🔶 زبان ایرانی - 94
🔸 گفتگو دربارهی چند كلمه
7ـ پدرود : ميپرسند : اين كلمه چيست؟.. وانگاه آن را «بدرود» هم ميگويند آيا درست است؟.. ميگوييم : «پدرود» و «بدرود» هر دو درست است.
بايد دانست پيشوند «ب» كه امروز در فارسي بكار ميرود (بمن ، بشما ، ببازار ، بكار و مانند اينها) و چهبسا آن را «به» ميآوريم و جدا از كلمه ميگيريم اصل آن در زبان پيشين «پت» بوده ولي در گفتن در بيشتر جاها تاء را ميانداختند. سپس در فارسي آن را «بد» ساختهاند (باء بجاي پاء و دال بجاي تاء آمده) و در اينجا نيز در بيشتر جاها دال را مياندازند (تنها در كلمهای كه با الف آغاز ميشود دال را ميآورند) : بدو ، بدينسان ، بمن ، بشما و مانند اينها.
در چند كلمه هم هنوز پاء بحال خود بازمانده : پدرود ، پديدار ، پديد ، پنهان.
شايد كساني پاء را در اينها از ريشهي كلمه بشناسد ولي نه چنانست. كلمهها : درود و ديدار و ديد و نهان است. اينست در اينها نيز ميتوان بجاي پاء باء آورد. پس بدرود درست است چنانكه گفتيم.
نيز روشن شد اصل كلمه «درود» است پيشوند بر سر آن آمده و آن را بهنگام جدا شدن از همديگر ميگفتند. چنانكه امروز هم بجاي «خداحافظ» ميتوان آن را بكار برد.
از اينجا در مرگ كسي ميگوييم : «زندگي را پدرود گفت» يا «جهان را بدورد كرد»
نكتهی ديگري كه از اينجا بدست آمد اينكه پيشوند را جدا نبايد نوشت و آوردن هاء بآخر آن كه امروز ميكنند بنيادي ندارد و پيشينيان هيچگاه آن را نمينمودند.
8ـ چيستان : كلمهی چيستان را كه بكار ميبريم ميپرسند معنايش چيست و از كجا آمده؟ ميگوييم : اصل آن «چيست آن؟...» بوده و بمعناي معما يا لغز بكار ميرود.
9ـ دين : ميپرسند بجاي كلمهی دين در فارسي چه بوده آيا كيش بهمين معناست؟ ميگوييم : دين كلمهی فارسي است.
اما كيش گويا در برابر مذهب بكار ميرفته. اينست ما نيز هميشه بهمين معني بكار ميبريم.
اين گونه كلمهها كه فارسي است ولي كساني آنها را عربي ميپندارند باز هم هست. يكي از آنها «زمان» ميباشد كه «دمان» نيز گفته ميشده و فارسي است.
🔸 گفتگو دربارهی چند كلمه
7ـ پدرود : ميپرسند : اين كلمه چيست؟.. وانگاه آن را «بدرود» هم ميگويند آيا درست است؟.. ميگوييم : «پدرود» و «بدرود» هر دو درست است.
بايد دانست پيشوند «ب» كه امروز در فارسي بكار ميرود (بمن ، بشما ، ببازار ، بكار و مانند اينها) و چهبسا آن را «به» ميآوريم و جدا از كلمه ميگيريم اصل آن در زبان پيشين «پت» بوده ولي در گفتن در بيشتر جاها تاء را ميانداختند. سپس در فارسي آن را «بد» ساختهاند (باء بجاي پاء و دال بجاي تاء آمده) و در اينجا نيز در بيشتر جاها دال را مياندازند (تنها در كلمهای كه با الف آغاز ميشود دال را ميآورند) : بدو ، بدينسان ، بمن ، بشما و مانند اينها.
در چند كلمه هم هنوز پاء بحال خود بازمانده : پدرود ، پديدار ، پديد ، پنهان.
شايد كساني پاء را در اينها از ريشهي كلمه بشناسد ولي نه چنانست. كلمهها : درود و ديدار و ديد و نهان است. اينست در اينها نيز ميتوان بجاي پاء باء آورد. پس بدرود درست است چنانكه گفتيم.
نيز روشن شد اصل كلمه «درود» است پيشوند بر سر آن آمده و آن را بهنگام جدا شدن از همديگر ميگفتند. چنانكه امروز هم بجاي «خداحافظ» ميتوان آن را بكار برد.
از اينجا در مرگ كسي ميگوييم : «زندگي را پدرود گفت» يا «جهان را بدورد كرد»
نكتهی ديگري كه از اينجا بدست آمد اينكه پيشوند را جدا نبايد نوشت و آوردن هاء بآخر آن كه امروز ميكنند بنيادي ندارد و پيشينيان هيچگاه آن را نمينمودند.
8ـ چيستان : كلمهی چيستان را كه بكار ميبريم ميپرسند معنايش چيست و از كجا آمده؟ ميگوييم : اصل آن «چيست آن؟...» بوده و بمعناي معما يا لغز بكار ميرود.
9ـ دين : ميپرسند بجاي كلمهی دين در فارسي چه بوده آيا كيش بهمين معناست؟ ميگوييم : دين كلمهی فارسي است.
اما كيش گويا در برابر مذهب بكار ميرفته. اينست ما نيز هميشه بهمين معني بكار ميبريم.
اين گونه كلمهها كه فارسي است ولي كساني آنها را عربي ميپندارند باز هم هست. يكي از آنها «زمان» ميباشد كه «دمان» نيز گفته ميشده و فارسي است.
✴️ حقایق زندگی
(تکهی نودویکم)
🔶 از گله و ناله چه سودی تواند بود؟!.
(بخش دو از سه)
ما میخواهیم از ایرانیان بپرسیم : چه شده كه شما بدینسان خوار و زبون گردیدهاید؟!. چه شده كه دیگران خواربارتان را میخورند و شما باید گرسنه بمانید؟!. آیا علت این را میدانید؟!.
ملای روسیاه میرود بالای منبر و رو بزنها گردانیده با زبان شماتت میگوید : «هان! ببینید چطور قحطی آمده؟!. باز هم روهاتان را باز میكنید؟!...»
این بیدین خداناشناس میگوید : «علت این نایابی خواروبار و سختی زندگانی رو باز كردن زنهاست». میخواهد بگوید : «چون شما زنان روهاتان را باز كردهاید خدا بخشم آمده و كینهی رو باز كردن شما را از خاندانهای بینوا و بچههای بیگناه میكِشد». ببینید مردك بیدین چه دروغی بخدا میبندد؟!. ببینید چگونه خدا را «یك ستمگر بیباكی» نشان میدهد! [1]
یكی نمیگوید : این بیدین گردن شكسته مگر خدا تنها بایران خدایی میكند؟!. اگر رو باز كردن زنان مایهی خشم اوست پس چرا بامریكاییان خشم نمیگیرد؟!. پس چرا بدختران روس كه رخت سربازی پوشیده و همیشه با مردان در آمیزشند نمینگرد؟!. چرا از آنان كینه نمیجوید؟!. پس چرا آنها خواربار و همه چیز را بفراوانی پیدا میكنند و با خوشی زندگی را بسر میدهند؟!.
🔸ببینید این بیدینان چه سان فریبتان میدهند. ببینید چه سان گمراهتان میگردانند.
شما اگر میخواهید علت زبونی و بدبختی خود را بدانید من آن را شرح میدهم. شما آیا میدانید كه در این كشورتان درمیان بیستملیون مردم چند گونه پراكندگی و دستهبندی هست؟!. از یكسو دستهبندی كیشها ، از یكسو دستهبندی زبانها و نژادها ، از یكسو دستهبندی ایلها. در یك كشور كوچكی چهارده یا پانزده كیش هست. پنج یا شش زبان و نژاد هست ، هفت یا هشت ایل بزرگ هست ، و
🔸هر یكی از اینها برای خود آرمان جدایی و سیاست جدایی میدارند و هیچگاه دل با دیگران پاك نمیدارند.
سنی ، شیخی ، متشرع ، بهایی ، علیاللهی ، كریمخانی ، صوفی ، جهود ، مسیحی ، زردشتی ، اسماعیلی ، كرد ، آسوری ، ارمنی ، تركمن ، بختیاری ، قشقایی ، عرب ، لر ، بوئراحمدی ، شاهسون ، هزاره هر یكی نامیست كه زیر آن یك سیاست [و] یك آرمان جدایی خوابیده است.
شما اگر اینها را نمیدانید كه باید گفت از حال تودهی خود ناآگاهید ، و اگر میدانید باید دریابید كه یك علت بزرگ زبونی و بدبختی شما همین میباشد. یك تودهی پراكندهی اینچنانی ناگزیر است كه زبون و لگدمال باشد.
🔸بیگانگان این دریافتهاند كه شما یك مردم پراكندهای میباشید و هیچگاه نخواهید توانست دست بهم داده یك نیرویی پدید آورید اینست پروایی از شما نمینمایند و در زیر پا لگدمالتان میگردانند. [2]
ما سالهاست این گرفتاری را بشما یادآوری میكنیم و شما جز بیپروایی نشان ندادهاید ، و اكنون كه به نتیجهی آن دچار گردیدهاید میخواهید با داد و ناله آن را از سر باز كنید. ولی افسوس كه نخواهید توانست ، افسوس كه آسیب و رنج فراوان خواهید دید.
از تبریز مینویسند : كردها از هر سو بخرید خواروبار میكوشند كه از راه قاچاق بعراق برند و دانسته نیست اینهمه اسكناس را از كجا آوردهاند ، دانسته نیست چرا تا این اندازه بدی میكنند؟!. میگویم : این كردها كی نیكی كردهاند كه امروز كنند؟!. كی از بدی خودداری مینمودهاند كه امروز نمایند؟!. كرد چون نامش دیگر و كیشش جداست انبوهی از آنها خود را از این توده نمیدانند و همیشه در آرزوی فرصتی هستند كه بدشمنی پردازند و گزند و آسیب رسانند. این نتیجهی همان جدایی و دوتیرگیست. نتیجهی آن «تولّا و تبرّا»[3] است كه از «فروع دین» شیعه میباشد. تنها كرد نیست ، آسوری نیز چنینست ، بهایی نیز چنینست ، زردشتی نیز چنینست.
🔸چنانكه گفتم هر دستهای برای خود آرمان و سیاست جدایی دارد و هر یكی جز كینهی دیگران در دل خود نمیپروراند. چیزی كه هست آن كردها وحشی و بیابانیند و بدخواهی خود را بدانسان بآشكار میآورند و دیگران در دل نگاهداشته برو نمیآورند. این نتیجهی ناگزیری پراكندگیست.
دیگران بمانند. این ایلها كه زبان و نژادشان جز ایرانی نیست هر یكی برای خود سیاست و آرمان دیگری دارند و میخواهند تا میتوانند از آن دست برندارند. میخواهند همیشه با حال ایلی بمانند و شیوهی ناستودهی دیرین خود را از دست ندهند.
[1] : خوانندگان به مانندگی میان کمبود خواربار و گرسنگی انبوه مردم آن زمان بعنوان یک «بلای آسمانی» با زمینلرزهای که چندی پیش (1396) در سر پل ذهاب رخ داد و ملایان همین سخنان پست را به مردم گفتند پروا کنند. این نشان است که ملایان خردهاشان در این هشتاد سال هیچ تکانی نخورده است.
(تکهی نودویکم)
🔶 از گله و ناله چه سودی تواند بود؟!.
(بخش دو از سه)
ما میخواهیم از ایرانیان بپرسیم : چه شده كه شما بدینسان خوار و زبون گردیدهاید؟!. چه شده كه دیگران خواربارتان را میخورند و شما باید گرسنه بمانید؟!. آیا علت این را میدانید؟!.
