This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ای ایرانیان! اگر میخواهید خود و فرزندانمان از این خواری رهایی یابیم و همه رستگار گردیم ، نخست باید اندیشههامان دیگر گردد.
نباید سخنان چرندی همچون این ، بخشی از آموزاکهای (تعلیمات) ما و فرزندانمان باشد.
برای رهایی یافتن از چنین پتیارههایی (بلا) ناچار باید یگانه (متحد) گردیم.
از آنسو ، یگانگی نیز یک راه بیشتر ندارد : یاد گرفتن حقایق و دوری جستن از هرچه نه حقیقت است.
نباید سخنان چرندی همچون این ، بخشی از آموزاکهای (تعلیمات) ما و فرزندانمان باشد.
برای رهایی یافتن از چنین پتیارههایی (بلا) ناچار باید یگانه (متحد) گردیم.
از آنسو ، یگانگی نیز یک راه بیشتر ندارد : یاد گرفتن حقایق و دوری جستن از هرچه نه حقیقت است.
✴️ گواهی پاکدلانه
از میناب ـ ماشاءالله میرزایی
من هم پاكدین شدم
سخن كوتاه ـ من بگذشته خود كاری ندارم ـ البته از همان تیپ خرافاتیگری و پندارپرستی میبودهام ـ سخن از امروز است كه بآمیغها آشنا شده از صمیم قلب پیمان بستهام ـ پیمان بستهام كه تا آخرین قطرهی خونم را در راه آزادی و پیشرفت كشور و میهن عزیز خود نثار كنم ـ بایای خود را جز نبرد با بدی نمیدانم ـ از خدای یكتا سپاسگزارم كه این آرزو را بگور نبردم ـ زنده باد راهنمای ارجمند ـ برقرار باد پرچم آزادی.
(ماهنامهی آبانماه 1324)
از میناب ـ ماشاءالله میرزایی
من هم پاكدین شدم
سخن كوتاه ـ من بگذشته خود كاری ندارم ـ البته از همان تیپ خرافاتیگری و پندارپرستی میبودهام ـ سخن از امروز است كه بآمیغها آشنا شده از صمیم قلب پیمان بستهام ـ پیمان بستهام كه تا آخرین قطرهی خونم را در راه آزادی و پیشرفت كشور و میهن عزیز خود نثار كنم ـ بایای خود را جز نبرد با بدی نمیدانم ـ از خدای یكتا سپاسگزارم كه این آرزو را بگور نبردم ـ زنده باد راهنمای ارجمند ـ برقرار باد پرچم آزادی.
(ماهنامهی آبانماه 1324)
badxahan n4.pdf
480.3 KB
🔸 در پاسخ بدخواهان
نشست چهارم
همهی تکهها در یکجا
نشست چهارم
همهی تکهها در یکجا
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست پنجم 40
من میپرسم : این دو سخن هر یکی در کجا گفته شده؟!. گفتگو با چه کسانی بوده؟!. پیداست که جملهی یکم در گفتگو با شیعیان بوده. ما بشیعیان گفتهایم این گنبدپرستیها و دیگر باورهای شما بیپاست و اگر در این باره بداوری قرآن گردن میگزارید ، بیایید ما از قرآن بشما دلیل آوریم. این سخن را اکنون هم میگوییم. در کتاب «داوری» که بتازگی چاپ شده و سخن از بیپایی کیش شیعه است ، ما دلیلهای بیشتر را از قرآن آوردهایم. اما جملهی دوم در گفتگو با قرآنیان بوده. آنان در برابر کوششهای ما که در راه برداشته شدن کیشهای گوناگون میکنیم ایستادگی نموده میگویند قرآن برای ما بسست ، گوهر اسلام را از قرآن بدست توانیم آورد. ما بآنها پاسخ داده میگوییم : «اگر قرآن تواند داوری کرد پس این کشاکشها چگونه پیدا شده؟!».
