پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
495 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی هفتادودوم)

🔶خرده‌گیری و پاسخ آن
(بخش 2 از 4)

در سال 1327[ق] و پس از آن ، دشمنی آزادیخواهان با ملایان باندازه‌ای بود كه من یاد دارم در تبریز كه مركز آزادیخواهی ایران شده بود بسیاری از ملایان از خانه بیرون نمی‌آمدند و بجای عمامه كلاه بسر می‌گزاردند. لیكن در آن میان چون سپاه روس در ایران بود و دولت استبدادی روس از آن شور و تكانی كه درمیان آزادیخواهان میدید بیم میكرد و بجلوگیری از آنان میكوشید از راههای نهانی بملایان پشتگرمی میداد كه این خود داستان دیگری دارد كه من در اینجا بآن نمی‌پردازم. لیكن سپس كه در سال 1329 دولت روس اُلتیماتم بایران داد و در نتیجه‌ی آن در تهران مجلس بسته گردید و دستگاه مشروطه برچیده شده و از آنسوی در تبریز و گیلان جنگ و خونریزی رخ داد روسها هر كس را از غیرتمندان بنام ایران بدست آوردند بدار زدند ، ملایان از این فرصت استفاده جسته بكینه‌جویی سختی از آزادیخواهان برخاستند. در تبریز این پیشامد را جشن بزرگی شمارده ملایان بدیدار همدیگر می‌شتافتند و چون بهم میرسیدند بشادمانی مصافحه میكردند و بخدا ستایش و سپاس میگزاردند. ثقـةالاسلام و شیخ‌سلیم و ضیاءالعلما و آقامیرزاعلی كه از جنس خودشان میبودند و در راه غیرت و مردانگی بالای دار رفته اینان بكشته شدن آنان شادمانی می‌نمودند. برای كشور یك چنان گرفتاری پیش آمده همه‌ی غیرتمندان را از خودی و بیگانه ، بحیرت انداخته بود ، و آنان اندك پروایی ننموده تنها بنام آنكه میدان برای خودشان باز شده بود بآن جشن و شادی می‌پرداختند ، و آزادیخواهان را بیدین یا بابی نامیده و مردم عامی را بدشمنی با ایشان برمی‌انگیختند. در تبریز چند داستان ننگینی رخ داده كه باید تبریزیان همیشه سرافكنده‌ی آن باشند. یكی از آنها اینست كه كسانی از خود مردم جلو سالداتها افتاده بر سر آزادیخواهان میبردند و نهانگاه ایشان را نشان میدادند كه سالداتها بگیرند و ببرند و بدار زنند. ضیاءالعلما و شیخ‌سلیم و دیگران بدینسان دستگیر افتادند. مردم را باین ننگین‌كاری ملایان وامیداشتند. بمرد بزرگواری همچون آخوند خراسانی زباندرازیها می‌نمودند ، چرا كه چیزفهم و غیرتمند بود و آن دلبستگی را بایران و استقلال ایران نشان میداد. از این داستانها چندانست كه اگر بنویسم باید چند صفحه را پر گردانم.

بدینسان ملایان چند سال از آزادیخواهان كینه می‌جستند تا شورش روسیه رخ داد و دولت امپراتوری كه پشت و پناه ملایان بود برافتاد. این زمان ملایان از در پوزش و فروتنی درآمدند. در تبریز مجتهد بزرگ (حاجی‌میرزاحسن) نامه‌ای بروزنامه‌ی تجدد نوشت و هواخواهی از مشروطه نمود. از آنسوی آزادیخواهان نیز این زمان كسان دیگری بودند ، و آن خونگرمی و شور آغاز مشروطه از میان رفته بود ، از اینرو دو تیرگی درمیان ملایان و آزادیخواهان نامحسوس گردید ، و بیشتر ملایان خود را به «تجدد» زدند و یك سخنان نوینی برای جلب مردم بیرون آوردند.[1] لیكن در همان حال هر گامی كه بسوی پیشرفت و نیكی كشور برداشته می‌شد اینان با آن مخالفت می‌نمودند چنانكه سالها دبستان رفتن را بیدینی می‌شماردند و همیشه در منبرها میگفتند. چون نامهای برجها برانداخته شده بجای آنها نامهای فروردین و اردیبهشت گزارده گردید مدتها ملایان تعرض میكردند. چون محاضر رسمی ‌برپا شدند آنها زیر بار نمیرفتند و آن را «خلاف شرع» می‌نامیدند چون نظام‌وظیفه اجرا گردید آن آشوب و هیاهو را راه‌انداختند كه نخست در قم اجتماع بزرگی كردند و سپس در تبریز قیام نمودند. یك كلمه باید گفت : در برابر هر گامی كه بسوی نیكی برداشته می‌شد بمخالفت برمیخاستند ، چرا كه مردم عامی را بشورانند و بازار خود را گرم سازند.
این بود رفتار زشت ملایان با كشور و توده. از اینرو چون شاه گذشته بكار برخاست ناگزیر شد اینها را از جلو بردارد. ما چنانكه نوشته‌ایم از هر باره از شاه گذشته خشنود نیستیم و از بی‌پروایی آن شاه بمشروطه و مجلس گله‌مندیم ولی با این حال نیك میدانیم كه آن شاه علاقه بكشور داشت و میخواست یك سپاه نیرومندی پدید آورد و ایمنی را در سراسر كشور فرمانروا گرداند و روگیری زنان و نمایشهای بیخردانه‌ی محرم و مانند اینها را كه دستاویزی به بدخواهان ایران داده مایه‌ی سرزنش و شرمساری شده بود از میان بردارد ، برای فیروزی در این آرزوهای خود ناچار بود كه جلو ملایان را بگیرد و باید گفت حق با او بود. شما میگویید : در زمان او «روحانیت» انقراض یافت. نمیدانم روحانیت چه چیز را میگویید؟!.. آیا آن رفتارهای نافهمانه‌ی ملایان كه افزار دست بیگانگان می‌شدند «روحانیت» بودی؟! من نمیخواهم در اینجا زبان بدگویی باز كنم وگرنه میگفتم : آن ملایان بیشترشان بیدین بودند و مقصودی جز آدم‌فریبی نداشتند باین دلیل كه از یكسو دبستانها را تكفیر میكردند و مردم را از فرستادن بچگانشان بآنها باز میداشتند و از سوی دیگر همگی بچگان خودشان در دبستانها درس خوانده‌اند[2] و امروز در ادارات پهن میباشند آیا این بیدینی نیست؟! آیا این مردم را فریب دادن نیست؟!.

