✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی پنجاهوچهارم)
🔶 سازمان پرورش افكار لازم است
(بخش یک از یک)
🔹کوشاد تلگرام : این نوشته در پاسخ بخوانندهای است که راه درمان خویهای بد مردم را پدید آوردن «سازمان پرورش افكار[1] » مینمود و آن را پیش مینهاد و همچنین دو تن دیگر که به خرابی وضع ادارات ایراد گرفته چاره نشان میدادند.
🔸پرچم : آقای عمادی بدانند كه ما با این كوششهای خود به «پرورش اندیشهها» پرداختهایم و بسازمان دیگری نیاز نیست.
🔸هر چیزی سرمایه لازم دارد. پرورش اندیشهها بسته به آنست كه یك دستهای با اندیشههای راست و سودمند باشند و دست بهم داده اندیشههای دیگران را نیز راست گردانند. شما اگر میخواهید یك سپاه مرتب و آراستهای پدید آورید باید یك دسته افسرانی را كه خود دانش و سرمایه دارند وادارید كه هر كدام گروهی را از جوانان تربیت كنند و در فنون جنگی آموخته گردانند وگرنه راه دیگری نخواهید داشت. چنین انگارید كه شما افسرانی ندارید ولی پافشاری میكنید كه باید سپاهی ترتیب داده شود آیا چه نتیجهای از این پیدا میشود جز از آنكه هر كس با یك ترتیب مندرآوردهای گروهی را ورزیده گرداند و یك سپاهی پدید آید كه جز بدرد مسخره و خنده نخورد.
شما میگویید : «پرورش افكار» و هیچ نمیاندیشید كه پرورندگان كهها باشند؟.. شگفتتر آنست كه این داستان یك بار آزموده گردیده. در چند سال پیش یك دستگاهی بهمین نام پدید آوردند و خرجهای گزافی را بگردن گرفتند ولی چون سرمایهای درمیان نبود نتیجه آن شد كه بیست و سی تن بمیان افتادند و بمردم نطقهایی كردند : یكی از شاهپرستی سخن راند و در كشورِ مشروطه شاه را یگانه امیدگاه مردم نشان داد ، دیگری از پرورش ذوق (كه ما هیچ نمیدانیم ذوق چیست؟) گفتگو كرد ، سومی از مقامات سعدی و حافظ سخن راند ، چهارمی ستایشهای گزافهآمیز از تیمور لنگ سروده او را «دارای اخلاق پیغمبری» نامید ، پنجمی از رادیو [2] گفتگو كرد ، ششمی از حجامت سخن راند و مردم را خندانید ... این شد نتیجهی پرورش اندیشهها و جز این نبایستی بود. چنانكه امروز هم اگر بخواهند از همان راه بیایند همان نتیجه را خواهند گرفت و جز پریشانگوییهای خنك سودی در دست نخواهد بود.
🔸راه درست پرورش اندیشهها همینست كه ما حقایق مهمی را نشر میكنیم و این باعث است كه صدها و هزارها مردان و جوانان باور و اندیشه یكی گردانند و سپس هر یكی در نوبت خود آموزگار توده باشند و همه را دارای یك اندیشه گردانند.
آقای عمادی و دیگران نیز باید این راه را تقویت كنند و از این راه بكنار نروند. آن گفتارهایی كه آقایان حكمیزاده و محیط [3] دربارهی خرابی ادارات و راه چارهی آنها نوشتند ما بنام همراهی بچاپ رسانیدیم وگرنه دوباره میگوییم :
🔸تا كارها از ریشه درست نگردد تنها یك بخشی از آن درست نخواهد گردید.
امروز با حال كنونی ، ادارات اصلاحپذیر نیست. یك تودهی اینچنانی اداراتش بهتر از آن نتواند بود.
آقایان محیط و حکمیزاده ایراد گرفتهاند كه بسیاری از كاركنان ادارات پول دولت را حرام و دزدیدن آن را بخود حلال میشمارند. این یك ایراد بزرگیست. از یك تودهی اینچنانی چشم رستگاری نتوان داشت ولی باید فراموش نساخت كه این در اساس كیش آنهاست و
🔸این ایرادها كه شما میگیرید اگر نتیجه دهد جز این نخواهد بود كه از كیش [دست] بردارد و این زمان هم گرفتار مادّیگری گردیده باز دزدی را زشت نخواهد شمرد و اگر چاره بخواهیم راه آنست كه معنی درست دین روشن گردد و این كیشها كه خود گمراهیست از میان رود و این همانست كه در جزو كوششهای ماست.
آقای عمادی هوادار جدی فرهنگ هستند. میگویند باید فرهنگ را تعمیم داد ولی هیچ اندیشیدهاند كه كدام فرهنگ؟.. اگر مقصودشان فرهنگ كنونیست نتیجهی آن همانست كه خودشان در همین گفتار شرح دادهاند. اگر فرهنگ دیگری را میگویند آن كه وجود ندارد و باید بكوشیم بوجود آوریم.
اینها را مینویسم و مقصودم آنست كه آقایان شتاب در كار كنند و اندیشههای خود را بچیزهای جزیی صرف نكنند. راه نیكی همینست كه ما پیش گرفتهایم و باید همهی نیرو و توان خود را در این راه بكار بریم.
🔸ما اگر از همین یاران خود چند هزار تن آموزگار پدید آوریم خواهیم توانست همهی اندیشهها را اصلاح كنیم و این زمینهی دیگر اصلاحات را فراهم خواهد گردانید. الحق باید در این راه كوشیم.
(پرچم روزانه شمارهی 192)
[1] : «سازمان پرورش افکار» ادارهای در زمان رضاشاه بود که مردم را به خواستها و تصمیمهای دولت آشنا میکرد و میکوشید با برگزاری سخنرانیها و جشنهایی ایشان را با دولت همراه و هماندیشه گرداند.
[2] : همانا خواست «اهمیت رادیو» بوده. در آن هنگام هنوز ایران رادیو نداشت.
[3] : حکمیزاده همانست که کتاب «اسرار هزارساله» را نوشته. محیط نیز جوان روشناندیشی بود که در دادگاه «مقصران شهربانی» یکی از وکیلان او را گمارده بودند.
🔶 سازمان پرورش افكار لازم است
(بخش یک از یک)
🔹کوشاد تلگرام : این نوشته در پاسخ بخوانندهای است که راه درمان خویهای بد مردم را پدید آوردن «سازمان پرورش افكار[1] » مینمود و آن را پیش مینهاد و همچنین دو تن دیگر که به خرابی وضع ادارات ایراد گرفته چاره نشان میدادند.
🔸پرچم : آقای عمادی بدانند كه ما با این كوششهای خود به «پرورش اندیشهها» پرداختهایم و بسازمان دیگری نیاز نیست.
🔸هر چیزی سرمایه لازم دارد. پرورش اندیشهها بسته به آنست كه یك دستهای با اندیشههای راست و سودمند باشند و دست بهم داده اندیشههای دیگران را نیز راست گردانند. شما اگر میخواهید یك سپاه مرتب و آراستهای پدید آورید باید یك دسته افسرانی را كه خود دانش و سرمایه دارند وادارید كه هر كدام گروهی را از جوانان تربیت كنند و در فنون جنگی آموخته گردانند وگرنه راه دیگری نخواهید داشت. چنین انگارید كه شما افسرانی ندارید ولی پافشاری میكنید كه باید سپاهی ترتیب داده شود آیا چه نتیجهای از این پیدا میشود جز از آنكه هر كس با یك ترتیب مندرآوردهای گروهی را ورزیده گرداند و یك سپاهی پدید آید كه جز بدرد مسخره و خنده نخورد.