ملای روسیاه میرود بالای منبر و رو بزنها گردانیده با زبان شماتت میگوید : «هان! ببینید چطور قحطی آمده؟!. باز هم روهاتان را باز میكنید؟!...»
این بیدین خداناشناس میگوید : «علت این نایابی خواروبار و سختی زندگانی رو باز كردن زنهاست». میخواهد بگوید : «چون شما زنان روهاتان را باز كردهاید خدا بخشم آمده و كینهی رو باز كردن شما را از خاندانهای بینوا و بچههای بیگناه میكِشد». ببینید مردك بیدین چه دروغی بخدا میبندد؟!. ببینید چگونه خدا را «یك ستمگر بیباكی» نشان میدهد! [1]
یكی نمیگوید : این بیدین گردن شكسته مگر خدا تنها بایران خدایی میكند؟!. اگر رو باز كردن زنان مایهی خشم اوست پس چرا بامریكاییان خشم نمیگیرد؟!. پس چرا بدختران روس كه رخت سربازی پوشیده و همیشه با مردان در آمیزشند نمینگرد؟!. چرا از آنان كینه نمیجوید؟!. پس چرا آنها خواربار و همه چیز را بفراوانی پیدا میكنند و با خوشی زندگی را بسر میدهند؟!.
🔸ببینید این بیدینان چه سان فریبتان میدهند. ببینید چه سان گمراهتان میگردانند.
شما اگر میخواهید علت زبونی و بدبختی خود را بدانید من آن را شرح میدهم. شما آیا میدانید كه در این كشورتان درمیان بیستملیون مردم چند گونه پراكندگی و دستهبندی هست؟!. از یكسو دستهبندی كیشها ، از یكسو دستهبندی زبانها و نژادها ، از یكسو دستهبندی ایلها. در یك كشور كوچكی چهارده یا پانزده كیش هست. پنج یا شش زبان و نژاد هست ، هفت یا هشت ایل بزرگ هست ، و
🔸هر یكی از اینها برای خود آرمان جدایی و سیاست جدایی میدارند و هیچگاه دل با دیگران پاك نمیدارند.
سنی ، شیخی ، متشرع ، بهایی ، علیاللهی ، كریمخانی ، صوفی ، جهود ، مسیحی ، زردشتی ، اسماعیلی ، كرد ، آسوری ، ارمنی ، تركمن ، بختیاری ، قشقایی ، عرب ، لر ، بوئراحمدی ، شاهسون ، هزاره هر یكی نامیست كه زیر آن یك سیاست [و] یك آرمان جدایی خوابیده است.
شما اگر اینها را نمیدانید كه باید گفت از حال تودهی خود ناآگاهید ، و اگر میدانید باید دریابید كه یك علت بزرگ زبونی و بدبختی شما همین میباشد. یك تودهی پراكندهی اینچنانی ناگزیر است كه زبون و لگدمال باشد.
🔸بیگانگان این دریافتهاند كه شما یك مردم پراكندهای میباشید و هیچگاه نخواهید توانست دست بهم داده یك نیرویی پدید آورید اینست پروایی از شما نمینمایند و در زیر پا لگدمالتان میگردانند. [2]
ما سالهاست این گرفتاری را بشما یادآوری میكنیم و شما جز بیپروایی نشان ندادهاید ، و اكنون كه به نتیجهی آن دچار گردیدهاید میخواهید با داد و ناله آن را از سر باز كنید. ولی افسوس كه نخواهید توانست ، افسوس كه آسیب و رنج فراوان خواهید دید.
از تبریز مینویسند : كردها از هر سو بخرید خواروبار میكوشند كه از راه قاچاق بعراق برند و دانسته نیست اینهمه اسكناس را از كجا آوردهاند ، دانسته نیست چرا تا این اندازه بدی میكنند؟!. میگویم : این كردها كی نیكی كردهاند كه امروز كنند؟!. كی از بدی خودداری مینمودهاند كه امروز نمایند؟!. كرد چون نامش دیگر و كیشش جداست انبوهی از آنها خود را از این توده نمیدانند و همیشه در آرزوی فرصتی هستند كه بدشمنی پردازند و گزند و آسیب رسانند. این نتیجهی همان جدایی و دوتیرگیست. نتیجهی آن «تولّا و تبرّا»[3] است كه از «فروع دین» شیعه میباشد. تنها كرد نیست ، آسوری نیز چنینست ، بهایی نیز چنینست ، زردشتی نیز چنینست.
🔸چنانكه گفتم هر دستهای برای خود آرمان و سیاست جدایی دارد و هر یكی جز كینهی دیگران در دل خود نمیپروراند. چیزی كه هست آن كردها وحشی و بیابانیند و بدخواهی خود را بدانسان بآشكار میآورند و دیگران در دل نگاهداشته برو نمیآورند. این نتیجهی ناگزیری پراكندگیست.
دیگران بمانند. این ایلها كه زبان و نژادشان جز ایرانی نیست هر یكی برای خود سیاست و آرمان دیگری دارند و میخواهند تا میتوانند از آن دست برندارند. میخواهند همیشه با حال ایلی بمانند و شیوهی ناستودهی دیرین خود را از دست ندهند.
[1] : خوانندگان به مانندگی میان کمبود خواربار و گرسنگی انبوه مردم آن زمان بعنوان یک «بلای آسمانی» با زمینلرزهای که چندی پیش (1396) در سر پل ذهاب رخ داد و ملایان همین سخنان پست را به مردم گفتند پروا کنند. این نشان است که ملایان خردهاشان در این هشتاد سال هیچ تکانی نخورده است.
[2] : بدانسان که انگلیسیان (برای دویست سال) میدانستند هندیان نمیتوانند دست بهم داده ایشان را از کشورشان بیرون رانند ، به همان سان که اسرائیل بیگمان گردیده کنون از همهي مسلمانان جهان چنان نیرویی فراهم نمیشود که در برابر او بتواند کاری کند ، به همان سان هم حکومت ملایان دریافته تا ایرانیان بدینسان پراکنده و سرشار از خودسریند ، همیشه درمیان خود در کشاکش و فرسایش خواهند بود و دست بهم نتوانند داد و اینست از سوی مخالفان خود بیمناک نیست.
ایرانیان تا چنینند که هستند استقلال خود را بدست نتوانند آورد و اگر هم از رهگذر پیشامدهایی بدست آمد جز چندگاهه نخواهد بود و آن را نگاهداری نتوانند.
[3] : تولا ضد تبراست. تبرا نفرین و دشنام به ابوبكر و عمر است كه در ایران از زمان صفویان رواج گرفت. تولا دوستی با علی و خاندان اوست. برای آگاهی بیشتر كتاب شیعیگری (داوری) خوانده شود.
ایرانیان تا چنینند که هستند استقلال خود را بدست نتوانند آورد و اگر هم از رهگذر پیشامدهایی بدست آمد جز چندگاهه نخواهد بود و آن را نگاهداری نتوانند.
[3] : تولا ضد تبراست. تبرا نفرین و دشنام به ابوبكر و عمر است كه در ایران از زمان صفویان رواج گرفت. تولا دوستی با علی و خاندان اوست. برای آگاهی بیشتر كتاب شیعیگری (داوری) خوانده شود.
📘 اسرار هزارساله ـ 13
🔸 علیاکبر حکمیزاده
🔶 گفتار دوم : امامت - تکهی 2 از 4
کتابهای تفسیر ، بسیاری از آیات قرآن را به امامت تأویل کردهاند تا جايی که بعضی از آنها کلمههای «صلاة» و «ذکات» و «ابل» و «بعوضة» قرآن را هم تفسیر به علی کردهاند. اگر امامت راستی تا این اندازه مورد توجه قرآن بود چرا برای یک بار هم شده این موضوع را آشکار نگفت که اینهمه جنگ بر سر این کار نشود؟
میگویند پیغمبر میترسید از اینکه بگوید و مردم نپذیرند و حال آنکه خود قرآن و تاریخ پیغمبر گواه است که هیچ محافظهکاری (یا تقیه) در کار خود او نبوده. وآنگهی شما که صدها حدیث از پیغمبر نقل میکنید که این موضوع را صریح گفته پس دیگر این سخن چه معنا دارد؟! و نیز میگویند امامت در قرآن بسیار تصریح شده ولی آنها را انداختهاند یا تغییر دادهاند و امام زمان که آمد قرآن درست را میآورد. ببینید برای اینکه شاخه را از دست ندهند چگونه ریشه را میزنند. خوب اگر اینطور باشد پس دیگر قرآن با تورات چه فرق خواهد داشت؟! یک دلیل بزرگ بر راستگويی پیغمبر ، قرآن است و دلیل دیگر اثر گفتههای اوست در همرهانش. آن را میگویند که تغییر کرده و این را هم میگویند : «ارتد الناس بعد رسول الله إلا ثلثه.(1) »
ما اگر با نظر حقیقتجويی قرآن و تاریخ صدر اسلام را نگاه کنیم میبینیم که امامت در اول یک امر خیلی ساده یا سیاسی بوده که قرآن و مسلمین دربارهي آن ساکت بودهاند ولی بعدها که زمامداران ایران دیدند نمیتوانند زیر بار خلفاء عرب یا ترک بروند و باید از نیروی توده برای ایستادگی در برابر آنها استفاده کنند امامت را باین رنگها درآوردند و ما هم که این عادت را همیشه داشتهایم که رو به هر طرف بیفتیم ، میرویم تا جايی که توانایی داریم. اگر بخواهیم از علی ستایش کنیم او را میبریم تا جايی که «کتاب فضل او را آب بحر کافی نیست ـ که تر کنی سر انگشت و صفحه بشماری» و اگر بخواهیم از عمَر چیزی بگويیم میرویم تا آنجا که خودتان بهتر میدانید.
آب یک جو اگر از یک سرچشمه باشد هرچه پايینتر آید اگر کمتر نشود زیادتر نخواهد شد ، حال شما کتابهایی را که دربارهي امامت نوشته شده بترتیب تاریخ با هم بسنجید و یا یک کتاب از پیش از دورهي صفویه و یک کتاب هم از بعد از آن پهلوی هم بگزارید ، آنگاه میبینید که هرچه پايینتر میآید غلو آنها بیشتر و حجمشان بزرگتر میشود. شما کتاب مقتلِ سید ابن طاوس را با جلد دهم بحار و آن را با اسرار الشهارة دربندی بسنجید ، آنگاه از خود بپرسید علت اینهمه اختلاف چیست؟ اینها را که دربندی نوشته از کجا بدست آورده که سید ابن طاوس یا مجلسی بآن دسترسی نداشته؟!
1ـ معنی : پس از پیامبر همه از دین بازگشتند جز سه تن [مقداد و ابوذر غفاری و سلمان فارسی].
