ای نادانان ، یک قاعدهای که گزاشته میشود تا زمانی نیرو و اثر خود را دارد که کاری یا سخنی به آخشیج (ضد) آن پدیدار نشود. اینکه از یکسو به مردم بگویید باید فاصلهی 1.5 تا 2 متر از یکدیگر داشته باشید و از سوی دیگر تلویزیون گفتگوی وزیری را نشان دهد که دو تن در راست و چپ وزیر هر کدام به فاصلهی یک وجب ازو ایستادهاند این چه پیامی به مردم میدهد؟! چه درسی میدهد؟!
نمیتوان از یکسو از پزشکی نوین پیروی کرد و شیوهنامه برای مردم از روی آن نوشت و از سوی دیگر نسخههای پیرهزنانه را راهنمای درمان یا جلوگیری از بیماری گرفت.
اینکه شنیدهاید شترسواری دولا دولا نمیشود ملایان با شاهکارهای ششماهی خود در برابر این بیماری میخواهند بگویند ما کردیم و شد.
حکومت ملایان هنوز نخواسته یک مشت شیاد را از میدان پزشکی کشور بیرون گرداند تا تندرستی مردم دچار بیم و آسیب نگردد :
از سویی وزیر بهداشت و یاران ستاد مبارزه با کرونای او میکوشند از راه دانش معتبر و جهانی پزشکی نوین به جلوگیری از گسترش این بیماری بپردازند و از سویی یک مشت شیاد هرچه آنها میریسند اینها پشم میگردانند.
تلویزیون حکومت ملایی چه شگفت که به مردم پیروی از دانشهای نوین را یاد نمیدهد. این نمیفهمد که تأثیرگزاری پند و مؤثر افتادن آن یک شرطش اینست که مردم آخشیج آن را نشنوند. اینست میبینید بیخردانه تریبونها را در اختیار شیادان میگزارد تا مردم را هرچه آشفتهاندیشتر و در نتیجه درماندهتر و بیکارهتر بگردانند. خوانندگان از اینجا بدانند یک علت عمده که از انبوه مردم سستکاری یا بیپروایی در این زمینه دیده میشود میوهی وارونهکاریهای سردمداران حکومت و تلویزیون و اینگونه برنامههایش میباشد.
کلیپی که در زیر میآید یکی از دهها گواه بر سخن ماست.
نخستین کلیپ از شیادی بنام حسین خیراندیش است. نظام پزشکی یک بار توانست دکان او را ببندد ولی او از دیوان عدالت اداری حکم بازگشادن دکانش را بازگرفت!.
اگر در این کشور از در و دیوارش خرافات و شیادی میبارد خوانندگان علتش را بدانند : شیادان و گمراهگردانان آزاد و مردان و زنان بافهم و خرد در بندند.
کلیپ دوم نیز از شیادی دیگر بنام روازاده است ـ پیش از آنکه ادعاهایی که داشت از یادها برود. باشد که روزی حکومت ملایان به این پرسش پاسخ دهد : چگونه است که این شیادان ، آزادی گفتار و دکانداری دارند ولی صدها مرد و زن آزاده بصرف تنها ایرادهای بحقی که به ملایان گرفتهاند باید در زندانها بمانند؟!.
👇
نمیتوان از یکسو از پزشکی نوین پیروی کرد و شیوهنامه برای مردم از روی آن نوشت و از سوی دیگر نسخههای پیرهزنانه را راهنمای درمان یا جلوگیری از بیماری گرفت.
اینکه شنیدهاید شترسواری دولا دولا نمیشود ملایان با شاهکارهای ششماهی خود در برابر این بیماری میخواهند بگویند ما کردیم و شد.
حکومت ملایان هنوز نخواسته یک مشت شیاد را از میدان پزشکی کشور بیرون گرداند تا تندرستی مردم دچار بیم و آسیب نگردد :
از سویی وزیر بهداشت و یاران ستاد مبارزه با کرونای او میکوشند از راه دانش معتبر و جهانی پزشکی نوین به جلوگیری از گسترش این بیماری بپردازند و از سویی یک مشت شیاد هرچه آنها میریسند اینها پشم میگردانند.
تلویزیون حکومت ملایی چه شگفت که به مردم پیروی از دانشهای نوین را یاد نمیدهد. این نمیفهمد که تأثیرگزاری پند و مؤثر افتادن آن یک شرطش اینست که مردم آخشیج آن را نشنوند. اینست میبینید بیخردانه تریبونها را در اختیار شیادان میگزارد تا مردم را هرچه آشفتهاندیشتر و در نتیجه درماندهتر و بیکارهتر بگردانند. خوانندگان از اینجا بدانند یک علت عمده که از انبوه مردم سستکاری یا بیپروایی در این زمینه دیده میشود میوهی وارونهکاریهای سردمداران حکومت و تلویزیون و اینگونه برنامههایش میباشد.
کلیپی که در زیر میآید یکی از دهها گواه بر سخن ماست.
نخستین کلیپ از شیادی بنام حسین خیراندیش است. نظام پزشکی یک بار توانست دکان او را ببندد ولی او از دیوان عدالت اداری حکم بازگشادن دکانش را بازگرفت!.
اگر در این کشور از در و دیوارش خرافات و شیادی میبارد خوانندگان علتش را بدانند : شیادان و گمراهگردانان آزاد و مردان و زنان بافهم و خرد در بندند.
کلیپ دوم نیز از شیادی دیگر بنام روازاده است ـ پیش از آنکه ادعاهایی که داشت از یادها برود. باشد که روزی حکومت ملایان به این پرسش پاسخ دهد : چگونه است که این شیادان ، آزادی گفتار و دکانداری دارند ولی صدها مرد و زن آزاده بصرف تنها ایرادهای بحقی که به ملایان گرفتهاند باید در زندانها بمانند؟!.
👇
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
شیاد حسین خیراندیش با نمک به جنگ کوید 19 میرود.
👇
👇
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
شیاد روازاده و ادعاهای رسوایش.
آیا اگر خیرهرو نبود باز بکارش ادامه میداد؟!
آیا اگر خیرهرو نبود باز بکارش ادامه میداد؟!
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 38ـ کار بازرسی که بمن دادند
در پایان سال ١٣٠٤ وزارت عدلیه تکانی بخود داده ادارهی «مستشاری» را برانداخت. این داستان درازی میدارد که در سالهای نخست مشروطه که در ایران عدلیه بنیاد نهادند ، میرزا حسنخان مشیرالدوله و برادرش مؤتمنالملک «اصول محاکمات» عثمانی را که از فرانسه ترجمه شده بود از روی نسخهی عربی ترجمه کردند ، و از روی شیفتگی که به اروپاییان میداشتند ، «مستشاری» از فرانسه بنام مسیو پِرنی (1) با ماهانهی گزاف به ایران آوردند و همان ترجمه را دوباره بفرانسه بازگردانیدند که او ببیند و بپسندد و دستینه گزارد. این کار بیهوده که کرده شد و انجام یافت «مستشار» را رها نکردند و ادارهای در عدلیه با یک ترجمان و پیشخدمت و منشی برایش بنیاد گزارده نگه داشتند که تا آن سال همچنان بازمیماند.
بارها در آن باره ایراد گرفته شده بود. ولی وزارت عدلیه پروا نمیداشت تا این سال تکانی بخود داده «مستشار» را رها کرد و ادارهاش را بهمزد ، و از جایگاه بودجهی آن ، یک ادارهی «بازرسی عالی» برپا گردانید که چهار تن بازرس بودند و من یکی از ایشان بودم. این بیش از همه برای کار دادن بما بود.
بدینسان از آغاز سال ١٣٠٥ نام بازرس میداشتم. در همان روزها کار دیگری نیز بمن واگزار شد. چگونگی آنکه از سالها وزارت عدلیه «محکمهی انتظامی» نداشته و هرچه شکایت از داوران شده بود همچنان نارسیده میماند. نزدیک بصد پرونده روی هم چیده شده بود. از اینرو وزارتخانه چهار دادگاه انتظامی برپا گردانید که رئیس یکی از آنها من میبودم. یک رشته پروندهها بنزد ما فرستاده شد.
