکوشیم و کوششهای ما برای جهانست. ولی پیداست که ما بایران دلبستگی میداریم و بهر حال میبایست نخست باینجا پردازیم و بیش از همه با آلودگیهای ایرانیان در نبرد باشیم.
امروز در ایران دستههای بسیاری بنام «حزب» پدید آمده. جدایی میانهی ما و آنان در اینست که آنان میخواهند مردم را بهمان حالی که هستند بسر خود گرد آورند و رشتهی سیاست را بدست گیرند ، میخواهند یک تودهی ناتوانی را در زیردست داشته در پشت سر تودههای توانا راه برند. ولی ما میخواهیم مردم را از آلودگیها پاک گردانیم و از این ناتوانی بیرون آورده ، در شاهراه زندگانی همگام دیگر تودهها گردانیم. اینست جدایی میانهی ما و ایشان ، و این کار دشوار است ، ولی ناشدنی نیست. در این کار یکی سرمایه میبایست که خدا را سپاس ما میداریم و دیگری جانفشانی و از خود گذشتگی که بآن نیز آمادهایم.
ما برای برانداختن این کیشها و بدآموزیها بهترین و هموارترین راه را پیش گرفتهایم. باین معنی از یکسو معنی راست دین را بازنموده نشان میدهیم که دین اینست2 ، و از یکسو به یکایک کیشها و بدآموزیها پرداخته بیپاییش را روشن میگردانیم و در همهی گفتههای خود داوری خرد را پیش میکشیم. کلبههای پست و کهنی را ویران میگردانیم در حالی که در جلو آنها کاخ باشکوه بلندی برافراشته درش را برای پناهندگان باز گزاردهایم.
با این راهی که پیش گرفتهایم اندیشیده میشد که کار با آسانی پیش خواهد رفت و کشاکش و هیاهو کم خواهد بود. ولی از بس گمراهیها ریشه دوانیده با آسانی کنده نمیشود ، و شما میبینید که پیروان کیشها در برابر دلیلهای ما بِچه بیفرهنگیها و پستیها برمیخیزند.
پیشامدهای مراغه و تبریز و میاندوآب را در بهمنماه گذشته [1322] شنیدهاید و میدانید شیعیان و شیخیان و صوفیان و بهائیان دست بهم دادند ، حاجیهای انباردار پولها ریختند ، ادارههای شیعی میدان را بآنان باز گزاردند ، زدند ، زخمی کردند ، سوزانیدند ، بتاراج بردند. سپس دشنامنامههایی که راستیرا نشان شیعیگری میبود بچاپ رسانیدند و در شهرها پراکندند. یک ماه بیشتر سرگرم این بدنهادیها میبودند و چنین میپنداشتند که ما را از میان بردهاند و آسوده گردیدهاند. سپس که دیدهاند نتیجه از آن کارها جز رسوایی بدست نیامده این بار رویهی دیگری بکار خود داده «گربهی زاهد» شدهاند. کتابها چاپ میکنند و در پندار خود بما پاسخ میدهند.
1ـ کوششهای پاکدینی از سال 1312 با چاپ نخستین شمارهی مهنامهی «پیمان» آغاز گردید. نیز کسروی پیشتر کتاب دوجلدی «آیین» را در سال 1311 چاپ کرده بوده است. ـ و
2 ـ برای دانستن معنی راست دین و ارجمندی و والاتری آن ، کتاب «ورجاوندبنیاد» را بخوانید. ـ و
🔶 نشست یکم 2
شما اینها را میدانید و بسخنی در این باره نیاز نیست. همچنین شما میدانید که ما از روزی که بکار برخاستهایم1 یکی از کوششهای خود ، برانداختن این کیشها گردانیدهایم. راستست که ما تنها برای ایران نمیکوشیم و کوششهای ما برای جهانست. ولی پیداست که ما بایران دلبستگی میداریم و بهر حال میبایست نخست باینجا پردازیم و بیش از همه با آلودگیهای ایرانیان در نبرد باشیم.
امروز در ایران دستههای بسیاری بنام «حزب» پدید آمده. جدایی میانهی ما و آنان در اینست که آنان میخواهند مردم را بهمان حالی که هستند بسر خود گرد آورند و رشتهی سیاست را بدست گیرند ، میخواهند یک تودهی ناتوانی را در زیردست داشته در پشت سر تودههای توانا راه برند. ولی ما میخواهیم مردم را از آلودگیها پاک گردانیم و از این ناتوانی بیرون آورده ، در شاهراه زندگانی همگام دیگر تودهها گردانیم. اینست جدایی میانهی ما و ایشان ، و این کار دشوار است ، ولی ناشدنی نیست. در این کار یکی سرمایه میبایست که خدا را سپاس ما میداریم و دیگری جانفشانی و از خود گذشتگی که بآن نیز آمادهایم.
ما برای برانداختن این کیشها و بدآموزیها بهترین و هموارترین راه را پیش گرفتهایم. باین معنی از یکسو معنی راست دین را بازنموده نشان میدهیم که دین اینست2 ، و از یکسو به یکایک کیشها و بدآموزیها پرداخته بیپاییش را روشن میگردانیم و در همهی گفتههای خود داوری خرد را پیش میکشیم. کلبههای پست و کهنی را ویران میگردانیم در حالی که در جلو آنها کاخ باشکوه بلندی برافراشته درش را برای پناهندگان باز گزاردهایم.
با این راهی که پیش گرفتهایم اندیشیده میشد که کار با آسانی پیش خواهد رفت و کشاکش و هیاهو کم خواهد بود. ولی از بس گمراهیها ریشه دوانیده با آسانی کنده نمیشود ، و شما میبینید که پیروان کیشها در برابر دلیلهای ما بِچه بیفرهنگیها و پستیها برمیخیزند.