من از این هم میگذرم : شما آن دو جمله را همچنانکه هست پهلوی هم گزارید ، کجا بآخشیج همست؟!.. باز میگویم : دو سخن که بآخشیج هم بود باید یکی دروغ باشد. از این دو سخن کدام یکی دروغست؟!.. من بکسانی میگویم : بیایید بیپایی کیشتان را از قرآن بشما نشان دهم. باز بکسان دیگری یا بهمان کسان میگویم : شما بسر خود نتوانید از قرآن چیزی فهمید و اگر توانستیدی این کشاکشها درمیانتان پدید نیامدی. این دو جمله کجایش بآخشیج یکدیگر میباشد؟!.. آیا کدام یکی ناراستست؟!.
مانندهی این جملهها آنست که یک قاضی که «حکمی» داده و مردم بآن ایراد میگیرند ، بگوید : «بیایید من از قانون بشما پاسخ دهم». سپس در نشستی که کسانی گفتگو کرده میگویند : «قانون برای ما بسست ، دیگر قاضی چه میخواهد؟!» بآنان پاسخ داده بگوید : «اگر قانون بسست پس این دعویها و کشاکشها از کجاست؟!». آیا این دو جمله بآخشیج یکدیگر است؟!.
بیچارگان یک واژهی «تناقض» بدستشان افتاده آن را در همه جا بکار بردهاند. اکنون گفتگو درآنست که اگر کسی در تبریز برود بنزد نویسندگان این دفتر (مثلاً برود بنزد آقای چرندابی یا حاجی یوسف شعار یا مشهدی هاشم منصور) بگوید اینها چیست نوشتهاید؟!. این دو جمله کجایش «متناقض» است؟! درزمان[=بیدرنگ] خواهند گفت : «ما که ننوشتهایم. آن توحیدی جوانمرگ نوشته. ما گفتیم هم ننویس ، گوش نداد». بدینسان هیچ کدام بگردن نخواهند گرفت.
سنگیست پراندهاند که اگر بآماج برخورد ، سر افرازند و بگویند : «دیدید چگونه زدم» ، و اگر برنخورد رویی نشان ندهند و خود را ننمایند و یا بگویند : «ما که نینداختهایم ، ببینید که انداخته است». آنان دیپلمههای دانشگاه «تقیه»اند و نیک میدانند چه کار کنند.
بیشتری از جملههایی را که آوردهاند از اینگونه است. مثلاً من در پاسخ کسانی از بیدینان گفتهام : قرآن اگر کتاب آسمانی نیست پس چرا دیگران نتوانستهاند مانندهی آن بیاورند. سپس در جای دیگری در گفتگو با ملایان و دیگران گفتهام : اینهمه گمراهیها که درمیان مسلمانان پیدا شده و ده و اند کیش پدید آمده ، با بودن قرآن بوده و همهی آن کیشها از قرآن دلیل میآورند. آنان این دو گفته را «تناقض» شماردهاند. من نمیدانم چه «تناقض» میانهی آنهاست. نمیدانم کدام یکی از آنهاست که ناراست میباشد.
🔶 نشست پنجم 40
من میپرسم : این دو سخن هر یکی در کجا گفته شده؟!. گفتگو با چه کسانی بوده؟!. پیداست که جملهی یکم در گفتگو با شیعیان بوده. ما بشیعیان گفتهایم این گنبدپرستیها و دیگر باورهای شما بیپاست و اگر در این باره بداوری قرآن گردن میگزارید ، بیایید ما از قرآن بشما دلیل آوریم. این سخن را اکنون هم میگوییم. در کتاب «داوری» که بتازگی چاپ شده و سخن از بیپایی کیش شیعه است ، ما دلیلهای بیشتر را از قرآن آوردهایم. اما جملهی دوم در گفتگو با قرآنیان بوده. آنان در برابر کوششهای ما که در راه برداشته شدن کیشهای گوناگون میکنیم ایستادگی نموده میگویند قرآن برای ما بسست ، گوهر اسلام را از قرآن بدست توانیم آورد. ما بآنها پاسخ داده میگوییم : «اگر قرآن تواند داوری کرد پس این کشاکشها چگونه پیدا شده؟!».