🔸 علیاکبر حکمیزاده
🔶 گفتار دوم : امامت - تکهی 2 از 4
کتابهای تفسیر ، بسیاری از آیات قرآن را به امامت تأویل کردهاند تا جايی که بعضی از آنها کلمههای «صلاة» و «ذکات» و «ابل» و «بعوضة» قرآن را هم تفسیر به علی کردهاند. اگر امامت راستی تا این اندازه مورد توجه قرآن بود چرا برای یک بار هم شده این موضوع را آشکار نگفت که اینهمه جنگ بر سر این کار نشود؟
میگویند پیغمبر میترسید از اینکه بگوید و مردم نپذیرند و حال آنکه خود قرآن و تاریخ پیغمبر گواه است که هیچ محافظهکاری (یا تقیه) در کار خود او نبوده. وآنگهی شما که صدها حدیث از پیغمبر نقل میکنید که این موضوع را صریح گفته پس دیگر این سخن چه معنا دارد؟! و نیز میگویند امامت در قرآن بسیار تصریح شده ولی آنها را انداختهاند یا تغییر دادهاند و امام زمان که آمد قرآن درست را میآورد. ببینید برای اینکه شاخه را از دست ندهند چگونه ریشه را میزنند. خوب اگر اینطور باشد پس دیگر قرآن با تورات چه فرق خواهد داشت؟! یک دلیل بزرگ بر راستگويی پیغمبر ، قرآن است و دلیل دیگر اثر گفتههای اوست در همرهانش. آن را میگویند که تغییر کرده و این را هم میگویند : «ارتد الناس بعد رسول الله إلا ثلثه.(1) »
ما اگر با نظر حقیقتجويی قرآن و تاریخ صدر اسلام را نگاه کنیم میبینیم که امامت در اول یک امر خیلی ساده یا سیاسی بوده که قرآن و مسلمین دربارهي آن ساکت بودهاند ولی بعدها که زمامداران ایران دیدند نمیتوانند زیر بار خلفاء عرب یا ترک بروند و باید از نیروی توده برای ایستادگی در برابر آنها استفاده کنند امامت را باین رنگها درآوردند و ما هم که این عادت را همیشه داشتهایم که رو به هر طرف بیفتیم ، میرویم تا جايی که توانایی داریم. اگر بخواهیم از علی ستایش کنیم او را میبریم تا جايی که «کتاب فضل او را آب بحر کافی نیست ـ که تر کنی سر انگشت و صفحه بشماری» و اگر بخواهیم از عمَر چیزی بگويیم میرویم تا آنجا که خودتان بهتر میدانید.
آب یک جو اگر از یک سرچشمه باشد هرچه پايینتر آید اگر کمتر نشود زیادتر نخواهد شد ، حال شما کتابهایی را که دربارهي امامت نوشته شده بترتیب تاریخ با هم بسنجید و یا یک کتاب از پیش از دورهي صفویه و یک کتاب هم از بعد از آن پهلوی هم بگزارید ، آنگاه میبینید که هرچه پايینتر میآید غلو آنها بیشتر و حجمشان بزرگتر میشود. شما کتاب مقتلِ سید ابن طاوس را با جلد دهم بحار و آن را با اسرار الشهارة دربندی بسنجید ، آنگاه از خود بپرسید علت اینهمه اختلاف چیست؟ اینها را که دربندی نوشته از کجا بدست آورده که سید ابن طاوس یا مجلسی بآن دسترسی نداشته؟!
1ـ معنی : پس از پیامبر همه از دین بازگشتند جز سه تن [مقداد و ابوذر غفاری و سلمان فارسی].
🔶 زبان ایرانی - 95
🔸 گفتگو دربارهی چند كلمه
10ـ تنديس : ميپرسند : پيمان بجاي صورت و عكس كلمهي «پيكره» را بكار ميبرد. بجاي مجسمه چه كلمهاي بايد بكار برد. ميگوييم : پيكر در خود فارسي بهمين معني بوده چنانكه در بيشتر زبانهاي ديگر هم بكار ميرود و ما در جاي ديگر آن را بازنمودهايم. اما بجاي مجسمه «تنديس» يا «تنديسه» هست كه در فرهنگها نيز آورده شده. [1]
11ـ پيشين و پسين : ميپرسند بجاي ظهر و عصر چه كلمههايي بكار ميرفت. ميگويم : ظهر را «نيمروز» و «پيشين» و عصر را «پسين» و «نماز ديگر» ميناميدند و اين نامها در كتابها بسيار بكار رفته است.
* * *
چون در شمارهي نه دو كلمهي پيشين و پسين را آورده گفتيم در فارسي بجاي ظهر و عصر بوده آقاي قطب از دزفول در اين باره مينگارند كه در دزفول هنوز اين دو كلمه بمعناي درست خود بكار ميرود. اين خود نكتهايست كه بسياري از كلمههاي فارسي كه در تهران و شهرهاي بزرگ فراموش شده در شهرهاي كوچك هنوز بكار ميرود و بايد از آنها در اين هنگام بهرهجويي نمود. پس از خواندن اين نوشتهي آقاي قطب مرا نيز ياد ميافتد كه در شوشتر و ديگر شهرهاي خوزستان همين كلمهها را ميشنيدم. شايد در شهرهاي ديگر و درميان لران و بختياريان نيز اينها بكار بروند.
[1] ـ كسروي در نوشتههاي خود «تنديسه» بكار برده است. گ.آ
🔸 گفتگو دربارهی چند كلمه
10ـ تنديس : ميپرسند : پيمان بجاي صورت و عكس كلمهي «پيكره» را بكار ميبرد. بجاي مجسمه چه كلمهاي بايد بكار برد. ميگوييم : پيكر در خود فارسي بهمين معني بوده چنانكه در بيشتر زبانهاي ديگر هم بكار ميرود و ما در جاي ديگر آن را بازنمودهايم. اما بجاي مجسمه «تنديس» يا «تنديسه» هست كه در فرهنگها نيز آورده شده. [1]
11ـ پيشين و پسين : ميپرسند بجاي ظهر و عصر چه كلمههايي بكار ميرفت. ميگويم : ظهر را «نيمروز» و «پيشين» و عصر را «پسين» و «نماز ديگر» ميناميدند و اين نامها در كتابها بسيار بكار رفته است.
* * *
چون در شمارهي نه دو كلمهي پيشين و پسين را آورده گفتيم در فارسي بجاي ظهر و عصر بوده آقاي قطب از دزفول در اين باره مينگارند كه در دزفول هنوز اين دو كلمه بمعناي درست خود بكار ميرود. اين خود نكتهايست كه بسياري از كلمههاي فارسي كه در تهران و شهرهاي بزرگ فراموش شده در شهرهاي كوچك هنوز بكار ميرود و بايد از آنها در اين هنگام بهرهجويي نمود. پس از خواندن اين نوشتهي آقاي قطب مرا نيز ياد ميافتد كه در شوشتر و ديگر شهرهاي خوزستان همين كلمهها را ميشنيدم. شايد در شهرهاي ديگر و درميان لران و بختياريان نيز اينها بكار بروند.
[1] ـ كسروي در نوشتههاي خود «تنديسه» بكار برده است. گ.آ
✴️ حقایق زندگی
(تکهی نودودوم)
🔶 از گله و ناله چه سودی تواند بود؟!.
(بخش سه از سه)
این جنگ چون در اروپا آغاز شد ایران راه بیطرفی گرفت ، سپس نیز كه روس و انگلیس باینجا درآمدند و پیشنهاد پیمان كردند ایرانیان در آنجا نیز سود خود را در كنارهجویی از جنگ دانستند و دامن برچیدند ، و چنین میپنداشتند كه از گزند و آسیب جنگ در كنار خواهند ماند. ولی افسوس كه اكنون آسیب جنگ را با سختی بسیار میكشند و گزندها از آن میبینند. امروز كدام یكی از تودههای جنگنده حال ایران را دارند؟... همپیمانان ما دست بخرید خواربار باز كردهاند بیآنكه پروای گرسنگی مردم كنند و باری باندازهی نیاز برای آنان منظور دارند. از سوی دیگر اسكناس چاپ كردن دولت یك گرفتاری دیگری گردیده و دانسته نیست پایان آن چه خواهد بود.
اینها گرفتاریهاییست كه برای ایران بسیار گران بسرخواهد آمد. خدا میداند كه این تودهی ناتوان چه رنجهایی خواهد كشید. چیزی كه هست یك مردم باخردی از زیانی كه میبینند پند آموخته سودی برمیدارند. ایرانیان نیز باید از این رنج و آسیب پند آموخته این بدانند كه آلودگیهایی دارند و هرآینه در نتیجهی آن آلودگیهاست كه بدینسان گرفتار گردیدهاند.
🔸میشنوم كسانی میگویند : «ما گناهكاریم و اینها سزای گناههای ماست». میگویم : راستست این مردم گناهكارند كه بدینسان آسیب و گزند میبینند ، ولی نه بآن معنی كه شما میپندارید. گناه این مردم نه آنست كه سینه نزدهاند ، سر نشكافتهاند ، گوش بسخنان ملایان ندادهاند ، زنها روهاشان را باز كردهاند. اینها گناه نیست و مایهی گرفتاری اینها نمیباشد.
🔸گناه این مردم آنست كه معنی زندگانی را نمیشناسند ، آنست كه خرد را كنار گزارده پیروی از پندار و هوس و كینه و نادانی مینمایند ، آنست كه در یك كشوری بیست و سی دستهاند و هر دستهای جز درپی دلخواه خود نیست ، آنست كه خدا سرزمینی باین باردهی بایشان داده و ارج آن را نمیشناسند ، از یك سرزمینی كه برای زندگانی سیصدملیون مردم كفایت دارد باندازهی زندگانی بیستملیون استفاده نمیكنند.
🔸گناهشان آنست كه چون ملایی بمنبر میرود میگوید : «مالیات بدولت ندهید ، بسربازی نروید ..» یكی این نمیكند كه برخیزد و بپرسد كه اگر بدولت مالیات نپردازیم و بسربازی نرویم پس دولت از كجا پول بیاورد كه امنیه و پاسبان و سپاهی نگه دارد و كشور را ایمن گرداند؟! این پرسش را از آن فریبكار نمینمایند.
گناهشان همان است كه از یكسو دولت را «جائر» میدانند و مالیات دادن را حرام میشمارند ، و از یكسو همینكه گرسنگی یا ناامنی رخ میدهد با تلگراف یا با نامه از دولت چاره میخواهند. و چندان بیخرد و نافهم گردیدهاند كه هیچ نمیفهمند كه این داستان یك بام و دو هواست.
این گناههاست كه بدبختی و گرفتاری بار آورده. ایرانیان باید باری اینها را بفهمند و بچاره كوشند كه در آینده بار دیگر دچار اینگونه رنجها و گزندها نگردند.
🔸ایرانیان باید بدانند كه خدا در این جهان مردمان را در كارهای خودشان مختار گردانیده و اینست هر مردمی اگر معنی زندگانی را دانست و دست بهم داد و بكار پرداخت با سرفرازی میزید ، و اگر پی هوسها و نادانیها را گرفت و براههای بیخردانه گرایید ناگزیر دچار سختیها میشود و گزندها میبیند و خدا نیز رحمی بآنان نخواهد كرد. اینكه ملایان و روضهخوانان میگویند : كارها دست خداست ، بیایید بخدا التماس كنیم ، یك سخن بیخردانهایست. خدا اختیار را بشما سپرده و از التماس هم كمترین نتیجه نخواهد بود. اینها را بفهمید تا تكلیف خود را بدانید.
(پرچم روزانه شمارههای 237 ، 238 و 239)
(تکهی نودودوم)
🔶 از گله و ناله چه سودی تواند بود؟!.
(بخش سه از سه)
این جنگ چون در اروپا آغاز شد ایران راه بیطرفی گرفت ، سپس نیز كه روس و انگلیس باینجا درآمدند و پیشنهاد پیمان كردند ایرانیان در آنجا نیز سود خود را در كنارهجویی از جنگ دانستند و دامن برچیدند ، و چنین میپنداشتند كه از گزند و آسیب جنگ در كنار خواهند ماند. ولی افسوس كه اكنون آسیب جنگ را با سختی بسیار میكشند و گزندها از آن میبینند. امروز كدام یكی از تودههای جنگنده حال ایران را دارند؟... همپیمانان ما دست بخرید خواربار باز كردهاند بیآنكه پروای گرسنگی مردم كنند و باری باندازهی نیاز برای آنان منظور دارند. از سوی دیگر اسكناس چاپ كردن دولت یك گرفتاری دیگری گردیده و دانسته نیست پایان آن چه خواهد بود.