شما میگویید : «پرورش افكار» و هیچ نمیاندیشید كه پرورندگان كهها باشند؟.. شگفتتر آنست كه این داستان یك بار آزموده گردیده. در چند سال پیش یك دستگاهی بهمین نام پدید آوردند و خرجهای گزافی را بگردن گرفتند ولی چون سرمایهای درمیان نبود نتیجه آن شد كه بیست و سی تن بمیان افتادند و بمردم نطقهایی كردند : یكی از شاهپرستی سخن راند و در كشورِ مشروطه شاه را یگانه امیدگاه مردم نشان داد ، دیگری از پرورش ذوق (كه ما هیچ نمیدانیم ذوق چیست؟) گفتگو كرد ، سومی از مقامات سعدی و حافظ سخن راند ، چهارمی ستایشهای گزافهآمیز از تیمور لنگ سروده او را «دارای اخلاق پیغمبری» نامید ، پنجمی از رادیو [2] گفتگو كرد ، ششمی از حجامت سخن راند و مردم را خندانید ... این شد نتیجهی پرورش اندیشهها و جز این نبایستی بود. چنانكه امروز هم اگر بخواهند از همان راه بیایند همان نتیجه را خواهند گرفت و جز پریشانگوییهای خنك سودی در دست نخواهد بود.
🔸راه درست پرورش اندیشهها همینست كه ما حقایق مهمی را نشر میكنیم و این باعث است كه صدها و هزارها مردان و جوانان باور و اندیشه یكی گردانند و سپس هر یكی در نوبت خود آموزگار توده باشند و همه را دارای یك اندیشه گردانند.
آقای عمادی و دیگران نیز باید این راه را تقویت كنند و از این راه بكنار نروند. آن گفتارهایی كه آقایان حكمیزاده و محیط [3] دربارهی خرابی ادارات و راه چارهی آنها نوشتند ما بنام همراهی بچاپ رسانیدیم وگرنه دوباره میگوییم :
🔸تا كارها از ریشه درست نگردد تنها یك بخشی از آن درست نخواهد گردید.
امروز با حال كنونی ، ادارات اصلاحپذیر نیست. یك تودهی اینچنانی اداراتش بهتر از آن نتواند بود.
آقایان محیط و حکمیزاده ایراد گرفتهاند كه بسیاری از كاركنان ادارات پول دولت را حرام و دزدیدن آن را بخود حلال میشمارند. این یك ایراد بزرگیست. از یك تودهی اینچنانی چشم رستگاری نتوان داشت ولی باید فراموش نساخت كه این در اساس كیش آنهاست و
🔸این ایرادها كه شما میگیرید اگر نتیجه دهد جز این نخواهد بود كه از كیش [دست] بردارد و این زمان هم گرفتار مادّیگری گردیده باز دزدی را زشت نخواهد شمرد و اگر چاره بخواهیم راه آنست كه معنی درست دین روشن گردد و این كیشها كه خود گمراهیست از میان رود و این همانست كه در جزو كوششهای ماست.
آقای عمادی هوادار جدی فرهنگ هستند. میگویند باید فرهنگ را تعمیم داد ولی هیچ اندیشیدهاند كه كدام فرهنگ؟.. اگر مقصودشان فرهنگ كنونیست نتیجهی آن همانست كه خودشان در همین گفتار شرح دادهاند. اگر فرهنگ دیگری را میگویند آن كه وجود ندارد و باید بكوشیم بوجود آوریم.
اینها را مینویسم و مقصودم آنست كه آقایان شتاب در كار كنند و اندیشههای خود را بچیزهای جزیی صرف نكنند. راه نیكی همینست كه ما پیش گرفتهایم و باید همهی نیرو و توان خود را در این راه بكار بریم.
🔸ما اگر از همین یاران خود چند هزار تن آموزگار پدید آوریم خواهیم توانست همهی اندیشهها را اصلاح كنیم و این زمینهی دیگر اصلاحات را فراهم خواهد گردانید. الحق باید در این راه كوشیم.
(پرچم روزانه شمارهی 192)
[1] : «سازمان پرورش افکار» ادارهای در زمان رضاشاه بود که مردم را به خواستها و تصمیمهای دولت آشنا میکرد و میکوشید با برگزاری سخنرانیها و جشنهایی ایشان را با دولت همراه و هماندیشه گرداند.
[2] : همانا خواست «اهمیت رادیو» بوده. در آن هنگام هنوز ایران رادیو نداشت.
[3] : حکمیزاده همانست که کتاب «اسرار هزارساله» را نوشته. محیط نیز جوان روشناندیشی بود که در دادگاه «مقصران شهربانی» یکی از وکیلان او را گمارده بودند.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
هر كه را دیدید كه دوباره رخت سیدی یا ملایی پوشیده بدانید یك آدم باآزرمی[=باشرفی] نیست و از نیرنگبازی میخواهد بهرهمندیهای نامشروعی كند و اینست او را خوار دارید و از این پیرهزنان و مانندگان ایشان كه از دیدن عمامه دلهایشان بتكان میآید و بپاسداریهایی میپردازند جلو گیرید. آنان میپندارند از این پاسداری خدا را خشنود میگردانند. حقیقت را بفهمانید كه خدا از این نادانیها بیزار است.
ناتوانی خردها را ببینید : بدانش ، نیكوكاری ، پارسایی ، خردمندی ، كاردانی ، دلیری و دیگر مانند اینها كمترین ارجی گزارده نمیشود و بچند گز تنزیف سیاه و سفید ارج گزارده میشود. بدبخت از بس كه از خدا دور است گمان میكند رشتهی اختیار جهان در دست این تنزیفهاست و میترسد اگر پاسداری نكند آسیب بیند اینست با یك دل لرزان بپاسداریهایی میپردازد.
(پرچم روزانه شمارهی227)
ناتوانی خردها را ببینید : بدانش ، نیكوكاری ، پارسایی ، خردمندی ، كاردانی ، دلیری و دیگر مانند اینها كمترین ارجی گزارده نمیشود و بچند گز تنزیف سیاه و سفید ارج گزارده میشود. بدبخت از بس كه از خدا دور است گمان میكند رشتهی اختیار جهان در دست این تنزیفهاست و میترسد اگر پاسداری نكند آسیب بیند اینست با یك دل لرزان بپاسداریهایی میپردازد.
(پرچم روزانه شمارهی227)
«از همین افسانهی مهدی تاکنون صد آشوب برپا گردیده و یک نمونه از آنها آشوب بابیگری بوده. یک سید شیرازی به هوس مهدیگری افتاده و آوازی برآورده و مردم چون چشم به راه میبودهاند یک دسته گرد او را گرفته اند ، و آن بیمایه به عربی بافیهای خنک و بیمعنایی پرداخته ، و پس از کشاکشها و خونریزیها که خود او یکی از کشته شدگان بوده ، اکنون نتیجه آنست که گروهی بنام بهایی یا ازلی که در تیره مغزی و گمراهی بالاتر از شیعیانند پدید آمده اند و با صد بدی زندگی بسر میبرند. این یکی از میوه های تلخ آن درخت سیاست بوده.»
چپ : بهاءالله
راست بالا : سیدعلیمحمد باب
راست میانه : یکی از زیارتگاههای بهاییان
راست پایین : عبدالبهاء فرزند بهاءالله هنگام دریافت لقب «سر» از دولت انگلستان
«شیعیگری یا بخوانند و داوری کنند»
چپ : بهاءالله
راست بالا : سیدعلیمحمد باب
راست میانه : یکی از زیارتگاههای بهاییان
راست پایین : عبدالبهاء فرزند بهاءالله هنگام دریافت لقب «سر» از دولت انگلستان
«شیعیگری یا بخوانند و داوری کنند»
🔶 زندگانی من
🔸 بخوانندگان این کتاب
این کتاب را به آقایان شیشهگر و آرین و دیگر یاران ارجمند آبادان ارمغان میگردانم.
من هرگز دوست نداشته بودم که مردی شناخته گردم و نامم بزبانها افتد. ولی چون خواه و ناخواه افتاده ، بسیار بجا میبود که تاریخ زندگانیم را خودم بنویسم که نیاز نباشد دیگران بپرسند و بجویند و چیزهایی از راست و دروغ ، بدست آورند.
از سوی دیگر کوششهایی که در این ده سال و بیشتر باهَماد[=حزب ، جمعیت] ما آغاز کرده ناچار یک دسته را دوستان و هواخواهان ، و یک دسته را دشمنان و بدخواهان من گردانیده و دیده میشود گاهی سخنی از زندگانی من بمیان میآورند و هر دو از راستیها دور میافتند.
