✴️ پیمان یک نوسال
🔸دفتر پرچم : چون برخی نوسالان ـ از دختران و پسران ـ نوشتههایی میفرستند و پیمانهایی میگزارند چنین گُزیریده[تصمیم گرفتن] شده كه این پیمانها پذیرفته شود. ولی پیداست كه دستهی جداگانه بوده دستورهای جداگانه خواهند داشت.
راهنمای ارجمند ، از این راه دور سهشهای پاكدلانهی خود را ارمغان میگردانم.
مدت یك سال است كه كتابهای پاكدینی را میخوانم و آمیغهای آن را دریافتهام.
اگرچه من كودك13سالهای هستم ولی با این كمی سال با آفریدگار خود پیمان میبندم كه در این راه باندازهی توانایی خود كوشش نمایم چنانكه تاكنون چند تن از همسالان خود را به نشست همراه بردهام. من بكمك برادر بزرگم محمد جزایری باین راه خدایی آشنا گردیدهام. از ایشان بسیار سپاسگزارم.
اهواز بیژن جزایری
(دفتر آبانماه 24)
🔸دفتر پرچم : چون برخی نوسالان ـ از دختران و پسران ـ نوشتههایی میفرستند و پیمانهایی میگزارند چنین گُزیریده[تصمیم گرفتن] شده كه این پیمانها پذیرفته شود. ولی پیداست كه دستهی جداگانه بوده دستورهای جداگانه خواهند داشت.
راهنمای ارجمند ، از این راه دور سهشهای پاكدلانهی خود را ارمغان میگردانم.
مدت یك سال است كه كتابهای پاكدینی را میخوانم و آمیغهای آن را دریافتهام.
اگرچه من كودك13سالهای هستم ولی با این كمی سال با آفریدگار خود پیمان میبندم كه در این راه باندازهی توانایی خود كوشش نمایم چنانكه تاكنون چند تن از همسالان خود را به نشست همراه بردهام. من بكمك برادر بزرگم محمد جزایری باین راه خدایی آشنا گردیدهام. از ایشان بسیار سپاسگزارم.
اهواز بیژن جزایری
(دفتر آبانماه 24)
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست پنجم 47
اکنون اگر کسانی بخواهند از در بدخواهی درآیند و همچون نویسندگان این دفتر موشکافیهای ناپاکدلانه کنند توانند ایراد بسیار گیرند. توانند گفت : چرا در قرآن از یکسو به «حنفیگری» خوانده و از یکسو چنین گفته : «وَمَن يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِينًا فَلَن يُقْبَلَ مِنْهُ»1. آیا اسلام با حنفیگری یکی میبوده؟!. آیا در حنفیگری حج و جهاد و نماز هفده رکعتی و اذان و اقامه و داستان بهشت و دوزخ و مانند اینها میبوده؟!. آیا چنین سخنی درخور پذیرفتنست؟!
همچنین توانند گفت : قرآن از یکسو میگوید : جز اسلام پذیرفته نیست و از یکسو پیغمبر به بتپرستان مکه میگوید : «لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ». بآنان سزا میشمارد که در بتپرستی بازمانند.
باز توانند گفت : چرا در قرآن میگوید : «مَا نَنسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِّنْهَا»2. «نسخ» برای چه بوده؟!. آیا خدا نمیتوانست از نخست یک چیزی فرستد و آن را پایدار گزارد؟!.
این ایرادها را ناپاکدلان توانند گرفت. ولی هیچ کدام راست نیست. چنانکه گفتیم بنیادگزار اسلام راه را گام بگام پیموده تا زمینه را برای بنیادگزاریهای خود آماده گردانیده. این گفتهها هر کدام در زمان دیگری و در جایگاه دیگری بوده.
گذشته از همهی اینها ، کسی که خود را برنجهای بسیار سختی انداخته برای آنکه با گمراهیها نبرد کند و جهانیان را چند گامی پیش برد ، آیا پستی و بیآزرمی نیست که کسانی بآن کار بسیار بزرگ او ننگریسته ، از راه رشک و گردنکشی بکارشکنی پردازند و اینگونه موشکافیها کنند؟!. آیا بچنین کسانی ارج آدمیگری توان گزاشت؟!.
در این باره بیش از این پیش نمیروم و آنچه را که میباید در پایان گفتارها بگویم آنست که در این دفتر گاهی نیز نامههایی را یاد میکند که من بکسانی نوشتهام. من نامه اکنون هم نویسم. در تبریز هم یکی بحاجی عباسقلی واعظ چرندابی و دیگری بیک شاعر بسیار پلیدی که از بردن نامش ننگم میآید ، نامههایی نوشتهام که در این دفتر گاهی یاد میکند.
ولی از کجا میتوان دانست که جملههایی که میآورند راست است؟!. از کجا میتوان باور کرد که پس و پیش نکرده یا کم و بیش نگردانیدهاند؟. همگی میدانید که آنان دروغ را در راه کیش خود ناسزا نشمارند. آنگاه در همین ایرادگیریها نمونههایی بدست دادهاند. آن را میدانید که آخوندی در تهران هوچیگری بزیان ما راه انداخته بود. او نیز جملههایی را از یک نامهای آورده و برای آنکه معنی را دیگر گرداند واژهی «جز» را انداخته بود. نیز نوشتهای بنام درفش که در همان تبریز بچاپ رسیده این جمله را که ما در «یکم آذر» نوشتهایم : «این یک شاهراه خداییست» دیگر گردانیده و چنین آورده : «این یک شاهراه خدا نیست». اینها را میکنند که اگر کسی ایراد نگرفت نیرنگیست بکار بردهاند ، و اگر کسی ایراد گرفت بگویند غلط چاپخانه بوده.
کسانی که تا باینگونه چیزها پایین میآیند چه دوری میدارد که نامه را بدلخواه خود پس و پیش یا بیش و کم گردانند؟!.
1ـ هر که جز اسلام دینی خواهد از او پذیرفته نشود. [سورهی آل عمران (3) آیهی 85]
2ـ سورهی بقره (2) ، آیهی 106 : آنچه براندازیم از آیهها یا از یاد بریمش بیاریم بهتر از آن یا مانند آن را. ـ و
🔶 نشست پنجم 47
اکنون اگر کسانی بخواهند از در بدخواهی درآیند و همچون نویسندگان این دفتر موشکافیهای ناپاکدلانه کنند توانند ایراد بسیار گیرند. توانند گفت : چرا در قرآن از یکسو به «حنفیگری» خوانده و از یکسو چنین گفته : «وَمَن يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِينًا فَلَن يُقْبَلَ مِنْهُ»1. آیا اسلام با حنفیگری یکی میبوده؟!. آیا در حنفیگری حج و جهاد و نماز هفده رکعتی و اذان و اقامه و داستان بهشت و دوزخ و مانند اینها میبوده؟!. آیا چنین سخنی درخور پذیرفتنست؟!
همچنین توانند گفت : قرآن از یکسو میگوید : جز اسلام پذیرفته نیست و از یکسو پیغمبر به بتپرستان مکه میگوید : «لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ». بآنان سزا میشمارد که در بتپرستی بازمانند.
باز توانند گفت : چرا در قرآن میگوید : «مَا نَنسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِّنْهَا»2. «نسخ» برای چه بوده؟!. آیا خدا نمیتوانست از نخست یک چیزی فرستد و آن را پایدار گزارد؟!.
این ایرادها را ناپاکدلان توانند گرفت. ولی هیچ کدام راست نیست. چنانکه گفتیم بنیادگزار اسلام راه را گام بگام پیموده تا زمینه را برای بنیادگزاریهای خود آماده گردانیده. این گفتهها هر کدام در زمان دیگری و در جایگاه دیگری بوده.
گذشته از همهی اینها ، کسی که خود را برنجهای بسیار سختی انداخته برای آنکه با گمراهیها نبرد کند و جهانیان را چند گامی پیش برد ، آیا پستی و بیآزرمی نیست که کسانی بآن کار بسیار بزرگ او ننگریسته ، از راه رشک و گردنکشی بکارشکنی پردازند و اینگونه موشکافیها کنند؟!. آیا بچنین کسانی ارج آدمیگری توان گزاشت؟!.
در این باره بیش از این پیش نمیروم و آنچه را که میباید در پایان گفتارها بگویم آنست که در این دفتر گاهی نیز نامههایی را یاد میکند که من بکسانی نوشتهام. من نامه اکنون هم نویسم. در تبریز هم یکی بحاجی عباسقلی واعظ چرندابی و دیگری بیک شاعر بسیار پلیدی که از بردن نامش ننگم میآید ، نامههایی نوشتهام که در این دفتر گاهی یاد میکند.