اینها گرفتاریهاییست كه برای ایران بسیار گران بسرخواهد آمد. خدا میداند كه این تودهی ناتوان چه رنجهایی خواهد كشید. چیزی كه هست یك مردم باخردی از زیانی كه میبینند پند آموخته سودی برمیدارند. ایرانیان نیز باید از این رنج و آسیب پند آموخته این بدانند كه آلودگیهایی دارند و هرآینه در نتیجهی آن آلودگیهاست كه بدینسان گرفتار گردیدهاند.
🔸میشنوم كسانی میگویند : «ما گناهكاریم و اینها سزای گناههای ماست». میگویم : راستست این مردم گناهكارند كه بدینسان آسیب و گزند میبینند ، ولی نه بآن معنی كه شما میپندارید. گناه این مردم نه آنست كه سینه نزدهاند ، سر نشكافتهاند ، گوش بسخنان ملایان ندادهاند ، زنها روهاشان را باز كردهاند. اینها گناه نیست و مایهی گرفتاری اینها نمیباشد.
🔸گناه این مردم آنست كه معنی زندگانی را نمیشناسند ، آنست كه خرد را كنار گزارده پیروی از پندار و هوس و كینه و نادانی مینمایند ، آنست كه در یك كشوری بیست و سی دستهاند و هر دستهای جز درپی دلخواه خود نیست ، آنست كه خدا سرزمینی باین باردهی بایشان داده و ارج آن را نمیشناسند ، از یك سرزمینی كه برای زندگانی سیصدملیون مردم كفایت دارد باندازهی زندگانی بیستملیون استفاده نمیكنند.
🔸گناهشان آنست كه چون ملایی بمنبر میرود میگوید : «مالیات بدولت ندهید ، بسربازی نروید ..» یكی این نمیكند كه برخیزد و بپرسد كه اگر بدولت مالیات نپردازیم و بسربازی نرویم پس دولت از كجا پول بیاورد كه امنیه و پاسبان و سپاهی نگه دارد و كشور را ایمن گرداند؟! این پرسش را از آن فریبكار نمینمایند.
گناهشان همان است كه از یكسو دولت را «جائر» میدانند و مالیات دادن را حرام میشمارند ، و از یكسو همینكه گرسنگی یا ناامنی رخ میدهد با تلگراف یا با نامه از دولت چاره میخواهند. و چندان بیخرد و نافهم گردیدهاند كه هیچ نمیفهمند كه این داستان یك بام و دو هواست.
این گناههاست كه بدبختی و گرفتاری بار آورده. ایرانیان باید باری اینها را بفهمند و بچاره كوشند كه در آینده بار دیگر دچار اینگونه رنجها و گزندها نگردند.
🔸ایرانیان باید بدانند كه خدا در این جهان مردمان را در كارهای خودشان مختار گردانیده و اینست هر مردمی اگر معنی زندگانی را دانست و دست بهم داد و بكار پرداخت با سرفرازی میزید ، و اگر پی هوسها و نادانیها را گرفت و براههای بیخردانه گرایید ناگزیر دچار سختیها میشود و گزندها میبیند و خدا نیز رحمی بآنان نخواهد كرد. اینكه ملایان و روضهخوانان میگویند : كارها دست خداست ، بیایید بخدا التماس كنیم ، یك سخن بیخردانهایست. خدا اختیار را بشما سپرده و از التماس هم كمترین نتیجه نخواهد بود. اینها را بفهمید تا تكلیف خود را بدانید.
(پرچم روزانه شمارههای 237 ، 238 و 239)
📘 اسرار هزارساله ـ 14
🔸 علیاکبر حکمیزاده
🔶 گفتار دوم : امامت - تکهی 3 از 4
یک زمانی سیاست این طور اقتضا میکرد که برای استقلال ایران و یا نگهداری آن در برابر دو دشمن نیرومندی مانند عثمانی و ازبک مردم را بوسیلهي گریه و زیارت و دسته و گنبد و قبر ، بتکان بیاورند ولی چه کنیم که آن سیاستداران با سیاستشان رفتند و نابود شدند و دنیا هم قرنها پیش رفت ولی این بدعتها همچنان برای ما ماند و معلوم نیست تا کی باید گرفتار اینها باشیم. اینکه قرآن میگوید : «ستمکارترینِ مردم کسانیند که بخدا دروغ ببندند» (1) برای همین است که هرچه رنگ دین بخود گرفت پایدار میماند. این است که میتوان گفت که اگر شهری را بنام سیاست ویران کنند بهتر است از اینکه بدعتی بنام دین بسازد. آنهمه خرابیها ، غارتها ، جنگها ، قحطیها که در گذشته واقع شده امروز جز در تاریخ از آنها اثری نمیبینیم ولی آن بدعتهايی که برای پیشرفت سیاست بنام دین ساخته شده همچنان برپاست و بهمین نسبت هم ، آنان که با بدعتی نبرد میکنند کارشان سودمندتر و پاداششان در پیش خدا بیشتر خواهد بود.
من خوب میدانم که خواندن این مطالب برای آنان که امامزاده را در دستگاه خدا همهکاره یا وزیر دربار میدانند چه اندازه دشوار است ولی چه باید کرد؟! آیا میتوان این گرفتاریها را همچنان دید و خاموش نشست؟ راست است که ما گرفتاریهای بزرگتر از اینها هم داریم ولی چیزی که هست مردم چون میدانند آنها گرفتاریست ناچار در فکر اصلاح هستند ، اما اینها را گذشته از اینکه نشناختند بزرگترین وسیلهي سعادت دنیا و آخرت میدانند. این گرفتاریست که هر اندازه هم کوچک باشد باز خیلی بزرگ است.
ایرانیان چنانکه دیدیم خدا و پیغمبر را فدای امامت کردهاند و چنانکه خواهیم دید زندگی و کشور و مال و وقت خود را هم روی این کار گزاشتهاند و حال آنکه امام هر که باشد تنها برای زمان خود امام است نه زمانهای دیگر ، چنانکه در کتاب کافی رسیده «کل امام هاد للقرن الذی هو فیه» (2) و اگر کتاب نهجالبلاغه را هم مدرک قرار دهیم خود امام علی ابن ابیطالب در نامهای که به معاویه مینویسد میگوید : «شورای مهاجر و انصار اگر کسی را امام گردانید همان رضای خداست. (رجوع شود به نامهي ششم از قسمت کتابها)» ولی ما در صدد بیان این موضوع نیستیم زیرا نه بحال ما سودی دارد نه با اینهمه غرضهایی که دو طرف بکار بردهاند میتوانیم درست از چگونگی کار آگاه شویم ، ولی آنچه مسلم است این است که امام خیلی پايینتر است از پیغمبر و خود پیغمبر هم بحکم قرآن بشری است مانند دیگران که نه غیب میداند و نه بابالحوائج است و نه کور شفا میدهد و تنها فرقش با دیگران همان وحی است و این گفتگوها هم که پیدا شده زايیدهي سیاست و بزرگ شدهي تقلید و برپا ماندهي عادت است.
دین امروز ما عزاداری را یکی از بهترین کارها دانسته تا جايی که در حدیث ، ثواب آن را برابر شمرده با هزار حج و هزار عمره و هزار جهاد با پیغمبر خدا! و ثواب هر نبی و رسول و صدیق و شهیدی که مرده یا کشته شده!! از روز خلق دنیا تا قیامت!! خواهش دارم یک بار دیگر این حدیث را بخوانید و ببینید دروغ و گزافه از این بالاتر هم میشود بر خدا بست!! راستی اگر اختیار بهشت و جهنم بدست یک کودک بیخردی باشد چنین کاری خواهد کرد؟!
1ـ سورهی انعام (6) ، آیهی 21 ؛ سورهی عنکبوت (29) ، آیهی 68 ؛ سورهی زمر (39) ، آیهی 32
2ـ معنی : «هر امامی ، راهنمای همان روزگاریست که در آن زندگی میکند.»
🔸 علیاکبر حکمیزاده
🔶 گفتار دوم : امامت - تکهی 3 از 4
یک زمانی سیاست این طور اقتضا میکرد که برای استقلال ایران و یا نگهداری آن در برابر دو دشمن نیرومندی مانند عثمانی و ازبک مردم را بوسیلهي گریه و زیارت و دسته و گنبد و قبر ، بتکان بیاورند ولی چه کنیم که آن سیاستداران با سیاستشان رفتند و نابود شدند و دنیا هم قرنها پیش رفت ولی این بدعتها همچنان برای ما ماند و معلوم نیست تا کی باید گرفتار اینها باشیم. اینکه قرآن میگوید : «ستمکارترینِ مردم کسانیند که بخدا دروغ ببندند» (1) برای همین است که هرچه رنگ دین بخود گرفت پایدار میماند. این است که میتوان گفت که اگر شهری را بنام سیاست ویران کنند بهتر است از اینکه بدعتی بنام دین بسازد. آنهمه خرابیها ، غارتها ، جنگها ، قحطیها که در گذشته واقع شده امروز جز در تاریخ از آنها اثری نمیبینیم ولی آن بدعتهايی که برای پیشرفت سیاست بنام دین ساخته شده همچنان برپاست و بهمین نسبت هم ، آنان که با بدعتی نبرد میکنند کارشان سودمندتر و پاداششان در پیش خدا بیشتر خواهد بود.
من خوب میدانم که خواندن این مطالب برای آنان که امامزاده را در دستگاه خدا همهکاره یا وزیر دربار میدانند چه اندازه دشوار است ولی چه باید کرد؟! آیا میتوان این گرفتاریها را همچنان دید و خاموش نشست؟ راست است که ما گرفتاریهای بزرگتر از اینها هم داریم ولی چیزی که هست مردم چون میدانند آنها گرفتاریست ناچار در فکر اصلاح هستند ، اما اینها را گذشته از اینکه نشناختند بزرگترین وسیلهي سعادت دنیا و آخرت میدانند. این گرفتاریست که هر اندازه هم کوچک باشد باز خیلی بزرگ است.
ایرانیان چنانکه دیدیم خدا و پیغمبر را فدای امامت کردهاند و چنانکه خواهیم دید زندگی و کشور و مال و وقت خود را هم روی این کار گزاشتهاند و حال آنکه امام هر که باشد تنها برای زمان خود امام است نه زمانهای دیگر ، چنانکه در کتاب کافی رسیده «کل امام هاد للقرن الذی هو فیه» (2) و اگر کتاب نهجالبلاغه را هم مدرک قرار دهیم خود امام علی ابن ابیطالب در نامهای که به معاویه مینویسد میگوید : «شورای مهاجر و انصار اگر کسی را امام گردانید همان رضای خداست. (رجوع شود به نامهي ششم از قسمت کتابها)» ولی ما در صدد بیان این موضوع نیستیم زیرا نه بحال ما سودی دارد نه با اینهمه غرضهایی که دو طرف بکار بردهاند میتوانیم درست از چگونگی کار آگاه شویم ، ولی آنچه مسلم است این است که امام خیلی پايینتر است از پیغمبر و خود پیغمبر هم بحکم قرآن بشری است مانند دیگران که نه غیب میداند و نه بابالحوائج است و نه کور شفا میدهد و تنها فرقش با دیگران همان وحی است و این گفتگوها هم که پیدا شده زايیدهي سیاست و بزرگ شدهي تقلید و برپا ماندهي عادت است.
دین امروز ما عزاداری را یکی از بهترین کارها دانسته تا جايی که در حدیث ، ثواب آن را برابر شمرده با هزار حج و هزار عمره و هزار جهاد با پیغمبر خدا! و ثواب هر نبی و رسول و صدیق و شهیدی که مرده یا کشته شده!! از روز خلق دنیا تا قیامت!! خواهش دارم یک بار دیگر این حدیث را بخوانید و ببینید دروغ و گزافه از این بالاتر هم میشود بر خدا بست!! راستی اگر اختیار بهشت و جهنم بدست یک کودک بیخردی باشد چنین کاری خواهد کرد؟!