در چند سال پیش در یکی از روزنامههای مصر ستایشهایی از من کرده و دانشهای بسیاری را که من نمیدانم ، بنامم نوشته. از جمله مرا دانندهی بیش از ده زبان شناسانیده بود در حالی که چنان نیست و من جز چند زبان ترکی و فارسی و عربی و انگلیسی و ارمنی را نمیدانم. وانگاه دانش من «زبانشناسی» بوده نه زباندانی.
از آنسو بارها دیده شده دشمنان ما داستان بیرون آمدن مرا از عدلیه (که نتیجهی رأیهای آزادانهای میبود که میدادم و یک بار نیز دربار را محکوم گردانیدم که کاسه بر سر آن شکست) دستاویز کردهاند و بداستان رنگهای نچسبندهی شگفتی دادهاند.
از هر باره بجا میبود که من تاریخچهی زندگانی خود را بنویسم و آن را اکنون که هزاران کسان از زندگان گواه راستیاش میباشند بچاپ رسانیده بپراکنم.
اینبود این کتاب را آغاز کردم و زندگانی خودم را تا سی سالگی رسانیدم. ولی چون دوازده سال بودن من در عدلیه خود یک دورهی برجستهای میباشد و من میخواستم آن را گشادهتر و بهتر نوشته در آن میان بدیهای عدلیه را نیز نشان دهم از اینرو آن را جداگانه گرفتم که در کتابی جداگانه بنام «دوازده سال در عدلیه» [1] نوشته بچاپ رسانم.
اينك اين كتاب [2] در دسترس خـوانندگان گـزارده ميشود. بآن كتاب ديگـر نيـز كه هنـوز نوشته نشده آغاز خواهد شد.
تهران1323 ـ کسروی
پابرگیها : (همه از ویراینده)
[1] : پس از نوشته شدن ، نویسنده نامش را «ده سال در عدليه» گزارده است.
[2] : کتاب «زندگانی من»
🔸 بخوانندگان این کتاب
این کتاب را به آقایان شیشهگر و آرین و دیگر یاران ارجمند آبادان ارمغان میگردانم.
من هرگز دوست نداشته بودم که مردی شناخته گردم و نامم بزبانها افتد. ولی چون خواه و ناخواه افتاده ، بسیار بجا میبود که تاریخ زندگانیم را خودم بنویسم که نیاز نباشد دیگران بپرسند و بجویند و چیزهایی از راست و دروغ ، بدست آورند.
از سوی دیگر کوششهایی که در این ده سال و بیشتر باهَماد[=حزب ، جمعیت] ما آغاز کرده ناچار یک دسته را دوستان و هواخواهان ، و یک دسته را دشمنان و بدخواهان من گردانیده و دیده میشود گاهی سخنی از زندگانی من بمیان میآورند و هر دو از راستیها دور میافتند.
در چند سال پیش در یکی از روزنامههای مصر ستایشهایی از من کرده و دانشهای بسیاری را که من نمیدانم ، بنامم نوشته. از جمله مرا دانندهی بیش از ده زبان شناسانیده بود در حالی که چنان نیست و من جز چند زبان ترکی و فارسی و عربی و انگلیسی و ارمنی را نمیدانم. وانگاه دانش من «زبانشناسی» بوده نه زباندانی.
از آنسو بارها دیده شده دشمنان ما داستان بیرون آمدن مرا از عدلیه (که نتیجهی رأیهای آزادانهای میبود که میدادم و یک بار نیز دربار را محکوم گردانیدم که کاسه بر سر آن شکست) دستاویز کردهاند و بداستان رنگهای نچسبندهی شگفتی دادهاند.
از هر باره بجا میبود که من تاریخچهی زندگانی خود را بنویسم و آن را اکنون که هزاران کسان از زندگان گواه راستیاش میباشند بچاپ رسانیده بپراکنم.
اینبود این کتاب را آغاز کردم و زندگانی خودم را تا سی سالگی رسانیدم. ولی چون دوازده سال بودن من در عدلیه خود یک دورهی برجستهای میباشد و من میخواستم آن را گشادهتر و بهتر نوشته در آن میان بدیهای عدلیه را نیز نشان دهم از اینرو آن را جداگانه گرفتم که در کتابی جداگانه بنام «دوازده سال در عدلیه» [1] نوشته بچاپ رسانم.
اينك اين كتاب [2] در دسترس خـوانندگان گـزارده ميشود. بآن كتاب ديگـر نيـز كه هنـوز نوشته نشده آغاز خواهد شد.
تهران1323 ـ کسروی
پابرگیها : (همه از ویراینده)
[1] : پس از نوشته شدن ، نویسنده نامش را «ده سال در عدليه» گزارده است.
[2] : کتاب «زندگانی من»
آیا چارههایی که تاکنون برای جلوگیری از همهگیری بیماری کرونا (کوید - 19) اندیشیده و بکار بسته شده کارآمد بوده یا نه؟
آیا باید به محدودیتها بیفزاییم یا از آنها بکاهیم؟
نامهی دکتر سید الحسینی به استاندار سیستان و بلوچستان ، ناآگاهی دولت را از وخامت وضع کنونی کرونا و گرفتاریهای سختتر این بیماری در آینده نشان میدهد.
آیا باید به محدودیتها بیفزاییم یا از آنها بکاهیم؟
نامهی دکتر سید الحسینی به استاندار سیستان و بلوچستان ، ناآگاهی دولت را از وخامت وضع کنونی کرونا و گرفتاریهای سختتر این بیماری در آینده نشان میدهد.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
به گفتهی دکتر زالی رئیس ستاد مقابله با کرونا در تهران ، روز دوشنبه 99/1/18 تنها در تهران 500 بیمار کرونایی در بیمارستانها بستری شدهاند.
اینها اعلام خطر است. هنوز از مهار کرونا خبری نیست. باید محدودیتها بیشتر شود نه کمتر!
اگر با خبر دو روز پیش مقایسه شود ، دیده میشود آمار دچار شدگان به کرونا کاهش نداشته است :
https://t.me/pakdini/12275
اینها اعلام خطر است. هنوز از مهار کرونا خبری نیست. باید محدودیتها بیشتر شود نه کمتر!
اگر با خبر دو روز پیش مقایسه شود ، دیده میشود آمار دچار شدگان به کرونا کاهش نداشته است :
https://t.me/pakdini/12275
🔶 زبان ایرانی (سال پنجم) - 166
🔸 در پیرامون زبان
10ـ گذشتهي گذشتهي ناديده : نوشته بوده. اين نيز همان گذشتهي گذشته است كه نشان ناديدگي بر آن افزوده شده ، و جدايي ميانهي دو گونه آنست كه گذشتهي گذشته در هنگاميست كه يك كاري كه پيش از كار ديگري رخ داده گوينده در زمان كار دوم آن را دانسته و ديده كه آن رخ داده ، ولي گذشتهي گذشتهي ناديده بهنگامي است كه گوينده آن را در آن زمان نديده و ندانسته كه چنان كاري رخ داده و سپس آگاهي يافته. اگر كسي دزدي بخانهاش آمده و او پس از رفتن دزد بخانه رسيده و آن را دانسته چنين خواهد گفت : «من چون رسيدم دزد آمده و آنچه ميخواسته برده بود». ولي اگر بخانه رسيده و آن را ندانسته و سپس آگاهي يافته خواهد گفت : «من چون رسيدم دزد آمده و آنچه ميخواسته برده بوده و من فردا آگاه شدم».
11ـ گذشتهي همارگي و همانزماني : مينوشتي. اين همارگيست كه نشانهي همانزماني (مي) نيز بر آن افزوده شده و اينست هر دو معني را ميرساند. «آن روز فلان را ديدم نامه مينوشت و او نامه را بس شيوا مينوشتي» ، «آن روز كه سلطان بفتح خليج خواستي شد دههزار مرد بمزد گرفتند كه هر يك از آن جنبيتان كه ذكر كرديم يكي را بدست گرفته بودي و صد صد ميكشيدندي و در پيش بوق و دهل و سرنا ميزدندي» (ناصر خسرو)
🔸 در پیرامون زبان
10ـ گذشتهي گذشتهي ناديده : نوشته بوده. اين نيز همان گذشتهي گذشته است كه نشان ناديدگي بر آن افزوده شده ، و جدايي ميانهي دو گونه آنست كه گذشتهي گذشته در هنگاميست كه يك كاري كه پيش از كار ديگري رخ داده گوينده در زمان كار دوم آن را دانسته و ديده كه آن رخ داده ، ولي گذشتهي گذشتهي ناديده بهنگامي است كه گوينده آن را در آن زمان نديده و ندانسته كه چنان كاري رخ داده و سپس آگاهي يافته. اگر كسي دزدي بخانهاش آمده و او پس از رفتن دزد بخانه رسيده و آن را دانسته چنين خواهد گفت : «من چون رسيدم دزد آمده و آنچه ميخواسته برده بود». ولي اگر بخانه رسيده و آن را ندانسته و سپس آگاهي يافته خواهد گفت : «من چون رسيدم دزد آمده و آنچه ميخواسته برده بوده و من فردا آگاه شدم».