من از این هم میگذرم : شما آن دو جمله را همچنانکه هست پهلوی هم گزارید ، کجا بآخشیج همست؟!.. باز میگویم : دو سخن که بآخشیج هم بود باید یکی دروغ باشد. از این دو سخن کدام یکی دروغست؟!.. من بکسانی میگویم : بیایید بیپایی کیشتان را از قرآن بشما نشان دهم. باز بکسان دیگری یا بهمان کسان میگویم : شما بسر خود نتوانید از قرآن چیزی فهمید و اگر توانستیدی این کشاکشها درمیانتان پدید نیامدی. این دو جمله کجایش بآخشیج یکدیگر میباشد؟!.. آیا کدام یکی ناراستست؟!.
مانندهی این جملهها آنست که یک قاضی که «حکمی» داده و مردم بآن ایراد میگیرند ، بگوید : «بیایید من از قانون بشما پاسخ دهم». سپس در نشستی که کسانی گفتگو کرده میگویند : «قانون برای ما بسست ، دیگر قاضی چه میخواهد؟!» بآنان پاسخ داده بگوید : «اگر قانون بسست پس این دعویها و کشاکشها از کجاست؟!». آیا این دو جمله بآخشیج یکدیگر است؟!.
بیچارگان یک واژهی «تناقض» بدستشان افتاده آن را در همه جا بکار بردهاند. اکنون گفتگو درآنست که اگر کسی در تبریز برود بنزد نویسندگان این دفتر (مثلاً برود بنزد آقای چرندابی یا حاجی یوسف شعار یا مشهدی هاشم منصور) بگوید اینها چیست نوشتهاید؟!. این دو جمله کجایش «متناقض» است؟! درزمان[=بیدرنگ] خواهند گفت : «ما که ننوشتهایم. آن توحیدی جوانمرگ نوشته. ما گفتیم هم ننویس ، گوش نداد». بدینسان هیچ کدام بگردن نخواهند گرفت.
سنگیست پراندهاند که اگر بآماج برخورد ، سر افرازند و بگویند : «دیدید چگونه زدم» ، و اگر برنخورد رویی نشان ندهند و خود را ننمایند و یا بگویند : «ما که نینداختهایم ، ببینید که انداخته است». آنان دیپلمههای دانشگاه «تقیه»اند و نیک میدانند چه کار کنند.
بیشتری از جملههایی را که آوردهاند از اینگونه است. مثلاً من در پاسخ کسانی از بیدینان گفتهام : قرآن اگر کتاب آسمانی نیست پس چرا دیگران نتوانستهاند مانندهی آن بیاورند. سپس در جای دیگری در گفتگو با ملایان و دیگران گفتهام : اینهمه گمراهیها که درمیان مسلمانان پیدا شده و ده و اند کیش پدید آمده ، با بودن قرآن بوده و همهی آن کیشها از قرآن دلیل میآورند. آنان این دو گفته را «تناقض» شماردهاند. من نمیدانم چه «تناقض» میانهی آنهاست. نمیدانم کدام یکی از آنهاست که ناراست میباشد.
✴️ زبان ایرانی 71
🔶 عنوانهاي بيجا و پوچ
«خان» و «ميرزا»
با خان نبود هيچ از اين پس كارم از بردن نام ميرزا بيزارم
از پيش و پسِ نام من اين برداريد از ياد دو ناكس نكنيد آزارم
سمنان ـ نيري
بسرايندهي اين شعر مژده ميدهيم که بزودي «خان» و «ميرزا» از ايران بيرون خواهد رفت. شايد «آقا» هم از دنبال آنها راه برگيرد.