ولی از کجا میتوان دانست که جملههایی که میآورند راست است؟!. از کجا میتوان باور کرد که پس و پیش نکرده یا کم و بیش نگردانیدهاند؟. همگی میدانید که آنان دروغ را در راه کیش خود ناسزا نشمارند. آنگاه در همین ایرادگیریها نمونههایی بدست دادهاند. آن را میدانید که آخوندی در تهران هوچیگری بزیان ما راه انداخته بود. او نیز جملههایی را از یک نامهای آورده و برای آنکه معنی را دیگر گرداند واژهی «جز» را انداخته بود. نیز نوشتهای بنام درفش که در همان تبریز بچاپ رسیده این جمله را که ما در «یکم آذر» نوشتهایم : «این یک شاهراه خداییست» دیگر گردانیده و چنین آورده : «این یک شاهراه خدا نیست». اینها را میکنند که اگر کسی ایراد نگرفت نیرنگیست بکار بردهاند ، و اگر کسی ایراد گرفت بگویند غلط چاپخانه بوده.
کسانی که تا باینگونه چیزها پایین میآیند چه دوری میدارد که نامه را بدلخواه خود پس و پیش یا بیش و کم گردانند؟!.
1ـ هر که جز اسلام دینی خواهد از او پذیرفته نشود. [سورهی آل عمران (3) آیهی 85]
2ـ سورهی بقره (2) ، آیهی 106 : آنچه براندازیم از آیهها یا از یاد بریمش بیاریم بهتر از آن یا مانند آن را. ـ و
🔶 زبان ایرانی - 78
🔸 گفتن و نوشتن
ما خرسنديم پيراستن زبان فارسي از كلمههاي بيگانه ، كه يكي از آرزوهاي ما بود ، پيشرفت نموده و كنون بجايي رسيده كه كساني كه ديروز ايستادگي مينمودند و در برابر گفتارهاي ما بنكوهش و ريشخند ميپرداختند ، امروز خود را بميان انداخته هواداري از موضوع ميكنند و چنانكه شيوهي اين گونه كسانست فزونيها جسته بآزار پيشروان راه ميكوشند.
خرسنديم كه آنچه ميخواستيم انجام گرفته و باين سبكسريها نيز نميپردازيم. كار زبان را خوار نبايد گرفت. هر تودهاي كه بنيكي ميگرايد بايد زبانش نيز پيراسته و آراسته گردد. زبان آيينهي انديشههاست. زبان نمونهي خويهاست.
1ـ گزافهراني و اندازه نگاهنداري (مبالغه) زبان را از ارج میاندازد (تکهی یک از دو)
ولي بايد دانست آلودگي زبان ايران تنها درآميختگي آن بكلمههاي عربي و تركي و اروپايي نميباشد و يك رشته آلودگيهاي ديگر نيز دارد. قرنها زبان فارسي ابزار كار ياوهبافان و چاپلوسان و ستايشگران و درازنويسان و دروغگويان بوده و اينست در دست اينان ببدترين حالي افتاده.
يكي از آلودگيهاي اين زبان گزافهراني و اندازه نگاهنداري است (مبالغه). در اين باره كمتر زباني بپاي زبان فارسي ميرسد. بگفتگوها و نگارشها دقت نماييد مثالهاي فراوان پيدا خواهيد كرد. كسي كه دو سه بار به پسرش پند داده و او نشنيده زبان بنكوهش گشاده ميگويد : «هزار دفعه گفتم نشنيدي» دو سه بار را هزار ميخواند. نوكري كه پي كاري رفته و يك ساعت ديرتر آمده آقا برآشفته چنين ميگويد : «يك سالست رفته و حالا آمدهاي». دو چيزي كه اندك تفاوتي باهم دارند دربارهي آنها چنين ميگويند : «زمين تا آسمان فرق دارند». دو چيزي كه باهم يكسانند چنين ميگويند : «سر مويي تفاوت ندارند». بكسي كه فروتني ميخواهند خود را «خاك پاي او ميسازند». كسي كه اندك درشتي ميكند «كلهي آدم را ميكند» تعبير مينمايند. اندك غوغايي كه برميخيزد آن را «قيامت» نام ميدهند. چند قطره اشكي كه از ديدهي كسي بيرون ميآيد آن را «سيل اشك» ياد مينمايند.
زماني ياد دارم دو زني در يك خانه شركت داشتند و باهم رفتار ننموده جنگ و زد و خورد ميكردند. بيكي از ايشان كه پيشنهاد نموديم سهم خود را بآن ديگري فروشد چنين پاسخ داد : «يك آجرش را بهزار تومان نميفروشم». پس از زماني همين زن سهم خود را ، كه شايد چند هزار آجر دربر داشت ، بدويست يا سيصد توماني بفروخت.
مردي كه دعوايي بر يك وزيري داشت و كساني بآشتي ميكوشيدند چنين ميگفت : «اگر گنجينههاي جهان را بمن بخشد دست از حقوق خود بر نميدارم». سپس همان مرد بچند صد تومان خرسندي نموده دعوي خود را بازگزاشت.
اينها گزافهرانيهاييست كه از عاميان سر ميزند و در زبان تودهي انبوه رواج دارد. اگر از اين بالاتر رفته بكتابها پردازيم در آنجا ميدان اين ننگينكاري چندان پهناور است كه براي ستودن آن سخن بس دراز ميبايد. بيشتر اين نويسندگان گزافهراني را هنري ميپنداشتهاند و در آن باره باهم گروبندي مينمودهاند. عبدالرزاق سمرقندي كه ميان نويسندگان پيشين از نيكان بشمار است و در گزافهراني و اين گونه نارواييها بپايهي ديگران نميرسد ، در ستايش تندباراني چنين مينگارد : «چنان شد كه طوفان نوح را بر آن گريه ميآمد و صرصر عاد باد سرد از جگر بر ميكشيد بيك زمان درياها آب روان گرديد. صحرا و بيابان تا پشت گاوماهي نم كشيد ... گل و لاي بجايي رسيد كه قدم وهم را مجال گذار و پاي سوار را خيال رفتار نماند ...»
🔸 گفتن و نوشتن
ما خرسنديم پيراستن زبان فارسي از كلمههاي بيگانه ، كه يكي از آرزوهاي ما بود ، پيشرفت نموده و كنون بجايي رسيده كه كساني كه ديروز ايستادگي مينمودند و در برابر گفتارهاي ما بنكوهش و ريشخند ميپرداختند ، امروز خود را بميان انداخته هواداري از موضوع ميكنند و چنانكه شيوهي اين گونه كسانست فزونيها جسته بآزار پيشروان راه ميكوشند.
خرسنديم كه آنچه ميخواستيم انجام گرفته و باين سبكسريها نيز نميپردازيم. كار زبان را خوار نبايد گرفت. هر تودهاي كه بنيكي ميگرايد بايد زبانش نيز پيراسته و آراسته گردد. زبان آيينهي انديشههاست. زبان نمونهي خويهاست.
1ـ گزافهراني و اندازه نگاهنداري (مبالغه) زبان را از ارج میاندازد (تکهی یک از دو)
ولي بايد دانست آلودگي زبان ايران تنها درآميختگي آن بكلمههاي عربي و تركي و اروپايي نميباشد و يك رشته آلودگيهاي ديگر نيز دارد. قرنها زبان فارسي ابزار كار ياوهبافان و چاپلوسان و ستايشگران و درازنويسان و دروغگويان بوده و اينست در دست اينان ببدترين حالي افتاده.
يكي از آلودگيهاي اين زبان گزافهراني و اندازه نگاهنداري است (مبالغه). در اين باره كمتر زباني بپاي زبان فارسي ميرسد. بگفتگوها و نگارشها دقت نماييد مثالهاي فراوان پيدا خواهيد كرد. كسي كه دو سه بار به پسرش پند داده و او نشنيده زبان بنكوهش گشاده ميگويد : «هزار دفعه گفتم نشنيدي» دو سه بار را هزار ميخواند. نوكري كه پي كاري رفته و يك ساعت ديرتر آمده آقا برآشفته چنين ميگويد : «يك سالست رفته و حالا آمدهاي». دو چيزي كه اندك تفاوتي باهم دارند دربارهي آنها چنين ميگويند : «زمين تا آسمان فرق دارند». دو چيزي كه باهم يكسانند چنين ميگويند : «سر مويي تفاوت ندارند». بكسي كه فروتني ميخواهند خود را «خاك پاي او ميسازند». كسي كه اندك درشتي ميكند «كلهي آدم را ميكند» تعبير مينمايند. اندك غوغايي كه برميخيزد آن را «قيامت» نام ميدهند. چند قطره اشكي كه از ديدهي كسي بيرون ميآيد آن را «سيل اشك» ياد مينمايند.
زماني ياد دارم دو زني در يك خانه شركت داشتند و باهم رفتار ننموده جنگ و زد و خورد ميكردند. بيكي از ايشان كه پيشنهاد نموديم سهم خود را بآن ديگري فروشد چنين پاسخ داد : «يك آجرش را بهزار تومان نميفروشم». پس از زماني همين زن سهم خود را ، كه شايد چند هزار آجر دربر داشت ، بدويست يا سيصد توماني بفروخت.