1ـ سورهی انعام (6) ، آیهی 21 ؛ سورهی عنکبوت (29) ، آیهی 68 ؛ سورهی زمر (39) ، آیهی 32
2ـ معنی : «هر امامی ، راهنمای همان روزگاریست که در آن زندگی میکند.»
🔶 زبان ایرانی - 96
🔸 نامهنويسيها
يكي از خوانندگان پيمان پيشنهاد ميكند در مهنامه دري باز كرده بخوانندگان شيوهي نامهنويسي را بپارسي سره ياد بدهيم. اين را پيش از اين آقاي علوي پيشنهاد كرده بودند.
آنان كه گفتار ما را در شمارهي نهم زير عنوان «در پيرامون سخن» خواندهاند ميدانند كه ما اين گونه كارها را پاك بيجا ميشماريم. نامهنويسي شيوه نميخواهد كسي هر سخني كه دارد و ميخواهد براي پدر يا مادر يا دوست يا خويشاوندان خود آگاهي دهد همان را مينويسد و اين چيزي نيست كه نتواند. مگر كسي زبان نداند يا نوشتن نشناسد.
اينكه كساني براي نامه نوشتن دستورهايي درست كردهاند : بايد به پدر چنان نوشت ، ببرادر چنين نگاشت ؛ اينها از بيكاري است. در هر كاري بايد سادگي را از دست نداد و بيش از همه درپي راستي بود. از اين ساختگيها هرچه بكاهيم بسود ماست.
كساني زيان اين ساختگيها را نميشناسند. اينها هميشه با پستي خرد و سستي خويها توأم است. بدا تودهاي كه گرفتار آنها باشند.
دربارهی پارسي سره نيز ما در پيمان هميشه اين درس را بخوانندگان ميدهيم و شمارهاي نيست كه كلمههاي تازهاي را دربر نداشته باشد و هرگز نيازي بآن نميبينم كه براي نامهها درِ جداگانهاي باز نماييم.
🔸 نامهنويسيها
يكي از خوانندگان پيمان پيشنهاد ميكند در مهنامه دري باز كرده بخوانندگان شيوهي نامهنويسي را بپارسي سره ياد بدهيم. اين را پيش از اين آقاي علوي پيشنهاد كرده بودند.
آنان كه گفتار ما را در شمارهي نهم زير عنوان «در پيرامون سخن» خواندهاند ميدانند كه ما اين گونه كارها را پاك بيجا ميشماريم. نامهنويسي شيوه نميخواهد كسي هر سخني كه دارد و ميخواهد براي پدر يا مادر يا دوست يا خويشاوندان خود آگاهي دهد همان را مينويسد و اين چيزي نيست كه نتواند. مگر كسي زبان نداند يا نوشتن نشناسد.
اينكه كساني براي نامه نوشتن دستورهايي درست كردهاند : بايد به پدر چنان نوشت ، ببرادر چنين نگاشت ؛ اينها از بيكاري است. در هر كاري بايد سادگي را از دست نداد و بيش از همه درپي راستي بود. از اين ساختگيها هرچه بكاهيم بسود ماست.
كساني زيان اين ساختگيها را نميشناسند. اينها هميشه با پستي خرد و سستي خويها توأم است. بدا تودهاي كه گرفتار آنها باشند.
دربارهی پارسي سره نيز ما در پيمان هميشه اين درس را بخوانندگان ميدهيم و شمارهاي نيست كه كلمههاي تازهاي را دربر نداشته باشد و هرگز نيازي بآن نميبينم كه براي نامهها درِ جداگانهاي باز نماييم.
✴️ حقایق زندگی
(تکهی نودوسوم)
🔶 راه چه دور و چه نزدیك با پیمودنست كه بپایان میرسد
(بخش یک از یک)
كسانی میگویند : این راهی كه شما پیش گرفتهاید سالها میخواهد تا به نتیجه برسد.
میگویم : شما نتیجه چه چیز را میگویید؟!. اینكه یك كسی معنی درست زندگی را بشناسد و از گمراهیها بیرون آید و زندگانی پاكدلانه پیش گیرد یك نتیجهی بزرگی برای اوست كه باید قدرش داند و خشنودی نماید. این سخنی كه میگویید دلیلست كه شما باز چشمتان تنها بسوی دیگران باز است و خود را بیاد نمیآورید. از آنسوی راه نزدیكتر از این كجا هست؟! یك مردمی كه آلودهی چند گونه نادانی گردیدهاند و اندیشههای پست و پراكنده بآنان چیره میباشد چه راه چاره دارند جز آنكه خود را از آن نادانیها و اندیشهها رها گردانند؟!..
این گفتهی شما بدان میماند كه كسی در دادگاه محكوم به بند همیشگی (حبس دائم) شده بود و چون وكیلی باو دلداری داده میگفت : «من یک راهی دارم كه شما را رها گردانم باید اعادهی محاكمه بخواهیم و حكم را لغو گردانیم و این كار یك سال میكشد» ، آن زندانی سر باز زده میگفت : «یك سال؟!. من باید یك سال صبر كنم؟!.. نه نمیخواهم». وكیل در شگفت شده میگفت : «شما محكومید كه همیشه در زندان بمانید و اگر من نكوشم خواهید ماند. پس چگونه نمیخواهید یك سال صبر كنید؟!.» ، میگفت : یک راهی پیدا كن كه احتیاج بمحاكمه پیدا نكند و زود نتیجه دهد. وكیل میگفت : من چنان راهی را نمیشناسم.
باین كسان هم باید گفت : یگانه راه همینست كه ما پیش گرفتهایم و راه دیگری درمیان نیست. اینست چه دور و چه نزدیك باید این راه را پیمود. باید آلودگیها را از خود و از دیگران دور گردانید.
🔸از آنسوی این راه چرا دور است؟!. شما هیاهوی یك مشت هواداران پندارپرستی و یاوهبافی را میبینید و دل خود را باخته و نومید میگردید.
شما گمان میكنید جهانیان همه چنینند و همه در برابر دلیل بهایهوی پردازند. ولی چنین نیست و این هیاهوها بسیار پوچتر از آنست كه كسی ارجی گزارد.
ما یك سرمایهی بیمانندی داریم كه ضامن فیروزی ماست. ما یک راهی را برای جهان پیشنهاد میكنیم و سخنانی را میگوییم كه دانشمند و كم دانش ، بیدین و دیندار ، اروپایی و آسیایی ، پیر و جوان ـ هر كس كه بهره از فهم و خرد دارد این را خواهد پذیرفت و هواداری و پشتیبانی خواهد نمود. شما ببینید ما در نوشتههای خود بهمگی ایراد میگیریم و تاكنون نشده كه كسی هم بما ایراد بگیرد و پس از این هم نخواهد شد.
با چنین راه روشنی چرا از پیشرفت نومید باشیم؟!.. چرا نتیجه را از خود دور سازیم؟!
🔸بجای این گفتهها بهتر است كوشش بیشتر گردانیم و گرمی و دلبستگی بیشتر نشان دهیم.
من میبینم كسانی تا آن اندازه سست و كمدلند كه نمیخواهند حقایق را بهمسر و فرزندان خود بیاموزند و از اینكه یك شب خشم و دلتنگی خواهد بود یا یك هیاهویی خواهد برخاست پروا مینمایند و با این حال شتاب دارند كه هرچه زودتر به نتیجه برسند. گویا میخواهند فرشتگان از آسمان بیایند و این كارها را انجام دهند و یا یك «اعجازی» رخ داده آنان را از هر رنجی آسوده گرداند.
اینست میگویم : یک راهی چه دور و چه نزدیك ، با رفتنست كه بپایان میرسد. شما نیز تا نكوشید نتیجهای نخواهید دید و از درد دل گفتن و آرزو كردن كمترین سودی نخواهد بود.
🔸شما یكبارگی یا باین خواری و زبونی گردن نهید و سر پایین انداخته با این زیستِ پستی كه دارید بسازید و بیهوده بگله و ناله نپردازید ، و یا اگر میخواهید از خواری و زبونی رها گردید راه آن همینست كه بكوشید و این اندیشههای پراكنده را دور رانید و راستیها را در دلها جایگزین گردانید و همگی را دارای یك راه و یك آرمان سازید. [1]
(پرچم روزانه شمارهی 242)
[1] : اینها در زمانی گفته شده که بیشتر جنبندگان سیاسی کارهایی را که با گرمی بسیار به آن میپرداختند کوششهای بنیادی پنداشته به نتیجههای بزرگی امید بسته بودند. اینبود گوشها کمتر میشنید و دلها کمتر درميیافت. ولی امروز که کوششهای سیاسی هفتاد سال گذشته را جلو دیدگان بیاوریم این سخنان بهتر فهمیده میشود. این گفتار ارجدارتر از آنست که دربارهاش گفتگوی جدایی نرود. ما در این زمینه سخنانی داریم که در دنبالهی این گفتار در روزهای آینده خواهیم آورد.
(تکهی نودوسوم)
🔶 راه چه دور و چه نزدیك با پیمودنست كه بپایان میرسد
(بخش یک از یک)
كسانی میگویند : این راهی كه شما پیش گرفتهاید سالها میخواهد تا به نتیجه برسد.
میگویم : شما نتیجه چه چیز را میگویید؟!. اینكه یك كسی معنی درست زندگی را بشناسد و از گمراهیها بیرون آید و زندگانی پاكدلانه پیش گیرد یك نتیجهی بزرگی برای اوست كه باید قدرش داند و خشنودی نماید. این سخنی كه میگویید دلیلست كه شما باز چشمتان تنها بسوی دیگران باز است و خود را بیاد نمیآورید. از آنسوی راه نزدیكتر از این كجا هست؟! یك مردمی كه آلودهی چند گونه نادانی گردیدهاند و اندیشههای پست و پراكنده بآنان چیره میباشد چه راه چاره دارند جز آنكه خود را از آن نادانیها و اندیشهها رها گردانند؟!..
این گفتهی شما بدان میماند كه كسی در دادگاه محكوم به بند همیشگی (حبس دائم) شده بود و چون وكیلی باو دلداری داده میگفت : «من یک راهی دارم كه شما را رها گردانم باید اعادهی محاكمه بخواهیم و حكم را لغو گردانیم و این كار یك سال میكشد» ، آن زندانی سر باز زده میگفت : «یك سال؟!. من باید یك سال صبر كنم؟!.. نه نمیخواهم». وكیل در شگفت شده میگفت : «شما محكومید كه همیشه در زندان بمانید و اگر من نكوشم خواهید ماند. پس چگونه نمیخواهید یك سال صبر كنید؟!.» ، میگفت : یک راهی پیدا كن كه احتیاج بمحاكمه پیدا نكند و زود نتیجه دهد. وكیل میگفت : من چنان راهی را نمیشناسم.
باین كسان هم باید گفت : یگانه راه همینست كه ما پیش گرفتهایم و راه دیگری درمیان نیست. اینست چه دور و چه نزدیك باید این راه را پیمود. باید آلودگیها را از خود و از دیگران دور گردانید.
🔸از آنسوی این راه چرا دور است؟!. شما هیاهوی یك مشت هواداران پندارپرستی و یاوهبافی را میبینید و دل خود را باخته و نومید میگردید.
شما گمان میكنید جهانیان همه چنینند و همه در برابر دلیل بهایهوی پردازند. ولی چنین نیست و این هیاهوها بسیار پوچتر از آنست كه كسی ارجی گزارد.
ما یك سرمایهی بیمانندی داریم كه ضامن فیروزی ماست. ما یک راهی را برای جهان پیشنهاد میكنیم و سخنانی را میگوییم كه دانشمند و كم دانش ، بیدین و دیندار ، اروپایی و آسیایی ، پیر و جوان ـ هر كس كه بهره از فهم و خرد دارد این را خواهد پذیرفت و هواداری و پشتیبانی خواهد نمود. شما ببینید ما در نوشتههای خود بهمگی ایراد میگیریم و تاكنون نشده كه كسی هم بما ایراد بگیرد و پس از این هم نخواهد شد.