پیشامدهای مراغه و تبریز و میاندوآب را در بهمنماه گذشته [1322] شنیدهاید و میدانید شیعیان و شیخیان و صوفیان و بهائیان دست بهم دادند ، حاجیهای انباردار پولها ریختند ، ادارههای شیعی میدان را بآنان باز گزاردند ، زدند ، زخمی کردند ، سوزانیدند ، بتاراج بردند. سپس دشنامنامههایی که راستیرا نشان شیعیگری میبود بچاپ رسانیدند و در شهرها پراکندند. یک ماه بیشتر سرگرم این بدنهادیها میبودند و چنین میپنداشتند که ما را از میان بردهاند و آسوده گردیدهاند. سپس که دیدهاند نتیجه از آن کارها جز رسوایی بدست نیامده این بار رویهی دیگری بکار خود داده «گربهی زاهد» شدهاند. کتابها چاپ میکنند و در پندار خود بما پاسخ میدهند.
1ـ کوششهای پاکدینی از سال 1312 با چاپ نخستین شمارهی مهنامهی «پیمان» آغاز گردید. نیز کسروی پیشتر کتاب دوجلدی «آیین» را در سال 1311 چاپ کرده بوده است. ـ و
2 ـ برای دانستن معنی راست دین و ارجمندی و والاتری آن ، کتاب «ورجاوندبنیاد» را بخوانید. ـ و
✴️ زبان ایرانی 33
🔶 پیراستن زبان از واژههای بیگانه
6ـ كس بجاي شخص
در همه جا بجاي «شخص» كلمهي «كس» ميتوان آورد : «بامدادان كه عزم سفر مصمم شد مگر كسي از كاروانيان گفته بودش ...» همچنين بجاي «اشخاص» در همه جا «كسان» ميتوان آورد. بجاي كلمههاي «شخصاً» و «بشخصه» بايد «خويشتن» و «بخويشتن» بكار برد. پيشينيان «بتن خويش» ميگفتهاند.
چنانكه ما اين عبارت را در كتاب بيهقي مييابيم.
گاهي نيز بجاي شخص كلمهي «تن» بكار ميبرند : «تني چند از مردان ... بفرستادند» (گلستان)
7ـ پيشينيان و پسينيان بجاي متقدمين و متأخرين
كلمهي «پيشينيان» مشهور است. «پسينيان» را هم با آن ميتوان سنجيده بكار برد. وانگاه كساني هم بكار بردهاند : «نيكبختان بحكايت و امثال پيشينيان پند گيرند از آن پيش كه پسينيان بواقعهي ايشان مثل زنند».
8ـ فرستاده بجاي رسول ، ايلچي
در همه جا بجاي «رسول» عربي و «ايلچي» تركي «فرستاده»ي فارسي را ميتوان گزاشت. فردوسي در همه جا اين كلمه را بكار برده چنانكه ميگويد :
فرستادهي نيكدل را بخواهد سخنهاي شايسته با او براند
پيشينيان «فرسته» را نيز ميگفتهاند كه «فرشته» شكل ديگر آن كلمه ميباشد.
هم بايد دانست كه «رسول» جز از «قاصد» است. قاصد نامهبر را ميگويند كه در فارسي «بريد» يا «پيك» بايد گفت.
🔶 پیراستن زبان از واژههای بیگانه
6ـ كس بجاي شخص
در همه جا بجاي «شخص» كلمهي «كس» ميتوان آورد : «بامدادان كه عزم سفر مصمم شد مگر كسي از كاروانيان گفته بودش ...» همچنين بجاي «اشخاص» در همه جا «كسان» ميتوان آورد. بجاي كلمههاي «شخصاً» و «بشخصه» بايد «خويشتن» و «بخويشتن» بكار برد. پيشينيان «بتن خويش» ميگفتهاند.
چنانكه ما اين عبارت را در كتاب بيهقي مييابيم.
گاهي نيز بجاي شخص كلمهي «تن» بكار ميبرند : «تني چند از مردان ... بفرستادند» (گلستان)
7ـ پيشينيان و پسينيان بجاي متقدمين و متأخرين
كلمهي «پيشينيان» مشهور است. «پسينيان» را هم با آن ميتوان سنجيده بكار برد. وانگاه كساني هم بكار بردهاند : «نيكبختان بحكايت و امثال پيشينيان پند گيرند از آن پيش كه پسينيان بواقعهي ايشان مثل زنند».
8ـ فرستاده بجاي رسول ، ايلچي
در همه جا بجاي «رسول» عربي و «ايلچي» تركي «فرستاده»ي فارسي را ميتوان گزاشت. فردوسي در همه جا اين كلمه را بكار برده چنانكه ميگويد :
فرستادهي نيكدل را بخواهد سخنهاي شايسته با او براند
پيشينيان «فرسته» را نيز ميگفتهاند كه «فرشته» شكل ديگر آن كلمه ميباشد.
هم بايد دانست كه «رسول» جز از «قاصد» است. قاصد نامهبر را ميگويند كه در فارسي «بريد» يا «پيك» بايد گفت.
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست یکم 3
نخست بگویم : آن بدنهادیها در مراغه و تبریز و میاندوآب فراموش نخواهد گردید و اگر ده سال هم بگذرد بدنهادان کیفر خواهند یافت.
دوم : من در شگفت نیستم که آن وحشیگریها از اینان سر زده و آن دشنامنامهها بچاپ رسیده. چه این رفتاریست که از هزار سال باز داشتهاند. درسیست که از پیشوایان خود گرفتهاند. اینان آن گروهیند که بیهیچ شُوَندی[سبب] با مردان بزرگی همچون ابابکر و عمر آن بیفرهنگیها را کردهاند. آنان گروهیند که با همسر گرامی پیغمبر خود آن ناپاسداریها را نمودهاند. در همان تبریز و مراغه و دیگر جاها نام «عایشه» دشنامست و شما اگر زنی را باین نام خوانید سخت خواهد رنجید. اینان آن تیرهدرونانیند که جعفربنعلی را بگناه آنکه راستگویی کرده و چنین گفته : «برادر من حسن عسکری فرزندی نمیداشت» ، «کذّاب» نامیدهاند و هزار سالست آن مرد راستگو را هو میکنند. از چنین گروهی بیفرهنگ و آزرم1 چه شگفت که دشنامنامهها بچاپ رسانند.