این داستان چون شنیدنیست مینویسم : میرزامحمود نامی که بازپرس مشهد میبوده و با کیسهی پر از آنجا بازگشته بود ، چهار پرونده میداشت. مثلاً دزد بنامی را که ژاندارم پس از چندگاه دنبال کردن دستگیر گردانیده بعدلیه آورده بود ، این بازپرسْ شبانه او را بشهربانی نفرستاده و در عدلیه آزاد گزارده و او کفشهای سرایدار را نیز دزدیده گریخته بود. گمان بسیار میرفت که پول گرفته و آن کار را کرده.
مردی با چنین آلودگیها ، ما گفتگو کرده برآن نهاده بودیم که حکم به بیرون کردنش از عدلیه بدهیم. همان روز دیدیم معاون که کفیل وزارت نیز میبود (2) ، میرزامحمود را بپشت سرش انداخته بدادگاه درآمد و سرپا رو بمن گرفته با نیمخند گفت : «آقای کسروی ، به این میرزامحمودخان کاری دادهایم و باید برود. منتظر تمام شدن پروندههاست. آنها را زودتر تمام کنید».
خواست او پیدا میبود و من نیک میدانستم که از پولهای رشوه که کارمندان عدلیه میگیرند بخشی به این معاون میرسید. لیکن خود را بآن راه نزده گفتم : «ولی باید به او کاری داده نشود». این را که شنید رو ترش کرد و بازگردید. از اینسو فردا که خواستیم رأی دهیم ، دو تن اندام[=عضو] که با من میبودند از اندیشهی خود بازگشته رأی به یک درجه «تنزیل» دادند و من در رأی خود تنها ماندم.
اما بازرسی ، یک سفر بعنوان آن به قم رفتم و بس. برخی پروندهها نیز دیدم که داستان درازی میدارد. نُه ماه با این میبودم ، و چون بودجهی سال نگذشته بود ، دانسته نشد به چه شُوندی هنگام گذرانیدن آن ، ادارهی بازرسی را از میان بردند ، و چون ما حقوق شش ماه گرفته بودیم تنها آن را «تصویب» کرده بازمانده را از میان بردند. چنین نهاده شد که بآن سه ماه هم «حقوق انتظار خدمت» دهند. لیکن در همان روزها داور وزیر شد و عدلیه را بیکبار از میان برد و آن نیز بما داده نشد.
این بمن گران افتاد. زیرا چنین زیانی رسیده ، از آنسو یک دور بیکاری که دانسته نبود کی پایان پذیرد برویمان باز میشد. اینست سستی را سزا ندیدم و چون با داور هیچ گونه آشنایی نمیداشتم و از نام او بدم میآمد ، یاسایی را که از نزدیکان داور و با من نیز آشنا میبود دیده چگونگی را گفتم. و چون آن سه تن بازرس دیگر هم میکوشیدند نتیجه آن شد که داور قانونی گذرانید و آن حقوق را بما داد.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ F. A. Perny
2ـ مصطفا عدل (منصورالسلطنه)
🔸 38ـ کار بازرسی که بمن دادند
در پایان سال ١٣٠٤ وزارت عدلیه تکانی بخود داده ادارهی «مستشاری» را برانداخت. این داستان درازی میدارد که در سالهای نخست مشروطه که در ایران عدلیه بنیاد نهادند ، میرزا حسنخان مشیرالدوله و برادرش مؤتمنالملک «اصول محاکمات» عثمانی را که از فرانسه ترجمه شده بود از روی نسخهی عربی ترجمه کردند ، و از روی شیفتگی که به اروپاییان میداشتند ، «مستشاری» از فرانسه بنام مسیو پِرنی (1) با ماهانهی گزاف به ایران آوردند و همان ترجمه را دوباره بفرانسه بازگردانیدند که او ببیند و بپسندد و دستینه گزارد. این کار بیهوده که کرده شد و انجام یافت «مستشار» را رها نکردند و ادارهای در عدلیه با یک ترجمان و پیشخدمت و منشی برایش بنیاد گزارده نگه داشتند که تا آن سال همچنان بازمیماند.
بارها در آن باره ایراد گرفته شده بود. ولی وزارت عدلیه پروا نمیداشت تا این سال تکانی بخود داده «مستشار» را رها کرد و ادارهاش را بهمزد ، و از جایگاه بودجهی آن ، یک ادارهی «بازرسی عالی» برپا گردانید که چهار تن بازرس بودند و من یکی از ایشان بودم. این بیش از همه برای کار دادن بما بود.
بدینسان از آغاز سال ١٣٠٥ نام بازرس میداشتم. در همان روزها کار دیگری نیز بمن واگزار شد. چگونگی آنکه از سالها وزارت عدلیه «محکمهی انتظامی» نداشته و هرچه شکایت از داوران شده بود همچنان نارسیده میماند. نزدیک بصد پرونده روی هم چیده شده بود. از اینرو وزارتخانه چهار دادگاه انتظامی برپا گردانید که رئیس یکی از آنها من میبودم. یک رشته پروندهها بنزد ما فرستاده شد.
این داستان چون شنیدنیست مینویسم : میرزامحمود نامی که بازپرس مشهد میبوده و با کیسهی پر از آنجا بازگشته بود ، چهار پرونده میداشت. مثلاً دزد بنامی را که ژاندارم پس از چندگاه دنبال کردن دستگیر گردانیده بعدلیه آورده بود ، این بازپرسْ شبانه او را بشهربانی نفرستاده و در عدلیه آزاد گزارده و او کفشهای سرایدار را نیز دزدیده گریخته بود. گمان بسیار میرفت که پول گرفته و آن کار را کرده.
مردی با چنین آلودگیها ، ما گفتگو کرده برآن نهاده بودیم که حکم به بیرون کردنش از عدلیه بدهیم. همان روز دیدیم معاون که کفیل وزارت نیز میبود (2) ، میرزامحمود را بپشت سرش انداخته بدادگاه درآمد و سرپا رو بمن گرفته با نیمخند گفت : «آقای کسروی ، به این میرزامحمودخان کاری دادهایم و باید برود. منتظر تمام شدن پروندههاست. آنها را زودتر تمام کنید».
خواست او پیدا میبود و من نیک میدانستم که از پولهای رشوه که کارمندان عدلیه میگیرند بخشی به این معاون میرسید. لیکن خود را بآن راه نزده گفتم : «ولی باید به او کاری داده نشود». این را که شنید رو ترش کرد و بازگردید. از اینسو فردا که خواستیم رأی دهیم ، دو تن اندام[=عضو] که با من میبودند از اندیشهی خود بازگشته رأی به یک درجه «تنزیل» دادند و من در رأی خود تنها ماندم.
اما بازرسی ، یک سفر بعنوان آن به قم رفتم و بس. برخی پروندهها نیز دیدم که داستان درازی میدارد. نُه ماه با این میبودم ، و چون بودجهی سال نگذشته بود ، دانسته نشد به چه شُوندی هنگام گذرانیدن آن ، ادارهی بازرسی را از میان بردند ، و چون ما حقوق شش ماه گرفته بودیم تنها آن را «تصویب» کرده بازمانده را از میان بردند. چنین نهاده شد که بآن سه ماه هم «حقوق انتظار خدمت» دهند. لیکن در همان روزها داور وزیر شد و عدلیه را بیکبار از میان برد و آن نیز بما داده نشد.
این بمن گران افتاد. زیرا چنین زیانی رسیده ، از آنسو یک دور بیکاری که دانسته نبود کی پایان پذیرد برویمان باز میشد. اینست سستی را سزا ندیدم و چون با داور هیچ گونه آشنایی نمیداشتم و از نام او بدم میآمد ، یاسایی را که از نزدیکان داور و با من نیز آشنا میبود دیده چگونگی را گفتم. و چون آن سه تن بازرس دیگر هم میکوشیدند نتیجه آن شد که داور قانونی گذرانید و آن حقوق را بما داد.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ F. A. Perny
2ـ مصطفا عدل (منصورالسلطنه)
✴️ خدمات «مفاخر ملی» را بنویسید تا شناخته گردند
آقای کسروی ـ دلتنگ نباشید از اینکه پارهای روزنامههای ننگین و هواداران بیخرد آنها در برابر نوشتههای پر از حقایق پرچم بیاوهگوییهایی میپردازند ـ مطمئن باشید ایرانیان اینقدر بیشعور نیستند که نیک را از بد ، راست را از دروغ تمیز ندهند.