[1] : این سخن تو گویی حال این چهل سال گذشته‌ی ما را بزبان می‌آورد : «سخنان نوینی برای جلب مردم بیرون آوردند». افسوس و صد افسوس که ایرانیان ندانستند این دسته به چه رنگها و نیرنگها تواند درآمد. بی‌جهت نیست که نویسنده در کتاب «گفت و شنید» می‌نویسد : «این مذهب شما رنگ ثابتی ندارد و علمای شما آزادند كه مطابق مصالح دكانداری خودشان هر زمان آن را برنگ دیگری اندازند».
[2] : یكی از ملایان سرجنبان تبریز ، اَنگَجی نامست كه پس از چند سال پسرش را با پول دولت باروپا فرستاد كه درس خواند. او و یا پسر دیگرش بنام محمود بود كه پزشك شد و تا دیرزمانی (تا دهه‌ی60 بلکه بیشتر) در دروازه دولت تهران مطب داشت.
شادروان ثقة‌الاسلام و دیگران
بالای دار از راست بچپ :
1) قدیر 2) ضیاء‌العلماء 3) دایی او 4) صادق‌الملك 5) ثقة‌الاسلام 6) آقا محمد ابراهیم 7) حسن 8) شیخ‌سلیم.
حاجی‌میرزاحسن مجتهد تبریزی
✴️ برخورد مشروطه با شریعت

جنبش مشروطه در ایران از بزرگترین پیشامدهای تاریخی این كشور می‌باشد ، و این جنبش با آنكه ناانجام ماند نتیجه‌های بسیاری را از بد و نیك ـ بیرون داد و در حال كنونی ایران بیش از همه چیز ، آن جنبش كارگر است. پیش از مشروطه انبوه مردم ایران دیندار میبودند و در اندیشه و در همه چیز پیروی از كیش خود می‌نمودندی و كمتر كسی خودسرانه می‌زیستی. آری در آن زمان نیز ـ همچون اكنون ـ بیش از ده كیش جداگانه در این كشور رواج می‌داشت و مردم بیش از ده بخش می‌بودند و دشمنی در میانه بیش از اكنون می‌بود. هرچه هست در آن هنگام پراكندگی باندازه‌ی امروز نمی‌بود و باری پیروان یك كیش اندیشه و باور یكی می‌داشتند و باهم یكزبان می‌بودند.

لیكن چون جنبش مشروطه پیش آمد و تكانی در اندیشه‌ها پیدا شد و مردم معنی پیشرفت یك كشور و راه آن را دانسته و كیشها را جلوگیر آن شناختند ، و از آنسوی دانشهای سودمند اروپا ، با بدآموزیهای زهرآلود آن ، هر دو باهم ، رو بایران آوردند ، و اینها هر یكی از راه دیگری با دین دشمنی می‌نمودند ـ بدینسان كه
🔸دانشها با پندارهای بیهوده‌ی كیشها نمی‌ساخت ، و بدآموزیها بنیاد دین را برمی‌انداخت و هر یكی بنوبت خود مایه‌ی دلسردی مردم از دین می‌گردید ، نیز چون جنبش مشروطه با تكان غیرت ایرانیگری توأم میبود و این خواه و ناخواه داستانهای آغاز اسلام و خونریزیهای عرب و عجم را بیادها می‌آورد و ناگزیر مایه‌ی رنجیدگی مردم از اسلام و كیشهایی كه از آن جدا گردیده می‌شد. پس از همه‌ی اینها چون اروپاییگری رواج یافت و مردم چشم باروپا دوخته چنان دانستند كه برای پیشرفت باید گام بگام پی اروپاییان را گیرند و نیك و بد و سود و زیان همه چیز آنان را فراگیرند و قانونهای اروپا را یكایك در شرق روان گردانند ـ این كجراهی كه خود آسیب بزرگی بود بر خواری دین افزود.

از این پیشامدها نتیجه آن بدست آمد كه انبوه مردم در شهرها و میان درسخواندگان از دین سخت رمیدند و آن را مایه‌ی پس ماندن كشور شماردند. بویژه پس از آنكه یك دسته از ملایان در تهران و دیگر جاها به دشمنی مشروطه برخاستند ، و چیزهای بسیار بیهوده و بی‌ارجی را از دین شمرده و بدستاویز آنها با جنبش مشروطه كه آزادی و وارستگی كشور را دربر میداشت نبرد كردند و آن بدكاریها را از خود نشان دادند كه از یكسو آن بدكاریها بر خواری دین در پیش مردم افزود و از یكسو دشمنی‌ای كه درمیانه پدید آمد زبان مردم را ببدگویی از دین باز گردانید.
🔸بویژه پس از خونهایی كه درمیانه ریخته گردید ، و بویژه پس از ننگین‌كاریهایی كه ملایان و دیگر هواداران دین پس از چیرگی روس نمودند و چنان دشمن بی‌زینهاری را پشتیبان خود گرفته و بنام نگهداری دین با كَننده‌ی بنیاد كشور سازش و دوستی نمودند و دعا و ستایش آشكار دریغ نگفتند. در سالهای هفتم و هشتم مشروطه دشمنی مردم با دین باندازه‌ای بود كه بسیاری چون میخواستند نام و آوازه‌ای پیدا كنند در یك روزنامه‌ای بدگویی زشتی از دین می‌نمودند و هنوز هستند آن كسانی كه از این راه بنام گردیده‌اند و توانگر شده‌اند.