سوم : اینان هرچه از آن کارها کنند آبروی خود را بیشتر بردهاند. آن وحشیگریها که کردند بهمه نشان داده که چه بدنهادند ، و این کتابها که مینویسند بهمه نشان میدهد که چه بیمایهاند. اینان که با پاکدلیهای خود بما یاوری نتوانستند با این ناپاکیهای خود یاوری میکنند و از هر باره به پیشرفت کار ما میافزایند. شما نیک میدانید که پس از پیشامدهای آذربایجان چه تکانی در کارهای ما پدید آمده.
چهارم : ما را نشاید به نوشتههای آنان پاسخی دهیم. پاسخ را بکسی دهند که درپی راستیها باشد ، بکسی دهند که بروی سخن خود بایستد. کسانی که ما میدانیم درپی راستیها نمیباشند و این پس از شنیدن راستیهاست که باین نوشتهها برخاستهاند ، وآنگاه بروی سخن نخواهند ایستاد و از این راه که پاسخ شنیدند و درماندند از راه دیگری خواهند درآمد ، بچنین کسانی چه جای پاسخ دادنست. ولی چون برخی یاران خواستهاند ، سخنانی در این نشستها در پیرامون نوشتههای آنان خواهیم راند. یکی از آن نوشتهها دفتریست بنام «تناقضات پیمان و پرچم» که کسانی از شما نیز خواندهاند. این دفتر در تبریز بچاپ رسیده و خود شاهکار ایشانست. بروی جلد دفتر نام نویسنده «توحیدی» دیده میشود. ولی چنانکه گفته میشود در تبریز کسی با آن نام شناخته نمیباشد ، و آنچه دانسته شده این را چند کسی از دستهی قرآنیان با کسان دیگری همدست گردیده نوشتهاند ، و پول چاپش را یکی از بازرگانان انباردار که نمیخواهم نامش را ببرم پرداخته است ، و چون این قرآنیان را با ما داستانیست پیش از آنکه بخود کتاب پردازم آن داستان را در اینجا مینویسم :
1ـ آزرم (ãzarm) = دربند نیکنامی بودن ؛ شرف ـ و
🔶 نشست یکم 3
نخست بگویم : آن بدنهادیها در مراغه و تبریز و میاندوآب فراموش نخواهد گردید و اگر ده سال هم بگذرد بدنهادان کیفر خواهند یافت.
دوم : من در شگفت نیستم که آن وحشیگریها از اینان سر زده و آن دشنامنامهها بچاپ رسیده. چه این رفتاریست که از هزار سال باز داشتهاند. درسیست که از پیشوایان خود گرفتهاند. اینان آن گروهیند که بیهیچ شُوَندی[سبب] با مردان بزرگی همچون ابابکر و عمر آن بیفرهنگیها را کردهاند. آنان گروهیند که با همسر گرامی پیغمبر خود آن ناپاسداریها را نمودهاند. در همان تبریز و مراغه و دیگر جاها نام «عایشه» دشنامست و شما اگر زنی را باین نام خوانید سخت خواهد رنجید. اینان آن تیرهدرونانیند که جعفربنعلی را بگناه آنکه راستگویی کرده و چنین گفته : «برادر من حسن عسکری فرزندی نمیداشت» ، «کذّاب» نامیدهاند و هزار سالست آن مرد راستگو را هو میکنند. از چنین گروهی بیفرهنگ و آزرم1 چه شگفت که دشنامنامهها بچاپ رسانند.
سوم : اینان هرچه از آن کارها کنند آبروی خود را بیشتر بردهاند. آن وحشیگریها که کردند بهمه نشان داده که چه بدنهادند ، و این کتابها که مینویسند بهمه نشان میدهد که چه بیمایهاند. اینان که با پاکدلیهای خود بما یاوری نتوانستند با این ناپاکیهای خود یاوری میکنند و از هر باره به پیشرفت کار ما میافزایند. شما نیک میدانید که پس از پیشامدهای آذربایجان چه تکانی در کارهای ما پدید آمده.
چهارم : ما را نشاید به نوشتههای آنان پاسخی دهیم. پاسخ را بکسی دهند که درپی راستیها باشد ، بکسی دهند که بروی سخن خود بایستد. کسانی که ما میدانیم درپی راستیها نمیباشند و این پس از شنیدن راستیهاست که باین نوشتهها برخاستهاند ، وآنگاه بروی سخن نخواهند ایستاد و از این راه که پاسخ شنیدند و درماندند از راه دیگری خواهند درآمد ، بچنین کسانی چه جای پاسخ دادنست. ولی چون برخی یاران خواستهاند ، سخنانی در این نشستها در پیرامون نوشتههای آنان خواهیم راند. یکی از آن نوشتهها دفتریست بنام «تناقضات پیمان و پرچم» که کسانی از شما نیز خواندهاند. این دفتر در تبریز بچاپ رسیده و خود شاهکار ایشانست. بروی جلد دفتر نام نویسنده «توحیدی» دیده میشود. ولی چنانکه گفته میشود در تبریز کسی با آن نام شناخته نمیباشد ، و آنچه دانسته شده این را چند کسی از دستهی قرآنیان با کسان دیگری همدست گردیده نوشتهاند ، و پول چاپش را یکی از بازرگانان انباردار که نمیخواهم نامش را ببرم پرداخته است ، و چون این قرآنیان را با ما داستانیست پیش از آنکه بخود کتاب پردازم آن داستان را در اینجا مینویسم :
1ـ آزرم (ãzarm) = دربند نیکنامی بودن ؛ شرف ـ و
✴️ زبان ایرانی 34
🔶 پیراستن زبان از واژههای بیگانه
9ـ در بجاي باب و فصل
يك رشته از كلمههاي عربي كه امروز در فارسي بكار ميرود هر يكي ترجمهي يك كلمهي فارسي ميباشد كه در گفتهها و نگارشها معمول بوده. نويسندگان كه دلدادهي كلمههاي عربي بودهاند هر يكي از اينها را نيز ترجمه بعربي كرده و تغيير دادهاند.
كساني اين را باور نخواهند كرد كه در قرنهاي پيشين نويسندگان از هر راهي بكُشتن كلمههاي فارسي ميكوشيدهاند و تا ميتوانستهاند بجاي هر يكي از آنها يك كلمهي عربي پيدا كرده يا از خود تراشيده ميگزاردهاند.