با چنین راه روشنی چرا از پیشرفت نومید باشیم؟!.. چرا نتیجه را از خود دور سازیم؟!
🔸بجای این گفتهها بهتر است كوشش بیشتر گردانیم و گرمی و دلبستگی بیشتر نشان دهیم.
من میبینم كسانی تا آن اندازه سست و كمدلند كه نمیخواهند حقایق را بهمسر و فرزندان خود بیاموزند و از اینكه یك شب خشم و دلتنگی خواهد بود یا یك هیاهویی خواهد برخاست پروا مینمایند و با این حال شتاب دارند كه هرچه زودتر به نتیجه برسند. گویا میخواهند فرشتگان از آسمان بیایند و این كارها را انجام دهند و یا یك «اعجازی» رخ داده آنان را از هر رنجی آسوده گرداند.
اینست میگویم : یک راهی چه دور و چه نزدیك ، با رفتنست كه بپایان میرسد. شما نیز تا نكوشید نتیجهای نخواهید دید و از درد دل گفتن و آرزو كردن كمترین سودی نخواهد بود.
🔸شما یكبارگی یا باین خواری و زبونی گردن نهید و سر پایین انداخته با این زیستِ پستی كه دارید بسازید و بیهوده بگله و ناله نپردازید ، و یا اگر میخواهید از خواری و زبونی رها گردید راه آن همینست كه بكوشید و این اندیشههای پراكنده را دور رانید و راستیها را در دلها جایگزین گردانید و همگی را دارای یك راه و یك آرمان سازید. [1]
(پرچم روزانه شمارهی 242)
[1] : اینها در زمانی گفته شده که بیشتر جنبندگان سیاسی کارهایی را که با گرمی بسیار به آن میپرداختند کوششهای بنیادی پنداشته به نتیجههای بزرگی امید بسته بودند. اینبود گوشها کمتر میشنید و دلها کمتر درميیافت. ولی امروز که کوششهای سیاسی هفتاد سال گذشته را جلو دیدگان بیاوریم این سخنان بهتر فهمیده میشود. این گفتار ارجدارتر از آنست که دربارهاش گفتگوی جدایی نرود. ما در این زمینه سخنانی داریم که در دنبالهی این گفتار در روزهای آینده خواهیم آورد.
📘 اسرار هزارساله ـ 15
🔸 علیاکبر حکمیزاده
🔶 گفتار دوم : امامت - تکهی 4 از 4
شاید برای کسانی که گوشهاشان از شنیدن این گونه گزافهها پر شده این سخن هم هیچ تازگی نداشته باشد و بگویند : «از قدرت خدا چه بعید است» ولی دیگر فکر نمیکنند که خدا غیر از قدرت ، عدالتی هم دارد. شما میتوانید لیره را بجای ریال خرج کنید ولی آیا این کار را خواهید کرد؟! اگر انشاءالله روز قیامت شما آقای عزادار رفتید به بهشت و آن بالا بالاهای بهشت را بشما دادند (آرزو بجوانان عیب نیست) و بموجب این حدیث هم شهدای بَدر و اُحُد و همهی پیغمبران را زیر دست شما قرار دادند!! بالا غیرتاً شما خودتان آنجا خجالت نمیکشید اگر شهدای بَدر بخدا اعتراض کردند که ما در موقع ضعف اسلام به یاری آن برخاستیم و بنای آن را با خون خود بالا بردیم ، پس چطور ما را هزار درجه پايینتر از آن آقای عزادار جا دادی؟ آیا شما خودتان باز روی نشستن آنجا خواهید داشت؟
خواهید گفت که : یادبود و احترام بزرگانِ گذشته که کاريست خوب ، حالا بر فرض هم این احادیث دروغ باشد ، اصل این کار که بد نیست. میگویم : بعضی از سوداگران برای هر کالای خود یک نمونهي خوبی دم دست میگزارند. در هنگام گفتگو آن را نشان میدهند ولی در هنگام عمل یعنی تحویل کالا چیز دیگری میدهند. دین امروز ما هم بهمین حال درآمده چنانکه در همین موضوع میبینیم هنگام گفتگو بخصوص با مردمان کنجکاو میگویند : این زیارت و عزاها برای یادبود و احترام است و دیگران هم دارند ولی پای عمل که بمیان آید میبینیم بساط دیگری است.
از یک طرف در هر شهر و دهی آنهمه عزاخانه با اسباب کودکانه ساختهاند و در هر سال چندین بار با حرکات کودکانهتری براه میافتند. از طرف دیگر چند ماه از سال را برای عزاداری قرار دادهاند و سپس بهمین هم قانع نشدهاند و برای اینکه همیشه این یاسین را بگوش مردم بخوانند گفتند : «کلُ یَومٍ عاشوراء» (1) باری اگر از اینهمه وقت و خرجی که در این راه صرف شده و میشود یک نتیجهی (2) خردمندانه میگرفتند بد نبود ولی شما میبینید که بجای بیدار کردن مردم این دروغهای شاخدار را در مغز مردم جا میدهند و در نتیجه نیروی خرد این توده را راستی از کار انداختهاند. این است که رسواترین دروغها را بنام دین میپذیرند ولی بحقایق علم و زندگی طعنهها میزنند!!
نتیجه آنکه بر فرض آنچه دربارهي امامت میگویند درست باشد این زیادهرویها غلط است زیرا در هر راهی و بخصوص در راه خدا نام شخص باید گم باشد. امامت که بجای خود ، خود نبوت را هم نباید جزء دین شمرد زیرا آنان راهنمای دینند نه جزء دین.
چنانکه اگر کسی راهی را بشما نشان داد او راهنمای مقصود شما است نه جزء مقصود ، این است که شما از او تشکری میکنید و پی کار خود میروید. حال اگر بخواهید بجای پیمودن راه خود را سرگرم راهنما کنید ناچار از مقصود بازمیمانید چنانکه ما امروز بازماندهایم.
و این هم که میگویند باید اول شخص را بشناسیم تا گفتههایش را باور کنیم درست نیست زیرا معرف هر کسی از راهنما و مهندس و پزشک و نجار و آهنگر همان کار اوست نه شخص او.
اگر این گفتگوهای بیهوده که بر سر نامها و شخصها میشود بر سر منظور اصلی که توحید است و تقوا ، میشد هم زودتر این اختلافها برداشته میشد و هم بهتر پیشرفت داشت. (تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ(3))
1ـ «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا.» معنی : «همهی روزها عاشورا و همهی سرزمینها کربلاست.»
2ـ اصل : نتیجههای
3ـ سورهی آل عمران (3) ، بخشی از آیهی 64. معنی : بیایید بر سر سخنی که میان ما و شما یکسانست بایستیم ، که جز خدا را نپرستیم.
🔸 علیاکبر حکمیزاده
🔶 گفتار دوم : امامت - تکهی 4 از 4
شاید برای کسانی که گوشهاشان از شنیدن این گونه گزافهها پر شده این سخن هم هیچ تازگی نداشته باشد و بگویند : «از قدرت خدا چه بعید است» ولی دیگر فکر نمیکنند که خدا غیر از قدرت ، عدالتی هم دارد. شما میتوانید لیره را بجای ریال خرج کنید ولی آیا این کار را خواهید کرد؟! اگر انشاءالله روز قیامت شما آقای عزادار رفتید به بهشت و آن بالا بالاهای بهشت را بشما دادند (آرزو بجوانان عیب نیست) و بموجب این حدیث هم شهدای بَدر و اُحُد و همهی پیغمبران را زیر دست شما قرار دادند!! بالا غیرتاً شما خودتان آنجا خجالت نمیکشید اگر شهدای بَدر بخدا اعتراض کردند که ما در موقع ضعف اسلام به یاری آن برخاستیم و بنای آن را با خون خود بالا بردیم ، پس چطور ما را هزار درجه پايینتر از آن آقای عزادار جا دادی؟ آیا شما خودتان باز روی نشستن آنجا خواهید داشت؟
خواهید گفت که : یادبود و احترام بزرگانِ گذشته که کاريست خوب ، حالا بر فرض هم این احادیث دروغ باشد ، اصل این کار که بد نیست. میگویم : بعضی از سوداگران برای هر کالای خود یک نمونهي خوبی دم دست میگزارند. در هنگام گفتگو آن را نشان میدهند ولی در هنگام عمل یعنی تحویل کالا چیز دیگری میدهند. دین امروز ما هم بهمین حال درآمده چنانکه در همین موضوع میبینیم هنگام گفتگو بخصوص با مردمان کنجکاو میگویند : این زیارت و عزاها برای یادبود و احترام است و دیگران هم دارند ولی پای عمل که بمیان آید میبینیم بساط دیگری است.
از یک طرف در هر شهر و دهی آنهمه عزاخانه با اسباب کودکانه ساختهاند و در هر سال چندین بار با حرکات کودکانهتری براه میافتند. از طرف دیگر چند ماه از سال را برای عزاداری قرار دادهاند و سپس بهمین هم قانع نشدهاند و برای اینکه همیشه این یاسین را بگوش مردم بخوانند گفتند : «کلُ یَومٍ عاشوراء» (1) باری اگر از اینهمه وقت و خرجی که در این راه صرف شده و میشود یک نتیجهی (2) خردمندانه میگرفتند بد نبود ولی شما میبینید که بجای بیدار کردن مردم این دروغهای شاخدار را در مغز مردم جا میدهند و در نتیجه نیروی خرد این توده را راستی از کار انداختهاند. این است که رسواترین دروغها را بنام دین میپذیرند ولی بحقایق علم و زندگی طعنهها میزنند!!
نتیجه آنکه بر فرض آنچه دربارهي امامت میگویند درست باشد این زیادهرویها غلط است زیرا در هر راهی و بخصوص در راه خدا نام شخص باید گم باشد. امامت که بجای خود ، خود نبوت را هم نباید جزء دین شمرد زیرا آنان راهنمای دینند نه جزء دین.
چنانکه اگر کسی راهی را بشما نشان داد او راهنمای مقصود شما است نه جزء مقصود ، این است که شما از او تشکری میکنید و پی کار خود میروید. حال اگر بخواهید بجای پیمودن راه خود را سرگرم راهنما کنید ناچار از مقصود بازمیمانید چنانکه ما امروز بازماندهایم.
و این هم که میگویند باید اول شخص را بشناسیم تا گفتههایش را باور کنیم درست نیست زیرا معرف هر کسی از راهنما و مهندس و پزشک و نجار و آهنگر همان کار اوست نه شخص او.
اگر این گفتگوهای بیهوده که بر سر نامها و شخصها میشود بر سر منظور اصلی که توحید است و تقوا ، میشد هم زودتر این اختلافها برداشته میشد و هم بهتر پیشرفت داشت. (تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ(3))
1ـ «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا.» معنی : «همهی روزها عاشورا و همهی سرزمینها کربلاست.»
2ـ اصل : نتیجههای
3ـ سورهی آل عمران (3) ، بخشی از آیهی 64. معنی : بیایید بر سر سخنی که میان ما و شما یکسانست بایستیم ، که جز خدا را نپرستیم.
🔶 زبان ایرانی - 97
🔸 پسوند «آر»
چند سخن دربارهی پیرایش و آرایش زبان
خوانندگان ميدانند يكي از چيزهايي كه پيمان از گام نخست هوادار آنها بود پيراستن زبان فارسي است و خرسنديم كه در اين زمينه فيروزي رخ داده و ديگر نيازي بگفتگو بازنمانده. چيزي كه هست پيراستن زبان جز از راه دانش نتواند بود و در اين باره بايد فن زبانشناسي را تكيهگاه خويش گرفت و از اين رهگذر است كه ما گاهي بپارهای گفتارها ميپردازيم.