مردي كه دعوايي بر يك وزيري داشت و كساني بآشتي ميكوشيدند چنين ميگفت : «اگر گنجينههاي جهان را بمن بخشد دست از حقوق خود بر نميدارم». سپس همان مرد بچند صد تومان خرسندي نموده دعوي خود را بازگزاشت.
اينها گزافهرانيهاييست كه از عاميان سر ميزند و در زبان تودهي انبوه رواج دارد. اگر از اين بالاتر رفته بكتابها پردازيم در آنجا ميدان اين ننگينكاري چندان پهناور است كه براي ستودن آن سخن بس دراز ميبايد. بيشتر اين نويسندگان گزافهراني را هنري ميپنداشتهاند و در آن باره باهم گروبندي مينمودهاند. عبدالرزاق سمرقندي كه ميان نويسندگان پيشين از نيكان بشمار است و در گزافهراني و اين گونه نارواييها بپايهي ديگران نميرسد ، در ستايش تندباراني چنين مينگارد : «چنان شد كه طوفان نوح را بر آن گريه ميآمد و صرصر عاد باد سرد از جگر بر ميكشيد بيك زمان درياها آب روان گرديد. صحرا و بيابان تا پشت گاوماهي نم كشيد ... گل و لاي بجايي رسيد كه قدم وهم را مجال گذار و پاي سوار را خيال رفتار نماند ...»
✴️ حقایق زندگی
(تکهی هفتادوپنجم)
🔶 دنبالهی «خردهگیری و پاسخ آن»
(بخش یکم)
🔸کوشاد تلگرام : چنانکه دیروز گفتیم گفتار «خردهگیری و پاسخ آن» که در چهار بخش در روزنامهی پرچم آمده ، نکتههای ارجدار چندی دارد که چون خود کوتاه و فشرده میباشد جا دارد ما جداگانه به آن بپردازیم و آنها را تا میتوانیم بازتر گردانیم. در این هفته به آن خواهیم پرداخت.
اینک این نخستین بخش «پیوست» یا دنبالهی آن.
چون پس از چاپ گفتار پیش (خردهگیری و پاسخ آن) در پرچم ، تاریخ این کشور پیشامدهای افسوسآورِ فراوانی بخود دید که به سخنان آن گفتار بستگی بسیار دارد و ما که اکنون به گذشته مینگریم نگاه روشنتری به ریشهی آن پیشامدها میداریم اینست بایسته دانستیم به آن بازنگریم و نتیجههایی را که از آن گفتار تاریخی بدست میآید در اینجا بازنماییم :
1) از آنچه آمد دانسته میشود كه جنبش مشروطه یك انقلاب پرارج و پربهایی بوده و تأثیر آن بر ایران از همین گفتار بنیكی پیداست. چگونگی آنكه ، میدانیم مردم تا پیش از مشروطه حرف شنوی بسیاری از ملایان داشته و این را از واجبات كیش خود میشماردهاند. لیکن ملایان که با مشروطهخواهان دشمنی آشكار كردند گمان داشتند با آغاز دوتیرگی صف آزادیخواهان خواهد شکست ، این هنگام دیده شد آن گمان راست درنیامد ، دیده شد آزادیخواهان به اندیشههایی آراسته گردیدهاند كه دیگر زیر بار سخن ملایان ـ اگرچه بنام دین و مذهب باشد ـ نخواهند رفت. «چون آزادیخواهان مردان خونگرمی بودند كه با یك غیرت و مردانگی بكوشش برخاسته و پیشرفت و فیروزی كشور را یگانه آرزوی خود میدانستند اینبود ملایان را با آن گفتههاشان دشمن كشور میشناختند و برانداختن ایشان را بخود واجب میدانستند». بدیگر سخن ، ایشان داوری خرد را جلوتر از باورهای كیشی گرفتند و آن را بكار بستند. چنین رفتاری از توده در گذشته دیده نشده بود و خود یك جهش بزرگی در آن زمان شمرده میشد و نمونهایست از بزرگی و ارج آن جنبش. براستی اگر مشروطه در ایران پیش نمیرفت حال ایران چه بسا تیرهتر از افغانستان امروزی بود.
2) گذشته از مردم ، میبینیم یك دسته از خود ملایان همچون سه سید در تهران و ثقـةالاسلام در تبریز و علمای سه گانه در نجف ، آنگاه كه سخن از میهن و پیشرفت آن بمیان آمد و تناقض آن را با مذهب دیدند ، پاكدلانه پیروی از اندیشههای آزادیخواهانه كردند. نه آنكه از مذهب دست كشیدند بلكه كوشیدند آن را پیرو آزادیخواهی و ایرانخواهی كنند. این كوشش در آن زمان یك نتیجهی موقتی نیكی داد و آن پس نشستن دیگر ملایان (یا مشروعهخواهان) بود. با اینحال باید افزود كه همین ناسازگاری شریعت با مشروطه همچون استخوان لای زخمی بازماند و به رسمیت یافتن مذهب جعفری در قانون اساسی (كه ترجمهی قانونهای اروپایی بود ، و گنجاندن چنان اصلی خود بدعتی از ملایان بشمار میآید) و به اصل دوم متمم آن قانون (تأیید کردن پنج تن مجتهد قانونگزاریهای مجلس شورا را) و دیگر كشاكشها و گرفتاریها در سالهای آینده راه گشاد.
3) مشروطه را آن پاكدلانی فراهم آوردند كه سود كشور را به مذهب تقدم دادند. ولی امروز تاریخ در دست تحریفگران بگونهی دیگری نوشته میشود. اینان همهی ارج را به دشمنیهای تیرهدرونانهی مشروعهخواهان گزارده میگویند مشروطه راه گمراهی رفت و اگر مشروعهخواهان نبودند بیش از این گمراه میشد. در حالی كه ملایان دشمنی با كشور و مشروطه را تا همدستی با محمدعلی میرزا و روسیان ، تا خونریزی از همجنسان ، تا برانگیختن مردم به جاسوسی بسود بیگانگان و تا پای پذیرش زیردستی ایشان پیش بردند و از هیچ ننگی باك نكردند.
همین امروز شما ستایشهای بیجا و نادانانه از شیخفضلالله نوری كم نمیشنوید. نام او همه جا هست ، كسی را كه مایهی اصلی خونریزیها گردید و به این جرم و جرمهای دیگر ، خیانتش به كشور آشكار و بدار آویخته شده شهید نامیده نامش بر بزرگراهها میگزارند ولی آیا شده یك بار ستایش از آخوندخراسانی بشنوید؟!. یا از ثقـةالاسلام ـ آن «نیكمردی كه مایهی روسفیدی و سرفرازی ایرانیان گردید» و «نامش همواره آرایهی تاریخ ایران خواهد بود» ، آنكه برای مهر نكردن نوشتهای كه بزیان آذربایجان بود پای دار رفت؟!..
4) همان ملایان كه با بیدین و طبیعی یا بابی نامیدن آزادیخواهان ، مردم عامی را به ایشان میشوراندند ، چون در روسیه آن انقلاب بزرگ پیش آمد و دست روسها از كارهای ایران كوتاه گردید و فشار از روی توده برخاست و آزادیخواهان باز به کوشش برخاستند ، خود را در تنگنا دیدند و این هنگام از در فروتنی درآمده مشروطهخواهی نیز از خود مینمودند.
(تکهی هفتادوپنجم)
🔶 دنبالهی «خردهگیری و پاسخ آن»
(بخش یکم)
🔸کوشاد تلگرام : چنانکه دیروز گفتیم گفتار «خردهگیری و پاسخ آن» که در چهار بخش در روزنامهی پرچم آمده ، نکتههای ارجدار چندی دارد که چون خود کوتاه و فشرده میباشد جا دارد ما جداگانه به آن بپردازیم و آنها را تا میتوانیم بازتر گردانیم. در این هفته به آن خواهیم پرداخت.
اینک این نخستین بخش «پیوست» یا دنبالهی آن.