يكي از سالاران دربار سلطان محمود غزنوي علي نام داشته و چون از خويشان محمود بوده از اين جهت او را «علي خويشاوند» ميناميدند. چنانكه ابناثير او را با اين نام خوانده و جهت نامگزاري را نيز ياد كرده.
ولي از اينسوي در تاريخ بيهقي همه جا او را «علي قريب» ميخواند و پيداست كه دبيران دربار محمود همچون ديگران بكُشتن كلمههاي فارسي ميكوشيدند.
اين موضوع هنوز هم از ميان ايرانيان برداشته نشده كه «آري» يا «هان» را كه دو كلمهي فارسي است دور از ادب دانسته به هر بچهاي ياد ميدهند كه بجاي آن «بلي» عربي را بكار برد.
مقصود آنكه يك زماني در ايران بكار بردن كلمههاي فارسي ننگ و عيب شمرده ميشده و از اينجا نويسندگان ميكوشيدند در برابر بسياري از كلمههاي فارسي كلمهي عربي پيدا كنند و چهبسا كه كلمهاي در برابر آنها در عربي پيدا نميشد و ناگزير ميگرديدند كه ترجمهي زيرلفظي آنها را بعربي بياورند.
از اين گونه كلمهها يكي «باب» است كه در كتابها بكار ميبرند. در فارسي كلمهي «در» معمول بوده چنانكه كتاب «فرهنگ پهلويك» كه بزبان پهلوي در دست ماست بچندين «در» بخش شده كه در هر دري گفتگو از موضوع جداگانهاي ميشود. همين كلمه را ترجمهي زيرلفظي كرده «باب» را بجاي آن آوردهاند.
كلمهي «در» باين معني در گفتگوها نيز هست. ميگويند : «نشستيم و از اين در و از آن در سخن رانديم ...»
فردوسي ميگويد : بدو گفت نستار از اين در بگرد تو ايدر غريبي و بينام مرد
10ـ گفتار بجاي مقاله
از همان قبيل «در» است كلمهي گفتار كه ترجمهي زيرلفظي آن «مقاله» را معمول ساختهاند.
🔶 پیراستن زبان از واژههای بیگانه
9ـ در بجاي باب و فصل
يك رشته از كلمههاي عربي كه امروز در فارسي بكار ميرود هر يكي ترجمهي يك كلمهي فارسي ميباشد كه در گفتهها و نگارشها معمول بوده. نويسندگان كه دلدادهي كلمههاي عربي بودهاند هر يكي از اينها را نيز ترجمه بعربي كرده و تغيير دادهاند.
كساني اين را باور نخواهند كرد كه در قرنهاي پيشين نويسندگان از هر راهي بكُشتن كلمههاي فارسي ميكوشيدهاند و تا ميتوانستهاند بجاي هر يكي از آنها يك كلمهي عربي پيدا كرده يا از خود تراشيده ميگزاردهاند.
يكي از سالاران دربار سلطان محمود غزنوي علي نام داشته و چون از خويشان محمود بوده از اين جهت او را «علي خويشاوند» ميناميدند. چنانكه ابناثير او را با اين نام خوانده و جهت نامگزاري را نيز ياد كرده.
ولي از اينسوي در تاريخ بيهقي همه جا او را «علي قريب» ميخواند و پيداست كه دبيران دربار محمود همچون ديگران بكُشتن كلمههاي فارسي ميكوشيدند.
اين موضوع هنوز هم از ميان ايرانيان برداشته نشده كه «آري» يا «هان» را كه دو كلمهي فارسي است دور از ادب دانسته به هر بچهاي ياد ميدهند كه بجاي آن «بلي» عربي را بكار برد.
مقصود آنكه يك زماني در ايران بكار بردن كلمههاي فارسي ننگ و عيب شمرده ميشده و از اينجا نويسندگان ميكوشيدند در برابر بسياري از كلمههاي فارسي كلمهي عربي پيدا كنند و چهبسا كه كلمهاي در برابر آنها در عربي پيدا نميشد و ناگزير ميگرديدند كه ترجمهي زيرلفظي آنها را بعربي بياورند.
از اين گونه كلمهها يكي «باب» است كه در كتابها بكار ميبرند. در فارسي كلمهي «در» معمول بوده چنانكه كتاب «فرهنگ پهلويك» كه بزبان پهلوي در دست ماست بچندين «در» بخش شده كه در هر دري گفتگو از موضوع جداگانهاي ميشود. همين كلمه را ترجمهي زيرلفظي كرده «باب» را بجاي آن آوردهاند.
كلمهي «در» باين معني در گفتگوها نيز هست. ميگويند : «نشستيم و از اين در و از آن در سخن رانديم ...»
فردوسي ميگويد : بدو گفت نستار از اين در بگرد تو ايدر غريبي و بينام مرد
10ـ گفتار بجاي مقاله
از همان قبيل «در» است كلمهي گفتار كه ترجمهي زيرلفظي آن «مقاله» را معمول ساختهاند.
✴️ کوشاد تلگرام : چون تلگرام هنوز در همه جا وصل نشده بهتر دانستیم از دنبال گرفتن گفتارهای اخیر دست بازداریم تا در همهی شهرها وصل شود.
امیدمندیم این بدرازا نکشد.
گفتارهای پیش آن اندازه هستند که هر کسی بتواند هفتهها به آنها بپردازد.
امیدمندیم این بدرازا نکشد.
گفتارهای پیش آن اندازه هستند که هر کسی بتواند هفتهها به آنها بپردازد.
Haqãyeqe zendegi - savãd o farhang.pdf
227.4 KB
«سواد و فرهنگ» عنوان ششمین دسته از گفتارهای پرچم روزانه است که در این فایل یکجا گرد آوردهایم.
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست یکم 4
گویا در سال 1317 بود که من به تبریز رفته بودم و شنیدم حاجی یوسف شعار نامی سردستهی قرآنیان است و میخواهد با کسانی بدیدن من بیاید. چون آمدند و نشستند سخن از قرآن بمیان آورده پرسشی کردند. من گفتم : آیا خواست شما «تصحیح» قرآنست یا «اصلاح» مردم؟. خواست مرا نفهمیدند و از پاسخ درماندند. گفتم : از این پرسش که میکنید پیداست که شما بدشواریهایی در قرآن برخوردهاید و میخواهید آنها را از میان بردارید و دشواری در قرآن بازنگزارید. ولی ما میخواهیم بجای آن با گمراهیهایی که درمیان مردمست درنبردیم و آنها را از میان برداشته گمراهی بازنگزاریم. اینست معنی آن پرسش من. پاسخی نگفت و من هم بخاموشی گراییدم.