ما خرسنديم كه دولت تواناي ايران تا اين اندازه بچارهي آلودگيهاي ايرانيان ميكوشد. هر عيبي تا برداشته نشده كمتر كسي زشتي آن را درمييابد. لقب كه تا ده سال پيش در ايران رواج داشت و شايد كساني براي گرفتن لقبي سالها كوشش بكار ميبردند امروز كمتر كسي پيدا ميتوان كرد كه بدي آنها را انكار نمايد و از اينكه دولت آن را لغو ساخته سپاسگزار نباشد.
همان حال را دارد كلمههاي خان و ميرزا را و مانندهاي اينها كه در نامها رواج دارد و ما چون نيك ميانديشيم جز كلمههاي بيجايي نمييابيم. زيرا چنانكه پارسال در مقالههاي مفصل خود گفتهايم اين عنوانها امروز عموميت يافته كه هر كسي ميتواند خود را «ميرزا» يا «خان» بخواند. با اين حال پيداست كه ديگر معنايي در آنها بازنمانده و جز كلمههاي پوچي نميباشد.
وانگاه ما هرچه تاريخ را بهم ميزنيم ايرانيان پيشين يكديگر را جز با نام تنها نميخواندند. مثلاً اگر كسي نامش فيروز بود جز با آن نام خوانده نميشد و هيچگاه عنوان ديگري از ميرزا يا خان يا آقا يا مانندهاي اينها بر آن افزوده نميگرديد. امروز هم بايد همان شيوه را پيش گرفت. سادگي در رفتار خود نشان سادهدلي و پاكدرونيست.
گذشته از اينها چنانكه در جاهاي ديگري شرح دادهايم اين عنوانها بيشتر يادگار دورههاي بدبختي ايران است. از جمله «خان» يادگار دورهي مغول و «ميرزا» يادگار زمان تيموريان ميباشد.
پس اين نظر دولت كه اين عنوانها را لغو گردانْد از هر باره شايستهي سپاسگزاريست و ميتوان گفت دولت تواناي ايران از اين راه ايرانيان را بپيروي از راستي و سادگي برانگيخته خودنماييهاي بيجا را ريشهكن مينمايد.
🔶 عنوانهاي بيجا و پوچ
«خان» و «ميرزا»
با خان نبود هيچ از اين پس كارم از بردن نام ميرزا بيزارم
از پيش و پسِ نام من اين برداريد از ياد دو ناكس نكنيد آزارم
سمنان ـ نيري
بسرايندهي اين شعر مژده ميدهيم که بزودي «خان» و «ميرزا» از ايران بيرون خواهد رفت. شايد «آقا» هم از دنبال آنها راه برگيرد.
ما خرسنديم كه دولت تواناي ايران تا اين اندازه بچارهي آلودگيهاي ايرانيان ميكوشد. هر عيبي تا برداشته نشده كمتر كسي زشتي آن را درمييابد. لقب كه تا ده سال پيش در ايران رواج داشت و شايد كساني براي گرفتن لقبي سالها كوشش بكار ميبردند امروز كمتر كسي پيدا ميتوان كرد كه بدي آنها را انكار نمايد و از اينكه دولت آن را لغو ساخته سپاسگزار نباشد.
همان حال را دارد كلمههاي خان و ميرزا را و مانندهاي اينها كه در نامها رواج دارد و ما چون نيك ميانديشيم جز كلمههاي بيجايي نمييابيم. زيرا چنانكه پارسال در مقالههاي مفصل خود گفتهايم اين عنوانها امروز عموميت يافته كه هر كسي ميتواند خود را «ميرزا» يا «خان» بخواند. با اين حال پيداست كه ديگر معنايي در آنها بازنمانده و جز كلمههاي پوچي نميباشد.
وانگاه ما هرچه تاريخ را بهم ميزنيم ايرانيان پيشين يكديگر را جز با نام تنها نميخواندند. مثلاً اگر كسي نامش فيروز بود جز با آن نام خوانده نميشد و هيچگاه عنوان ديگري از ميرزا يا خان يا آقا يا مانندهاي اينها بر آن افزوده نميگرديد. امروز هم بايد همان شيوه را پيش گرفت. سادگي در رفتار خود نشان سادهدلي و پاكدرونيست.