چون پس از چاپ گفتار پیش (خردهگیری و پاسخ آن) در پرچم ، تاریخ این کشور پیشامدهای افسوسآورِ فراوانی بخود دید که به سخنان آن گفتار بستگی بسیار دارد و ما که اکنون به گذشته مینگریم نگاه روشنتری به ریشهی آن پیشامدها میداریم اینست بایسته دانستیم به آن بازنگریم و نتیجههایی را که از آن گفتار تاریخی بدست میآید در اینجا بازنماییم :
1) از آنچه آمد دانسته میشود كه جنبش مشروطه یك انقلاب پرارج و پربهایی بوده و تأثیر آن بر ایران از همین گفتار بنیكی پیداست. چگونگی آنكه ، میدانیم مردم تا پیش از مشروطه حرف شنوی بسیاری از ملایان داشته و این را از واجبات كیش خود میشماردهاند. لیکن ملایان که با مشروطهخواهان دشمنی آشكار كردند گمان داشتند با آغاز دوتیرگی صف آزادیخواهان خواهد شکست ، این هنگام دیده شد آن گمان راست درنیامد ، دیده شد آزادیخواهان به اندیشههایی آراسته گردیدهاند كه دیگر زیر بار سخن ملایان ـ اگرچه بنام دین و مذهب باشد ـ نخواهند رفت. «چون آزادیخواهان مردان خونگرمی بودند كه با یك غیرت و مردانگی بكوشش برخاسته و پیشرفت و فیروزی كشور را یگانه آرزوی خود میدانستند اینبود ملایان را با آن گفتههاشان دشمن كشور میشناختند و برانداختن ایشان را بخود واجب میدانستند». بدیگر سخن ، ایشان داوری خرد را جلوتر از باورهای كیشی گرفتند و آن را بكار بستند. چنین رفتاری از توده در گذشته دیده نشده بود و خود یك جهش بزرگی در آن زمان شمرده میشد و نمونهایست از بزرگی و ارج آن جنبش. براستی اگر مشروطه در ایران پیش نمیرفت حال ایران چه بسا تیرهتر از افغانستان امروزی بود.
2) گذشته از مردم ، میبینیم یك دسته از خود ملایان همچون سه سید در تهران و ثقـةالاسلام در تبریز و علمای سه گانه در نجف ، آنگاه كه سخن از میهن و پیشرفت آن بمیان آمد و تناقض آن را با مذهب دیدند ، پاكدلانه پیروی از اندیشههای آزادیخواهانه كردند. نه آنكه از مذهب دست كشیدند بلكه كوشیدند آن را پیرو آزادیخواهی و ایرانخواهی كنند. این كوشش در آن زمان یك نتیجهی موقتی نیكی داد و آن پس نشستن دیگر ملایان (یا مشروعهخواهان) بود. با اینحال باید افزود كه همین ناسازگاری شریعت با مشروطه همچون استخوان لای زخمی بازماند و به رسمیت یافتن مذهب جعفری در قانون اساسی (كه ترجمهی قانونهای اروپایی بود ، و گنجاندن چنان اصلی خود بدعتی از ملایان بشمار میآید) و به اصل دوم متمم آن قانون (تأیید کردن پنج تن مجتهد قانونگزاریهای مجلس شورا را) و دیگر كشاكشها و گرفتاریها در سالهای آینده راه گشاد.
3) مشروطه را آن پاكدلانی فراهم آوردند كه سود كشور را به مذهب تقدم دادند. ولی امروز تاریخ در دست تحریفگران بگونهی دیگری نوشته میشود. اینان همهی ارج را به دشمنیهای تیرهدرونانهی مشروعهخواهان گزارده میگویند مشروطه راه گمراهی رفت و اگر مشروعهخواهان نبودند بیش از این گمراه میشد. در حالی كه ملایان دشمنی با كشور و مشروطه را تا همدستی با محمدعلی میرزا و روسیان ، تا خونریزی از همجنسان ، تا برانگیختن مردم به جاسوسی بسود بیگانگان و تا پای پذیرش زیردستی ایشان پیش بردند و از هیچ ننگی باك نكردند.
همین امروز شما ستایشهای بیجا و نادانانه از شیخفضلالله نوری كم نمیشنوید. نام او همه جا هست ، كسی را كه مایهی اصلی خونریزیها گردید و به این جرم و جرمهای دیگر ، خیانتش به كشور آشكار و بدار آویخته شده شهید نامیده نامش بر بزرگراهها میگزارند ولی آیا شده یك بار ستایش از آخوندخراسانی بشنوید؟!. یا از ثقـةالاسلام ـ آن «نیكمردی كه مایهی روسفیدی و سرفرازی ایرانیان گردید» و «نامش همواره آرایهی تاریخ ایران خواهد بود» ، آنكه برای مهر نكردن نوشتهای كه بزیان آذربایجان بود پای دار رفت؟!..
4) همان ملایان كه با بیدین و طبیعی یا بابی نامیدن آزادیخواهان ، مردم عامی را به ایشان میشوراندند ، چون در روسیه آن انقلاب بزرگ پیش آمد و دست روسها از كارهای ایران كوتاه گردید و فشار از روی توده برخاست و آزادیخواهان باز به کوشش برخاستند ، خود را در تنگنا دیدند و این هنگام از در فروتنی درآمده مشروطهخواهی نیز از خود مینمودند.
بار دیگر پس از شهریور20 اینان را فرصتی پیش آمد و میدانی یافتند كه از كنجهایی كه در زمان رضاشاه خزیده بودند درآیند. آیا این بار هم فروتنی نمودند؟ كارهایی كه اینان كردهاند در تاریخ آمده : باز یك مشت قدارهبند و چاقوكش را به راه انداختند تا به آشوب و ترساندن مردم برخیزند و كارهاشان را بخشی بدست اینان و بخشی بدست ناپاكانی در دولت بكار بستند. پس این فریبکاری هم در پروندهی ایشان ثبت است كه فروتنی و كوتاه آمدنشان از روی پاكدلی و راستی نبوده. به سخن دیگر ، اگر گوش به سرگذشتهای تاریخ میداشتیم ، پیش از برآمدن حكومت ملایان در سال 57 توانستیمی دانست كه سخنان و رفتار ایشان همه رویهكارانه (ظاهرسازانه) و از روی فریبكاریست.
از آنسو میبینیم ملایان در هیچ كوششی پروای میهن و آزادی و پیشرفت آن نكردهاند. هرچه بوده جز در اندیشهی دستگاه خود و شكوه آن نبودهاند. پس امروز نیز شگفت نیست ببینیم در اندیشهی نیرو دادن به كیش خود در عراق و لبنان و جاهای دیگر باشند و اگر در جاهایی پروای كشور میدارند از آنست كه روزیِ خود را از اینجا برمیگیرند. اكنون خود را دارندهی این سرزمین میشمارند ، فراموش نشود آن روزی كه دستشان از پولهای كشور كوتاه بود چه اندازه بیپروایی به سود کشور نمودند.
از آنسو میبینیم ملایان در هیچ كوششی پروای میهن و آزادی و پیشرفت آن نكردهاند. هرچه بوده جز در اندیشهی دستگاه خود و شكوه آن نبودهاند. پس امروز نیز شگفت نیست ببینیم در اندیشهی نیرو دادن به كیش خود در عراق و لبنان و جاهای دیگر باشند و اگر در جاهایی پروای كشور میدارند از آنست كه روزیِ خود را از اینجا برمیگیرند. اكنون خود را دارندهی این سرزمین میشمارند ، فراموش نشود آن روزی كه دستشان از پولهای كشور كوتاه بود چه اندازه بیپروایی به سود کشور نمودند.
بالا چپ : ثقةالاسلام
بالا راست : سیدعبدالله بهبهانی
پایین راست : سیدمحمد طباطبایی
پایین میانه : سیدافجهای
پایین چپ : سه مجتهد نجف
بالا راست : سیدعبدالله بهبهانی
پایین راست : سیدمحمد طباطبایی
پایین میانه : سیدافجهای
پایین چپ : سه مجتهد نجف
✴️ «اشتباه انسانی» ، «نابسامانی سیستمی» ، «بیکارگی مسئولان» ، «کج بودن خشت اول یا ولایت فقیه»
1ـ رئیس جمهور روحانی در بیانیهای سقوط هواپیمای سفر تهران ـ کیف را «اشتباه انسانی» دانست. با این اعتراف دروغهای «مسئولان» را در این سه روز (که مراسم قسامه را بیاد میآورد) به آشکار آورد. با این اعتراف ، بیشرمیها را هرچه نمایانتر ساخت. ولی اعتراف او بسیار چیزهای دیگر را نیز روشنتر گردانید.
2ـ در کمتر از یک هفتهی گذشته جز کشته شدن مسافران این هواپیما ، کشته شدن 50 تن در نمایشهای خاکسپاری قاسم سلیمانی و 20 تن دیگر در واژگونی یک اتوبوس در جادهی فیروزکوه ـ شاهی نیز به اندوهها بسیار افزود. مردم از خود میپرسیدند آیا ایران کشوری در امنیت و آرامش است یا در کار جنگیدن ـ که در کمتر از یک هفته این اندازه کشته میدهد؟!
این پیشامدها چون یکی پس از دیگری روی داد این پرسش را در اندیشهها پدید میآورَد که آیا چنین رخدادهایی را میتوان عادی شمرد؟!
3ـ در همهی کشورها این احتمال هست که در یک فراهم آمدن انبوهِ مردم ، کسانی زیر دست و پا کشته شوند. این هست که قطاری از ریل بیرون افتاده صد تن بیشتر کشته شوند. این هست که اتوبوس از پل به رودخانه پرتاب شده نیمی از مسافران نابود شوند. این هست که با یک «اشتباه انسانی» هواپیمایی بکوه برخورد کند یا دو هواپیما بهم خورند و مانندهای اینها. لیکن در اینجا چند نکته هست :
نخست ، در آنجاها اینگونه پیشامدها سالی چند بار رخ میدهد؟!