سپس گفت : «شما نوشتهاید پیغمبر غیب نمیدانست». گفتم : در قرآن آشکاره میگوید : «لا أَعْلَمُ الْغَيْب»1 گفت : «ای من عندی»2 گفتم : «من عندی» را شما میگزارید. گفت : «خواهش میکنم تأویل نکنیم». من در شگفت شدم که خود «تأویل» میکند و بمن میگوید : «خواهش میکنم تأویل نکنیم». بیاد آوردم که اینان از بس هر سخنی را تأویل کردهاند بآن خو گرفتهاند و آن کار خود را تأویل نمیدانند. یک بار نیز با آقای آرینپور به بازدید او رفتم و دیگر او را ندیدم.
ولی هر بار که به تبریز میرفتم از همراهانش میآمدند و آیههایی را میپرسیدند. من دیدم خواستشان همه آنست که دشواریهایی که در قرآنست بفهمند و پاسخهایی در برابر ایرادها یاد گیرند و قرآن را دستاویزی برای دستهبندی و هوسبازی گرفتهاند و از اینکه در نشستها نشینند و آیههای قرآن خوانند و معنی کنند لذت میبرند. زیرا که دیدم دشواریهای قرآن را از من میپرسند و در همان حال در کوششها با ما همراهی نمینمایند ، بلکه از کار ما ناخشنودی نشان میدهند. اینبود روزی که با کسانی در خانهی آقای مهدوی میبودیم و باز دو تن از آنان آمده بودند و یکی که نامش را نمیبرم بسخن پرداخت و از دشواریهای قرآن پرسید جلوش را گرفته گفتم : ما را گفتگوی دیگریست. گفت : «شما سخن از خدا میرانید و تا این اشکالها حل نشود باید خدا را هم نپذیرفت». گفتم : چنین نیست و این تواند بود که آن دشواریها بحال خود بماند و ما خدا را بشناسیم و بشناسانیم. ما بخدا از راه این جهان پی بریم.
سپس که به تهران بازگشته بودم سه بار نامهای از پست رسید که باشد هر سه درمیان کاغذهایم میماند. این نامهها با ماشین نوشته شده و دستینه[=امضاء] گزارده نگردیده. ولی پیداست که جز از سوی ایشان نیست. در یکی از آنها مینویسد : «مردم بشما باورهایی میداشتند ، ولی اکنون باورشان سست میگردد. زیرا شما نوید داده بودید که بدشواریهای قرآن پردازید و بآنها پاسخ نویسید و تاکنون نپرداختهاید ...». در نامهی دیگری مینویسد : «شما مینویسید قرآن کتاب آسمانیست پس بآیههایی که با دانشها ناسازگار است چه میگویید؟..». نامهی سوم نیز در همین زمینههاست. من باین نامهها نیز پاسخ ندادم.
بیگمانست که آنان این نامهها ، بلکه خود داستان را بگردن نخواهند گرفت ، ما هم نمیخواهیم از آن سود جوییم. چه این داستان را بگردن بگیرند و چه نگیرند در کار ما نخواهد هَنایید.3 این را برای آگاهی شما گفتم.
1ـ سورهی انعام (6) ، آیهی 50 و سورهی هود (11) ، آیهی 31 ـ و
2ـ از پیش خودم ـ خواستش اینست که پیغمبر گفته غیب را از پیش خودم نمیدانم. اما از پیش خدا میدانم.
3ـ هَناییدن = اثر کردن ؛ هَنایش = اثر ـ و
🔶 نشست یکم 4
گویا در سال 1317 بود که من به تبریز رفته بودم و شنیدم حاجی یوسف شعار نامی سردستهی قرآنیان است و میخواهد با کسانی بدیدن من بیاید. چون آمدند و نشستند سخن از قرآن بمیان آورده پرسشی کردند. من گفتم : آیا خواست شما «تصحیح» قرآنست یا «اصلاح» مردم؟. خواست مرا نفهمیدند و از پاسخ درماندند. گفتم : از این پرسش که میکنید پیداست که شما بدشواریهایی در قرآن برخوردهاید و میخواهید آنها را از میان بردارید و دشواری در قرآن بازنگزارید. ولی ما میخواهیم بجای آن با گمراهیهایی که درمیان مردمست درنبردیم و آنها را از میان برداشته گمراهی بازنگزاریم. اینست معنی آن پرسش من. پاسخی نگفت و من هم بخاموشی گراییدم.
سپس گفت : «شما نوشتهاید پیغمبر غیب نمیدانست». گفتم : در قرآن آشکاره میگوید : «لا أَعْلَمُ الْغَيْب»1 گفت : «ای من عندی»2 گفتم : «من عندی» را شما میگزارید. گفت : «خواهش میکنم تأویل نکنیم». من در شگفت شدم که خود «تأویل» میکند و بمن میگوید : «خواهش میکنم تأویل نکنیم». بیاد آوردم که اینان از بس هر سخنی را تأویل کردهاند بآن خو گرفتهاند و آن کار خود را تأویل نمیدانند. یک بار نیز با آقای آرینپور به بازدید او رفتم و دیگر او را ندیدم.
ولی هر بار که به تبریز میرفتم از همراهانش میآمدند و آیههایی را میپرسیدند. من دیدم خواستشان همه آنست که دشواریهایی که در قرآنست بفهمند و پاسخهایی در برابر ایرادها یاد گیرند و قرآن را دستاویزی برای دستهبندی و هوسبازی گرفتهاند و از اینکه در نشستها نشینند و آیههای قرآن خوانند و معنی کنند لذت میبرند. زیرا که دیدم دشواریهای قرآن را از من میپرسند و در همان حال در کوششها با ما همراهی نمینمایند ، بلکه از کار ما ناخشنودی نشان میدهند. اینبود روزی که با کسانی در خانهی آقای مهدوی میبودیم و باز دو تن از آنان آمده بودند و یکی که نامش را نمیبرم بسخن پرداخت و از دشواریهای قرآن پرسید جلوش را گرفته گفتم : ما را گفتگوی دیگریست. گفت : «شما سخن از خدا میرانید و تا این اشکالها حل نشود باید خدا را هم نپذیرفت». گفتم : چنین نیست و این تواند بود که آن دشواریها بحال خود بماند و ما خدا را بشناسیم و بشناسانیم. ما بخدا از راه این جهان پی بریم.