گذشته از اينها چنانكه در جاهاي ديگري شرح دادهايم اين عنوانها بيشتر يادگار دورههاي بدبختي ايران است. از جمله «خان» يادگار دورهي مغول و «ميرزا» يادگار زمان تيموريان ميباشد.
پس اين نظر دولت كه اين عنوانها را لغو گردانْد از هر باره شايستهي سپاسگزاريست و ميتوان گفت دولت تواناي ايران از اين راه ايرانيان را بپيروي از راستي و سادگي برانگيخته خودنماييهاي بيجا را ريشهكن مينمايد.
✴️ حقایق زندگی
(تکهی شستوهشتم)
🔶از گفتار جان و روان چه نتیجه میخواهیم؟..
(بخش 2 از 2)
یك نتیجهی دیگری كه از آن گفتارها میگیریم اینست كه آدمی نیكیپذیر است. یكی از گمراهیهایی كه از فلسفهی مادی برخاسته همینست كه آدمی نیكیپذیر نیست. میگویند چون هر كسی ناگزیر است با دیگران نبرد كند تا زندگانی خود را پیش برد از او چشم نیكی نتوان داشت. در حالی كه ما نشان دادیم كه هیچ كسی ناگزیر از نبرد كردن نیست و هر كس میتواند با دیگران با همدستی و دستگیری و غمخواری زیست كند و بكسی بدی ننماید.
اینكه آدمی نیكیپذیر نیست از سخنانیست كه بسیار رواج یافته و چه در اروپا و چه در آسیا بزبانها افتاده. بارها دیدهام در روزنامههای فارسی آن را نوشتهاند. در حالی كه اگر این راست باشد روزنامه هم نباید باشد. یك روزنامهنویس بگمان خودش میكوشد كه مردم را بنیكی آورد. پس در جایی كه آدمی نیك نتواند بود دیگر چه جای كوشش میباشد؟!.. اگر این راست باشد كه آدمی نیكیپذیر نیست بسیار چیزها باید از میان رود : هیچ كس بدیگری پند ندهد ، اندرز نگوید ، راهنمایی ننماید ، زیرا همهی اینها بیهوده است. همهی اینها آهن سرد كوبیدنست. همچنین بهیچ بدكاری نباید نكوهش نمود ، یا كیفر داد ، زیرا در آن بدكاری ناگزیر بوده است. پس از همه ، باید بساط فرهنگ (یا تربیت) را برچید ، زیرا نتیجهای از آن نخواهد بود. ببینید چه نتیجههای غلطی از یك سخن پدید میآید و با این حال كسان بسیاری آن را یاد گرفتهاند و در دلهای خود جا دادهاند.
در این باره راستی همانست كه گفتیم : آدمی بدیها و نیكیها را در طبیعت خود دارد. آن جنبهی جان خویهای بدی را از خشم و رشك و كینه و آز و ستمگری و خودفروشی[1] و مانند اینها دارا میباشد و از اینسوی جنبهی روان ، خویهای نیكی را از دلسوزی و غمخواری و راستیپرستی و آبادی دوستی و مانند اینها را با خود دارد. اكنون اگر یك آدمی جنبهی روانیش نیرومندتر بود و اختیار كارها را در دست خود داشت آن آدمی نیك باشد و رفتار و كردار ستوده از او سر زند ، و اگر جنبهی جانیش چیره گردیده و اختیار بدست آن افتاد ناگزیر رفتار و كردار او ناستوده باشد و آن مرد بد شمرده میشود. پس نیكی و بدی هر دو در نهاد آدمی هست و این بسیار غلط است كه گفته شود آدمی نیكیپذیر نیست.