بدینسان در اندك زمانی انبوه آزادیخواهان دین را رها كردند. ولی چون بسیاری از آنان مردان نیكنهادی میبودند و با همه‌ی رمیدگی از دین رفتار و كردارشان دیندارانه میبود و رشته‌ی درستكاری و نیكوكرداری را از دست نمی‌هشتند ، و از اینسوی آزادیخواهی و مشروطه‌طلبی برای آنان راهی میبود و از پراكندگیشان بازمیداشت ، این بود در آغاز كار زیان بسیاری نمودار نشد و كسی پی بچگونگی نبرد. لیكن چون در سال1290 خورشیدی داستان التماتوم روس پیش آمد و بدانسان كه در تاریخ نوشته‌ایم دست و بال آزادیخواهان شكسته گردید و راه كوشش و امید بروی آنان بسته شد ، و سپس نیز با آنكه جنگ جهانگیر 1914 پیش آمده از چیرگی روسیان در ایران كاست با اینهمه چون رشته گسیخته گردیده و در سایه‌ی نیرنگهایی كه بیگانگان در چند سال چیرگی خود بكار زده بودند شور آزادیخواهی از نیرو افتاده و این زمان در میدان یك دسته مردان سودجو و دغلكار پدیدار شده بودند از اینرو آب رفته بجوی باز نیامد و راه امیدی بروی آزادیخواهان راستین باز نشد ، و از این هنگامها بود كه زیان بیدینی رو بنموداری نهاد.
(510433)
نزدیک ساعت 6 بامداد امروز 18/10/98 هواپیمای سفر تهران - کیف ، خط هوایی «اوکراین اینترنشنال» تنها چند دقیقه‌ای پس از برخاستن از فرودگاه امام در صباشهر (در گزارشی دیگر : پرندک) از پیرامونهای تهران سقوط کرد و افسوسمندانه همه‌ی ۱۷6 تن مسافر و کارکنان آن در این پیشامد جان باختند.
از جان باختگان ۳۲ تن بیگانه و بازمانده ایرانی‌ بوده‌اند.
هواپیما در بیابان افتاده و به خانه‌ها و مردم آسیبی نرسیده است.
پایگاه اینترنتی سیمپل فلایینگ ، مدل این هواپیما را بوئینگ ۸۰۰- 737 گفته که ساخت شرکت هواپیماسازی بوئینگ آمریکاست و تنها سه سال از عمر آن می گذرد.
(منبع خبر : ایسنا)
به جان باختن مسافران و کارکنان هواپیما اندوه میخوریم و برای خانواده‌های درگذشتگان شکیبایی آرزومندیم.
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست پنجم 45

از سخن خود دور نیفتیم : باور من درباره‌ی اسلام و بنیادگزار آن همان بوده که گفته‌ام. آن مرد پاک برانگیخته‌ی خدا می‌بود و بآن راهنماییها با نیروی خدایی می‌پرداخت. قرآن کتاب ورجاوندیست1 و نزد ما گرامیست.
چیزی که هست این باورها دلیل آن نبوده که از ناسازگاری آشکاری که در میانه‌ی برخی از آیه‌های قرآن با دانشهاست چشم پوشم. دلیل آن نبوده که بدستاویز آن آیه‌ها با دانشها دشمنی نمایم. اگر می‌گویند : چرا سخنانی که با دانشها نمی‌سازد در قرآن گفته شده؟.. می‌گویم : ما در این باره پاسخی را که بایستی دهیم داده‌ایم. پاکمرد عرب از دانشها همان می‌دانسته که در زمان او می‌بوده ، و این کمی[=نقص] او نمی‌بوده. این هَنایشی در کار راهنمایی او نمی‌داشته. بهر حال ما در کتابهای خود ، آنچه در این زمینه‌ها گفتنیست گفته‌ایم. برانگیختگی را معنی کرده ، فَرهِش را زندیده2 ، جای تاریک نگزارده‌ایم.
به بدخواهان نیز می‌گوییم : این پاسخیست که ما داده‌ایم. اگر شما این را نمی‌پسندید ، خودتان پاسخ دهید. خودتان دشواریهای قرآن را باز کنید. اگر پاسخ شما آنست که «دانشها نفهمیده‌اند» ، باشد. از شما جز آن نسزیدی. بگفته‌ی دکتر شمیل : «عذرکم جهلکم».
بهر حال آنچه نمی‌سزیده و نسزد این خیره‌روییست که با ما می‌کنید. این زباندرازیها و بیفرهنگیهاست که در این دفتر کرده‌اید. اگر شما پاسخهای ما را درباره‌ی دشواریها‌ی قرآن نمی‌پسندید ، نپسندید. بگفته‌ی قرآن : «لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ»3.
اگر پندار شما آنست که باید پاسخ‌دهنده تنها من باشم ، این پندار بسیار بیجاست. اگر شما می‌خواهید پاسخ را من دهم ولی بدلخواه شما ، این یک چشمداشت بسیار بیخردانه است.
من از راز درون شما آگاهم : شما می‌خواهید من بدانسان که اروپاگری را شکستم ، بدانسان که بمادّیگری پاسخهای بُرنده دادم ، بدانسان که در برابر هایهوی ادبیات و خیام‌بازی ایستادم ، در اینجا نیز در برابر دانشها ایستم و پاسخهای بُرنده دهم و خواست شما را پیش ببرم. ولی این کاریست که نتواند بود و من نیز نتوانم. این «معجزه» طلبیدن از منست. شما با آنکه بگفته‌ی خودتان بمن باوری نمی‌دارید ، نشدنی‌ترین معجزه را از من می‌طلبید.
داستان شما داستان ملانصرالدینست که چون وامدار می‌بود و بستانکاران هر روز بدر خانه‌اش می‌آمدند ، او دنبال وکیل فرستاده و با او چنین می‌گفت : «احمد بیک ، هیچ قانونی نیست که آدم بدهکار باشد و ندهد؟..» و چون احمد بیک پاسخ می‌داد که چنان قانونی نیست و نتواند بود ، خشمناک می‌شد و پرخاش می‌کرد.
شما نیز می‌گویید : یک راهی پیدا کن که دانشها را نپذیری ، و من چون می‌گویم چنان راهی نیست و نتواند بود ، باین زباندرازیها برمی‌خیزید.