سپس که به تهران بازگشته بودم سه بار نامهای از پست رسید که باشد هر سه درمیان کاغذهایم میماند. این نامهها با ماشین نوشته شده و دستینه[=امضاء] گزارده نگردیده. ولی پیداست که جز از سوی ایشان نیست. در یکی از آنها مینویسد : «مردم بشما باورهایی میداشتند ، ولی اکنون باورشان سست میگردد. زیرا شما نوید داده بودید که بدشواریهای قرآن پردازید و بآنها پاسخ نویسید و تاکنون نپرداختهاید ...». در نامهی دیگری مینویسد : «شما مینویسید قرآن کتاب آسمانیست پس بآیههایی که با دانشها ناسازگار است چه میگویید؟..». نامهی سوم نیز در همین زمینههاست. من باین نامهها نیز پاسخ ندادم.
بیگمانست که آنان این نامهها ، بلکه خود داستان را بگردن نخواهند گرفت ، ما هم نمیخواهیم از آن سود جوییم. چه این داستان را بگردن بگیرند و چه نگیرند در کار ما نخواهد هَنایید.3 این را برای آگاهی شما گفتم.
1ـ سورهی انعام (6) ، آیهی 50 و سورهی هود (11) ، آیهی 31 ـ و
2ـ از پیش خودم ـ خواستش اینست که پیغمبر گفته غیب را از پیش خودم نمیدانم. اما از پیش خدا میدانم.
3ـ هَناییدن = اثر کردن ؛ هَنایش = اثر ـ و
✴️ زبان ایرانی 35
🔶 پیراستن زبان از واژههای بیگانه
11ـ جُستار بجاي مبحث
نيز از همين قبيل است «جستار» كه بجاي آن كلمهي «مبحث» را بكار بردهاند. ناصرخسرو در يكي از تأليفهاي خود در همه جا اين كلمهي جستار را بكار برده. اگرچه ميتوان پنداشت او «مبحث» عربي را بفارسي ترجمهي زيرلفظي كرده باشد ولي نزد ما آن پندار ديگر نزديك براستي ميباشد.
12ـ همداستان بجاي موافق ، همعقيده
اين كلمه در پهلوي معروف است «همداستان». در كتابهاي آغاز اسلام نيز بسيار بكار رفته. فردوسي ميگويد : كنون كهتر شاه هندوستان بباشي نباشيم همداستان
همو گويد : چو بشنيد پوراب ازو داستان بشاگرديش گشت همداستان
بايد دانست كه «همداستان» بجاي موافق در كسان بكار ميرود ولي در عبارت : «انگبين با مزاج من موافق نيست» بايد بجاي آن كلمهي «سازگار» آورد.
13ـ همدرزمان بجاي فوراً
فردوسي بجاي كلمهي فوراً يا فوري عبارت «همدرزمان» و «هماندرزمان» بكار ميبرد. مثلاً ميگويد : فرستاده را درزمان خواندند بجاي رسولانش بنشاندند
هم ميگويد : **هماندرزمان** باژ خواهان روم كجا رفته بودند از اين مرز و بوم
هم ميگويد : چو دستور آموزگارش بديد **هماندرزمان** پيش قيصر دويد
ولي بگمان ما ميتوان كلمههاي «زود» و «بيدرنگ» را نيز بكار برد : «بيدرنگ برخاسته روان گرديد» ، «همينكه اين سخن شنيد زود برخاسته رفت.»
در ناسخالتواريخ هميشه كلمهي «بيتواني» را بكار ميبرد. كساني پنداشتهاند مگر كلمهي پارسي است. بايد دانست كه كلمهي «تواني» عربي را كه بمعني سستي نمودن است با كلمهي «بي» فارسي تركيب نموده. به هر حال كلمهايست كه سپهر از پيش خود انديشيده نه اينكه در نگارشهاي ديگران نيز باشد.
🔶 پیراستن زبان از واژههای بیگانه
11ـ جُستار بجاي مبحث
نيز از همين قبيل است «جستار» كه بجاي آن كلمهي «مبحث» را بكار بردهاند. ناصرخسرو در يكي از تأليفهاي خود در همه جا اين كلمهي جستار را بكار برده. اگرچه ميتوان پنداشت او «مبحث» عربي را بفارسي ترجمهي زيرلفظي كرده باشد ولي نزد ما آن پندار ديگر نزديك براستي ميباشد.
12ـ همداستان بجاي موافق ، همعقيده
اين كلمه در پهلوي معروف است «همداستان». در كتابهاي آغاز اسلام نيز بسيار بكار رفته. فردوسي ميگويد : كنون كهتر شاه هندوستان بباشي نباشيم همداستان
همو گويد : چو بشنيد پوراب ازو داستان بشاگرديش گشت همداستان
بايد دانست كه «همداستان» بجاي موافق در كسان بكار ميرود ولي در عبارت : «انگبين با مزاج من موافق نيست» بايد بجاي آن كلمهي «سازگار» آورد.
13ـ همدرزمان بجاي فوراً
فردوسي بجاي كلمهي فوراً يا فوري عبارت «همدرزمان» و «هماندرزمان» بكار ميبرد. مثلاً ميگويد : فرستاده را درزمان خواندند بجاي رسولانش بنشاندند
هم ميگويد : **هماندرزمان** باژ خواهان روم كجا رفته بودند از اين مرز و بوم
هم ميگويد : چو دستور آموزگارش بديد **هماندرزمان** پيش قيصر دويد
ولي بگمان ما ميتوان كلمههاي «زود» و «بيدرنگ» را نيز بكار برد : «بيدرنگ برخاسته روان گرديد» ، «همينكه اين سخن شنيد زود برخاسته رفت.»