گاهی كسانی چنگیز و تیمور و هلاكو و دیگر خونخواران نامور تاریخی را دلیل بدگوهری آدمی میشمارند و چنین میگویند كه آدمی از گوهر و طبیعت خود بد میباشد و اگر كسانی نیك بودهاند و یا میباشند در نتیجهی تربیت است نه آنكه نیكی را از نهاد خود داشته باشد. اگر خوانندگان فراموش نكردهاند چند شماره پیش گفتاری در همین زمینه از آقای عمادی بچاپ رسانیدیم.
ولی پاسخ این سخن بسیار ساده است.
🔸آدمی اگر نیكی را از طبیعت خود نداشت با تربیت نیك نتوانستی بود. «تربیت» چیست؟.. تربیت در واقع بزرگ گردانیدن یك چیز كوچك یا بآشكار آوردن یك چیز نهانیست.
مثلاً شما یك نهال كوچكی را مواظبت میكنید و تربیت مینمایید و یك درخت بزرگ میسازید. آن نهال كوچك بوده كه تربیت كرده بزرگ ساختهاید ، اگر نبود آیا میتوانستید با تربیت درختی درست كنید؟!.. یا یك درخت گلابی را شما مواظبت مینمایید و تربیت میكنید تا میوه میآورد. ولی اگر درخت گلابی نبود و بید بود آیا میشد كه با تربیت میوه بیاورد؟!..
🔸پس گفتن اینكه آدمی با تربیت نیك میشود خود دلیلست كه نیكی را از طبیعت خود دارد.
اینها خلاصهی گفتههای ما دربارهی آدمی و طبیعت اوست كه در این چند گفتار روشن گردانیدیم و اگر كسانی بخواهند كه بهتر از این بدانند كتاب راه رستگاری یا شمارههای پیمان را بخوانند.[2] در اینجا دیگر در این زمینه سخنی نخواهیم نوشت و تنها باید معنی خرد را روشن گردانیم كه آن را بزمان دیگری وامیگزاریم.
(پرچم روزانه شمارههای 185 و 186)
[1] : خودفروشی ، خودنمایی بیش از اندازه و فزون است. خودفروش دربارهی خود آن میكند كه یك فروشنده در تبلیغ كالایش. امروز كسانی به غلط آن را در معنایی بكار میبرند كه واژهی تنفروشی مناسب است.
[2] : كتاب در پیرامون روان در آن زمان نوشته نشده بود وگرنه در آن از این جستار به گشادی سخن رفته.
(تکهی شستوهشتم)
🔶از گفتار جان و روان چه نتیجه میخواهیم؟..
(بخش 2 از 2)
یك نتیجهی دیگری كه از آن گفتارها میگیریم اینست كه آدمی نیكیپذیر است. یكی از گمراهیهایی كه از فلسفهی مادی برخاسته همینست كه آدمی نیكیپذیر نیست. میگویند چون هر كسی ناگزیر است با دیگران نبرد كند تا زندگانی خود را پیش برد از او چشم نیكی نتوان داشت. در حالی كه ما نشان دادیم كه هیچ كسی ناگزیر از نبرد كردن نیست و هر كس میتواند با دیگران با همدستی و دستگیری و غمخواری زیست كند و بكسی بدی ننماید.
اینكه آدمی نیكیپذیر نیست از سخنانیست كه بسیار رواج یافته و چه در اروپا و چه در آسیا بزبانها افتاده. بارها دیدهام در روزنامههای فارسی آن را نوشتهاند. در حالی كه اگر این راست باشد روزنامه هم نباید باشد. یك روزنامهنویس بگمان خودش میكوشد كه مردم را بنیكی آورد. پس در جایی كه آدمی نیك نتواند بود دیگر چه جای كوشش میباشد؟!.. اگر این راست باشد كه آدمی نیكیپذیر نیست بسیار چیزها باید از میان رود : هیچ كس بدیگری پند ندهد ، اندرز نگوید ، راهنمایی ننماید ، زیرا همهی اینها بیهوده است. همهی اینها آهن سرد كوبیدنست. همچنین بهیچ بدكاری نباید نكوهش نمود ، یا كیفر داد ، زیرا در آن بدكاری ناگزیر بوده است. پس از همه ، باید بساط فرهنگ (یا تربیت) را برچید ، زیرا نتیجهای از آن نخواهد بود. ببینید چه نتیجههای غلطی از یك سخن پدید میآید و با این حال كسان بسیاری آن را یاد گرفتهاند و در دلهای خود جا دادهاند.