1ـ وَرجاوَند = ارجمند از دیده‌ی دین و خداشناسی ـ و
2ـ زندیدن (همچون خندیدن) = شرح دادن ـ و
3ـ سوره‌ی کافرون (109) ، آیه‌ی 6 : دین شما برای شما و دین من برای من. ـ و
✴️ زبان ایرانی 76
🔶 عنوانهاي بيجا و پوچ

(تکه‌ی دو از سه)
فصل هفتم
در عناوين
مادّه‌ي اول ـ كليه‌ي عناوين موجوده ملغي و بجاي آنها بطريق ذيل استعمال خواهد شد :
الف :
شاهنشاه ايران اعليحضرت همايون شاهنشاهي
ملكه‌ي ايران عليا حضرت
وليعهد ايران والاحضرت همايوني
شاهپورها و شاهدختها والاحضرت
ب :
رئيس الوزرا ـ رئيس مجلس شوراي ملي ـ وزراء و سفراء كبار ـ ولاة وزراي مختار ـ كفيلهاي وزارتخانه‌ها ـ رؤساي ادارات مستقل و معاونين وزارتخانه‌ها جناب ـ و در موقع خطاب جنابعالي ـ سايرين بلا استثناء آقا يا خانم ـ و در موقع خطاب ـ شما.
تبصره ـ شاغلين سابق مقامات مذكوره در قسمت «ب» نيز داراي عناوين فوق خواهند بود.
ماده‌ي دوم ـ عناوين شهرها مثل دارالخلافه‌‌ي طهران و وزارتخانه‌ها مثل وزارت جليله‌ي داخله و ادارات مثل اداره‌ي محترمه‌ي صحيه ـ يا پستخانه‌ي مباركه و غيره بكلي موقوف است.
ماده‌ي سوم ـ انواع عناوين و صفاتي كه قبل از اسم گزارده مي‌شد مثلاً حضور مبارك يا مقام منيع و ساحت محترم و غيره يا آنچه بعد از اسم گزارده مي‌شد از قبيل شيداله اركانه و دامت عظمته و غيره و كلمات مشرف گردد و غيره ملغي است و منحصراً قبل از عنوان اعليحضرت همايون شاهنشاهي و عليا حضرت و والاحضرت همايوني كلمه‌ي پيشگاه استعمال مي‌شود.
ماده‌ي چهارم ـ عناوين از قبيل ميرزا و خان و بيك و امير چه قبل از اسم و چه بعد از اسم بايد متروك شود.
ماده‌ي پنجم ـ عناوين سلاطين و رؤساي جمهور و مأمورين ممالك خارجه از قرار ذيل است :
1ـ عنوان امپراطور اعليحضرت امپراطوري
2ـ عنوان پادشاهان اعليحضرت
3ـ عنوان وليعهدها ـ نايب السلطنه‌ها ـ پرنسهايي كه سلطنت ميكنند و نظام حيدرآباد و مهاراجه‌هاي نيم‌مستقل كه در هندوستان سلطنت دارند : والاحضرت.
4ـ رؤساي جمهور حضرت
5ـ رؤساي وزراء ـ رؤساي مجلسها ـ وزراء ـ سفراي كبار ـ وزراي مختار : جناب.
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی هفتادوسوم)

🔶خرده‌گیری و پاسخ آن
(بخش 3 از 4)

از تاریخ درگذریم : من میخواهم از شما كه هم از ملایانید و هم در مشروطه پا درمیان داشته‌اید پرسشهایی كنم و من خواهشمندم از پاسخ خودداری ننمایید.

ملایان میگویند : حكومت حق ماست و مردم باید پیروی از ما كنند فرمان از ما برند. میگویند باید بجای مالیات ، زكات و مال امام بما پردازند. من از شما می‌پرسم :

1) آیا این سخن را میتوان پذیرفت؟!.. امروز كه حكومت یكتنه (فردی) بیكبار از میان رفته و در سراسر جهان حكومت دمكراسی برپاست آیا میتوان پذیرفت كه كسانی بگویند حكومت حق ماست؟!.. از آنسوی سرمایه‌ی ملایان چیست؟!.. آیا جز آنست كه زبان عربی یاد میگیرند و فقه و اصول میخوانند؟!.. آیا با این سرمایه كسی سزاوار فرمانروایی بدیگران میگردد؟!.. گرفتم كه ایرانیان این سخن را پذیرفتند و حكومت را بدست ملایان سپردند آیا جهانیان با چه دیده در اینان خواهند نگریست؟!..