در ناسخالتواريخ هميشه كلمهي «بيتواني» را بكار ميبرد. كساني پنداشتهاند مگر كلمهي پارسي است. بايد دانست كه كلمهي «تواني» عربي را كه بمعني سستي نمودن است با كلمهي «بي» فارسي تركيب نموده. به هر حال كلمهايست كه سپهر از پيش خود انديشيده نه اينكه در نگارشهاي ديگران نيز باشد.
✴️ حقایق زندگی (تکهی سیوهشتم)
🔶 گفت و شنید (بخش 1 از 2)
یكی از آشنایان بنزد من آمده چنین میگوید : شما این جمله را تكرار میكنید : «مردم معنی زندگانی را نمیدانند». این جملهی شگفتیست و بكسان بسیاری برمیخورد. گفتم : جای شگفتی یا برخوردن نیست. با مثالهای بسیاری میتوان آن را ثابت گردانید ولی من بیك مثلی بس میكنم :
🔸یكی از موضوعهای مهم زندگانی كار و پیشه است. مردم ایران معنی درست آن را نمیدانند.
كار و پیشه برای گردیدن چرخ زندگانیست ولی ایرانیان آن را جز برای نان درآوردن نمیدانند و اینست هر كسی خود را آزاد میشناسد كه از هر راهی میتواند نان دربیاورد. مثلاً چند روز پیش در یكی از روزنامهها خواندم كه در تهران بنگاهی بنام «كانون بانوان» هست و كسانی از آنجا ماهانههای گزافی میگیرند. اكنون شما اگر به دل یكی از آن كسان راه پیدا كنید و اندیشهی او را بدانید خواهید دید از كار خود بسیار خشنود است و جهتی برای ناخشنودی درمیان نیست. زیرا نه آنست كه باید هر كسی از یک راه پولی بدست آورد و نانی بخورد ، او از این راه درمیآورد. دولت با میل خود ماهی سیصد تومان باو میدهد و منتی هم بكسی ندارد.
اگر ایرانیان معنی زندگانی را میدانستند اولاً آن كس با خود میگفت این پول را چرا میگیرم؟!. من در این كانون بانوان چه گرهی از كارهای زندگانی میگشایم كه ماهی سههزار ریال از مردم بگیرم؟!. این میدانست كه آن پول حرامست ، ناپاكست ، همسنج دزدی و راهزنیست و از گرفتنش خودداری نشان میداد. از آنسوی مردم بزبان آمده میگفتند : این كانون بانوان برای چیست؟.. زنان و مردانی كه از آنجا حقوق میبرند چه كاری برای ما انجام میدهند؟!. میكارند؟!.. میدروند؟!.. میریسند؟!.. میبافند؟!.. میدوزند؟!. میسازند؟!.. كدام رشته از كارهایی را كه برای زندگانی توده لازم است آنان بگردن گرفتهاند؟!..
این را برای مثل میگویم و مانندهایش بسیار است.
🔸شما اگر به برخی از وزارتخانهها (مثلاً وزارت فرهنگ) راه داشته و از اسرار آنجا آگاه باشید خواهید دید صدها كسانی را آوردهاند تنها برای آنكه نانی باو برسانند و هیچ كاری از آنان توقع ندارند ، و این را هم گناهی یا خیانتی نمیشمارند. زیرا هر كسی باید از یک راهی نان بخورد و آنان نیز از این راه میخورند.
داستان بازرگانان را بارها نوشتیم كه كالاهایی را كه از اروپا آورده و یا از آنجا خریدهاند دست بدست میگردانند و به هر بهایی كه میخواهند میفروشند و نه تنها این كار خود را نامشروع نمیشناسند بلكه چون از این راه دارا میشوند درمیان گفتگو میگویند : «الحمدالله امسال خدا برای ما رسانیده است». در حالی كه اگر معنی درست بازرگانی را بدیده گیریم این دست بدست گردانیدن كالاها خود كار نامشروعیست و كسانی كه از این راه نان بخورند نان حلال نخوردهاند. بویژه آنكه بیانصافانه بروی بها میافزایند.
شما اگر بیكی از اینان ایراد گرفته بگویید فلان كالا را (مثلاً فلان پارچهی پشمی را) كه متری50 ریال خریدهای چرا بمتری150 ریال میفروشی؟! خواهد گفت مال خودم است اختیارش در دست منست. در حالی كه چنین نیست و
🔸اگر راستی را بخواهیم آن كالا مال او نیست. آن پارچهی پشمی را یك كارخانهای بافته و خاندانهایی باید رخت از آن دوزند و بپوشند و این بازرگانان درمیانه جز یك میانجی نمیباشند و بیش از آن حق ندارند كه اندك سودی (بهاندازهی زحمت خود) برویش بكشند و بفروشند.
این نمونهی كوچكیست كه چگونه مردم معنی زندگانی را نمیدانند. امروز شما اگر از یك بازرگان بپرسید : «چرا بازرگانی میكنید؟!..» خواهد گفت : «برای اینكه پولی بدست بیاورم و با خاندان خود زندگی كنم» ، اگر از كاركن دولتی بپرسید : «برای چه باداره میروید؟..» خواهد گفت : «برای آنكه حقوقی بگیرم و زندگانی كنم» ، اگر از كارگر بپرسید : «برای چه بكارگری میروید؟..»خواهد گفت : «برای آنكه مزدی بگیرم و زندگانی كنم»ـ این پاسخها همه حاكیست كه اینان معنی درست كار و پیشه را نمیدانند و آن را جز برای نان درآوردن نمیشناسند. از همین عقیدهی غلطست كه از هر راهی پول پیدا میكنند آن را حلال میشمارند و تنها دزدی و راهزنی و قمار و كلاهبرداری و اینگونه چیزها را كه چون شنیدهاند ، حرام میشمارند. در حالی كه بسیاری از پیشهها و كارهای امروزی حرامست و چنانكه گفتیم همسنج[=معادل] دزدی و راهزنی میباشد. [1]
👇
🔶 گفت و شنید (بخش 1 از 2)
یكی از آشنایان بنزد من آمده چنین میگوید : شما این جمله را تكرار میكنید : «مردم معنی زندگانی را نمیدانند». این جملهی شگفتیست و بكسان بسیاری برمیخورد. گفتم : جای شگفتی یا برخوردن نیست. با مثالهای بسیاری میتوان آن را ثابت گردانید ولی من بیك مثلی بس میكنم :
🔸یكی از موضوعهای مهم زندگانی كار و پیشه است. مردم ایران معنی درست آن را نمیدانند.