در این باره راستی همانست كه گفتیم : آدمی بدیها و نیكیها را در طبیعت خود دارد. آن جنبهی جان خویهای بدی را از خشم و رشك و كینه و آز و ستمگری و خودفروشی[1] و مانند اینها دارا میباشد و از اینسوی جنبهی روان ، خویهای نیكی را از دلسوزی و غمخواری و راستیپرستی و آبادی دوستی و مانند اینها را با خود دارد. اكنون اگر یك آدمی جنبهی روانیش نیرومندتر بود و اختیار كارها را در دست خود داشت آن آدمی نیك باشد و رفتار و كردار ستوده از او سر زند ، و اگر جنبهی جانیش چیره گردیده و اختیار بدست آن افتاد ناگزیر رفتار و كردار او ناستوده باشد و آن مرد بد شمرده میشود. پس نیكی و بدی هر دو در نهاد آدمی هست و این بسیار غلط است كه گفته شود آدمی نیكیپذیر نیست.
گاهی كسانی چنگیز و تیمور و هلاكو و دیگر خونخواران نامور تاریخی را دلیل بدگوهری آدمی میشمارند و چنین میگویند كه آدمی از گوهر و طبیعت خود بد میباشد و اگر كسانی نیك بودهاند و یا میباشند در نتیجهی تربیت است نه آنكه نیكی را از نهاد خود داشته باشد. اگر خوانندگان فراموش نكردهاند چند شماره پیش گفتاری در همین زمینه از آقای عمادی بچاپ رسانیدیم.
ولی پاسخ این سخن بسیار ساده است.
🔸آدمی اگر نیكی را از طبیعت خود نداشت با تربیت نیك نتوانستی بود. «تربیت» چیست؟.. تربیت در واقع بزرگ گردانیدن یك چیز كوچك یا بآشكار آوردن یك چیز نهانیست.
مثلاً شما یك نهال كوچكی را مواظبت میكنید و تربیت مینمایید و یك درخت بزرگ میسازید. آن نهال كوچك بوده كه تربیت كرده بزرگ ساختهاید ، اگر نبود آیا میتوانستید با تربیت درختی درست كنید؟!.. یا یك درخت گلابی را شما مواظبت مینمایید و تربیت میكنید تا میوه میآورد. ولی اگر درخت گلابی نبود و بید بود آیا میشد كه با تربیت میوه بیاورد؟!..
🔸پس گفتن اینكه آدمی با تربیت نیك میشود خود دلیلست كه نیكی را از طبیعت خود دارد.
اینها خلاصهی گفتههای ما دربارهی آدمی و طبیعت اوست كه در این چند گفتار روشن گردانیدیم و اگر كسانی بخواهند كه بهتر از این بدانند كتاب راه رستگاری یا شمارههای پیمان را بخوانند.[2] در اینجا دیگر در این زمینه سخنی نخواهیم نوشت و تنها باید معنی خرد را روشن گردانیم كه آن را بزمان دیگری وامیگزاریم.
(پرچم روزانه شمارههای 185 و 186)
[1] : خودفروشی ، خودنمایی بیش از اندازه و فزون است. خودفروش دربارهی خود آن میكند كه یك فروشنده در تبلیغ كالایش. امروز كسانی به غلط آن را در معنایی بكار میبرند كه واژهی تنفروشی مناسب است.
[2] : كتاب در پیرامون روان در آن زمان نوشته نشده بود وگرنه در آن از این جستار به گشادی سخن رفته.