کسانی که پرچم را میخوانند و بحقایق آن پی میبرند میدانند که در همهی نوشتههای آن ایرادی که قابل رد باشد یافت نمیشود. اینکه پارهای نویسندگان بیحقیقت که نوشتههایشان عبارت از مزخرفات ـ مداحی ـ هتاکی و پیچیدگی باین و آن و از راههای نامشروع پول بدست آوردن و روزنامههای خود را راه انداختن میباشد پیشرفت پرچم را برنتافته بوسایل گوناگون چنگ زده میخواهند مردم را بر علیه پرچم بشورانند و این بیخردان نه پاسخی دارند که با دلیل خردپذیر بنویسند و نه استعدادی که حقایق را بپذیرند اینست که با مغالطهکاری و هوچیگری و نسبتهای دروغ هیاهو راه انداخته میخواهند از آب گلآلود ماهی بگیرند. این نامردان باید بدانند که تودهی ایران اینها را بهتر شناخته و میدانی به این یاوهگویان نخواهند داد و اینها بجزای خیانتهای خودشان خواهند رسید.
مینویسند «پرچم بمفاخر ما توهین کرده است» من از آقای نویسنده سئوال میکنم شما کدام اشخاص را مفاخر مینامید؟ اگر راست میگویید و خیال دیگری ندارید تاریخ حیات آن مفاخر را با خدماتی که به ایران و ایرانی کردهاند شرح دهید تا بدانیم در مقابل چه خدماتی که بکشور و تودهی ایران کرده مفاخر ما شدهاند. بنویسید و آنها را بما معرفی نمایید و وقتی که ایرانیان دیدند که واقعاً آنها بزرگان و دانشمندان بوده و کارهایی برای کشور و توده انجام دادهاند آنوقت آنها را دوست داشته و احترام خواهند کرد و الاّ با گفتن و نوشتن «مفاخر ایران» نتیجهای در دست نخواهد بود.
میدانم که هیچ یک از این آقایان این کار را نخواهند کرد زیرا بهتر میدانند که اگر تاریخ حیات این شعرا را بنویسند مشتشان باز خواهد شد. پارهای از این شعرا عمرشان را در دربارهای پادشاهان و حکمرانانِ جابر و بیگانه با چاپلوسی و مداحی بسر داده و قسمت دیگر در خرابات و خانقاهها نشسته بادهخواری شاهدبازی و سادهپرستی و پشت پا زدن بدین و آیین خدایی و شرافت و مردانگی و غیرت را شعر ساخته درمیان ایرانیان رواج دادهاند و در تمام عمرشان یک روز هم باشد پی کسب و کاری نرفته و همیشه نان از دست دیگران خوردهاند و بمردم درس مفتخواری و بیدردی آموختهاند خلاصه در مسجد نشسته میخانه را تعریف کردهاند نان ایران را خورده تیشه بریشهی ایرانیان زدهاند و این تشتت افکار و اختلاف عقاید و مسئلهی جبر و تفویض که باعث زبونی و درماندگی ایران است بیش از همه نتیجهی شعرها و گفتههای شعرای گذشته است ـ من معنی طرفداری از اینها را نمیدانم اگر دیگران میدانند بنویسند تا دانسته شود. آخر مردهپرستی تا کی؟!
ما باید گذشته را کنار گذاشته در فکر اصلاح زندگانی خودمان باشیم ـ آقای کسروی شما که کمر همت بسته و در راه اصلاح تودهی ایران هیچگونه فداکاری دریغ نمیگویید خسته نشوید و بهیاهوی بیخردان اهمیت نداده به پیشرفت حقایق بکوشید که خدا پشتیبان شما است.
تبریز ـ محمدتقی فروتن
(پرچم روزانه ش 154)
آقای کسروی ـ دلتنگ نباشید از اینکه پارهای روزنامههای ننگین و هواداران بیخرد آنها در برابر نوشتههای پر از حقایق پرچم بیاوهگوییهایی میپردازند ـ مطمئن باشید ایرانیان اینقدر بیشعور نیستند که نیک را از بد ، راست را از دروغ تمیز ندهند.
کسانی که پرچم را میخوانند و بحقایق آن پی میبرند میدانند که در همهی نوشتههای آن ایرادی که قابل رد باشد یافت نمیشود. اینکه پارهای نویسندگان بیحقیقت که نوشتههایشان عبارت از مزخرفات ـ مداحی ـ هتاکی و پیچیدگی باین و آن و از راههای نامشروع پول بدست آوردن و روزنامههای خود را راه انداختن میباشد پیشرفت پرچم را برنتافته بوسایل گوناگون چنگ زده میخواهند مردم را بر علیه پرچم بشورانند و این بیخردان نه پاسخی دارند که با دلیل خردپذیر بنویسند و نه استعدادی که حقایق را بپذیرند اینست که با مغالطهکاری و هوچیگری و نسبتهای دروغ هیاهو راه انداخته میخواهند از آب گلآلود ماهی بگیرند. این نامردان باید بدانند که تودهی ایران اینها را بهتر شناخته و میدانی به این یاوهگویان نخواهند داد و اینها بجزای خیانتهای خودشان خواهند رسید.
مینویسند «پرچم بمفاخر ما توهین کرده است» من از آقای نویسنده سئوال میکنم شما کدام اشخاص را مفاخر مینامید؟ اگر راست میگویید و خیال دیگری ندارید تاریخ حیات آن مفاخر را با خدماتی که به ایران و ایرانی کردهاند شرح دهید تا بدانیم در مقابل چه خدماتی که بکشور و تودهی ایران کرده مفاخر ما شدهاند. بنویسید و آنها را بما معرفی نمایید و وقتی که ایرانیان دیدند که واقعاً آنها بزرگان و دانشمندان بوده و کارهایی برای کشور و توده انجام دادهاند آنوقت آنها را دوست داشته و احترام خواهند کرد و الاّ با گفتن و نوشتن «مفاخر ایران» نتیجهای در دست نخواهد بود.
میدانم که هیچ یک از این آقایان این کار را نخواهند کرد زیرا بهتر میدانند که اگر تاریخ حیات این شعرا را بنویسند مشتشان باز خواهد شد. پارهای از این شعرا عمرشان را در دربارهای پادشاهان و حکمرانانِ جابر و بیگانه با چاپلوسی و مداحی بسر داده و قسمت دیگر در خرابات و خانقاهها نشسته بادهخواری شاهدبازی و سادهپرستی و پشت پا زدن بدین و آیین خدایی و شرافت و مردانگی و غیرت را شعر ساخته درمیان ایرانیان رواج دادهاند و در تمام عمرشان یک روز هم باشد پی کسب و کاری نرفته و همیشه نان از دست دیگران خوردهاند و بمردم درس مفتخواری و بیدردی آموختهاند خلاصه در مسجد نشسته میخانه را تعریف کردهاند نان ایران را خورده تیشه بریشهی ایرانیان زدهاند و این تشتت افکار و اختلاف عقاید و مسئلهی جبر و تفویض که باعث زبونی و درماندگی ایران است بیش از همه نتیجهی شعرها و گفتههای شعرای گذشته است ـ من معنی طرفداری از اینها را نمیدانم اگر دیگران میدانند بنویسند تا دانسته شود. آخر مردهپرستی تا کی؟!
ما باید گذشته را کنار گذاشته در فکر اصلاح زندگانی خودمان باشیم ـ آقای کسروی شما که کمر همت بسته و در راه اصلاح تودهی ایران هیچگونه فداکاری دریغ نمیگویید خسته نشوید و بهیاهوی بیخردان اهمیت نداده به پیشرفت حقایق بکوشید که خدا پشتیبان شما است.
تبریز ـ محمدتقی فروتن
(پرچم روزانه ش 154)
🔶 زبان ایرانی - کافنامه : 291
🔸 بخش دوم : معنیهای پسوند
معنی دوازدهم ـ جایگاه : بیدک ، انجیرک ، توتک ، بادامک ، گوزک ، کهریزک ، آسیاوک ، گاوکشک ، انجیره ، گردکانه ، دارک ، تَشک ، خواتونک ، گیلک و بسیار مانندهای اینها.
بیدک نام چندین آبادیست که از جمله یکی در دماوند و دیگری در فارس است و بیشک «جایگاه بید» معنی دارد.
انجیرک دیهی در کرمانشاه میباشد.
توتک آبادیای در پیرامون تهران است.
بادامک در بسیار جاهاست از جمله بادامک قزوین که یکی از جنگهای مشروطه در آنجا روی داده معروف است.
گوزک دیهی در تهران و گوز یا جوز بمعنی گردوست.