2) چنین انگارید كه این دعوی از ملایان پذیرفته شده و ایرانیان میخواهند در زیر فرمانروایی یك مجتهدی زندگی كنند ، امروز كه دست كم سه‌هزار تنها مجتهد هست آیا كدام یكی از آن فرمانروا برگزیده خواهد شد؟!.. اگر مقصود آنست كه چنانكه اكنون هست همگیشان فرمان رانند آن مایه‌ی هرج و مرج خواهد بود ، اگر میخواهند یك تنی را از میان خود برگزینند بسیار خوب همین كار را بكنند تا بدانیم كه خواهند توانست. این بیگمان است كه هیچكس از آنان گردن بدیگری نخواهد گزاشت و هر یكی جز خود دیگری را شایسته‌ی فرمانروایی و سررشته‌داری نخواهد دانست. چنانكه همین اكنون رفتارشان همانست. از بس پاكدل و «روحانی»اند هر یكی جز خود را نمی‌شناسد.

3) گرفتم كه پاكدلی نمودند و یكی را از میان خود (مثلاً حاجی‌میرزاحسین نایینی را) برگزیدند و مردم نیز پذیرفتند و شاه ایران نیز بنام عقیده‌ی مذهبی (كه می‌شنویم علاقه‌ی بسیار دارد) از جایگاه خود چشم پوشید و آقا را از نجف بایران خواستند و با هلهله و شادی بتهران آوردند و كاخ پادشاهی را برایش تهی ساختند آیا كشور را چگونه راه خواهد برد؟!.. نه آنست كه باید وزارت جنگ و دیگر وزارتخانه‌ها و اداره‌ها را بهم زند و از مالیات چشم پوشی كند و همه‌ی قوانین را كنار گزارد و بجای آنها از طلبه‌ها «جُند شرعی» بیاراید ، و برای رفع اختلافات ، قضاتی از فقیهان برگمارد ، بجای پاسبان و كاركنان شهربانی عدولی را برای امر بمعروف و نهی از منكر و اجرای حدود وادارد؟!.. نه آنست که باید از گاو و گوسفند و شتر زكات بطلبد؟!.. نیك اندیشید كه تا چه ‌اندازه خنك و بیمعنی است! این سخنان برای پیس و صحنه‌ی تئاتر خوبست نه آنكه كسانی عنوان كنند و بدستاویز آنها یك توده‌ی بیست‌ملیونی را بخاك سیاه نشانند!

كسانی كه میگویند : این دولت غاصب است و حكومت حق علماست باین پرسشها پاسخ دهند. پاسخ دهند تا بدانیم چه میگویند؟! پاسخ دهند كه اگر پذیرفتنی است بپذیریم.

من میخواهم این دوتیرگی از میان برخیزد. اگر ملایان میتوانند حكومت را راه برند بیایند رشته‌ی كارها را بدست گیرند[1] و مردم نیز گردن گزارند. اگر نمیتوانند دست از آن سخن بردارند و بیش از این مایه‌ی بدبختی یك توده نباشند.

آن كسانی كه در منبر یا در پایین میگویند : مالیات دادن بدولت گناه است ، سرباز دادن گناه است ، كسی كه در جنگهای دولتی كشته شود مرتد از جهان رفته ، میگویند : اگر كسی مال دولت را بدزدد تقاص كرده گناهی برو نیست ـ بهتر است بما پاسخ دهند كه آیا دولتی باشد یا نباشد؟!.. اگر میگویند نباشد پس كشور را كه اداره كند؟!.. بمردم كه ایمنی دهد؟!.. دست بیدادگران و تاراجگران را كه برتابد؟!.. اگر میگویند دولت باشد پس چگونه مردم را از دادن مالیات و پذیرفتن سربازی بازمیدارند؟!.. خواستارم باینها پاسخ دهید.

بسیار شگفت است كه اگر ملایی دزد بخانه‌اش بیاید یكسره بكلانتری می‌شتابد و با پرخاش و تندی دادخواهی میكند. ولی از آنسوی میگوید : كار اینها خلاف شرعست ، پولی كه میگیرند حرامست ، اینها روز قیامت بدوزخ خواهند رفت. آن پاسبانی كه شب تا سحر بیداری میكشد و در سایه‌ی بیداری او مردم آسوده میخوابند ملا میگوید بدوزخ خواهد رفت. من نمیدانم باین تناقض‌گویی و تناقض‌كاری چه بگویم و چه نام دهم. خواهشمندم شما آقای «الداعی عبدالله» مرا از این تحیّر بیرون آورید.
[1] : خوانندگان پروا کنند که کسانی آگاهانه یا ناآگاهانه (خدا میداند) این سخن را تحریف کرده از زبان کسروی دروغی بدینسان ساخته‌اند : «ایرانیان یک حکومت به ملایان بدهکارند». زبان دروغگویان بریده باد!
آیا در گفتارهای کسروی هیچ دیده‌اید او بخواهد مردم سر به تاریک‌اندیشیها فرود آورند؟! یا بجای پیروی از خرد ، ایشان را به پیروی از کیشهای پوچ بخواند؟! گویا این دغلکاران می‌پنداشته‌اند کتاب داوری (شیعیگری) و دهها گفتاری که کسروی در زمینه‌ی کیشها و ملایان نوشته به دست مردم نخواهد رسید و دغلکاری و دروغگویی ایشان آشکار نخواهد گردید.
افسوسمندانه اینترنت و فضای مجازی میدان پهناوری برای دروغسازان و دغلکاران گردیده. از آنسو ، ایرانیان «درسخوانده» هنوز تا این اندازه خردمند نگردیده‌اند که به راست و ناراست سخنان پروا کنند و پیام‌رسانِ دروغها و دغلها نگردند. تنها این یک دروغ نیست. دروغهای دیگر نیز ساخته‌اند. شما می‌بینید ما هیچ سخنی را ازو بی‌آنکه جایش بنویسیم نمی‌آوریم تا خوانندگان خو گیرند بسخن بی‌منبع پروا نکنند. گذشته از آنکه پیمانها ، پرچمها و دیگر نوشته‌های آن یگانه مرد را نیز گرد آورده و در این کانال در دسترس همگان گزاشته‌ایم.
Haqãyeqe zendegi - tarbiat + jang.pdf
208.4 KB
«حقایق زندگی ـ تربیت + جنگ» عنوان هشتمین دسته از گفتارهای پرچم روزانه است که در این فایل یکجا گرد آورده‌ایم.
ماهنامه‌های سال 22 و 23 و برخی از سال 24
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست پنجم 46