11ـ گذشتهي همارگي و همانزماني : مينوشتي. اين همارگيست كه نشانهي همانزماني (مي) نيز بر آن افزوده شده و اينست هر دو معني را ميرساند. «آن روز فلان را ديدم نامه مينوشت و او نامه را بس شيوا مينوشتي» ، «آن روز كه سلطان بفتح خليج خواستي شد دههزار مرد بمزد گرفتند كه هر يك از آن جنبيتان كه ذكر كرديم يكي را بدست گرفته بودي و صد صد ميكشيدندي و در پيش بوق و دهل و سرنا ميزدندي» (ناصر خسرو)
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی پنجاهوپنجم)
🔶 ایرانیان بكوشش بیشتر نیاز دارند تا بخودستایی(بخش یک از سه)
اگر خوانندگان فراموش نكردهاند ما در شمارهی 178 و 179 پرچم گفتار درازی را زیر عنوان «تاریخ مختصر نیروی دریایی ایران» كه بخامهی یكی از افسران ایرانی بود بامضای س. ب. بچاپ رسانیدیم. آن گفتار تاریخچهی نیروی دریایی ایران را دربر داشت و از این جهت سودمند بود و ما نیز از چاپش خودداری ننمودیم. ولی برداشت آن گفتار و لحن نویسندگی آن با حقیقت و همچنین با راه پرچم سازشی نداشت اینبود وعده دادیم كه سپس در آن پیرامون بگفتگو پردازیم و اینك آن وعدهی خود را بكار میبندیم و مخصوصاً میخواهیم نویسندهی آن گفتار كه یك افسر بافهم و دانشسیست این نوشتههای ما را بخواند.
آقای س. ب. در دیباچهی گفتار خود چنین مینویسد : در زوایای تاریخ اغلب ملل دیده شده است كه ملتی بعلت انحطاط اخلاقی و باشتباهات تاریخی زعمای آن ملت بپرتگاه نیستی افتاده و مدتها دستخوش هوا و هوس ملل وحشی دیگر واقع شده است. ولی ملل زندهی عالم نه فقط در مقابل اینگونه شداید از میان نرفتهاند بلكه با نیروی صبر و دانش و فرهنگ آنقدر كوشیدهاند تا وقتی كه تمدن خود را بملل فاتح تحمیل و بدین طریق از رنج زحمت اسارت و بدبختی خود را رهایی بخشند.
یكی از آن مللی كه دیوارهای تمدن باستانیش همیشه پایدار و چراغ تابناك فرهنگش سالهای سال فروزان بوده و خواهد بود ملت ایرانست. این ملت كهنسال آسیایی بارها محل تاخت و تاز بیگانه قرار گرفته است ولی هیچگاه ملت فاتح نتوانستهاند تیشه بریشهی تمدن این ملت باستانی زده و آن را از پای درآورد. چه جوانان و خردمندان این كشور همینكه احساس زوال را نمودهاند فوراً گرد هم آمده و بر بالای كاخ ویران كشور كه پایهاش همیشه محكم و بر قلوب افراد ملت استوار بوده كاخ نوینی و محكم و زیبایی ساختهاند كه چشم مردان روزگار را خیره ساخته است و باین علت است كه چنین ملتی هیچگاه مضمحل نشده و از بین نرفته و نخواهد رفت.
تا اینجاست گفتههای آقای س. ب. متأسفانه باید گفت خود را و دیگران را فریب دادن است. این اندیشه از چندی پیش در دلهای بسیاری از ایرانیان پیدا شده كه شكستهایی را كه ایران در قرنهای گذشته در برابر بیگانگان خورده است تأویل كرده چنین میگویند : اگرچه ایران در هر یكی از آنها شكست خورده و استقلال خود را از دست داده ولی چندی نگذشته كه تمدن خود را بآن مردم فاتح تحمیل كرده و آنها را در خود بتحلیل برده و بدینسان استقلال خود را نگه داشته است. مثلاً درحادثهی مغول ایرانیان ناگزیر شدند گردن بیوغ آن مردم وحشی بگزارند ولی پس از چندی همان مغولان را تابع تمدن ایران گردانیده و در واقع از خود ساختند كه پادشاهان اخیر آنها دیگر یادی از مغولستان نمیكردند و خود را ایرانی میشناختند و مذهب و عادات ایرانی را پذیرفته بودند. اینست میگویند : ایران با این خاصیتی كه دارد از میان نرفته و پس از این هم نخواهد رفت.
ولی دوباره میگویم این خود را فریفتنست. باین اندیشه ایرادهای بسیاری وارد است كه من یكایك شرح خواهم داد. نخست میخواهم از «تمدن ایران» كه اینهمه بآن مینازند و پشتگرمی نشان میدهند گفتگو كنم :
🔸تمدن چیست؟.. تمدن یا بزبان فارسی «شهریگری» پیشرفت آدمیان در شیوهی زندگانیست.
آدمی یك روز در غارها و جنگلها میزیسته كه نه رختی میپوشیده ، و نه كاچالی (اثاث البیت) داشته ، و نه صنعتی میشناخته. از بام تا شام روز میگزارده و تنها كارش آن میبوده كه از میوههای جنگل بچیند و بخورد و شكم خود را سیر گرداند و بآسایش و خوشی پردازد. ولی كمكم آغاز كرده كه كاچال و افزارهایی از سنگ یا از استخوان بسازد و خانهای برای خود بنیاد گزارد و پوشاكی از برگ درختان یا از پوست جانوران آماده گرداند ، سپس دست بآهن و مس و دیگر فلزات یافته و افزارهای فلزی برای خود ساخته ، كشاورزی آغاز كرده ، صنعت یاد گرفته ، چهارپایانی را برای كمك خود خانگی گردانیده و بدینسان روز بروز در پیشرفت بوده تا بآنجا رسیده كه بمعنی حكومت پی برده و حكومت و قانون بنیاد نهاده و از این راه منتقل بشهرنشینی گردیده است. این پیشرفت پی هم كه آدمیان از آغاز زندگی داشتهاند و هنوز دارند شهریگری یا تمدن نامیده میشود.
🔸معنی درست تمدن این است و باید دانست كه این نه چیزی است كه ایرانی و ناایرانی داشته باشد. من نمیدانم اینهایی كه میگویند : «تمدن ایرانی» چه معنایی میخواهند؟!. از سوی دیگر تمدن یا پیشرفت آدمیان ـ چنانكه گفتیم ـ از صدها هزار سال پیش آغاز یافته است و خود چیزی كه مایهی بخود بالیدن باشد نیست. برای بخود بالیدن باید چیزهای دیگری پیدا كرد.
👇
🔶 ایرانیان بكوشش بیشتر نیاز دارند تا بخودستایی(بخش یک از سه)
اگر خوانندگان فراموش نكردهاند ما در شمارهی 178 و 179 پرچم گفتار درازی را زیر عنوان «تاریخ مختصر نیروی دریایی ایران» كه بخامهی یكی از افسران ایرانی بود بامضای س. ب. بچاپ رسانیدیم. آن گفتار تاریخچهی نیروی دریایی ایران را دربر داشت و از این جهت سودمند بود و ما نیز از چاپش خودداری ننمودیم. ولی برداشت آن گفتار و لحن نویسندگی آن با حقیقت و همچنین با راه پرچم سازشی نداشت اینبود وعده دادیم كه سپس در آن پیرامون بگفتگو پردازیم و اینك آن وعدهی خود را بكار میبندیم و مخصوصاً میخواهیم نویسندهی آن گفتار كه یك افسر بافهم و دانشسیست این نوشتههای ما را بخواند.