کهریزک در چند فرسخی تهران میباشد.
گاوکشک دیهی در فارس است.
انجیره نیز از آبادیهای فارس میباشد.
گردکانه آبادیای در کرمانشاه است.
دارک در فارس است و دار بمعنی درخت میباشد.
تشک دیهی در فارس و تش سبکشدهی آتش میباشد.
خواتونک و گیلک در فارس است و این یکی گویا نشیمن گیلان بوده است.
درمیان نامهای آبادی از این گونه نامها بیشمار است که نگارنده در کتاب دیگری گفتگو از آنها کرده. در آذربایجان گاهی این معنی را با «جوق» یا «جه» آوردهاند چنانکه در کلمههای «محمودجق» و «زاویه جوق» و «قزلجه» و مانندهای آن. قزاجه درست هممعنای نام «سرخه» است که در پیرامون تهران و این سامانها فراوان یافت میشود.
🔸 بخش دوم : معنیهای پسوند
معنی دوازدهم ـ جایگاه : بیدک ، انجیرک ، توتک ، بادامک ، گوزک ، کهریزک ، آسیاوک ، گاوکشک ، انجیره ، گردکانه ، دارک ، تَشک ، خواتونک ، گیلک و بسیار مانندهای اینها.
بیدک نام چندین آبادیست که از جمله یکی در دماوند و دیگری در فارس است و بیشک «جایگاه بید» معنی دارد.
انجیرک دیهی در کرمانشاه میباشد.
توتک آبادیای در پیرامون تهران است.
بادامک در بسیار جاهاست از جمله بادامک قزوین که یکی از جنگهای مشروطه در آنجا روی داده معروف است.
گوزک دیهی در تهران و گوز یا جوز بمعنی گردوست.
کهریزک در چند فرسخی تهران میباشد.
گاوکشک دیهی در فارس است.
انجیره نیز از آبادیهای فارس میباشد.
گردکانه آبادیای در کرمانشاه است.
دارک در فارس است و دار بمعنی درخت میباشد.
تشک دیهی در فارس و تش سبکشدهی آتش میباشد.
خواتونک و گیلک در فارس است و این یکی گویا نشیمن گیلان بوده است.
درمیان نامهای آبادی از این گونه نامها بیشمار است که نگارنده در کتاب دیگری گفتگو از آنها کرده. در آذربایجان گاهی این معنی را با «جوق» یا «جه» آوردهاند چنانکه در کلمههای «محمودجق» و «زاویه جوق» و «قزلجه» و مانندهای آن. قزاجه درست هممعنای نام «سرخه» است که در پیرامون تهران و این سامانها فراوان یافت میشود.
🔶 دردها و درمانها - بخش 3 (یا 19ـ خویهای پاک ـ تکهی ۴ از ۲۳
تاریخچهی چهارسالهی پیمان پر از اینگونه رفتارهاست. بماند آنکه مردان عامی که از دانش و مایه تهیدست و تنها سرمایهشان نویسندگی و گویندگی است ، با ما به نبرد برخاستند و بماند آنکه صدها کسان که بگمان خود با ما هماندیشه هستند ، بجای همدستی و یاوری ، گفتههای ما را دستاویز پولاندوزی گرفتند. صدها کسانی آشکاره با ما دشمنی مینمایند که این راهنماییها را چرا میکنید. شاید خوانندگان پیمان فراموش نکردهاند که چون در سال یکم و دوم سخن از شرق و غرب میراندیم ، مردی گفتارهایی در یکی از روزنامهها نوشت که بگمان خود پاسخ گفتههای ما بود و یکی از عنوانهایی که پیش میکشید این بود که نگارندهی گفتارهای پیمان خود را از همه بالاتر میگیرد و این را گناه بزرگی بر ما میشمرد. اگر کسی جستجو کند ، نگارندهی پیمان تاکنون در هیچ جا یادی از خود بمیان نیاورده و هرگز نامی برای خود نگزارده ، خود را بالاتر از دیگران گرفتن او ، جز از این نیست که لغزشهای آنان را بازمینماید و این کار را از روی دلیلهای بسیار روشن میکند و هیچگاه پیرامون گفتارهای بیپایه نمیگردد. سخنانی که ما دربارهی شرق و غرب چه در سال یکم و دوم پیمان و چه در دو بخش آیین نگاشتهایم ، چندان استوارست که خود غربیان آنها را براست میدارند. این بدبخت آشکاره میگوید : چرا آن سخنان را مینویسید؟!. آیا این از بیماری روان نیست؟!.
دیگری در همان روزها نامهای فرستاده چنین نوشت : «پیمان بسخنان بسیار بزرگ برخاسته!». هر کسی که بهره از خرد دارد و روانش رنجور نیست ، این بآسانی داند که بسخنان بزرگ برخاستن هنگامی نارواست که کسی مایهی آن را نداشته باشد و سخنانی را که آغاز کند بپایان نتواند رسانید. لیکن اگر کسی بسخنان بزرگی برخاست و آن را بپایان رسانید ، نه تنها ناروا نیست ، خود مایهی سرفرازی همگی است. خُنُک مردمی که چنین کسی از میان ایشان برخیزد! پیشرفت جهان همیشه در سایهی سخنان بزرگ بوده! لیکن چه کند فرومایهی بیماردل که حوصلهاش آن را برنمیتابد!
آری آنچه ما دربارهی شرق و غرب نوشتیم سخنان بسیار بزرگی بود و پاکدلان آنها را پذیرفتند. لیکن این دردمند میگوید : «ما چون آنها را نمیدانستیم ، شما نیز نبایستی آنها را بازنمودن».
مرد دیگری نگارشهای ما را دربارهی فلسفه عنوان نموده ، با زبان تندی چنین مینویسد : «چه شده که چندین هزار فیلسوف نفهمیدهاند؟!..» میگویم : ما را چه کار با آنکه چه شد چندین هزار فیلسوف نفهمیدهاند؟!.. شما نوشتههای ما را بخوانید. اگر درست نیست پاسخ بنگارید. اگر درست است بسیار خرسند باشید که یک رشته نادانیهای چندین هزارساله از میان برخاسته و از اینکه ما لغزشهای چندین هزار فیلسوف را بازنمودهایم استواری کار ما را نیک بشناسید و دلگرمی بیشتر نمایید و بر پشتیبانی و یاوری برخیزید. اگر درپی راستی هستید ، اگر روانتان بیمار نیست ، راهِ کار اینست. این جز از درد رشکمندی و خودخواهی نتواند بود که بر ما توپید و فزونی شمارهی فیلسوفان را برخ ما کشید. در جایی که ما لغزشهایی بآن روشنی از فیلسوفان پیدا کردهایم آیا از آنکه شمارهی آنان فزون میباشد ، زبان بسته ، پرده بروی آن لغزشها بکشیم؟!.. آیا از آنهمه آسیبهایی که از رهگذر فلسفه به خردها رسیده چشم پوشیم؟!..
اینها بماند ، گفتاری که امسال دربارهی گونههای هشتگانهی گذشته (ماضی) آوردیم ، آن نیز مایهی آزردگی کسانی شد. یک رشته معنیهای ارجدار که در زبان فارسی بوده و سپس در نتیجهی آشفتگیِ آن ، از میان رفته و ما امروز آنها را یادآوری میکنیم ، بجای آنکه سپاس گزارند و خشنودی نمایند ، تنها از اینکه ببازار خودفروشی یکمشت نادان شکست میآورد ، زبان بدگویی باز میکنند. اینان آن شوریدهمغزانیاند که به هر گونه زبونی و بازماندگی خرسندی دارند و به هنرنمایی کسی خرسندی ندارند.