بايد دانست ما در پيراستن پارسي بدو رشته كلمهها نياز داريم : يك رشته آنهايي كه در دانشها و فنها بكار رود. رشتهی ديگر آنهايي كه در زبان سادهي توده نياز بآنها افتد. بايد دربارهی آن يكيها دانشوران هر فني براي رشتهی خود نامگزاريها كنند و در اينجا بآساني ميتوان كلمههاي نويني ساخت. زيرا كمتر يكيست كه از باستان زمان در فارسي شناخته بوده و نام داشته. هرچه هست ريشه بايد بيگانه يا ساختگي نباشد و از همان ريشههايي كه در خود زبانست از راه بهم پيوستن دو كلمه (تركيب) يا از راه افزودن پيشوند و پسوند نامهايي كه نياز دارند پديد آورند. اينست راه نامسازي.
اما كلمههايي كه در زبان سادهي توده نياز هست در اين باره بايد از كتابهاي باستان و از راههاي ديگر جستجو كرد و كلمههايي كه در زبانهاي باستان بوده بدست آورد و بكار برد و كمتر نياز ميافتد كه كلمههاي نويني پديد آورده شود. چه بيگفتگوست كه ايرانيان چندين هزار سال اين زبان را داشتهاند و اين نشدنيست كه كلمههايي كه در زبان توده نياز بآنها هست نداشته باشند. اينكه كساني در اين زمينه نيز بكلمهسازي ميپردازند و چهبسا كه ريشهسازي هم ميكنند راه كج ميپويند و اين بايد دانست كه اين گونه كلمهها كه بنياد درستي ندارد اگرهم رواج گيرد نخواهد پاييد و دير يا زود از ميان خواهد رفت. ببينيد در آغاز مشروطه روزنامهنويسان يك رشته كلمههاي نادرستي را رواج بسيار داده بودند ولي امروز بيشتر آنها از ميان برخاسته. اگر روضةالصفا و حبيبالسير و اين گونه كتابها را بخوانيد صد كلمه بيشتر از تركي و مغولي بفارسي درآميخته و رواج داده بودند ولي هيچ يكي پا نگرفته است.
در اين باره بسخن درازي نياز هست و بايد جداگانه گفتگو بداريم. چنانكه در ديباچهي كافنامه ياد كردهايم يكي از چيزهايي كه در اين راه دست ما را ميگيرد شناختن پيشوند و پسوندهاست. فارسي از زبانهاييست كه پيشوند و پسوند فراوان دارد و از آنها بهرهي بسيار برميدارد ما اگر اينها را نيك بشناسيم دست و بالمان باز و كارمان آسان خواهد بود و چهبسا كلمههايي كه با يك پسوند يا پيشوند پديد آورده خود را بينياز خواهيم ساخت.
از زماني كه فارسي از ارج افتاده و راه تباهي پيش گرفته پيشوندها و پسوندها از كار افتاده و امروز كمتر كسي معناهاي آنها را درمييابد و يا اگر معنيهاي روشني را درمييابد معنيهاي ديگري باز هست كه نميشناسد ، از اينجاست ما در پيمان در سال چهارم دري براي گفتگو از اينها باز خواهيم داشت و در اينجا براي نمونه يكي را عنوان مينماييم :
پسوند «آر» گاهي معناي كننده يا كرده شده را ميرساند : چنانكه خريدار ، فروختار ، دوستار ، دادار (1) ، نمودار ، پرستار ، فرهيختار ، برخوردار (كننده) ، گرفتار (كرده شده).
گاهي نيز درازي زمان يك كار يا هميشگي آن را ميرساند چنانكه : گفتار ، رفتار ، كردار ، جُستار ، ديدار ، كشتار.
گفتار سخني را گويند كه دراز باشد و ديرزماني روان باشد. از اينجاست ما آن را بجاي «مقاله»ي عربي و «آرتيكل» اروپايي گزاردهايم و نگارشهاي درازي را گفتار نام ميدهيم. گاهي نيز سخن گفتن هميشگي يا خود نيروي سخن گفتن را كه آدمي دارد گفتار مينامند.
همان حال را دارد رفتار و كردار كه به هر دو معني ميآيند.
جستار ، جستن دراز را ميگويند و ما آن را بجاي «بحث» عربي بكار ميبريم.
ديدار هم بمعني ديدن دراز يا ديدن هميشگي ميآيد. اينست آن را بجاي «ملاقات» و «زيارت» بكار ميبريم.
كشتار ، كشتنهاي پياپي را ميگويند و اينست آن [را] بجاي «قتل عام» ميآوريم.
اين معني دوم «آر» را كمتر كسي ميشناسد ولي ميتوان بدستياري آن پارهای كلمههايي پديد آورد.
(1) ـ آفريدگار ـ دادن در فارسي باستان بمعني آفريدن نيز ميآمده و ما آن را در كتابهاي پهلوي باين معني فراوان مييابيم. ولي در زبان امروزي آن فراموش شده و تنها كلمهي «دادار» (بمعني عدل) ميپندارند و بجاي «دادگر» بكار ميبرند ولي درست نيست.
🔸 پسوند «آر»
چند سخن دربارهی پیرایش و آرایش زبان
خوانندگان ميدانند يكي از چيزهايي كه پيمان از گام نخست هوادار آنها بود پيراستن زبان فارسي است و خرسنديم كه در اين زمينه فيروزي رخ داده و ديگر نيازي بگفتگو بازنمانده. چيزي كه هست پيراستن زبان جز از راه دانش نتواند بود و در اين باره بايد فن زبانشناسي را تكيهگاه خويش گرفت و از اين رهگذر است كه ما گاهي بپارهای گفتارها ميپردازيم.
بايد دانست ما در پيراستن پارسي بدو رشته كلمهها نياز داريم : يك رشته آنهايي كه در دانشها و فنها بكار رود. رشتهی ديگر آنهايي كه در زبان سادهي توده نياز بآنها افتد. بايد دربارهی آن يكيها دانشوران هر فني براي رشتهی خود نامگزاريها كنند و در اينجا بآساني ميتوان كلمههاي نويني ساخت. زيرا كمتر يكيست كه از باستان زمان در فارسي شناخته بوده و نام داشته. هرچه هست ريشه بايد بيگانه يا ساختگي نباشد و از همان ريشههايي كه در خود زبانست از راه بهم پيوستن دو كلمه (تركيب) يا از راه افزودن پيشوند و پسوند نامهايي كه نياز دارند پديد آورند. اينست راه نامسازي.
اما كلمههايي كه در زبان سادهي توده نياز هست در اين باره بايد از كتابهاي باستان و از راههاي ديگر جستجو كرد و كلمههايي كه در زبانهاي باستان بوده بدست آورد و بكار برد و كمتر نياز ميافتد كه كلمههاي نويني پديد آورده شود. چه بيگفتگوست كه ايرانيان چندين هزار سال اين زبان را داشتهاند و اين نشدنيست كه كلمههايي كه در زبان توده نياز بآنها هست نداشته باشند. اينكه كساني در اين زمينه نيز بكلمهسازي ميپردازند و چهبسا كه ريشهسازي هم ميكنند راه كج ميپويند و اين بايد دانست كه اين گونه كلمهها كه بنياد درستي ندارد اگرهم رواج گيرد نخواهد پاييد و دير يا زود از ميان خواهد رفت. ببينيد در آغاز مشروطه روزنامهنويسان يك رشته كلمههاي نادرستي را رواج بسيار داده بودند ولي امروز بيشتر آنها از ميان برخاسته. اگر روضةالصفا و حبيبالسير و اين گونه كتابها را بخوانيد صد كلمه بيشتر از تركي و مغولي بفارسي درآميخته و رواج داده بودند ولي هيچ يكي پا نگرفته است.
در اين باره بسخن درازي نياز هست و بايد جداگانه گفتگو بداريم. چنانكه در ديباچهي كافنامه ياد كردهايم يكي از چيزهايي كه در اين راه دست ما را ميگيرد شناختن پيشوند و پسوندهاست. فارسي از زبانهاييست كه پيشوند و پسوند فراوان دارد و از آنها بهرهي بسيار برميدارد ما اگر اينها را نيك بشناسيم دست و بالمان باز و كارمان آسان خواهد بود و چهبسا كلمههايي كه با يك پسوند يا پيشوند پديد آورده خود را بينياز خواهيم ساخت.
از زماني كه فارسي از ارج افتاده و راه تباهي پيش گرفته پيشوندها و پسوندها از كار افتاده و امروز كمتر كسي معناهاي آنها را درمييابد و يا اگر معنيهاي روشني را درمييابد معنيهاي ديگري باز هست كه نميشناسد ، از اينجاست ما در پيمان در سال چهارم دري براي گفتگو از اينها باز خواهيم داشت و در اينجا براي نمونه يكي را عنوان مينماييم :
پسوند «آر» گاهي معناي كننده يا كرده شده را ميرساند : چنانكه خريدار ، فروختار ، دوستار ، دادار (1) ، نمودار ، پرستار ، فرهيختار ، برخوردار (كننده) ، گرفتار (كرده شده).
گاهي نيز درازي زمان يك كار يا هميشگي آن را ميرساند چنانكه : گفتار ، رفتار ، كردار ، جُستار ، ديدار ، كشتار.
گفتار سخني را گويند كه دراز باشد و ديرزماني روان باشد. از اينجاست ما آن را بجاي «مقاله»ي عربي و «آرتيكل» اروپايي گزاردهايم و نگارشهاي درازي را گفتار نام ميدهيم. گاهي نيز سخن گفتن هميشگي يا خود نيروي سخن گفتن را كه آدمي دارد گفتار مينامند.
همان حال را دارد رفتار و كردار كه به هر دو معني ميآيند.
جستار ، جستن دراز را ميگويند و ما آن را بجاي «بحث» عربي بكار ميبريم.
ديدار هم بمعني ديدن دراز يا ديدن هميشگي ميآيد. اينست آن را بجاي «ملاقات» و «زيارت» بكار ميبريم.
كشتار ، كشتنهاي پياپي را ميگويند و اينست آن [را] بجاي «قتل عام» ميآوريم.
اين معني دوم «آر» را كمتر كسي ميشناسد ولي ميتوان بدستياري آن پارهای كلمههايي پديد آورد.
(1) ـ آفريدگار ـ دادن در فارسي باستان بمعني آفريدن نيز ميآمده و ما آن را در كتابهاي پهلوي باين معني فراوان مييابيم. ولي در زبان امروزي آن فراموش شده و تنها كلمهي «دادار» (بمعني عدل) ميپندارند و بجاي «دادگر» بكار ميبرند ولي درست نيست.
✴️ حقایق زندگی
(تکهی نودوچهارم)
🔶 راه چه دور و چه نزدیك با پیمودنست كه بپایان میرسد
یادداشت کوشاد تلگرام :
(بخش یک از سه)
چنانکه دیروز گفتیم ما را در این زمینه سخنانی هست که از امروز در سه بخش در اینجا خواهیم آورد :
نكتهی ارجداری در این گفتار پرچم هست كه سالها بعد نمایانتر گردید. چگونگی آنكه از زمان نوشتن این گفتار تا کمابیش ده سال ، ایران میدانگاه جنبندگان سیاسی و مردمی شده بود که پس از مشروطه هیچگاه خود را دارای نیرو و اختیار ندیده بودند و این بار میدیدند که جوش و جنبشان بینتیجه نیست. مثلاً با برپا کردن «میتینگ» و گاه آشوبهایی باعث میشوند نمایندگانی رأی بیاورند یا نیاورند یا کابینهها عوض شوند. میدیدند روزنامهها آزادانه به سران کشور میتازند و از آنان حساب میپرسند.