اینگونه خبرها همیشه از عنوانهای نخست خبرگزاریهاست ، و در نتیجه همه کمابیش از آنها آگاه میگردند. ولی ما بیاد نداریم در کشوری در مدت چند روز چنین کشتارهایی رخ دهد.
در کدام کشورست که در تاریخچهی مسافربری هوایی خود این اندازه «اشتباه انسانی» کرده باشد؟!
🔸4ـ دوم ، همیشه آنجا که زورشان رسیده گناه را بگردن «نقص فنی» یا «خطای خلبان» (که کشته شده بوده) انداختهاند. لیکن در این پیشامد کشورهای دیگری پا بمیان داشتند و آن «ادعا» با جعبهی سیاه پوچ میشد. پس چنین دانستند که دروغ مانند گذشته نمیتواند بکار آید. اینست راز اعتراف. وگرنه «جمهوری اسلامی» کجا پابند راستگوییست؟! تا دیروز که اینترنت و ماهواره نبود ، مردم را با دروغهاشان ـ که دروغهای پیشوایان تاریخی شیعیگری را بیاد میآورد ـ فریب دادند. ولی امروز آن دروغ و نیرنگهاشان کمتر تأثیر دارد.
🔸5ـ سوم ، بسیاری از «نقصهای فنی» نیز ریشهاش در «اشتباه انسانی» و همهی آنها ریشهاش در «نابسامانی سیستمی» است.
آمدیم به نابسامانیهای سیستمی. آن هم ریشهاش در اندیشههاست. اندیشههایی که ازآنِ این روزگار نیست. ازآن نه روزگار هواپیما بلکه روزگار اسب و گاریست. اندیشههایی که دست کم دویست سالست تار و پود فرسودهاش نمایان گردیده ولی یک مشت غوغاییان و دروغسازان بیشرم ، با رجزخوانیها از اینکه نگاهدار «کرامت انسانها» و «مستضعفان جهان» هستند ، دارندهی «بهترین دمکراسی» و «نیرومندترین ارتشهای جهان» ، کمترین فساد ... مردم عامی را فریب میدادند. بماند «صدور انقلابشان».
🔸6ـ ایرانیان باید بدانند کسانی که سه یک سال را با دعا و مراسم کیشی و نمایشهای آن بسر میبرند ، کسانی که ریش انبوه ، جای مهر نماز روی پیشانی ، پیراهنی که بروی شلوار افتاده ، یقهی بسته و انگشترهای عقیق درشت در انگشتان ، گریستن و خود را گریان نمودن در محرم ، خود را معتکف و روزهدار و نمازخوان نشان دادن ، و مانندهای اینها برایشان بیش از دانش و فهم و میهنپرستی و دلسوزی ارج دارد و شایستگان کشور را با صد ناراستی و بیشرمی از میدان بدر کردهاند ، در گام نخست گناهکار چنین پیشامدهایی هستند. در گام دوم آن اندیشههایی که چنین کسانی را پیش آورده و بر مسند نشانیده باید بدآموزی و گمراهی بدانند. و در گام سوم باید خود را از اینکه نمیتوانند حکومتی مردمی با اندیشههای پاک و راستکارانه بر سر کار آورند سرزنش کرده چارهجویی کنند.
1ـ رئیس جمهور روحانی در بیانیهای سقوط هواپیمای سفر تهران ـ کیف را «اشتباه انسانی» دانست. با این اعتراف دروغهای «مسئولان» را در این سه روز (که مراسم قسامه را بیاد میآورد) به آشکار آورد. با این اعتراف ، بیشرمیها را هرچه نمایانتر ساخت. ولی اعتراف او بسیار چیزهای دیگر را نیز روشنتر گردانید.
2ـ در کمتر از یک هفتهی گذشته جز کشته شدن مسافران این هواپیما ، کشته شدن 50 تن در نمایشهای خاکسپاری قاسم سلیمانی و 20 تن دیگر در واژگونی یک اتوبوس در جادهی فیروزکوه ـ شاهی نیز به اندوهها بسیار افزود. مردم از خود میپرسیدند آیا ایران کشوری در امنیت و آرامش است یا در کار جنگیدن ـ که در کمتر از یک هفته این اندازه کشته میدهد؟!
این پیشامدها چون یکی پس از دیگری روی داد این پرسش را در اندیشهها پدید میآورَد که آیا چنین رخدادهایی را میتوان عادی شمرد؟!
3ـ در همهی کشورها این احتمال هست که در یک فراهم آمدن انبوهِ مردم ، کسانی زیر دست و پا کشته شوند. این هست که قطاری از ریل بیرون افتاده صد تن بیشتر کشته شوند. این هست که اتوبوس از پل به رودخانه پرتاب شده نیمی از مسافران نابود شوند. این هست که با یک «اشتباه انسانی» هواپیمایی بکوه برخورد کند یا دو هواپیما بهم خورند و مانندهای اینها. لیکن در اینجا چند نکته هست :
نخست ، در آنجاها اینگونه پیشامدها سالی چند بار رخ میدهد؟!
اینگونه خبرها همیشه از عنوانهای نخست خبرگزاریهاست ، و در نتیجه همه کمابیش از آنها آگاه میگردند. ولی ما بیاد نداریم در کشوری در مدت چند روز چنین کشتارهایی رخ دهد.
در کدام کشورست که در تاریخچهی مسافربری هوایی خود این اندازه «اشتباه انسانی» کرده باشد؟!
🔸4ـ دوم ، همیشه آنجا که زورشان رسیده گناه را بگردن «نقص فنی» یا «خطای خلبان» (که کشته شده بوده) انداختهاند. لیکن در این پیشامد کشورهای دیگری پا بمیان داشتند و آن «ادعا» با جعبهی سیاه پوچ میشد. پس چنین دانستند که دروغ مانند گذشته نمیتواند بکار آید. اینست راز اعتراف. وگرنه «جمهوری اسلامی» کجا پابند راستگوییست؟! تا دیروز که اینترنت و ماهواره نبود ، مردم را با دروغهاشان ـ که دروغهای پیشوایان تاریخی شیعیگری را بیاد میآورد ـ فریب دادند. ولی امروز آن دروغ و نیرنگهاشان کمتر تأثیر دارد.
🔸5ـ سوم ، بسیاری از «نقصهای فنی» نیز ریشهاش در «اشتباه انسانی» و همهی آنها ریشهاش در «نابسامانی سیستمی» است.
آمدیم به نابسامانیهای سیستمی. آن هم ریشهاش در اندیشههاست. اندیشههایی که ازآنِ این روزگار نیست. ازآن نه روزگار هواپیما بلکه روزگار اسب و گاریست. اندیشههایی که دست کم دویست سالست تار و پود فرسودهاش نمایان گردیده ولی یک مشت غوغاییان و دروغسازان بیشرم ، با رجزخوانیها از اینکه نگاهدار «کرامت انسانها» و «مستضعفان جهان» هستند ، دارندهی «بهترین دمکراسی» و «نیرومندترین ارتشهای جهان» ، کمترین فساد ... مردم عامی را فریب میدادند. بماند «صدور انقلابشان».
🔸6ـ ایرانیان باید بدانند کسانی که سه یک سال را با دعا و مراسم کیشی و نمایشهای آن بسر میبرند ، کسانی که ریش انبوه ، جای مهر نماز روی پیشانی ، پیراهنی که بروی شلوار افتاده ، یقهی بسته و انگشترهای عقیق درشت در انگشتان ، گریستن و خود را گریان نمودن در محرم ، خود را معتکف و روزهدار و نمازخوان نشان دادن ، و مانندهای اینها برایشان بیش از دانش و فهم و میهنپرستی و دلسوزی ارج دارد و شایستگان کشور را با صد ناراستی و بیشرمی از میدان بدر کردهاند ، در گام نخست گناهکار چنین پیشامدهایی هستند. در گام دوم آن اندیشههایی که چنین کسانی را پیش آورده و بر مسند نشانیده باید بدآموزی و گمراهی بدانند. و در گام سوم باید خود را از اینکه نمیتوانند حکومتی مردمی با اندیشههای پاک و راستکارانه بر سر کار آورند سرزنش کرده چارهجویی کنند.
🔸7ـ ما در نوشتههای خود میکوشیم نخست به خردها تکان دهیم و تا میتوان از تحریک احساسات افسارگسیخته بپرهیزیم. زیرا اگر ریشهی بدبختیهای کنونی را پیشامدهای سال 57 بشماریم (حال آنکه بسیار کهنتر از آنست) ، دیده و میدانیم که در آن هنگام مردم فریبخوار ایران را با چند سخن که بیشتر آنها راست نبود شورانیدند بیآنکه به خردها و فهمها تکانی دهند و نتیجه آن شد که همه میدانیم و امروز هم همان کسان که در شورش 57 دست داشتند صد پشیمانی مینمایند.