آقای س. ب. در دیباچهی گفتار خود چنین مینویسد : در زوایای تاریخ اغلب ملل دیده شده است كه ملتی بعلت انحطاط اخلاقی و باشتباهات تاریخی زعمای آن ملت بپرتگاه نیستی افتاده و مدتها دستخوش هوا و هوس ملل وحشی دیگر واقع شده است. ولی ملل زندهی عالم نه فقط در مقابل اینگونه شداید از میان نرفتهاند بلكه با نیروی صبر و دانش و فرهنگ آنقدر كوشیدهاند تا وقتی كه تمدن خود را بملل فاتح تحمیل و بدین طریق از رنج زحمت اسارت و بدبختی خود را رهایی بخشند.
یكی از آن مللی كه دیوارهای تمدن باستانیش همیشه پایدار و چراغ تابناك فرهنگش سالهای سال فروزان بوده و خواهد بود ملت ایرانست. این ملت كهنسال آسیایی بارها محل تاخت و تاز بیگانه قرار گرفته است ولی هیچگاه ملت فاتح نتوانستهاند تیشه بریشهی تمدن این ملت باستانی زده و آن را از پای درآورد. چه جوانان و خردمندان این كشور همینكه احساس زوال را نمودهاند فوراً گرد هم آمده و بر بالای كاخ ویران كشور كه پایهاش همیشه محكم و بر قلوب افراد ملت استوار بوده كاخ نوینی و محكم و زیبایی ساختهاند كه چشم مردان روزگار را خیره ساخته است و باین علت است كه چنین ملتی هیچگاه مضمحل نشده و از بین نرفته و نخواهد رفت.
تا اینجاست گفتههای آقای س. ب. متأسفانه باید گفت خود را و دیگران را فریب دادن است. این اندیشه از چندی پیش در دلهای بسیاری از ایرانیان پیدا شده كه شكستهایی را كه ایران در قرنهای گذشته در برابر بیگانگان خورده است تأویل كرده چنین میگویند : اگرچه ایران در هر یكی از آنها شكست خورده و استقلال خود را از دست داده ولی چندی نگذشته كه تمدن خود را بآن مردم فاتح تحمیل كرده و آنها را در خود بتحلیل برده و بدینسان استقلال خود را نگه داشته است. مثلاً درحادثهی مغول ایرانیان ناگزیر شدند گردن بیوغ آن مردم وحشی بگزارند ولی پس از چندی همان مغولان را تابع تمدن ایران گردانیده و در واقع از خود ساختند كه پادشاهان اخیر آنها دیگر یادی از مغولستان نمیكردند و خود را ایرانی میشناختند و مذهب و عادات ایرانی را پذیرفته بودند. اینست میگویند : ایران با این خاصیتی كه دارد از میان نرفته و پس از این هم نخواهد رفت.
ولی دوباره میگویم این خود را فریفتنست. باین اندیشه ایرادهای بسیاری وارد است كه من یكایك شرح خواهم داد. نخست میخواهم از «تمدن ایران» كه اینهمه بآن مینازند و پشتگرمی نشان میدهند گفتگو كنم :
🔸تمدن چیست؟.. تمدن یا بزبان فارسی «شهریگری» پیشرفت آدمیان در شیوهی زندگانیست.
آدمی یك روز در غارها و جنگلها میزیسته كه نه رختی میپوشیده ، و نه كاچالی (اثاث البیت) داشته ، و نه صنعتی میشناخته. از بام تا شام روز میگزارده و تنها كارش آن میبوده كه از میوههای جنگل بچیند و بخورد و شكم خود را سیر گرداند و بآسایش و خوشی پردازد. ولی كمكم آغاز كرده كه كاچال و افزارهایی از سنگ یا از استخوان بسازد و خانهای برای خود بنیاد گزارد و پوشاكی از برگ درختان یا از پوست جانوران آماده گرداند ، سپس دست بآهن و مس و دیگر فلزات یافته و افزارهای فلزی برای خود ساخته ، كشاورزی آغاز كرده ، صنعت یاد گرفته ، چهارپایانی را برای كمك خود خانگی گردانیده و بدینسان روز بروز در پیشرفت بوده تا بآنجا رسیده كه بمعنی حكومت پی برده و حكومت و قانون بنیاد نهاده و از این راه منتقل بشهرنشینی گردیده است. این پیشرفت پی هم كه آدمیان از آغاز زندگی داشتهاند و هنوز دارند شهریگری یا تمدن نامیده میشود.
🔸معنی درست تمدن این است و باید دانست كه این نه چیزی است كه ایرانی و ناایرانی داشته باشد. من نمیدانم اینهایی كه میگویند : «تمدن ایرانی» چه معنایی میخواهند؟!. از سوی دیگر تمدن یا پیشرفت آدمیان ـ چنانكه گفتیم ـ از صدها هزار سال پیش آغاز یافته است و خود چیزی كه مایهی بخود بالیدن باشد نیست. برای بخود بالیدن باید چیزهای دیگری پیدا كرد.
👇
این چه چیز است كه كسانی بگویند ما اگرچه در برابر فلان بیگانگان شكست خوردیم و زبون گردیدیم و صدها هزار جوانان و مردان خود را بكشتن دادیم ، و صدها هزار دختران و زنان باسارت فرستادیم ، و سالیان دراز توسریخور بودیم ولی خوشبختانه تمدنمان از میان نرفت و همان بیگانگان كمكم از ما گردیدند و عادتهای ما را پذیرفتند؟!.. این چه نازیدن است؟!.. این چه بخود بالیدن است؟!..
یك مثلی بیادم میافتد كه باید بنویسم : یك سالی كه در زنجان بودم میشنیدم یك مردی سالیان دراز در راه كیمیا رنج برده و یك دارایی بزرگی را در آن راه هدر گردانیده است كه اكنون با سختی زندگی میكند. روزی با خود او مصادف گردیدم. درمیان صحبت داستان خود را شرح داد كه چه رنجهایی كشیده و چه زیانی برده. میگفت : ولی یك نتیجهی خوبی بدست آمده و آن اینكه در ضمن آزمایشهای شیمیایی ساختن سلفات دُ سود را یاد گرفتم كه حالا اگر گاهی بیماری در خانه اتفاق افتد و نیاز بسلفات دُ سود باشد خودم میسازم و احتیاج بدواخانه ندارم. در برابر آنهمه زیانهای بزرگ باین یک نتیجهی بسیار كوچك خوشدلی مینمود.
یك مثلی بیادم میافتد كه باید بنویسم : یك سالی كه در زنجان بودم میشنیدم یك مردی سالیان دراز در راه كیمیا رنج برده و یك دارایی بزرگی را در آن راه هدر گردانیده است كه اكنون با سختی زندگی میكند. روزی با خود او مصادف گردیدم. درمیان صحبت داستان خود را شرح داد كه چه رنجهایی كشیده و چه زیانی برده. میگفت : ولی یك نتیجهی خوبی بدست آمده و آن اینكه در ضمن آزمایشهای شیمیایی ساختن سلفات دُ سود را یاد گرفتم كه حالا اگر گاهی بیماری در خانه اتفاق افتد و نیاز بسلفات دُ سود باشد خودم میسازم و احتیاج بدواخانه ندارم. در برابر آنهمه زیانهای بزرگ باین یک نتیجهی بسیار كوچك خوشدلی مینمود.
✴️ پرسشهایی دربارهی امام زمان
شیعیان یا بهتر گوییم : «عثمان بن سعید» و پیروانش ، انگیزهی نهان شدن امام ناپیدای خود را «تقیه» و بیم کشته شدن بدست خلیفهی زمانه میگفتند.
ما حق داریم بپرسیم که این «تقیه»ی امامان شیعه و ترس ایشان از کشته شدن چگونه با آن دعاوی پیروانشان در زمینهی «معجزات» و نیروی «خارق العاده»ی امامانشان سازگار تواند بود؟!
همچنین میتوانیم بپرسیم که چگونه تواند بود که کسی را فرزندی باشد و هیچکس او را ندیده و از آن آگاه نباشد؟!
چگونه یک آدمی هزارودویست سیصد سال زنده تواند ماند؟!.