سوم : آنان گذشت زمان و پیشرفت ما را بدیده نمی‌گیرند. چون خودشان همچنان ایستاده‌اند ، می‌پندارند که ما نیز ایستاده‌ایم و گامی برنمی‌داریم.
چنانکه در جای دیگر نیز گفته‌ام ، ما می‌بایست این راه را گام بگام پیماییم و زمینه برای فهمها و خردها آماده گردانیم. در سال 1312 که ما بنوشتن پیمان آغاز کردیم ، بدترین گمراهی در شرق اروپاگری می‌بود ، ما هم نخست بآن پرداختیم و یک سال کمابیش در آن زمینه گفتارها می‌نوشتیم. سپس بهایهوی ادبیات که نادانی نیرومند دیگری می‌بود پرداخته آن را شکستیم. سپس از یکسو بگفتگو از خرد و اینکه در جهان آمیغهایی هست و راهی باید بود درآمده ، از سوی دیگر در برابر بیدینی هواداری از دینها نشان داده ، این بازنمودیم که دینها از روی بنیاد استواری بوده و آنچه بسیاری از دانشمندان درباره‌ی دینها پنداشته و آنها را بیپا شناخته‌اند ، راست نمی‌باشد.
پس از این زمینه‌سازی که دیرزمانی بآن می‌کوشیدیم ، باسلام پرداخته از یکسو خواستیم پایه‌دار بودن آن دین را نشان دهیم ، و از یکسو آن را بگوهرش بازگردانیده بمسلمانان روشن گردانیم که دین اسلام چه می‌بوده.
این یکی از کارهاییست که ما می‌بایست بانجام رسانیم و در همین هنگامست که در پیرامون اسلام گفتارهای فراوان نوشته‌ایم. در همین هنگامست که قرآن را بداوری پیشنهاد کرده‌ایم. زمانی که ما باین کار می‌کوشیدیم ، پاکدینی هنوز نمی‌بود و ما از آن سخنی نمی‌داشتیم. بلکه همه‌ی سخن ما از اسلام و استواری بنیاد آن می‌بود. پس از انجام این کار بوده که بسخن از پاکدینی پرداخته و آن را بروی پایه‌های اسلام بنیاد گزارده‌ایم.
این همان راهست که پیش از ما بنیاد گزار اسلام پیموده. کسانی اگر تاریخ اسلام را نیک جویند و از قرآن جستجو کنند ، خواهند دید آن مرد بزرگ نخست که برخاسته با بت‌پرستی و بیدینی نبرد آغازیده و پیاپی بت‌پرستان را نکوهیده. پس از دیرگاهی که در این زمینه می‌کوشیده ، این بار بیاد «حَنَفیگری» که در عربستان شناخته می‌بود و آن را دین ابراهیم می‌شماردند پرداخته و مردمان را بآن خوانده. قرآن پر است از آیه‌هایی در این باره : «دِينًا قِيَمًا مِّلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا»1 ، «وَاتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا»2 ، «فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا»3.
«حُنَفاء» یا پیروان حنفیگری گروهی از عرب می‌بودند که در تاریخ شناخته می‌باشند و مرا در اینجا فرصت گفتگو از آنها نیست.4 چنانکه گفتم چون چنین دینی در عربستان می‌بود ، پیغمبر اسلام می‌بایست راست بودن آن را روشن گرداند و همبستگی کار خود را با آنان بازنماید وآنگاه اسلام را بروی آن بنیاد گزارد و همین کار را کرده است.

1ـ دین راستی ، دین ابراهیم پاکدلانه. [سوره‌ی انعام (6) ، آیه‌ی 161]
2ـ پیروی کن دین ابراهیم را پاکدلانه. [سوره‌ی نساء (4) ، آیه‌ی 125]
3ـ پیروی کنید دین ابراهیم را پاکدلانه. [سوره‌ی آل عمران (3) ، آیه‌ی 95]
4ـ درباره‌ی آنها نوشته‌ای در سال ششم پیمان شماره‌ی 8 چاپ شده.
✴️ زبان ایرانی 77
🔶 عنوانهاي بيجا و پوچ