🔸8ـ اینکه امروز مردم ماهیت مسئولان را شناختهاند ، تکان خوردن فهم و خرد نیست. این شناختن یک رنگی از رنگهای فریب است. فردا فریب را با رنگی دیگر پیش خواهند آورد و یک 57 دیگری تکرار خواهد شد. فهم و خرد با یاد گرفتن«حقایق زندگی» تکان میخورد و نیرومند میگردد. اینست علت آنکه ما به تحریک احساسات نمیپردازیم.
کسانی که گفتارهای ما را دنبال میکنند نیک دریافتهاند که ما چه میگوییم ، به چه موضوعات بنیادی پروا داریم و بیش از همه به آنها میکوشیم.
🔸8ـ اینکه امروز مردم ماهیت مسئولان را شناختهاند ، تکان خوردن فهم و خرد نیست. این شناختن یک رنگی از رنگهای فریب است. فردا فریب را با رنگی دیگر پیش خواهند آورد و یک 57 دیگری تکرار خواهد شد. فهم و خرد با یاد گرفتن«حقایق زندگی» تکان میخورد و نیرومند میگردد. اینست علت آنکه ما به تحریک احساسات نمیپردازیم.
کسانی که گفتارهای ما را دنبال میکنند نیک دریافتهاند که ما چه میگوییم ، به چه موضوعات بنیادی پروا داریم و بیش از همه به آنها میکوشیم.
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست پنجم 48
بهر حال آنچه باین نام مینویسند ، ارجی نتوان گزاشت. گذشته از آنکه ما در این گفتههای خود بآن جملهها نیز (چه راست و چه ساخته) پاسخ گفتیم.
اگر من در آغاز کار معنای دیگری برای «خاتمالنبیین» نمیشناختهام و چون چیزی برایم روشن نمیبوده خاموشی گزیده بودم و در پاسخ کسی که پرسیده ، گفتهام جز همان معنایی که مسلمانان میدانند نمیشناسم ، این بایندهاش آنست که سپس که معنای راست آن را شناختهام و هنگام گفتگو نیز رسیده بوده دیگر چیزی نگویم و باز بخاموشی گرایم؟!. مگر من بارها نگفته بودم : «این راه را گام بگام میپیمایم؟!». نگفته بودم : «مرا نیز آموزگاری هست؟!». مگر میبایستی همهی چیزها را یکجا بدانم؟!.
اگر من در راهی که گام بگام میپیمودم ، نخواستهام پیش از آنکه معنی راست دین روشن گردد و دیگر دانستنیها دانسته شود ، سخن از داستان امام ناپیدا و از بیپایی آن رانم و از کسانی که در نشستهای ما در این باره بگفتگو میپرداختند جلو گرفتهام ، بایندهاش آنست که همیشه در آن باره بخاموشی گرایم و هیچگاه بسخنی نپردازم؟!.
دوباره میگویم : ما در این یازده سال پیاپی پیش آمدهایم و آنان میپندارند همچنان ایستادهایم. این یکی از رازهای کار ماست که کمکم پیش آمده برای سخنانی که گفتنش بسیار دشوار میبود زمینه آماده گردانیدهایم. در همان زمینهی امام ناپیدا داستانی هست که گواه نیکی باین سخن میباشد.
در سالهای دوم و سوم پیمان که ما سخن از «خرد» رانده و پیاپی میگفتیم : «دین باید با خرد سازگار باشد» و بدینسان زمینه آماده میگردانیدیم ، یکی از کسانی که دلبستگی بسیار بکیش شیعی میداشت و پیمان را نیک میخواند ، شبی بنزد من آمده چنین گفت : «پس شما بامام ناپیدا نیز باوری نمیدارید؟!». گفتم : «ما تاکنون سخنی در آن زمینه نراندهایم و شما این را از کجا میگویید؟!». گفت : «شما که میگویید دین باید با خرد سازگار باشد پیداست که آن را هم نخواهید پذیرفت». از این سخن من خندیدم و گفتم : «راست گفتهاند : چوب را که برداشتی گربه دزده تکلیف خود را میفهمد. پس داستان امام ناپیدا با خرد ناسازگارست آقای سعیدی؟!»
در پایان گفتار از همهی اینها نیز میگذریم. من میگویم : گرفتم که گفتههای ما دربارهی قرآن و اسلام «متناقض» است. آیا این چارهی درد شما خواهد بود؟! آیا این کتاب «شیعیگری» یا «داوری» را که بگفتهی یکی از یاران کتاب هزار و یک ایراد است از میان خواهد برد؟! در همان زمینهی قرآن و اسلام ، آیا این جلوی ریشخندهای بدخواهان و دشمنان را خواهد گرفت؟! آیا بایرادهای بسیاری که بیدینان میگیرند پاسخ خواهد بود؟!
یک چیز دیگر که از نافهمی ایشان باید شمرد آنست که میپندارند گردش جهان بروی همین گفتگوهاست و کوششهای ما نیز جز در همان زمینه نمیباشد. چون خودشان دین را تنها گفتگو از قرآن و اسلام و بتأویل کشیدن آیهها و حدیثها شمارند میپندارند کار ما نیز در همان پیرامونهاست و ما نیز در همان میدان بسیار تنگ و کوچک بکوشش برخاستهایم ، و اینست همانکه پس از رنجکشیها دفتری بدینسان پدید آورده بگمان خود بما ایرادهای هَناینده گرفتهاند ، بخود مژده دادهاند که دستگاه ما را بهم زدهاند و آنچه بایستی کردهاند. در جایی که میدان کوششهای ما بسیار بزرگتر است و گفتگو از قرآن و اسلام که در دیباچهی کوششهای خود میبایست بآنها پردازیم بیش از صدیک کارهای ما نیست و آنچه در نزد یاران ما کمتر ارج میدارد همین زمینه است و آن مژدهای که آنان بخود دادهاند بسیار بیپایه بوده.
پایان
🔶 نشست پنجم 48
بهر حال آنچه باین نام مینویسند ، ارجی نتوان گزاشت. گذشته از آنکه ما در این گفتههای خود بآن جملهها نیز (چه راست و چه ساخته) پاسخ گفتیم.
اگر من در آغاز کار معنای دیگری برای «خاتمالنبیین» نمیشناختهام و چون چیزی برایم روشن نمیبوده خاموشی گزیده بودم و در پاسخ کسی که پرسیده ، گفتهام جز همان معنایی که مسلمانان میدانند نمیشناسم ، این بایندهاش آنست که سپس که معنای راست آن را شناختهام و هنگام گفتگو نیز رسیده بوده دیگر چیزی نگویم و باز بخاموشی گرایم؟!. مگر من بارها نگفته بودم : «این راه را گام بگام میپیمایم؟!». نگفته بودم : «مرا نیز آموزگاری هست؟!». مگر میبایستی همهی چیزها را یکجا بدانم؟!.
اگر من در راهی که گام بگام میپیمودم ، نخواستهام پیش از آنکه معنی راست دین روشن گردد و دیگر دانستنیها دانسته شود ، سخن از داستان امام ناپیدا و از بیپایی آن رانم و از کسانی که در نشستهای ما در این باره بگفتگو میپرداختند جلو گرفتهام ، بایندهاش آنست که همیشه در آن باره بخاموشی گرایم و هیچگاه بسخنی نپردازم؟!.
دوباره میگویم : ما در این یازده سال پیاپی پیش آمدهایم و آنان میپندارند همچنان ایستادهایم. این یکی از رازهای کار ماست که کمکم پیش آمده برای سخنانی که گفتنش بسیار دشوار میبود زمینه آماده گردانیدهایم. در همان زمینهی امام ناپیدا داستانی هست که گواه نیکی باین سخن میباشد.
در سالهای دوم و سوم پیمان که ما سخن از «خرد» رانده و پیاپی میگفتیم : «دین باید با خرد سازگار باشد» و بدینسان زمینه آماده میگردانیدیم ، یکی از کسانی که دلبستگی بسیار بکیش شیعی میداشت و پیمان را نیک میخواند ، شبی بنزد من آمده چنین گفت : «پس شما بامام ناپیدا نیز باوری نمیدارید؟!». گفتم : «ما تاکنون سخنی در آن زمینه نراندهایم و شما این را از کجا میگویید؟!». گفت : «شما که میگویید دین باید با خرد سازگار باشد پیداست که آن را هم نخواهید پذیرفت». از این سخن من خندیدم و گفتم : «راست گفتهاند : چوب را که برداشتی گربه دزده تکلیف خود را میفهمد. پس داستان امام ناپیدا با خرد ناسازگارست آقای سعیدی؟!»