چگونه است که خواهر و برادر امام حسن العسکری نیز بودن چنین فرزندی را انکار نمودند؟!
چگونه است پس از اینکه مادر امام برای محروم ساختن برادر او از ارث ، ادعا نمود که کنیز امام باردار است ، قاضی در رسیدگی به دعوی ارث میان مادر و جعفر ، برادر امام ، کنیز امام را در خانهای برای زمانی که زنی آبستن تواند بود ، نگهداشت و هیچ نشانی از آبستنی دیده نشد ولی ما باید دعوی «عثمانبنسعید» را بپذیریم.؟!
اگر دعوی «عثمانبنسعید» خردمندانه و پذیرفتنی بوده ، چرا نویسندگان شیعه ، دورهی پس از درگذشت امام حسن العسکری را دورهی «حیرت یا سرگردانی شیعیان» نامیده و از پراکنده شدن ایشان در دوازده دسته سخن گفتهاند؟!
چرا «توقیعات» امام پنداری که عثمانبنسعید و فرزندش محمدبنعثمان بیرون می آوردند بخط «محمدبنعثمان» بوده. همان خطی که نامهها از زمان امام حسن العسکری نوشته میشده؟! آیا جز اینست که «عثمانبنسعید» و پسرش که در دستگاه امامان شیعه کار میکردهاند ، برای گرفتن «وجوهات» از پیروان سادهدل و زنده نگه داشتن دکان یک کیش تباه این دروغ شگفت را ساخته بودهاند؟!
از اینها گذشته ، مگر نه اینست که امامان گذشته نیز «تقیه» مینمودهاند و دعاوی خود را نزد دیگران انکار میکردهاند پس چرا برای نجات جان خود «ناپیدا» نشده بودند؟!
مگر نه اینست که عثمانبنسعید و دیگر نایبان نیز «تقیه» میکردند و گفتهها و دعاوی خود را جز نزد رافضیان نهان میداشتهاند؟!.
احمد کسروی در کتاب «التشیع و الشیعه» که بزبان عربی نگاشته شده ، چنین مینویسد :
«... آنگاه اگر امامتان از ترس جان خود از سوی خلفا پنهان شده پس چرا هنگامی که خاندان شیعی بویه بر بغداد چیره شدند و خلفای بنیعباس فرمانبر ایشان گردیدند ، پیدا نشد؟!.
پس چرا هنگامی که شاه اسماعیل صفوی برخاست و از خون سنیان جویها روان ساخت پیدا نشد؟!
پس چرا در زمان کریمخان زند پیدا نشد و او از بزرگترین پادشاهان ایران بود که سکه بنام امامتان (صاحب الزمان) زد و خود را نماینده (وکیل) از سوی او شمرد؟!.
و پس از همهی اینها چرا امروز پیدا نمیشود که شمار شیعیان به شصتملیون رسیده و بیشترِ ایشان هم از بیُوسَندگان [=منتظران] اویند؟!. » [1]
امروز ما میتوانیم این پرسشهای کسرویِ بزرگ را دنبال نماییم و از بیوسندگان امام پنداری بپرسیم پس چرا زمانی که در ایران ، ملایان شیعه رشتهی اختیار یک کشور بزرگ و توانگر [=ثروتمند] را بدست گرفتند ، پیدا نشد؟!
پس چرا زمانی که حکومت «صدام حسین» در عراق برافتاد و نخستوزیران شیعی در آنجا بر سر کار آمدند ، پیدا نشد؟!
آیا هنوز هم «تقیه» مینماید و از کشته شدن بدست خلفای بنیعباس بیمناک است؟! «أفَلَا تَعْقِلُون» ؟!.
[1] : احمد کسروی ، «التشیع و الشیعه» ، س 42
شیعیان یا بهتر گوییم : «عثمان بن سعید» و پیروانش ، انگیزهی نهان شدن امام ناپیدای خود را «تقیه» و بیم کشته شدن بدست خلیفهی زمانه میگفتند.
ما حق داریم بپرسیم که این «تقیه»ی امامان شیعه و ترس ایشان از کشته شدن چگونه با آن دعاوی پیروانشان در زمینهی «معجزات» و نیروی «خارق العاده»ی امامانشان سازگار تواند بود؟!
همچنین میتوانیم بپرسیم که چگونه تواند بود که کسی را فرزندی باشد و هیچکس او را ندیده و از آن آگاه نباشد؟!
چگونه یک آدمی هزارودویست سیصد سال زنده تواند ماند؟!.
چگونه است که خواهر و برادر امام حسن العسکری نیز بودن چنین فرزندی را انکار نمودند؟!
چگونه است پس از اینکه مادر امام برای محروم ساختن برادر او از ارث ، ادعا نمود که کنیز امام باردار است ، قاضی در رسیدگی به دعوی ارث میان مادر و جعفر ، برادر امام ، کنیز امام را در خانهای برای زمانی که زنی آبستن تواند بود ، نگهداشت و هیچ نشانی از آبستنی دیده نشد ولی ما باید دعوی «عثمانبنسعید» را بپذیریم.؟!
اگر دعوی «عثمانبنسعید» خردمندانه و پذیرفتنی بوده ، چرا نویسندگان شیعه ، دورهی پس از درگذشت امام حسن العسکری را دورهی «حیرت یا سرگردانی شیعیان» نامیده و از پراکنده شدن ایشان در دوازده دسته سخن گفتهاند؟!
چرا «توقیعات» امام پنداری که عثمانبنسعید و فرزندش محمدبنعثمان بیرون می آوردند بخط «محمدبنعثمان» بوده. همان خطی که نامهها از زمان امام حسن العسکری نوشته میشده؟! آیا جز اینست که «عثمانبنسعید» و پسرش که در دستگاه امامان شیعه کار میکردهاند ، برای گرفتن «وجوهات» از پیروان سادهدل و زنده نگه داشتن دکان یک کیش تباه این دروغ شگفت را ساخته بودهاند؟!
از اینها گذشته ، مگر نه اینست که امامان گذشته نیز «تقیه» مینمودهاند و دعاوی خود را نزد دیگران انکار میکردهاند پس چرا برای نجات جان خود «ناپیدا» نشده بودند؟!
مگر نه اینست که عثمانبنسعید و دیگر نایبان نیز «تقیه» میکردند و گفتهها و دعاوی خود را جز نزد رافضیان نهان میداشتهاند؟!.
احمد کسروی در کتاب «التشیع و الشیعه» که بزبان عربی نگاشته شده ، چنین مینویسد :
«... آنگاه اگر امامتان از ترس جان خود از سوی خلفا پنهان شده پس چرا هنگامی که خاندان شیعی بویه بر بغداد چیره شدند و خلفای بنیعباس فرمانبر ایشان گردیدند ، پیدا نشد؟!.
پس چرا هنگامی که شاه اسماعیل صفوی برخاست و از خون سنیان جویها روان ساخت پیدا نشد؟!
پس چرا در زمان کریمخان زند پیدا نشد و او از بزرگترین پادشاهان ایران بود که سکه بنام امامتان (صاحب الزمان) زد و خود را نماینده (وکیل) از سوی او شمرد؟!.
و پس از همهی اینها چرا امروز پیدا نمیشود که شمار شیعیان به شصتملیون رسیده و بیشترِ ایشان هم از بیُوسَندگان [=منتظران] اویند؟!. » [1]
امروز ما میتوانیم این پرسشهای کسرویِ بزرگ را دنبال نماییم و از بیوسندگان امام پنداری بپرسیم پس چرا زمانی که در ایران ، ملایان شیعه رشتهی اختیار یک کشور بزرگ و توانگر [=ثروتمند] را بدست گرفتند ، پیدا نشد؟!
پس چرا زمانی که حکومت «صدام حسین» در عراق برافتاد و نخستوزیران شیعی در آنجا بر سر کار آمدند ، پیدا نشد؟!
آیا هنوز هم «تقیه» مینماید و از کشته شدن بدست خلفای بنیعباس بیمناک است؟! «أفَلَا تَعْقِلُون» ؟!.