تاریخچهی چهارسالهی پیمان پر از اینگونه رفتارهاست. بماند آنکه مردان عامی که از دانش و مایه تهیدست و تنها سرمایهشان نویسندگی و گویندگی است ، با ما به نبرد برخاستند و بماند آنکه صدها کسان که بگمان خود با ما هماندیشه هستند ، بجای همدستی و یاوری ، گفتههای ما را دستاویز پولاندوزی گرفتند. صدها کسانی آشکاره با ما دشمنی مینمایند که این راهنماییها را چرا میکنید. شاید خوانندگان پیمان فراموش نکردهاند که چون در سال یکم و دوم سخن از شرق و غرب میراندیم ، مردی گفتارهایی در یکی از روزنامهها نوشت که بگمان خود پاسخ گفتههای ما بود و یکی از عنوانهایی که پیش میکشید این بود که نگارندهی گفتارهای پیمان خود را از همه بالاتر میگیرد و این را گناه بزرگی بر ما میشمرد. اگر کسی جستجو کند ، نگارندهی پیمان تاکنون در هیچ جا یادی از خود بمیان نیاورده و هرگز نامی برای خود نگزارده ، خود را بالاتر از دیگران گرفتن او ، جز از این نیست که لغزشهای آنان را بازمینماید و این کار را از روی دلیلهای بسیار روشن میکند و هیچگاه پیرامون گفتارهای بیپایه نمیگردد. سخنانی که ما دربارهی شرق و غرب چه در سال یکم و دوم پیمان و چه در دو بخش آیین نگاشتهایم ، چندان استوارست که خود غربیان آنها را براست میدارند. این بدبخت آشکاره میگوید : چرا آن سخنان را مینویسید؟!. آیا این از بیماری روان نیست؟!.
دیگری در همان روزها نامهای فرستاده چنین نوشت : «پیمان بسخنان بسیار بزرگ برخاسته!». هر کسی که بهره از خرد دارد و روانش رنجور نیست ، این بآسانی داند که بسخنان بزرگ برخاستن هنگامی نارواست که کسی مایهی آن را نداشته باشد و سخنانی را که آغاز کند بپایان نتواند رسانید. لیکن اگر کسی بسخنان بزرگی برخاست و آن را بپایان رسانید ، نه تنها ناروا نیست ، خود مایهی سرفرازی همگی است. خُنُک مردمی که چنین کسی از میان ایشان برخیزد! پیشرفت جهان همیشه در سایهی سخنان بزرگ بوده! لیکن چه کند فرومایهی بیماردل که حوصلهاش آن را برنمیتابد!
آری آنچه ما دربارهی شرق و غرب نوشتیم سخنان بسیار بزرگی بود و پاکدلان آنها را پذیرفتند. لیکن این دردمند میگوید : «ما چون آنها را نمیدانستیم ، شما نیز نبایستی آنها را بازنمودن».
مرد دیگری نگارشهای ما را دربارهی فلسفه عنوان نموده ، با زبان تندی چنین مینویسد : «چه شده که چندین هزار فیلسوف نفهمیدهاند؟!..» میگویم : ما را چه کار با آنکه چه شد چندین هزار فیلسوف نفهمیدهاند؟!.. شما نوشتههای ما را بخوانید. اگر درست نیست پاسخ بنگارید. اگر درست است بسیار خرسند باشید که یک رشته نادانیهای چندین هزارساله از میان برخاسته و از اینکه ما لغزشهای چندین هزار فیلسوف را بازنمودهایم استواری کار ما را نیک بشناسید و دلگرمی بیشتر نمایید و بر پشتیبانی و یاوری برخیزید. اگر درپی راستی هستید ، اگر روانتان بیمار نیست ، راهِ کار اینست. این جز از درد رشکمندی و خودخواهی نتواند بود که بر ما توپید و فزونی شمارهی فیلسوفان را برخ ما کشید. در جایی که ما لغزشهایی بآن روشنی از فیلسوفان پیدا کردهایم آیا از آنکه شمارهی آنان فزون میباشد ، زبان بسته ، پرده بروی آن لغزشها بکشیم؟!.. آیا از آنهمه آسیبهایی که از رهگذر فلسفه به خردها رسیده چشم پوشیم؟!..
اینها بماند ، گفتاری که امسال دربارهی گونههای هشتگانهی گذشته (ماضی) آوردیم ، آن نیز مایهی آزردگی کسانی شد. یک رشته معنیهای ارجدار که در زبان فارسی بوده و سپس در نتیجهی آشفتگیِ آن ، از میان رفته و ما امروز آنها را یادآوری میکنیم ، بجای آنکه سپاس گزارند و خشنودی نمایند ، تنها از اینکه ببازار خودفروشی یکمشت نادان شکست میآورد ، زبان بدگویی باز میکنند. اینان آن شوریدهمغزانیاند که به هر گونه زبونی و بازماندگی خرسندی دارند و به هنرنمایی کسی خرسندی ندارند.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 39ـ چگونه مدعیالعموم تهران گردیدم (تکهی یک از دو)
بهم زدن داور عدلیه را داستان دراز میدارد. این مرد عدلیه را بهم زد و چند ماه سراسر کشور را بیعدلیه گزاشت بعنوان آنکه دستگاه آبرومندتری پدید آورد. پدید هم آورد ولی در آن میان هوسبازیهای پستی ازو سر زد که خود را هرچه بیآبروتر گردانید.
این خود داستان درازیست ، و چون داور از «دستهی بدخواهان» و بلکه از سردستههای آنان میبوده در اینجا گفتگو ازو بیجاست.
در اینجا آنچه باید گفت آنست که چون عدلیه بهم زده شد من از بیکاری سود جسته در خانه نشسته بخواندن و نوشتن بیشتر پرداختم. به مهنامهی «آینده» همچنان گفتارها مینوشتم. دربارهی شیر و خورشید آگاهیهایی بدست آورده میکوشیدم آنها را درستتر گردانم و کتابی سازم. آنچه امید نمیداشتم این میبود که دوباره بعدلیه بازگردم. زیرا چنانکه گفتم با داور آشنایی نمیداشتم ، و چون بدنامیهای زمان جوانیش را شنیده بودم ننگم میآمد که بدیدنش روم و خود را به او بشناسانم. از سوی دیگر شنیده میشد بجز از «لیسانسیهها» بکسی کار نخواهد داد و من چون «لیسانسیه» نمیبودم میبایست بیکبار نومید باشم. با همهی فشار تهیدستی که بار دیگر رو آورده بود کمتر پروایی مینمودم.
در همان هنگامها (گویا فروردین سال ١٣٠٦) هرتسفلد (1) نامی از ایرانشناسان که دولت او را بنام «عتیقهشناس» به ایران خواسته بود کلاسی برای آموختن خط و زبان پهلوی بنیاد گزارد و یکی از کسانی که بآن درس میرفت من بودم. من کمی از زبان پهلوی بیآموزگار یاد گرفته بودم. ولی نتیجه از آن نتوانستی بود. از اینرو درس هرتسفلد را ارجمند شناخته با دلخوشی بسیار بآن میرفتم و میباید بگویم که بسیار بهره مییافتم.
در این سرگرمیها روزی دیدم آقا جواد حیدری (که اکنون در تهران رئیس دادگاههای بخش میباشد) بخانهی ما آمد و گفت : «امروز مرا داور خواسته بود. چون رفتم پرسید : در کجا بودهاید؟. گفتم پیش از همه در زنجان بودهام. گفت : رئیس عدلیهتان که بود؟. گفتم آقای سیداحمد کسروی. گفت : او اکنون در کجاست؟. گفتم : در تهرانست. گفت : اگر خانهشان میشناسید به پیشش روید و از من پیام برید که امروز عصر بیاید و مرا ببیند».
از این پیام ، من در شگفت شدم و باز امید نیکی نبستم. عصر که رفتم داور در اتاق سرپا ایستاده ساعتش را بدست گرفته بود. من که رسیدم چنین گفت : «سه دقیقه بیشتر وقت ندارم. با شما باید سرپا صحبت کنم». گفتم : «بفرمایید». گفت : «من از هر که پرسیدهام از شما تعریف کردهاند. برای شما کاری در پارکه بنظر گرفته شده. ولی با عمامه نمیشود». گفتم : «من بعمامه دلبستگی نداشتهام». گفت : «اگر اینطور است عمامه را تغییر دهید و عکس برداشته برای من بفرستید». گفتم : «بسیار خوب» و بازگشتم.
خازنزاده همراه میبود. با او ببازار رفته کلاهی با یخه و کراوات خریده و خود را درست گردانیده پیکره برداشته همان روز برای داور فرستادم.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ Ernst Herzfeld
🔸 39ـ چگونه مدعیالعموم تهران گردیدم (تکهی یک از دو)
بهم زدن داور عدلیه را داستان دراز میدارد. این مرد عدلیه را بهم زد و چند ماه سراسر کشور را بیعدلیه گزاشت بعنوان آنکه دستگاه آبرومندتری پدید آورد. پدید هم آورد ولی در آن میان هوسبازیهای پستی ازو سر زد که خود را هرچه بیآبروتر گردانید.