در پایان گفتار از همهی اینها نیز میگذریم. من میگویم : گرفتم که گفتههای ما دربارهی قرآن و اسلام «متناقض» است. آیا این چارهی درد شما خواهد بود؟! آیا این کتاب «شیعیگری» یا «داوری» را که بگفتهی یکی از یاران کتاب هزار و یک ایراد است از میان خواهد برد؟! در همان زمینهی قرآن و اسلام ، آیا این جلوی ریشخندهای بدخواهان و دشمنان را خواهد گرفت؟! آیا بایرادهای بسیاری که بیدینان میگیرند پاسخ خواهد بود؟!
یک چیز دیگر که از نافهمی ایشان باید شمرد آنست که میپندارند گردش جهان بروی همین گفتگوهاست و کوششهای ما نیز جز در همان زمینه نمیباشد. چون خودشان دین را تنها گفتگو از قرآن و اسلام و بتأویل کشیدن آیهها و حدیثها شمارند میپندارند کار ما نیز در همان پیرامونهاست و ما نیز در همان میدان بسیار تنگ و کوچک بکوشش برخاستهایم ، و اینست همانکه پس از رنجکشیها دفتری بدینسان پدید آورده بگمان خود بما ایرادهای هَناینده گرفتهاند ، بخود مژده دادهاند که دستگاه ما را بهم زدهاند و آنچه بایستی کردهاند. در جایی که میدان کوششهای ما بسیار بزرگتر است و گفتگو از قرآن و اسلام که در دیباچهی کوششهای خود میبایست بآنها پردازیم بیش از صدیک کارهای ما نیست و آنچه در نزد یاران ما کمتر ارج میدارد همین زمینه است و آن مژدهای که آنان بخود دادهاند بسیار بیپایه بوده.
پایان
🔶 زبان ایرانی - 79
🔸 گفتن و نوشتن
1ـ گزافهراني و اندازه نگاهنداري (مبالغه) زبان را از ارج میاندازد (تکهی دو از دو)
از اين بالاتر كه برويم بگزافهرانيهاي شعرا خواهيم رسيد كه بايد گفت آبرويي براي زبان بازنگزاردهاند. ولي ما از شعرا در جاهاي ديگري گفتگو نمودهايم و در اينجا بگفتگوي ديگري نميپردازيم.
شايد كساني اين گزافهرانيها را عيب نشمارند. ولي بايد دانست از بدترين عيبهاست و زبان را از ارج مياندازد. بدانسان كه كسي چون بدروغگويي شهرت يافت سخن او از ارج افتاده راستگوييهاي او را نيز باور نمينمايند در گزافهراني نيز زبان نيروي خود را از دست ميدهد. در جايي كه يك را هزار ميخوانند آيا خود هزار را چه بايد خواند؟!.. كسي كه جوي كوچكي را سيل مينامد آيا خود سيل را چه خواهد ناميد؟!.. نه اينست كه در اين گونه جايها خواهد درماند؟!
بيشتر مردم عيب را در خودشان نميفهمند ولي چون آن را در ديگري ديدند آن زمانست كه عيببودنش را درمييابند. چنين فرض كنيد به ديهي رفتهايد و ميبينيد هنگام ناهار ميزبان به نوكرش ميگويد : برو ده خروار نان بگير بيار ميهمان داريم. یا ميگوید : بگو آشپز يك دريا آش بپزد. يا بداستان سرايي پرداخته ميگويد : درختهاي باغ ما سرهاشان بآسمان رسيده. يا ميگويد : دیشب بآسمان تماشا میکردم شیر فلک از ترس جان بخود میلرزید. یا میگوید : در فلان هنگامه چنان نعره زدم كه گوشهاي فلك كر شد ... آيا شما بچنين ميزباني چه پاسخ خواهيد داد؟! آيا جز ديوانگي گمان ديگري دربارهاش خواهيد برد؟!
آخر يك يك است و هزار هزار. براي چه يك را هزار ميخوانيد؟! اين چه هنريست كه هر چيزي را از اندازهي خود بيرون برده صد برابر و هزار برابر بزرگترش گردانيد؟!
🔸 گفتن و نوشتن
1ـ گزافهراني و اندازه نگاهنداري (مبالغه) زبان را از ارج میاندازد (تکهی دو از دو)
از اين بالاتر كه برويم بگزافهرانيهاي شعرا خواهيم رسيد كه بايد گفت آبرويي براي زبان بازنگزاردهاند. ولي ما از شعرا در جاهاي ديگري گفتگو نمودهايم و در اينجا بگفتگوي ديگري نميپردازيم.
شايد كساني اين گزافهرانيها را عيب نشمارند. ولي بايد دانست از بدترين عيبهاست و زبان را از ارج مياندازد. بدانسان كه كسي چون بدروغگويي شهرت يافت سخن او از ارج افتاده راستگوييهاي او را نيز باور نمينمايند در گزافهراني نيز زبان نيروي خود را از دست ميدهد. در جايي كه يك را هزار ميخوانند آيا خود هزار را چه بايد خواند؟!.. كسي كه جوي كوچكي را سيل مينامد آيا خود سيل را چه خواهد ناميد؟!.. نه اينست كه در اين گونه جايها خواهد درماند؟!
بيشتر مردم عيب را در خودشان نميفهمند ولي چون آن را در ديگري ديدند آن زمانست كه عيببودنش را درمييابند. چنين فرض كنيد به ديهي رفتهايد و ميبينيد هنگام ناهار ميزبان به نوكرش ميگويد : برو ده خروار نان بگير بيار ميهمان داريم. یا ميگوید : بگو آشپز يك دريا آش بپزد. يا بداستان سرايي پرداخته ميگويد : درختهاي باغ ما سرهاشان بآسمان رسيده. يا ميگويد : دیشب بآسمان تماشا میکردم شیر فلک از ترس جان بخود میلرزید. یا میگوید : در فلان هنگامه چنان نعره زدم كه گوشهاي فلك كر شد ... آيا شما بچنين ميزباني چه پاسخ خواهيد داد؟! آيا جز ديوانگي گمان ديگري دربارهاش خواهيد برد؟!
آخر يك يك است و هزار هزار. براي چه يك را هزار ميخوانيد؟! اين چه هنريست كه هر چيزي را از اندازهي خود بيرون برده صد برابر و هزار برابر بزرگترش گردانيد؟!
✴️ حقایق زندگی
(تکهی هفتادوششم)
🔶 دنبالهی «خردهگیری و پاسخ آن»
(بخش دوم)
5) در این گفتار بصراحت از اینکه در جنبش مشروطه و سالهای پس از آن ملایان مردم عامی را برمیانگیختند سخن بمیان آمده. باید دانست تكیهگاه ملایان یكی مردم عامی و نادان و دیگری كسانیست كه برای پاك كردن گناهان خود یا بجهت سودها و بهرهمندیهای خود نیازمند این كیشند ـ همچون مقدسان بازاری ، حاجیهای دغلكار ، برخی از دولتیان و اینگونه كسان. اینجا بیشتر مردم نادان مورد نظر ماست و تاكنون جز این نبوده كه همیشه ایشان افزار دست ملایان (و دیگر خودكامگان) بودهاند. یك تودهای با چنین مردمی نادان چگونه میخواهند از گلوگاههای تاریخ راه بسوی پیشرفت باز كنند؟!.. آیا این شدنیست؟!.. آیا نباید چارهای بحال دُژآگاهی ایشان كرد؟!. آیا چنین كاری جدا از كوششهای سیاسی است؟!. آشكار بگوییم :
🔸كوشندگان سیاسی ما تاكنون ، به تغییر باورها و پدید آوردن تكان در مردم عادی و نادان باور نداشته كوششی نكردهاند. همیشه پنداشتهاند نباید سخنی گفت و کاری کرد که ایشان برنجند. از آنسو ، ملایان و خیانتكاران ، ایشان را ـ كه اوباش و «گروه فشار» از آنان برمیخیزد ـ همیشه پایگاه استواری برای خود دانسته از آنان سودهای بسیار بردهاند.
6) دیده میشود كه درسهای جنبش مشروطه در پیشامدهای بعدی بكار بسته نشده زیرا تاریخ ملایان را شناسانیده بود ولی با اینهمه در آستانهی جنبش سال 57 ، پیشینهی ملایان و سرشت سودجوی ایشان را كمتر كسانی به مردم بازنمودند. چرا چنین بود؟!.. در آستانهی برافتادن محمدرضاشاه دیده نشد دستهای از كوشندگان سیاسی ، تاریخ را یاد آورده ملایان را به مردم بشناسانند. در آن دوره هرچه بود غوغای براندازی شاه (و نه شاهی و خودکامگی!) بود. اگر گاهی گفتگو از فرجام كشور پس از رفتن شاه بمیان میآمد ، بیشتر كوشندگان سیاسی دورنمایی از حکومت را تصویر میكردند كه در آن با بکار افتادن دمکراسی ، جایی برای چیرگی ملایان نخواهد بود!