[1] : احمد کسروی ، «التشیع و الشیعه» ، س 42
«شیعیگری با آن پیچهایی که خورده و آن رنگهایی که گرفته به این نتیجه رسیده که سررشتهداری یا فرمانروایی در این زمان ازآنِ امام ناپیداست. ملایان آن را گرفته میگویند : «ما جانشینان آن امامیم و فرمانروایی امروز ازآنِ ماست. ...»
... ببینید : سیاست بازیهای آرزومندان خلافت در عربستان ، پس از هزارودویست سال در ایران چه میوههای زهرآلودی پدید میآورد! آیا مردمی با این باورهای شوم روی رستگاری توانند دید؟!... آیا به چنین نادانی در جای دیگر جهان نیز توان برخورد؟!...
اینکه در ایران مشروطه به نتیجهای نرسید و امروز به این حال ننگآور افتاده ، اینکه یک تودهی بیستملیونی بدبخت شده و در کار خود درمانده ، اینکه فرزندان آنگلوساکسون از آنور اقیانوسها برخاسته برای راهبردن این کشور میآیند ، اینها شُوندهایش[سبب] یکی دو تا نیست و بسیار است ، ولی بزرگترین همهی آنها خود شیعیگری و این دعوی ملایان میباشد».
«شیعیگری یا بخوانند و داوری کنند»
... ببینید : سیاست بازیهای آرزومندان خلافت در عربستان ، پس از هزارودویست سال در ایران چه میوههای زهرآلودی پدید میآورد! آیا مردمی با این باورهای شوم روی رستگاری توانند دید؟!... آیا به چنین نادانی در جای دیگر جهان نیز توان برخورد؟!...
اینکه در ایران مشروطه به نتیجهای نرسید و امروز به این حال ننگآور افتاده ، اینکه یک تودهی بیستملیونی بدبخت شده و در کار خود درمانده ، اینکه فرزندان آنگلوساکسون از آنور اقیانوسها برخاسته برای راهبردن این کشور میآیند ، اینها شُوندهایش[سبب] یکی دو تا نیست و بسیار است ، ولی بزرگترین همهی آنها خود شیعیگری و این دعوی ملایان میباشد».
«شیعیگری یا بخوانند و داوری کنند»
🔶 زندگانی من
این تاریخچه یک بار در روزنامهی پرچم آغاز گردید و بپایان نرسید. بار دیگر در پرچم نیمهماهه و پرچم هفتگی دنبال شد و باز ناانجام ماند. چون بسیاری از یاران از تبریز و همدان و آبادان خواستهاند آن را جداگانه دفتری گردانیم ، اینک در اینجا بآن برمیخیزیم. کسروی
🔸 1ـ خانوادهی ما (تکهی یک از دو)
خانوادهی ما در تبریز خانوادهای ملایی بوده است. از نیایانم نامهای چند تن را میدانم. پدرم حاجیمیرقاسم ، پدر او میراحمد ، پدر او میرمحمدتقی ، پدر او میرمحمد بوده. میرمحمد و میرمحمدتقی و میراحمد هر سه عنوان ملایی و پیشوایی داشتهاند. آقامیراحمد یکی از علمای نامآور میبوده که در هُکماوار 1 و قَرامَلِک 2 و آن پیرامونها مردم همه پیروی ازو میکردهاند. مسجدی در هُکماوار ساخته که هماکنون برپاست و بنام او مسجد آقامیراحمد خوانده میشود 3. چنانکه شنیدهام او مرد بسیار فروتن و افتاده میبوده و با مردم مهربانی و غمخواری بسیار مینموده. هنگامی که من بچه بودم باآنکه سی سال از زمان مرگ او گذشته بود هنوز یاد او درمیان مردم میبود و همیشه نام او را از زبانها میشنیدم و داستانها از مهربانی و غمخواری او با مردم گفته میشد. مرگ او در سال 1287 (قمری) بوده.
پس از مرگ او پسر بزرگترش میرمحمدحسین جای او را میگیرد. ولی برای درس به نجف میرود و سالها در آنجا درس میخوانده و از شاگردان سید حسین کوکمَری (مجتهد بنام آن زمان که در کتابها یادش هست) میبوده ، و چون درس را بپایان رسانیده میخواهد به تبریز بازگردد در همان روزها بدرود زندگی میگوید.
پسر کوچکترش که پدر من بوده نخست زمانی درس خوانده و سپس در بازار ببازرگانی میپردازد و از ملایی دوری میگزیند. از اینرو «مسجد و محکمهی موروثی» تهی میماند. پدرم آرزومند میبوده که فرزندی پیدا کند که جانشین پدرش گردد و اینست هر پسری که زاییده میشود آن را «میراحمد» مینامد و نامزد جانشینی میگرداند. ولی این پسرها یکی پس از دیگری درمیگذشته و مایهی دلتنگی خانواده میگردیده. من «میراحمد» چهارم بودم که چون روز چهارشنبه هشتم مهر هزارودویستوشصتونه (14 صفر 1308) زاییده شدهام مرا نیز بجانشینی نامزد گردانیده و اینست با ارجمندیای که کمتر فرزندی را تواند بود بزرگم میگردانیدهاند. عمههایم مرا جانشین پدرشان دانسته رفتار بسیار پاسدارانه میکردهاند. مادرم مرا از رفتن بکوچه و درآمیختن ببچگان دیگر بلکه از پرداختن ببازی هم بازمیداشته.
پابرگیها : (همه از ویراینده)
1ـ از کویهای کهن تبریز که در شمال غرب آن نهاده است. حکمآباد هم گویند.
2ـ از کویهای کهن تبریز که در غرب کوی هکماوار نهاده است.
3ـ این مسجد هنوز در زمان ما هم هست.
این تاریخچه یک بار در روزنامهی پرچم آغاز گردید و بپایان نرسید. بار دیگر در پرچم نیمهماهه و پرچم هفتگی دنبال شد و باز ناانجام ماند. چون بسیاری از یاران از تبریز و همدان و آبادان خواستهاند آن را جداگانه دفتری گردانیم ، اینک در اینجا بآن برمیخیزیم. کسروی
🔸 1ـ خانوادهی ما (تکهی یک از دو)
خانوادهی ما در تبریز خانوادهای ملایی بوده است. از نیایانم نامهای چند تن را میدانم. پدرم حاجیمیرقاسم ، پدر او میراحمد ، پدر او میرمحمدتقی ، پدر او میرمحمد بوده. میرمحمد و میرمحمدتقی و میراحمد هر سه عنوان ملایی و پیشوایی داشتهاند. آقامیراحمد یکی از علمای نامآور میبوده که در هُکماوار 1 و قَرامَلِک 2 و آن پیرامونها مردم همه پیروی ازو میکردهاند. مسجدی در هُکماوار ساخته که هماکنون برپاست و بنام او مسجد آقامیراحمد خوانده میشود 3. چنانکه شنیدهام او مرد بسیار فروتن و افتاده میبوده و با مردم مهربانی و غمخواری بسیار مینموده. هنگامی که من بچه بودم باآنکه سی سال از زمان مرگ او گذشته بود هنوز یاد او درمیان مردم میبود و همیشه نام او را از زبانها میشنیدم و داستانها از مهربانی و غمخواری او با مردم گفته میشد. مرگ او در سال 1287 (قمری) بوده.
پس از مرگ او پسر بزرگترش میرمحمدحسین جای او را میگیرد. ولی برای درس به نجف میرود و سالها در آنجا درس میخوانده و از شاگردان سید حسین کوکمَری (مجتهد بنام آن زمان که در کتابها یادش هست) میبوده ، و چون درس را بپایان رسانیده میخواهد به تبریز بازگردد در همان روزها بدرود زندگی میگوید.
پسر کوچکترش که پدر من بوده نخست زمانی درس خوانده و سپس در بازار ببازرگانی میپردازد و از ملایی دوری میگزیند. از اینرو «مسجد و محکمهی موروثی» تهی میماند. پدرم آرزومند میبوده که فرزندی پیدا کند که جانشین پدرش گردد و اینست هر پسری که زاییده میشود آن را «میراحمد» مینامد و نامزد جانشینی میگرداند. ولی این پسرها یکی پس از دیگری درمیگذشته و مایهی دلتنگی خانواده میگردیده. من «میراحمد» چهارم بودم که چون روز چهارشنبه هشتم مهر هزارودویستوشصتونه (14 صفر 1308) زاییده شدهام مرا نیز بجانشینی نامزد گردانیده و اینست با ارجمندیای که کمتر فرزندی را تواند بود بزرگم میگردانیدهاند. عمههایم مرا جانشین پدرشان دانسته رفتار بسیار پاسدارانه میکردهاند. مادرم مرا از رفتن بکوچه و درآمیختن ببچگان دیگر بلکه از پرداختن ببازی هم بازمیداشته.