این خود داستان درازیست ، و چون داور از «دستهی بدخواهان» و بلکه از سردستههای آنان میبوده در اینجا گفتگو ازو بیجاست.
در اینجا آنچه باید گفت آنست که چون عدلیه بهم زده شد من از بیکاری سود جسته در خانه نشسته بخواندن و نوشتن بیشتر پرداختم. به مهنامهی «آینده» همچنان گفتارها مینوشتم. دربارهی شیر و خورشید آگاهیهایی بدست آورده میکوشیدم آنها را درستتر گردانم و کتابی سازم. آنچه امید نمیداشتم این میبود که دوباره بعدلیه بازگردم. زیرا چنانکه گفتم با داور آشنایی نمیداشتم ، و چون بدنامیهای زمان جوانیش را شنیده بودم ننگم میآمد که بدیدنش روم و خود را به او بشناسانم. از سوی دیگر شنیده میشد بجز از «لیسانسیهها» بکسی کار نخواهد داد و من چون «لیسانسیه» نمیبودم میبایست بیکبار نومید باشم. با همهی فشار تهیدستی که بار دیگر رو آورده بود کمتر پروایی مینمودم.
در همان هنگامها (گویا فروردین سال ١٣٠٦) هرتسفلد (1) نامی از ایرانشناسان که دولت او را بنام «عتیقهشناس» به ایران خواسته بود کلاسی برای آموختن خط و زبان پهلوی بنیاد گزارد و یکی از کسانی که بآن درس میرفت من بودم. من کمی از زبان پهلوی بیآموزگار یاد گرفته بودم. ولی نتیجه از آن نتوانستی بود. از اینرو درس هرتسفلد را ارجمند شناخته با دلخوشی بسیار بآن میرفتم و میباید بگویم که بسیار بهره مییافتم.
در این سرگرمیها روزی دیدم آقا جواد حیدری (که اکنون در تهران رئیس دادگاههای بخش میباشد) بخانهی ما آمد و گفت : «امروز مرا داور خواسته بود. چون رفتم پرسید : در کجا بودهاید؟. گفتم پیش از همه در زنجان بودهام. گفت : رئیس عدلیهتان که بود؟. گفتم آقای سیداحمد کسروی. گفت : او اکنون در کجاست؟. گفتم : در تهرانست. گفت : اگر خانهشان میشناسید به پیشش روید و از من پیام برید که امروز عصر بیاید و مرا ببیند».
از این پیام ، من در شگفت شدم و باز امید نیکی نبستم. عصر که رفتم داور در اتاق سرپا ایستاده ساعتش را بدست گرفته بود. من که رسیدم چنین گفت : «سه دقیقه بیشتر وقت ندارم. با شما باید سرپا صحبت کنم». گفتم : «بفرمایید». گفت : «من از هر که پرسیدهام از شما تعریف کردهاند. برای شما کاری در پارکه بنظر گرفته شده. ولی با عمامه نمیشود». گفتم : «من بعمامه دلبستگی نداشتهام». گفت : «اگر اینطور است عمامه را تغییر دهید و عکس برداشته برای من بفرستید». گفتم : «بسیار خوب» و بازگشتم.
خازنزاده همراه میبود. با او ببازار رفته کلاهی با یخه و کراوات خریده و خود را درست گردانیده پیکره برداشته همان روز برای داور فرستادم.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ Ernst Herzfeld
🔶 زبان ایرانی - کافنامه : 292
🔸 بخش دوم : معنیهای پسوند
معنی سیزدهم ـ دارایی و خداوندی : سهساله ، سهپایه ، دوشاخه ، روزنه ، هفته ، پنجه و مانند اینها.
سهساله کسی که دارای سه سال باشد. همچنین مانندهای آن که بسیار و بیشمار است.
سهپایه نام چندین ابزار است که چون دارای سه پای میباشد این نام پیدا کرده.
همان است حال دوشاخه.
دو زنه یا سهزنه مردی را گویند که دارای دو یا سه زن باشد.
هفته را از آن جهت هفته میخوانند که دارای هفت روز میباشد.
پنجه که دست آدمی یا هر چیز مانند آن را مینامند بجهت داشتن پنج انگشت میباشد.
در اینجا این نکته را باز باید نمود که «شنبه» که در نامهای روزهای هفته تکرار میشود هاء آن هاء پسوند نیست. شرح چگونگی آنکه ایرانیان ترتیب هفتهشماری را از خود نداشتند و آن را از جهودان که از زمان هخامنشیان در ایران پراکنده بودند برگرفتهاند. از اینجا کلمهی «شبت» که جهودان آن را هم بمعنی هفته بکار میبردند و هم نام روز شنبه بود بزبان فارسی درآمده بدانسان که همان کلمه بعربی رفته و بزبان ارمنی رفته و در زبانهای اروپایی شهرت یافته که امروز در بیشتر زبانهای معروف این کلمه بکار میرود. ولی در فارسی از روی قاعدهای که گفتیم فارسیزبانان داشتهاند نونی پیش از باء افزوده «شنبت» خواندهاند. سپس هم تاء آن مبدل به دال گردیده چنانکه بسیاری از تاءهای دیگر این تبدیل را یافته و کلمه شده شنبذ. سپس هم ذال هاء شده و اینست که میگوییم تاء پسوند نمیباشد. «شنبذ» هنوز در زبان پارهای روستاییان بازمانده. همچنین در شعرها ما آن را مییابیم. منوچهری گفته :
بفال نیک و بروز مبارک شنبذ نبیند گیر و مده روزگار خویش ببذ
فرخی سروده :
رادی را تو اول و آخری حری را تو واضح و واجدی
تو بهمه جهان به پیشی و نام همچو ز جمع روزها شنبدی
اما «آدینه» این را دیگران نوشتهاند که چون تازیان روز آدینه را «یومالزینه» نام داده بودند ایرانیان در ترجمهی آن ، کلمهی «آذینک» گفتهاند که از کلمهی آدینه بمعنی زینت میآید و سپس آن کلمه «آدینه» گردیده.
🔸 بخش دوم : معنیهای پسوند
معنی سیزدهم ـ دارایی و خداوندی : سهساله ، سهپایه ، دوشاخه ، روزنه ، هفته ، پنجه و مانند اینها.
سهساله کسی که دارای سه سال باشد. همچنین مانندهای آن که بسیار و بیشمار است.
سهپایه نام چندین ابزار است که چون دارای سه پای میباشد این نام پیدا کرده.
همان است حال دوشاخه.
دو زنه یا سهزنه مردی را گویند که دارای دو یا سه زن باشد.
هفته را از آن جهت هفته میخوانند که دارای هفت روز میباشد.
پنجه که دست آدمی یا هر چیز مانند آن را مینامند بجهت داشتن پنج انگشت میباشد.
در اینجا این نکته را باز باید نمود که «شنبه» که در نامهای روزهای هفته تکرار میشود هاء آن هاء پسوند نیست. شرح چگونگی آنکه ایرانیان ترتیب هفتهشماری را از خود نداشتند و آن را از جهودان که از زمان هخامنشیان در ایران پراکنده بودند برگرفتهاند. از اینجا کلمهی «شبت» که جهودان آن را هم بمعنی هفته بکار میبردند و هم نام روز شنبه بود بزبان فارسی درآمده بدانسان که همان کلمه بعربی رفته و بزبان ارمنی رفته و در زبانهای اروپایی شهرت یافته که امروز در بیشتر زبانهای معروف این کلمه بکار میرود. ولی در فارسی از روی قاعدهای که گفتیم فارسیزبانان داشتهاند نونی پیش از باء افزوده «شنبت» خواندهاند. سپس هم تاء آن مبدل به دال گردیده چنانکه بسیاری از تاءهای دیگر این تبدیل را یافته و کلمه شده شنبذ. سپس هم ذال هاء شده و اینست که میگوییم تاء پسوند نمیباشد. «شنبذ» هنوز در زبان پارهای روستاییان بازمانده. همچنین در شعرها ما آن را مییابیم. منوچهری گفته :
بفال نیک و بروز مبارک شنبذ نبیند گیر و مده روزگار خویش ببذ
فرخی سروده :
رادی را تو اول و آخری حری را تو واضح و واجدی
تو بهمه جهان به پیشی و نام همچو ز جمع روزها شنبدی
اما «آدینه» این را دیگران نوشتهاند که چون تازیان روز آدینه را «یومالزینه» نام داده بودند ایرانیان در ترجمهی آن ، کلمهی «آذینک» گفتهاند که از کلمهی آدینه بمعنی زینت میآید و سپس آن کلمه «آدینه» گردیده.