(تکه‌ی سه از سه)
ولي در اينجا نكته‌هاي چندي را بايد بازنمود :
نخست چنانكه خان و ميرزا و امير و بيك و حضرتعالي و جناب مستطاب و دامت شوكته و زيد اجلاله و مانند اينها از ميان رفت بايد «عرض ميكنم» و «قربانت شوم» و «روحي فداك» و «معزي‌اليه» و «معظم‌له» و «مخلص» و «بنده» و «ارادتمند» و «مشاراليه» و «ضعيفه» و «چاكر» و «كمينه» و «دعاگو» و بسيار مانند اينها كه همگي يادگار دوره‌هاي زبوني و بدبختي ايرانيان است نيز از ميان برداشته شود و دامن زبان فارسي از اين چركها و ننگها پاك گردد.
بلكه بايد «استاد معظم» ، «فيلسوف شهير» و «مدير بي‌نظير» و مانند اينها همگي از پشت سر «حضرت مستطاب اجل» راه برگيرند و زبان فارسي را از آسيب خود آسوده گردانند.
بايد پس از اين ايرانيان هرچه بتوانند بپاكي دل بكوشند و به هر اندازه كه از اين ننگين‌كاريها و نمايشهاي چركين ميكاهند بر سادگي و پاكيزگي دل بيفزايند. هزار نفرين بر قرنهاي شوم گذشته كه اين سرزمين را بدينسان آلوده گردانيده.
دوم : سرچشمه‌ي همه‌ي اين چركين‌كاريها خوي چاپلوسي بوده كه بايستي هر كس در برابر زبردست‌تر از خود «چاكر خانه‌زاد» و «غلام حلقه بگوش» و «بنده‌ي بندگان آقا» باشد و جز «با آستان بلند بندگان او» گفتگو نتواند كرد. كنون هم ما اگر چاره‌ي چاپلوسي و فرومايگي را نكنيم باز يك رشته عنوانهاي نوين ديگري پديد خواهد آمد. اگر در زمانهاي گذشته عبارتهاي غلام و چاكر و حضرت و مانند اينها را ابزار كار خود مي‌گرفتند اين زمان ابزارهاي نويني ديگر پيدا خواهند كرد و ننگهاي ديگر پيش خواهند آورد.
بايد بكوشيم بايرانيان درس آزادگي بدهيم. بايد تلاش كنيم ريشه‌ي چاپلوسي را از ايران براندازيم. بايد باينان بفهمانيم كه دوستاري و هواخواهي و نيكخواهي بايد در دل جاي گزيند نه تنها بر سر زبان باشد. اگر كسي را دوست مي‌داريد مهر او را در دل جا داده مهرباني ازو دريغ نگوييد و در سختيها و افتادگيها دستگيري نماييد و هرگز بدي بَرو روا نداريد. اگر كارهاي تاريخي پادشاهي شما را شيفته گردانيده از درون جان هواخواه او باشيد و هميشه از خدا فيروزي و برتري او را خواستار شويد. به هر حال بستايش زباني برنخيزيد كه مقصودتان رسيدن بگوش او و كسانش باشد زيرا اين كار چاپلوسي است و يقين بدانيد كه مردان فيروزمند هرگز فريب زبانبازي شما را نمي‌خورند وانگاه چون شما كسي را با زبان مي‌ستاييد و در دل خود پيشرفت كار خود را مي‌خواهيد ، بيگمان آن كس از شما دل‌آزرده خواهد بود و شما از چاپلوسي خود جز زيان سودي نخواهيد برد. در اين باره سخن بسيار است و ما مجال گفتگو بيش از اين را نداريم.
نكته‌ي سوم آنكه برداشتن خان و ميرزا يا ديگر لقبها و عنوانها اثرش براي امروز و آينده ميباشد و براي گذشته اثري نخواهد داشت. بدينسان كه اگر ما تاريخ ايران را مي‌نويسيم ديگر نبايد از نامهاي گذشتگان هم اين كلمه‌ها براندازيم بلكه بايد آنها بجاي خود بماند. اين سخن را براي آن مي‌نويسيم كه كسي نامه‌اي نوشته بما ايراد مي‌گيرد كه با همه‌ي بدگويي از لقب و عنوان باز خودتان در تاريخ آذربايجان همه را با لقب ياد مي‌كنيد ميگويد : چرا بجاي آقاي محتشم‌السلطنه «آقاي اسفندياري» نمي‌نويسيد؟ مي‌گوييم ما از هر زماني كه سخن مي‌رانيم بايد از هر باره عبارتهاي آن زمان را بكار ببريم و نامها را جز بدانسان كه بوده ياد نكنيم. ما هرگز نخواهيم توانست «خواجه نظام‌الملك» وزير ملكشاه را «آقاي نظام‌الملك» بگوييم يا لقبش را انداخته نامش را ياد نماييم. همچنان «شاه‌عباس» را «عباس‌شاه» نمي‌توانيم خواند و «ستارخان» را «آقا ستار» نمي‌توانيم گفت.
در تاريخ آذربايجان هم ناگزيريم نامها را بدانسان كه آن روز بوده بياوريم و اگر اين نكنيم درخور ايراد خواهد بود.
اين لقبها و عنوانها كه در تاريخ بازمي‌ماند بهترين نشانه خواهد بود كه در سايه‌ي پراكندگي كار ايران در قرنهاي گذشته ، خردها چندان پست گرديده و ناداني چندان چيره شده بوده كه كساني پايبند عنوانهاي پوچ مي‌شده‌اند و بر آنها اثر بار ميكرده‌اند. بلكه آن را كار مهمي شمرده برايش قاعده يا آييني پديد آورده بودند كه اگر كسي بجاي «حضرتعالي» بيكي «جنابعالي» مي‌گفت آن كس برمي‌آشفت و آن را اهانتي بر خود مي‌پنداشت. اگر در عنوان نامه بيكي بجاي «قربانت شوم» ، «فدايت شوم» مي‌نوشتند صد گله از آن برميخاست. اين بود اندازه‌ي پستي خردها.
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی هفتادوچهارم)

🔶خرده‌گیری و پاسخ آن
(بخش 4 از 4)

امروز توده‌ها باهم در نبرد بسیار سختی هستند و زندگانی رُویه‌ی جنگ و كشتار بخود گرفته ... اینست در همه‌ی كشورها مردم ، چه زن و چه مرد ، چه پیر و چه جوان بدولت خود پشتیبانی می‌نمایند و جان و دارایی در راه آن دریغ نمیگویند.