پابرگیها : (همه از ویراینده)
1ـ از کویهای کهن تبریز که در شمال غرب آن نهاده است. حکمآباد هم گویند.
2ـ از کویهای کهن تبریز که در غرب کوی هکماوار نهاده است.
3ـ این مسجد هنوز در زمان ما هم هست.
🔶 زندگانی من
🔸 1ـ خانوادهی ما (تکهی دو از دو)
در آن زمانها پسری را که گرامی داشتندی برایش نذرها کردندی. از اینگونه : طوقی سیمین بگردنش انداختندی ، در روزهای محرم رخت سفید (حسنی) یا رخت سیاه (حسینی) بتنش کردندی ، شلهزرد یا حلوا بنام نذر او پخته بهمسایگان و دیگران فرستادندی. مرا نیز از این نذرها بوده است.
از زمان بچگی تا شش سالگی جز تراشیدن سرم و رنجی که از آن راه میبردم چیزی بیاد نمیدارم. این سرتراشی در ایران تاریخچهای داشته که بکوتاهی در اینجا یاد میکنم :
در زمان ساسانیان و در صدههای نخست اسلام در ایران سر نمیتراشیدهاند. سپس که پارسایان و صوفیان پیدا شدهاند و اینان (راست یا دروغ) از جهان رو گردانیده و از خوشیها و آرایشهای آن دوری میجستهاند ، از جمله سرهای خود میتراشیدهاند. این سر تراشیدن برای بدنما گردانیدن خودشان میبوده. ولی کمکم نشانهی پارسایی شمرده شده و بمردم خوشنما افتاده. کسی که میخواسته توبه کند و بپارسایی گراید پیش از همه موهای سر خود میتراشیده. از اینجا ما در کتابها میبینیم چون میخواهند توبه کردن کسی را گویند مینویسند : «سر تراشید» (بعربی : حَلقِ رأسه ، قَصِّ شَعرِه).
سپس این سرتراشی رواج یافته و همهی کسانی که دینداری و نیکوکاری مینمودهاند سر تراشیدهاند. شگفتتر آنکه این زمان صوفیان بازگشته و گیس فروهِشتهاند. آن روزی که مردم گیس میداشتهاند اینان سر میتراشیدهاند و چون مردم سر تراشیدهاند اینان گیس داشتهاند. دورنگی با مردم را مایهی خودنمایی و شناختگی دانستهاند.
در زمان ما در آذربایجان ملایان و سیدان و بازرگانان و بیشتر بازاریان و کشاورزان سر میتراشیدند و آن را برای خود بایا=واجب میشماردند. اگر کسی از اینان سر نتراشیدی همه بنکوهش برخاستندی و ملایان او را «فاسق» دانسته گواهیش را نپذیرفتندی. ولی سپاهیان و درباریان و بیشتر روستاییان و بسیاری از جوانان که به «مشدیگری» (لوتیگری) برخاستندی جلو سر خود را تراشیده از پشت سر زلف میگزاردندی. بسیاری نیز زلفهای بیخگوشی میگزاردندی که «پیچک» (برجک) نامیده شدی.
باری من چون از یک خاندان ملایی و سیدی میبودم از پنجسالگی سر مرا تراشیدند ، و این کار چون رنج میداشت و هر روزی که سلمانی برای تراشیدن سرم آمدی بمن دشوار بودی از اینرو در یادم مانده است.
در شش سالگی که پدرم بسفر رفته بود من چون میدیدم کسانی از خویشان ما کتاب میخوانند و نامههایی که از پدرم میرسد میخوانند ، آرزو میکردم من نیز توانستمی ، و چون مادرم میگفت : «باید بمکتب بروی و درس بخوانی تا خواندن اینها توانی» خواستار شدم که مرا بمکتب گزارند. یک روز مرا بمکتب بردند. ولی چون تابستان میبود و من آن روز تشنگی کشیدم و آب برای خوردن نیافتم ، و پس از نیمروز که آخوند خوابید دیدم شاگردان مگسها را میگیرند و پرهاشان میکنند و آزارشان میرسانند از این کارها بدم آمد و از فردا دیگر نرفتم.
🔸 1ـ خانوادهی ما (تکهی دو از دو)
در آن زمانها پسری را که گرامی داشتندی برایش نذرها کردندی. از اینگونه : طوقی سیمین بگردنش انداختندی ، در روزهای محرم رخت سفید (حسنی) یا رخت سیاه (حسینی) بتنش کردندی ، شلهزرد یا حلوا بنام نذر او پخته بهمسایگان و دیگران فرستادندی. مرا نیز از این نذرها بوده است.
از زمان بچگی تا شش سالگی جز تراشیدن سرم و رنجی که از آن راه میبردم چیزی بیاد نمیدارم. این سرتراشی در ایران تاریخچهای داشته که بکوتاهی در اینجا یاد میکنم :
در زمان ساسانیان و در صدههای نخست اسلام در ایران سر نمیتراشیدهاند. سپس که پارسایان و صوفیان پیدا شدهاند و اینان (راست یا دروغ) از جهان رو گردانیده و از خوشیها و آرایشهای آن دوری میجستهاند ، از جمله سرهای خود میتراشیدهاند. این سر تراشیدن برای بدنما گردانیدن خودشان میبوده. ولی کمکم نشانهی پارسایی شمرده شده و بمردم خوشنما افتاده. کسی که میخواسته توبه کند و بپارسایی گراید پیش از همه موهای سر خود میتراشیده. از اینجا ما در کتابها میبینیم چون میخواهند توبه کردن کسی را گویند مینویسند : «سر تراشید» (بعربی : حَلقِ رأسه ، قَصِّ شَعرِه).
سپس این سرتراشی رواج یافته و همهی کسانی که دینداری و نیکوکاری مینمودهاند سر تراشیدهاند. شگفتتر آنکه این زمان صوفیان بازگشته و گیس فروهِشتهاند. آن روزی که مردم گیس میداشتهاند اینان سر میتراشیدهاند و چون مردم سر تراشیدهاند اینان گیس داشتهاند. دورنگی با مردم را مایهی خودنمایی و شناختگی دانستهاند.
در زمان ما در آذربایجان ملایان و سیدان و بازرگانان و بیشتر بازاریان و کشاورزان سر میتراشیدند و آن را برای خود بایا=واجب میشماردند. اگر کسی از اینان سر نتراشیدی همه بنکوهش برخاستندی و ملایان او را «فاسق» دانسته گواهیش را نپذیرفتندی. ولی سپاهیان و درباریان و بیشتر روستاییان و بسیاری از جوانان که به «مشدیگری» (لوتیگری) برخاستندی جلو سر خود را تراشیده از پشت سر زلف میگزاردندی. بسیاری نیز زلفهای بیخگوشی میگزاردندی که «پیچک» (برجک) نامیده شدی.
باری من چون از یک خاندان ملایی و سیدی میبودم از پنجسالگی سر مرا تراشیدند ، و این کار چون رنج میداشت و هر روزی که سلمانی برای تراشیدن سرم آمدی بمن دشوار بودی از اینرو در یادم مانده است.
در شش سالگی که پدرم بسفر رفته بود من چون میدیدم کسانی از خویشان ما کتاب میخوانند و نامههایی که از پدرم میرسد میخوانند ، آرزو میکردم من نیز توانستمی ، و چون مادرم میگفت : «باید بمکتب بروی و درس بخوانی تا خواندن اینها توانی» خواستار شدم که مرا بمکتب گزارند. یک روز مرا بمکتب بردند. ولی چون تابستان میبود و من آن روز تشنگی کشیدم و آب برای خوردن نیافتم ، و پس از نیمروز که آخوند خوابید دیدم شاگردان مگسها را میگیرند و پرهاشان میکنند و آزارشان میرسانند از این کارها بدم آمد و از فردا دیگر نرفتم.