🔶 دردها و درمانها - بخش 3 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 19ـ خویهای پاک ـ تکهی 5
ما میخواهیم این زمینه را درست بشکافیم. این گرفتاری پرزیانتر از آنست که در نگاه نخست پدیدار میگردد. باید دید گفتگو از آفرینش و آفریدگار و جستجو از راه زندگانی و سخنرانی از خویهای نیکو و بد و راهنمایی بتوده و همهی اینگونه زمینهها که همیشه یک دسته باینها پردازند و کتاب نویسند و سخن سرایند ، آیا این کوششها از بهر چیست و چه نتیجهای از آن خواسته میشود؟!. آیا اینها از بهر آنست که معنی جهان و زندگانی شناخته گردد و مردمان ستودهکردار گردند یا از راه خودنماییست؟ اگر آن یکیست ، در آنحال کسی میباید که معنی زندگی را بهتر شناسد و راه ستودهکرداری را روشنتر نشان دهد و چون چنان کسی را پیدا کردند ، گفتههای او را بخشنودی پذیرند. باید بیش از همه دربند نتیجه باشند و بگفتارهایی که هیچ گونه نتیجه را دربر ندارد نپردازند. اینکه هر کسی از یک گوشهای گرفته سخنبافی میکند ، اینکه اگر چهار تن در نشستی بهم رسیدند هر یکی از زمینهی دیگری پیش میآید ، اینکه هر کس از خُرد و بزرگ از شنیدن راستی دلتنگ میشود ، اینها دلیل است که این جوشها و جنبشها جز از بهر خودنمایی نیست و این همان بیماریایست که ما گفتیم.
یکی از هواداران پیمان میگوید : «در انجمنی مردی از آنان که دانشمند شمرده میشوند ، ناله از بدخوییهای مردم داشت و چنین میگفت : میخواهم کتابی دربارهی «اخلاق» بنویسم و چاپ کنم. من گفتم : این راه را پیمان آغاز کرده و چنانکه باید میکوشد ، بهتر است شما نیز باو یاری کنید و بجای کتاب نوشتن و چاپ کردن ، مردم را بخواندن آن وادارید که هم اثرش بیشتر میشود و هم رنجش کمتر. میگوید : سخت رنجیده و با آنکه از کسانیست که پیمان را به نیکی میشناسد و چون بهانهی دیگری نداشت چنین پاسخ داد : پیمان مهنامه است ، من میخواهم کتاب بنویسم.
این از خامیهای ایشان است که میپندارند راه پیراستن خویها اینست که یکی بردارد و کتابی بنویسد و گفتههای کهن این و آن را بقالب زند و چاپ کند. یکی نمیگوید آنهمه کتابها چه کرده است که این یکی کند؟. این نمیدانند که پیراستن خوی مردم با کتابنویسی نیست و با کوشش پاکدلانه است که چند تنی باهم بکار برند. این نمیدانند که هر زمان بیماریهای دیگری مردم را فراگیرد که باید آنها را شناخت و از راهش بچاره کوشید. پس از همهی اینها باید راستی درمیان باشد و کسانی که باین راه برخاستهاند ، بیکبار خود و سود خود را فراموش کنند. پاسخی که آن هوادار پیمان به مرد خودخواه داده بسیار بجاست. اگر کسی را براستی دل بحال توده میسوزد و در آرزوی رستگاری ایشانست و میخواهد بیک رشته راهنماییهایی برخیزد چنین کسی هرگاه بیند دیگری پیش ازو بآن راهنماییها برخاست ، باید خشنود گردد و کاری که میکند این باشد که به یاری آن کس شتابد و مردمان را به پیروی از دستورهای او برانگیزد و هرگاه نارساییهایی در کار میبیند جبران کند و به هر حال از همراهی او بازنایستد که هم پیشرفت کار بیش باشد و هم به رنج کم نیاز افتد. لیکن اگر این کس پیش افتادن آن دیگری را برنتافت و بجای همدستی با وی ، خویشتن جداگانه بکار برخاست و یک رشته سخنان دیگری سرود ، بیگمان باید گفت دیو خودخواهی در درون وی جا دارد و این خود اوست که بیش از همه نیاز بدرمان دارد.
🔸 19ـ خویهای پاک ـ تکهی 5
ما میخواهیم این زمینه را درست بشکافیم. این گرفتاری پرزیانتر از آنست که در نگاه نخست پدیدار میگردد. باید دید گفتگو از آفرینش و آفریدگار و جستجو از راه زندگانی و سخنرانی از خویهای نیکو و بد و راهنمایی بتوده و همهی اینگونه زمینهها که همیشه یک دسته باینها پردازند و کتاب نویسند و سخن سرایند ، آیا این کوششها از بهر چیست و چه نتیجهای از آن خواسته میشود؟!. آیا اینها از بهر آنست که معنی جهان و زندگانی شناخته گردد و مردمان ستودهکردار گردند یا از راه خودنماییست؟ اگر آن یکیست ، در آنحال کسی میباید که معنی زندگی را بهتر شناسد و راه ستودهکرداری را روشنتر نشان دهد و چون چنان کسی را پیدا کردند ، گفتههای او را بخشنودی پذیرند. باید بیش از همه دربند نتیجه باشند و بگفتارهایی که هیچ گونه نتیجه را دربر ندارد نپردازند. اینکه هر کسی از یک گوشهای گرفته سخنبافی میکند ، اینکه اگر چهار تن در نشستی بهم رسیدند هر یکی از زمینهی دیگری پیش میآید ، اینکه هر کس از خُرد و بزرگ از شنیدن راستی دلتنگ میشود ، اینها دلیل است که این جوشها و جنبشها جز از بهر خودنمایی نیست و این همان بیماریایست که ما گفتیم.
یکی از هواداران پیمان میگوید : «در انجمنی مردی از آنان که دانشمند شمرده میشوند ، ناله از بدخوییهای مردم داشت و چنین میگفت : میخواهم کتابی دربارهی «اخلاق» بنویسم و چاپ کنم. من گفتم : این راه را پیمان آغاز کرده و چنانکه باید میکوشد ، بهتر است شما نیز باو یاری کنید و بجای کتاب نوشتن و چاپ کردن ، مردم را بخواندن آن وادارید که هم اثرش بیشتر میشود و هم رنجش کمتر. میگوید : سخت رنجیده و با آنکه از کسانیست که پیمان را به نیکی میشناسد و چون بهانهی دیگری نداشت چنین پاسخ داد : پیمان مهنامه است ، من میخواهم کتاب بنویسم.
این از خامیهای ایشان است که میپندارند راه پیراستن خویها اینست که یکی بردارد و کتابی بنویسد و گفتههای کهن این و آن را بقالب زند و چاپ کند. یکی نمیگوید آنهمه کتابها چه کرده است که این یکی کند؟. این نمیدانند که پیراستن خوی مردم با کتابنویسی نیست و با کوشش پاکدلانه است که چند تنی باهم بکار برند. این نمیدانند که هر زمان بیماریهای دیگری مردم را فراگیرد که باید آنها را شناخت و از راهش بچاره کوشید. پس از همهی اینها باید راستی درمیان باشد و کسانی که باین راه برخاستهاند ، بیکبار خود و سود خود را فراموش کنند. پاسخی که آن هوادار پیمان به مرد خودخواه داده بسیار بجاست. اگر کسی را براستی دل بحال توده میسوزد و در آرزوی رستگاری ایشانست و میخواهد بیک رشته راهنماییهایی برخیزد چنین کسی هرگاه بیند دیگری پیش ازو بآن راهنماییها برخاست ، باید خشنود گردد و کاری که میکند این باشد که به یاری آن کس شتابد و مردمان را به پیروی از دستورهای او برانگیزد و هرگاه نارساییهایی در کار میبیند جبران کند و به هر حال از همراهی او بازنایستد که هم پیشرفت کار بیش باشد و هم به رنج کم نیاز افتد. لیکن اگر این کس پیش افتادن آن دیگری را برنتافت و بجای همدستی با وی ، خویشتن جداگانه بکار برخاست و یک رشته سخنان دیگری سرود ، بیگمان باید گفت دیو خودخواهی در درون وی جا دارد و این خود اوست که بیش از همه نیاز بدرمان دارد.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 39ـ چگونه مدعیالعموم تهران گردیدم (تکهی دو از دو)
آنشب میهمانانی داشتم و بیشتر گفتگو از کلاهی شدن من میرفت و برخی ایراد گرفتند. گفتم : ما که از کفش پا آغاز کرده یکایک پوشاکها را دیگر گردانیده بودیم ، از نگاه داشتن عمامهی تنها چه سود توانستی بود؟!. چند گز تنزیف سیاه یا سفید چه ارجی داشته که در پیرامون آن سخنی رود؟. شما اگر سخن میرانید از آن برانید که داور بهر چه مرا برگزیده؟. آیا راستست که چون نیکی مرا شنیده بآن ارج گزارده؟.. آیا بداور چنین گمانی توان برد؟.