ببینید دخترهای روسی رخت سربازی پوشیده همدوش شوهران و برادران خود برای جانفشانی در راه مقاصد دولت آماده گردیده‌اند. در خیابانهای تهران و قزوین و تبریز چشم باز كرده این دختران جانباز را تماشا كنید. این نمونه‌ای از دلسوزی و علاقه‌مندی توده‌های دیگر بكشور و دولت خودشان میباشد.

در چنین هنگام جهان ، ملایان در ایران بالای منبر میروند و داد میزنند : مردم بدولت مالیات نپردازید ، بسربازی نروید ، اگر در جنگ دولتی كشته شوید مرتد هستید ، اگر پول دولت را بدزدید با اجازه‌ی علما تقاص كرده‌اید. پس از سالیان دراز كه زنان ایران از توبره‌ی سیاه [1] بیرون آمده‌اند و میتوانند در این روزهای سخت شریك درد و گرفتاری مردان خود باشند ، آخوندها میكوشند كه دوباره آنان را بدرون توبره بیندازند.

اینها درخور خاموشی نیست. باید باینها چاره كرد. این سخنان زهر است كه بخورد توده داده می‌شود. باید موضوع یكرویه[=قطعی] گردد. اگر سخنان ملایان راستست و دلیلی برای گفته‌های خود دارند باید حكومت بدست آنان سپرده شود كه اداره كنند ، و اگر راست نیست و دلیلی ندارد ، و یا نمیتوانند حكومت را اداره كنند باید هرچه زودتر جلو آنان گرفته شود.

اینجا جای تسامح نیست. اینجا پای زندگانی بیست‌ملیون مردم درمیانست. برای آنكه دانسته شود آن گفته‌های ملایان چه نتیجه‌های زشتی را درپی دارد داستانهایی یاد میكنم :

دو سال پیش من به تبریز رفته بودم آقای احمد كاوه‌ كه آن روز رییس مالیات بر درآمد تبریز بود و امروز رییس دارایی اقتصادی آنجا میباشد و تبریزیان و اسپهانیان و دیگران از اندازه‌ی پاكدلی و راستگویی او آگاهند با یك شگفتی این داستان[را] بازگفت : یكی از بازرگانان توانگر تبریز بایستی سی ‌و چند هزار ریال مالیات بر درآمد پردازد و چون نمی‌پرداخت گفتم فشار آورند و سخت گیرند و شبانه دیدم همان توانگر بخانه‌ی من آمد و پول از كیف خود درآورد و بجلو من گزاشت و گفت : «این سی‌ و چند هزار ریال است كه میخواهید. من نادار نیستم. این پول را بخودت میدهم بدولت نمیدهم. مذهبم مرا نهی كرده» این را گفت و برخاست و من درماندم كه باو چه بگویم و فردا دستور دادم رسید برایش فرستادند.

نیك اندیشید كه بدآموزیها چه نتیجه‌ای را داده. مرد تیره‌درون میخواهد رشوه بدهد ولی مالیات نپردازد و میگوید : «مذهبم مرا نهی كرده» شما از اینجا پی برید كه چرا در ایران همیشه بخشی از مالیات لاوصول میماند.

یك سیدی از تبریز بتهران آمده چون پسرش از كاركنان وزارت دارایی است بنام آنكه نان او از پول دولت و خود حرامست بخانه‌ی او نرفته و چون خود نیز پیر است و تاكنون عادت بكار و پیشه نداشته ناچار از این و از آن پول می‌طلبد و زندگی بسر می‌برد. مرد نادان گدایی و آبروریزی را بخوردن نان یك كاركن دولتی ترجیح میدهد.

از این داستانها صدها و هزارها توان نوشت و زیانش نیز بیشتر از آنست كه من در اینجا توانم یاد كرد.

یكی از بزرگترین علل بدبختی ایرانیان همینست. اینكه پس از سی‌وهفت سال كه از تاریخ جنبش مشروطه میگذرد ، هنوز یكی از هزار تن معنی درست مشروطه را نمیداند ، اینكه انبوه مردم بكشور و توده علاقمندی ندارند ، اینكه امروز این بدبختی بكشور رو داده كه در سالی كه از آسمان باریده و از زمین روییده مردم گرسنگی میكشند و در هنگامی كه تازه خرمنها برداشته شده در جلو نانواییها ازدحام می‌شود علت بزرگ آن همینست. یك مردمی كه پشتیبانی از دولت نمی‌نمایند بلكه خود را مؤظف از كارشكنی میدانند خواری و زبونی به پیشانی آنان نوشته شده و بیگمان در این جنگ و كشاكش لگدمال و نابود خواهند گردید.

اینست دوباره می‌نویسم : باید باین چاره كرد. دوباره می‌نویسم : شما یا خود ملایان به پرسشهای من پاسخ دهید. پاسخ دهید كه ببینیم اگر حكومت حق شماست ما نیز بیاوری كوشیم و این دستگاه را برانداخته سررشته‌ی كارها را بدست شما دهیم. اگر حق با شما نیست و یا نمی‌توانید آن نیز دانسته گردد و راه روشن باشد. به هر حال چشم براه پاسخ خواهم بود.
(پرچم روزانه شماره‌های 219 تا 222)

[1] : توبره‌ی سیاه یا کفن سیاه ، نامی که به چادر داده‌اند.

🔸کوشاد تلگرام : این گفتارِ كوتاه و فشرده نكته‌های ارجدار چندی را دربر دارد كه می‌باید از آنها جداگانه سخن راند. اینست از فردا به آنها می‌پردازیم.