كار و پیشه برای گردیدن چرخ زندگانیست ولی ایرانیان آن را جز برای نان درآوردن نمیدانند و اینست هر كسی خود را آزاد میشناسد كه از هر راهی میتواند نان دربیاورد. مثلاً چند روز پیش در یكی از روزنامهها خواندم كه در تهران بنگاهی بنام «كانون بانوان» هست و كسانی از آنجا ماهانههای گزافی میگیرند. اكنون شما اگر به دل یكی از آن كسان راه پیدا كنید و اندیشهی او را بدانید خواهید دید از كار خود بسیار خشنود است و جهتی برای ناخشنودی درمیان نیست. زیرا نه آنست كه باید هر كسی از یک راه پولی بدست آورد و نانی بخورد ، او از این راه درمیآورد. دولت با میل خود ماهی سیصد تومان باو میدهد و منتی هم بكسی ندارد.
اگر ایرانیان معنی زندگانی را میدانستند اولاً آن كس با خود میگفت این پول را چرا میگیرم؟!. من در این كانون بانوان چه گرهی از كارهای زندگانی میگشایم كه ماهی سههزار ریال از مردم بگیرم؟!. این میدانست كه آن پول حرامست ، ناپاكست ، همسنج دزدی و راهزنیست و از گرفتنش خودداری نشان میداد. از آنسوی مردم بزبان آمده میگفتند : این كانون بانوان برای چیست؟.. زنان و مردانی كه از آنجا حقوق میبرند چه كاری برای ما انجام میدهند؟!. میكارند؟!.. میدروند؟!.. میریسند؟!.. میبافند؟!.. میدوزند؟!. میسازند؟!.. كدام رشته از كارهایی را كه برای زندگانی توده لازم است آنان بگردن گرفتهاند؟!..
این را برای مثل میگویم و مانندهایش بسیار است.
🔸شما اگر به برخی از وزارتخانهها (مثلاً وزارت فرهنگ) راه داشته و از اسرار آنجا آگاه باشید خواهید دید صدها كسانی را آوردهاند تنها برای آنكه نانی باو برسانند و هیچ كاری از آنان توقع ندارند ، و این را هم گناهی یا خیانتی نمیشمارند. زیرا هر كسی باید از یک راهی نان بخورد و آنان نیز از این راه میخورند.
داستان بازرگانان را بارها نوشتیم كه كالاهایی را كه از اروپا آورده و یا از آنجا خریدهاند دست بدست میگردانند و به هر بهایی كه میخواهند میفروشند و نه تنها این كار خود را نامشروع نمیشناسند بلكه چون از این راه دارا میشوند درمیان گفتگو میگویند : «الحمدالله امسال خدا برای ما رسانیده است». در حالی كه اگر معنی درست بازرگانی را بدیده گیریم این دست بدست گردانیدن كالاها خود كار نامشروعیست و كسانی كه از این راه نان بخورند نان حلال نخوردهاند. بویژه آنكه بیانصافانه بروی بها میافزایند.
شما اگر بیكی از اینان ایراد گرفته بگویید فلان كالا را (مثلاً فلان پارچهی پشمی را) كه متری50 ریال خریدهای چرا بمتری150 ریال میفروشی؟! خواهد گفت مال خودم است اختیارش در دست منست. در حالی كه چنین نیست و
🔸اگر راستی را بخواهیم آن كالا مال او نیست. آن پارچهی پشمی را یك كارخانهای بافته و خاندانهایی باید رخت از آن دوزند و بپوشند و این بازرگانان درمیانه جز یك میانجی نمیباشند و بیش از آن حق ندارند كه اندك سودی (بهاندازهی زحمت خود) برویش بكشند و بفروشند.
این نمونهی كوچكیست كه چگونه مردم معنی زندگانی را نمیدانند. امروز شما اگر از یك بازرگان بپرسید : «چرا بازرگانی میكنید؟!..» خواهد گفت : «برای اینكه پولی بدست بیاورم و با خاندان خود زندگی كنم» ، اگر از كاركن دولتی بپرسید : «برای چه باداره میروید؟..» خواهد گفت : «برای آنكه حقوقی بگیرم و زندگانی كنم» ، اگر از كارگر بپرسید : «برای چه بكارگری میروید؟..»خواهد گفت : «برای آنكه مزدی بگیرم و زندگانی كنم»ـ این پاسخها همه حاكیست كه اینان معنی درست كار و پیشه را نمیدانند و آن را جز برای نان درآوردن نمیشناسند. از همین عقیدهی غلطست كه از هر راهی پول پیدا میكنند آن را حلال میشمارند و تنها دزدی و راهزنی و قمار و كلاهبرداری و اینگونه چیزها را كه چون شنیدهاند ، حرام میشمارند. در حالی كه بسیاری از پیشهها و كارهای امروزی حرامست و چنانكه گفتیم همسنج[=معادل] دزدی و راهزنی میباشد. [1]
👇
[1] : یک نمونهی دیگر از کارها و پیشهها که بگردش چرخ زندگانی کمکی نمیکرد و بیش از همه یک جابجایی پول از کیسهی سادهدلان و فریبخوردگان و مالباختگان بکیسهی کسانِ دیگر بود ، کار شرکتهای «هرمی» همچون گُلد کوئیست بود که افسوسمندانه بیست سالی کشور را میدان تاخت و تاز خود گردانید. اگر مردم حقیقت کارها و پیشهها را میدانستند ، اینگونه کارها را با آن حقیقت ناسازگار یافته بآن نمیپرداختند. ولی چون نمیدانستند ، سودبرده و زیاندیده هر دو در پایان کار نیز به بیجا و نامشروع بودن چنان کارهایی پی نبردند و آن را میوهی طبیعی چنان کاری (بیزینس) پنداشتند.