درسهای جنبش مشروطه را باید از تاریخ جست و یاد گرفت. ولی آنچه دیده میشد و میشود آنست كه تودهی مردم از هزار تن یكی تاریخ كشور خود را نخوانده و نمیداند ، تاریخ مشروطه را نیز بیش از این شمار نخوانده و نمیدانند.
تاریخ بماند ، امروز كه از مشروطه بیش از صدوده سال میگذرد ، معنی درست مشروطه یا دمكراسی را از صد تن یكی نمیداند. پس شگفت نیست كه ما در راه دستیابی به دمكراسی همان جاییم كه هشتاد سال پیش بودهایم.
🔸بجاست یادآوری گردد كوششهای پرچم و پیمان كه برانداختن گمراهیها و بیك شاهراه درآوردن ایرانیان و همدست و یكدل گردانیدن ایشان بوده دنبالهی كوششهای جنبش مشروطه است.
زیرا دمکراسی یا مشروطه حکومت را در دست توده میداند. چنین تودهای خود باید کارها را بدست گیرد. باید در ادارهی کشور همه دست بدست هم دهند. این نیز با هماندیشگی و یگانگی (اتحاد) بدست میآید. پراکندگی (تفرقه) دشمن همدستی است. اینست برای هموار گردانیدن راه دمکراسی هیچ کاری ارجدارتر از نبرد با پراکندهاندیشیها نیست.
7) یك موضوع دیگر كه در اینجا به گفتگو گزارده شده شكاف میان دولت و مردمست. این یكی از مهمترین موضوعات در این كشور بوده و اینست میخواهیم در پایان این گفتار به آن پردازیم تا بازتر گردد. باید دانست از زمان قاجاریان تاكنون (آری تاكنون!) دیده میشود كه در این كشور یك پادشاهی بوده تاجدار كه فرمانروای كشور او شمرده میشده ولی دیگرانی نیز بیآنكه بفرمانروایی گمارده شده باشند به همچشمی با او میكوشیدهاند. سخن ما اینجا از خانها و خانخانی نیست كه آن درد و گرفتاری به هر حال پس از برآمدن مشروطه كاسته شد و بروزگار رضاشاه بیكبار برچیده گردید.
سخن ما از «علما» است كه ایشان نیز یك پای فرمانروایی بوده و هر یك از ایشان بدلخواه خود مردم را براهی میكشانیدهاند. بلكه اگر درپی ریشه باشیم سخن از شیعیگریست زیرا از روی آن كیش حكومت ازآنِ امامانست و چون آخرین ایشان ناپیداست فقها یا مجتهدان جانشینان اویند كه حكومت تا «ظهور» او ازآنِ ایشانست. بهمین عنوان ملایان «سهم امام» گرفته و میگیرند. در كار «صغیر» دست داشتهاند ، زمینهای «مجهول المالك» را فروختهاند. بهمین عنوان دولتها را ـ استبدادی یا دمكراسی ـ «غاصب» دانستهاند و مالیات دادن و سربازی رفتن را حرام شماردهاند. بهمین عنوان میرزای قمی ساختمانهای دولتی را به فتحعلیشاه باجاره میداده (در پاسخ بدخواهان ص11).
(تکهی هفتادوششم)
🔶 دنبالهی «خردهگیری و پاسخ آن»
(بخش دوم)
5) در این گفتار بصراحت از اینکه در جنبش مشروطه و سالهای پس از آن ملایان مردم عامی را برمیانگیختند سخن بمیان آمده. باید دانست تكیهگاه ملایان یكی مردم عامی و نادان و دیگری كسانیست كه برای پاك كردن گناهان خود یا بجهت سودها و بهرهمندیهای خود نیازمند این كیشند ـ همچون مقدسان بازاری ، حاجیهای دغلكار ، برخی از دولتیان و اینگونه كسان. اینجا بیشتر مردم نادان مورد نظر ماست و تاكنون جز این نبوده كه همیشه ایشان افزار دست ملایان (و دیگر خودكامگان) بودهاند. یك تودهای با چنین مردمی نادان چگونه میخواهند از گلوگاههای تاریخ راه بسوی پیشرفت باز كنند؟!.. آیا این شدنیست؟!.. آیا نباید چارهای بحال دُژآگاهی ایشان كرد؟!. آیا چنین كاری جدا از كوششهای سیاسی است؟!. آشكار بگوییم :
🔸كوشندگان سیاسی ما تاكنون ، به تغییر باورها و پدید آوردن تكان در مردم عادی و نادان باور نداشته كوششی نكردهاند. همیشه پنداشتهاند نباید سخنی گفت و کاری کرد که ایشان برنجند. از آنسو ، ملایان و خیانتكاران ، ایشان را ـ كه اوباش و «گروه فشار» از آنان برمیخیزد ـ همیشه پایگاه استواری برای خود دانسته از آنان سودهای بسیار بردهاند.
6) دیده میشود كه درسهای جنبش مشروطه در پیشامدهای بعدی بكار بسته نشده زیرا تاریخ ملایان را شناسانیده بود ولی با اینهمه در آستانهی جنبش سال 57 ، پیشینهی ملایان و سرشت سودجوی ایشان را كمتر كسانی به مردم بازنمودند. چرا چنین بود؟!.. در آستانهی برافتادن محمدرضاشاه دیده نشد دستهای از كوشندگان سیاسی ، تاریخ را یاد آورده ملایان را به مردم بشناسانند. در آن دوره هرچه بود غوغای براندازی شاه (و نه شاهی و خودکامگی!) بود. اگر گاهی گفتگو از فرجام كشور پس از رفتن شاه بمیان میآمد ، بیشتر كوشندگان سیاسی دورنمایی از حکومت را تصویر میكردند كه در آن با بکار افتادن دمکراسی ، جایی برای چیرگی ملایان نخواهد بود!
درسهای جنبش مشروطه را باید از تاریخ جست و یاد گرفت. ولی آنچه دیده میشد و میشود آنست كه تودهی مردم از هزار تن یكی تاریخ كشور خود را نخوانده و نمیداند ، تاریخ مشروطه را نیز بیش از این شمار نخوانده و نمیدانند.
تاریخ بماند ، امروز كه از مشروطه بیش از صدوده سال میگذرد ، معنی درست مشروطه یا دمكراسی را از صد تن یكی نمیداند. پس شگفت نیست كه ما در راه دستیابی به دمكراسی همان جاییم كه هشتاد سال پیش بودهایم.
🔸بجاست یادآوری گردد كوششهای پرچم و پیمان كه برانداختن گمراهیها و بیك شاهراه درآوردن ایرانیان و همدست و یكدل گردانیدن ایشان بوده دنبالهی كوششهای جنبش مشروطه است.
زیرا دمکراسی یا مشروطه حکومت را در دست توده میداند. چنین تودهای خود باید کارها را بدست گیرد. باید در ادارهی کشور همه دست بدست هم دهند. این نیز با هماندیشگی و یگانگی (اتحاد) بدست میآید. پراکندگی (تفرقه) دشمن همدستی است. اینست برای هموار گردانیدن راه دمکراسی هیچ کاری ارجدارتر از نبرد با پراکندهاندیشیها نیست.
7) یك موضوع دیگر كه در اینجا به گفتگو گزارده شده شكاف میان دولت و مردمست. این یكی از مهمترین موضوعات در این كشور بوده و اینست میخواهیم در پایان این گفتار به آن پردازیم تا بازتر گردد. باید دانست از زمان قاجاریان تاكنون (آری تاكنون!) دیده میشود كه در این كشور یك پادشاهی بوده تاجدار كه فرمانروای كشور او شمرده میشده ولی دیگرانی نیز بیآنكه بفرمانروایی گمارده شده باشند به همچشمی با او میكوشیدهاند. سخن ما اینجا از خانها و خانخانی نیست كه آن درد و گرفتاری به هر حال پس از برآمدن مشروطه كاسته شد و بروزگار رضاشاه بیكبار برچیده گردید.
سخن ما از «علما» است كه ایشان نیز یك پای فرمانروایی بوده و هر یك از ایشان بدلخواه خود مردم را براهی میكشانیدهاند. بلكه اگر درپی ریشه باشیم سخن از شیعیگریست زیرا از روی آن كیش حكومت ازآنِ امامانست و چون آخرین ایشان ناپیداست فقها یا مجتهدان جانشینان اویند كه حكومت تا «ظهور» او ازآنِ ایشانست. بهمین عنوان ملایان «سهم امام» گرفته و میگیرند. در كار «صغیر» دست داشتهاند ، زمینهای «مجهول المالك» را فروختهاند. بهمین عنوان دولتها را ـ استبدادی یا دمكراسی ـ «غاصب» دانستهاند و مالیات دادن و سربازی رفتن را حرام شماردهاند. بهمین عنوان میرزای قمی ساختمانهای دولتی را به فتحعلیشاه باجاره میداده (در پاسخ بدخواهان ص11).