بدینسان یک شور و گرمایی درمیان دستههایی از مردم نمایان بود و امیدهای بسیار به شور و خروشهاشان بسته بودند. این سان تا سال 1332 كه اوج جنب و جوشها بود ادامه داشت ولی کودتای آن سال باعث شد که همهی آن شور و امیدها بیکبار فرونشست و نومیدی دلها را فراگرفت.
چرا چنین شد و چرا مردم دچار نومیدی و کنارهگیری از کوششهای سیاسی شدند؟!. یك تودهای دوازده سال میدان آزادی برای كوششهای سیاسی یافته و كارهایی نیز توانسته ؛ پادشاه كشور را ناچار به گریز از کشور گردانیده بودند ولی درپی یك كودتا در زمان كوتاهی به آزادی میهن بیپروا گردیده و بیکدیگر بدگمان و نامهربان شدند. آیا چنین رویدادی عادی است؟!
هر کاری هرچند شگفت ، راز و علتی دارد که چون پیدا گردد جای شگفتی بازنمیماند. در این سردی مردم و جنبندگان سیاسی نیز رازی بود.
چگونگی آنکه کوششهای سیاسی پس از مشروطه تنها در چارچوب «سرنگونی حکومت و بدست آوردن آن به هر بهایی و در کوتاهترین زمان» میگنجید و تا زمانی که از هیاهو و آشوبها تأثیری دیده میشد کوشندگان میپنداشتند که کوششهاشان درست بوده و در راه خود میباشد.
چنین چارچوب و برنامهی کوشش چیزی جز «همه یا هیچ» نبود. به این معنی که اگر با آن کوششها میتوانستند حکومت را سرنگون کرده نیرو را بدست آرند ، به هدفشان رسیده بودند و چون نمیتوانستند ، خود از هم میپاشیدند بیآنکه چیزی بدست آرند. در حالی که یک کوشش درست سیاسی آنست که به بنیادگزاریها بیش از هر چیز بکوشد.
🔸در ایران بنیادی که باید گزاشته شود ، پیش از هر چیز پیراستن توده از اندیشههای تباه و شاینده گردانیدن ایشان است.
این بود راز آنکه چون کودتای 1332 به چشم برهم زدنی دستهای از سرجنبانان را به زندان و دستهی دیگری را نیز سپس به جوخههای تیرباران فرستاد و برخی هم به بیرون كشور گریختند ، جنبندگان سیاسی در کارنامهی کوششهاشان دستاوردی نیافتند و اینبود علت آن نومیدی و دلسردی ناگهانی.
این بار چندم در چهل سال اخیر بود که مردم از جنب و جوشها تهیدست بیرون میآمدند. چگونگی آنکه جنبش مشروطه با آنکه ناانجام ماند ولی نتیجههای خجستهای از آن بدست آمد که بیداری مردم و دیگر گردیدن وزارتخانهها و ادارهها از رویهی پوسیده و کهن قاجاری به شیوهی نوین اروپایی و رواج دانشها از جملهی آن نتیجههاست.
ولی پس از آن از سه جنبش آزادیخواهانهی کلنلمحمدتقیخان پسیان ، شیخمحمد خیابانی و میرزاکوچکخان جنگلی جز نامها و سرگذشتهاشان هیچ بنیادی بجای نماند که آزادیخواهانِ آینده کوششهاشان را بر آن استوار گردانند. همهی کوششهای ایشان تباه گردید.
سپس در آخرهای دههی 1320 مصدق و یارانش که از راه دیگری ـ پارلمانی و حکومتی ـ برای آزادی میکوشیدند ، گفتیم که کوششهاشان با یک کودتا پایمال گردید و فردای 28 مرداد 1332 آزادیهای نیمبند دوازدهسالهی پس از شهریور 1320 که در بدست آوردنش مردم کوچکترین کوششی نکرده بودند رخت بربست. درخور پرواست که آن آزادیها در سایهی اشغال ایران و برافتادن رضاشاه پدیدار گردید و آنچه باعث پایداریش میشد ، خودکامگی نوپا و ناتوانی کابینهها بود. پس از آن تا سال 1357 ما چیزی بنام مشروطه و حکومت پارلمانی که نمایندگانش را مردم آزادانه برگزینند و خود برای اداره کردن کشور تصمیم بگیرند نداشتیم.
پس از همهی اینها از بهمن 1357 نسیم آزادی نیمبند دیگری وزیدن گرفت ولی آن هم بیش از یک سال نپایید و باز مردم گرفتار همان خودکامگی از گونهای دیگر گردیدند.
چنانکه دیده میشود هر یک از این کوششها برای تودهی مردم یا هیچ دستاوردی نداشته یا آنکه در سایهی ناتوانی دولتها یک آزادی ناپایدار ـ یا آرامشی پیش از توفان ـ فراهم میشد که در کوتاه زمانی از میان برمیخاست.
اینگونه پیشامدهای پیاپی مایهی دلسردی آزادیخواهان و مردم گردید و بسیاری از ایشان از کوششهای سیاسی بیکبار بیزار گردیدند.
(تکهی نودوچهارم)
🔶 راه چه دور و چه نزدیك با پیمودنست كه بپایان میرسد
یادداشت کوشاد تلگرام :
(بخش یک از سه)
چنانکه دیروز گفتیم ما را در این زمینه سخنانی هست که از امروز در سه بخش در اینجا خواهیم آورد :
نكتهی ارجداری در این گفتار پرچم هست كه سالها بعد نمایانتر گردید. چگونگی آنكه از زمان نوشتن این گفتار تا کمابیش ده سال ، ایران میدانگاه جنبندگان سیاسی و مردمی شده بود که پس از مشروطه هیچگاه خود را دارای نیرو و اختیار ندیده بودند و این بار میدیدند که جوش و جنبشان بینتیجه نیست. مثلاً با برپا کردن «میتینگ» و گاه آشوبهایی باعث میشوند نمایندگانی رأی بیاورند یا نیاورند یا کابینهها عوض شوند. میدیدند روزنامهها آزادانه به سران کشور میتازند و از آنان حساب میپرسند.
بدینسان یک شور و گرمایی درمیان دستههایی از مردم نمایان بود و امیدهای بسیار به شور و خروشهاشان بسته بودند. این سان تا سال 1332 كه اوج جنب و جوشها بود ادامه داشت ولی کودتای آن سال باعث شد که همهی آن شور و امیدها بیکبار فرونشست و نومیدی دلها را فراگرفت.
چرا چنین شد و چرا مردم دچار نومیدی و کنارهگیری از کوششهای سیاسی شدند؟!. یك تودهای دوازده سال میدان آزادی برای كوششهای سیاسی یافته و كارهایی نیز توانسته ؛ پادشاه كشور را ناچار به گریز از کشور گردانیده بودند ولی درپی یك كودتا در زمان كوتاهی به آزادی میهن بیپروا گردیده و بیکدیگر بدگمان و نامهربان شدند. آیا چنین رویدادی عادی است؟!
هر کاری هرچند شگفت ، راز و علتی دارد که چون پیدا گردد جای شگفتی بازنمیماند. در این سردی مردم و جنبندگان سیاسی نیز رازی بود.
چگونگی آنکه کوششهای سیاسی پس از مشروطه تنها در چارچوب «سرنگونی حکومت و بدست آوردن آن به هر بهایی و در کوتاهترین زمان» میگنجید و تا زمانی که از هیاهو و آشوبها تأثیری دیده میشد کوشندگان میپنداشتند که کوششهاشان درست بوده و در راه خود میباشد.
چنین چارچوب و برنامهی کوشش چیزی جز «همه یا هیچ» نبود. به این معنی که اگر با آن کوششها میتوانستند حکومت را سرنگون کرده نیرو را بدست آرند ، به هدفشان رسیده بودند و چون نمیتوانستند ، خود از هم میپاشیدند بیآنکه چیزی بدست آرند. در حالی که یک کوشش درست سیاسی آنست که به بنیادگزاریها بیش از هر چیز بکوشد.
🔸در ایران بنیادی که باید گزاشته شود ، پیش از هر چیز پیراستن توده از اندیشههای تباه و شاینده گردانیدن ایشان است.
این بود راز آنکه چون کودتای 1332 به چشم برهم زدنی دستهای از سرجنبانان را به زندان و دستهی دیگری را نیز سپس به جوخههای تیرباران فرستاد و برخی هم به بیرون كشور گریختند ، جنبندگان سیاسی در کارنامهی کوششهاشان دستاوردی نیافتند و اینبود علت آن نومیدی و دلسردی ناگهانی.
این بار چندم در چهل سال اخیر بود که مردم از جنب و جوشها تهیدست بیرون میآمدند. چگونگی آنکه جنبش مشروطه با آنکه ناانجام ماند ولی نتیجههای خجستهای از آن بدست آمد که بیداری مردم و دیگر گردیدن وزارتخانهها و ادارهها از رویهی پوسیده و کهن قاجاری به شیوهی نوین اروپایی و رواج دانشها از جملهی آن نتیجههاست.
ولی پس از آن از سه جنبش آزادیخواهانهی کلنلمحمدتقیخان پسیان ، شیخمحمد خیابانی و میرزاکوچکخان جنگلی جز نامها و سرگذشتهاشان هیچ بنیادی بجای نماند که آزادیخواهانِ آینده کوششهاشان را بر آن استوار گردانند. همهی کوششهای ایشان تباه گردید.
سپس در آخرهای دههی 1320 مصدق و یارانش که از راه دیگری ـ پارلمانی و حکومتی ـ برای آزادی میکوشیدند ، گفتیم که کوششهاشان با یک کودتا پایمال گردید و فردای 28 مرداد 1332 آزادیهای نیمبند دوازدهسالهی پس از شهریور 1320 که در بدست آوردنش مردم کوچکترین کوششی نکرده بودند رخت بربست. درخور پرواست که آن آزادیها در سایهی اشغال ایران و برافتادن رضاشاه پدیدار گردید و آنچه باعث پایداریش میشد ، خودکامگی نوپا و ناتوانی کابینهها بود. پس از آن تا سال 1357 ما چیزی بنام مشروطه و حکومت پارلمانی که نمایندگانش را مردم آزادانه برگزینند و خود برای اداره کردن کشور تصمیم بگیرند نداشتیم.
پس از همهی اینها از بهمن 1357 نسیم آزادی نیمبند دیگری وزیدن گرفت ولی آن هم بیش از یک سال نپایید و باز مردم گرفتار همان خودکامگی از گونهای دیگر گردیدند.
چنانکه دیده میشود هر یک از این کوششها برای تودهی مردم یا هیچ دستاوردی نداشته یا آنکه در سایهی ناتوانی دولتها یک آزادی ناپایدار ـ یا آرامشی پیش از توفان ـ فراهم میشد که در کوتاه زمانی از میان برمیخاست.
اینگونه پیشامدهای پیاپی مایهی دلسردی آزادیخواهان و مردم گردید و بسیاری از ایشان از کوششهای سیاسی بیکبار بیزار گردیدند.
علت این بیزاری چیست؟!.. آیا این طبیعی است؟!.. آنچه آشکارست آنکه مردم از آن کوششها دستاوردی نیافتند و براستی همهی کوششها را تباه شده دیدند. اینست آنچه غیرعادی و مایهی افسوس میباشد. زیرا یک کاری اگر هم به فرجامی نینجامد دستاوردهای دیگرِ آن ، کوشندگان را خشنود میگرداند. اگر راه کوششها چنان باشد که تا هر جا که پیمودند نتیجهی پایداری از آن نمایان گردد ، میدانند که راه را درست آمدهاند و بنیادی گزارده شده و دیگر کارها را آیندگان خواهند پیمود. در این حال هیچگاه دچار دلسردی نخواهد گردید. دلسردی هنگامی رخ میدهد که رهرو تنها چشم به انجام کار دارد نه به پیشرفت آن. و چون انجامی که گمان داشته بزودی نمایان نشود دلسرد گردد.