راستی را این خود چیستانی میبود و سپس که دانسته شد داستانش این بوده : سردار معظم یا تیمورتاش که این زمان وزیر دربار میبود ، چنانکه نوشتهام از زمان وزارت عدلیهاش مرا میشناخت. چندی پیش هم بدیدنش رفته یک نسخه از کتاب آذری برایش برده بودم که آن را پسندیده و ستایشها نمود.
در این میان که داور عدلیه را بهم زده از نو میساخت او چند تنی را پیشنهاد کرده که یکی از آنها من بودهام. راستست که داور از هر که پرسیده جز نیکی مرا نشنیده. ولی آنچه کارگر افتاده پیشنهاد وزیر دربار بوده. این را سپس خود تیمورتاش با من گفت.
به هر حال دو سه روز نگذشت که عدلیهی نوین (بگفتهی داور : عدلیهی دنیاپسند) با شکوه بسیار در پیشگاه شاه نوین (رضاشاه) گشایش یافت (1) و من «مدعیالعموم» تهران میبودم.
پارکه بسیار آبرومند شده بود : چند تنی از جوانان آراسته و زیرک ، از جمله اللهیارخان صالح و میرزااحمد مقبل و میرزاکاظمخان (پسر صدرالاشراف) «وکیل عمومی» میبودند.
از همان روز ما بکار پرداختیم. پروندههای پسافتاده با زندانیهای پا در هوا بسیار میداشتیم. از روز دوم یا سوم درد دندان سختی مرا گرفتار گردانید. با آنحال تا توانستم از کار بازنماندم.
لیکن جای سخن میبود که آیا خواهم توانست در مدعیالعمومی بمانم؟. زیرا مدعیالعموم کسی بایست بود که از یکسو دستورهای داور و از سوی دیگر خواهشهای شهربانی را از قانون جلوتر گیرد و آنها را از خود خشنود گرداند. چنین کاری از من بر نیامدی. آنگاه چنانکه سپس دانسته شد میرزا کاظمخان خواهای جایگاه من میبوده و از گام نخست میکوشیده که با تیره گردانیدن اندیشهی داور دربارهی من بآرزوی خود رسد. پدرش بهمراهی حاجیسیدنصرالله و دیگران بدگوییهایی از من میکردهاند.
همان روز دوم یا سوم بود که پروندهای از شهربانی رسید که کسی را بیآنکه گناهش شُوندِ بازداشتن باشد بعنوان «حسبالامر» بازداشته و پرونده را فرستاده بودند که ما همداستانی نماییم و «قرار بازداشت» دهیم. من همداستانی ننمودم و گفتم آزادش کنند. دو روز دیگر نقیبزادهی تبریزی که یکی از وکلای عدلیه و خود مرد خودخواهیست ، نامهای آورد که به داور و عدلیه بد گفته و از جمله نوشته بود داور این عدلیه را بخواهش انگلیسها بنیاد گزارده. من چون نخواستم بکار ناسنجیده و بیهودهی او ارجی گزارم نامه را بجریان نینداخته در کشو میز نگه داشتم و میباید بگویم سود عدلیه را نیز در آن دیدم. میرزاکاظمخان به این دو کار رنگ و روی دیگر داده بداور گفته بود.
از همانجا رمیدگی میانهی من با داور آغاز شد. داور با زبان معاون «میرزامصطفاخان کاظمی» پیام گلهآمیز فرستاد و من پاسخهای نرمخویانه دادم. لیکن چاره نپذیرفت و نیرنگ کار خود را کرد.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ پنج اردیبهشت 1306
🔸 39ـ چگونه مدعیالعموم تهران گردیدم (تکهی دو از دو)
آنشب میهمانانی داشتم و بیشتر گفتگو از کلاهی شدن من میرفت و برخی ایراد گرفتند. گفتم : ما که از کفش پا آغاز کرده یکایک پوشاکها را دیگر گردانیده بودیم ، از نگاه داشتن عمامهی تنها چه سود توانستی بود؟!. چند گز تنزیف سیاه یا سفید چه ارجی داشته که در پیرامون آن سخنی رود؟. شما اگر سخن میرانید از آن برانید که داور بهر چه مرا برگزیده؟. آیا راستست که چون نیکی مرا شنیده بآن ارج گزارده؟.. آیا بداور چنین گمانی توان برد؟.
راستی را این خود چیستانی میبود و سپس که دانسته شد داستانش این بوده : سردار معظم یا تیمورتاش که این زمان وزیر دربار میبود ، چنانکه نوشتهام از زمان وزارت عدلیهاش مرا میشناخت. چندی پیش هم بدیدنش رفته یک نسخه از کتاب آذری برایش برده بودم که آن را پسندیده و ستایشها نمود.
در این میان که داور عدلیه را بهم زده از نو میساخت او چند تنی را پیشنهاد کرده که یکی از آنها من بودهام. راستست که داور از هر که پرسیده جز نیکی مرا نشنیده. ولی آنچه کارگر افتاده پیشنهاد وزیر دربار بوده. این را سپس خود تیمورتاش با من گفت.
به هر حال دو سه روز نگذشت که عدلیهی نوین (بگفتهی داور : عدلیهی دنیاپسند) با شکوه بسیار در پیشگاه شاه نوین (رضاشاه) گشایش یافت (1) و من «مدعیالعموم» تهران میبودم.
پارکه بسیار آبرومند شده بود : چند تنی از جوانان آراسته و زیرک ، از جمله اللهیارخان صالح و میرزااحمد مقبل و میرزاکاظمخان (پسر صدرالاشراف) «وکیل عمومی» میبودند.
از همان روز ما بکار پرداختیم. پروندههای پسافتاده با زندانیهای پا در هوا بسیار میداشتیم. از روز دوم یا سوم درد دندان سختی مرا گرفتار گردانید. با آنحال تا توانستم از کار بازنماندم.
لیکن جای سخن میبود که آیا خواهم توانست در مدعیالعمومی بمانم؟. زیرا مدعیالعموم کسی بایست بود که از یکسو دستورهای داور و از سوی دیگر خواهشهای شهربانی را از قانون جلوتر گیرد و آنها را از خود خشنود گرداند. چنین کاری از من بر نیامدی. آنگاه چنانکه سپس دانسته شد میرزا کاظمخان خواهای جایگاه من میبوده و از گام نخست میکوشیده که با تیره گردانیدن اندیشهی داور دربارهی من بآرزوی خود رسد. پدرش بهمراهی حاجیسیدنصرالله و دیگران بدگوییهایی از من میکردهاند.
همان روز دوم یا سوم بود که پروندهای از شهربانی رسید که کسی را بیآنکه گناهش شُوندِ بازداشتن باشد بعنوان «حسبالامر» بازداشته و پرونده را فرستاده بودند که ما همداستانی نماییم و «قرار بازداشت» دهیم. من همداستانی ننمودم و گفتم آزادش کنند. دو روز دیگر نقیبزادهی تبریزی که یکی از وکلای عدلیه و خود مرد خودخواهیست ، نامهای آورد که به داور و عدلیه بد گفته و از جمله نوشته بود داور این عدلیه را بخواهش انگلیسها بنیاد گزارده. من چون نخواستم بکار ناسنجیده و بیهودهی او ارجی گزارم نامه را بجریان نینداخته در کشو میز نگه داشتم و میباید بگویم سود عدلیه را نیز در آن دیدم. میرزاکاظمخان به این دو کار رنگ و روی دیگر داده بداور گفته بود.
از همانجا رمیدگی میانهی من با داور آغاز شد. داور با زبان معاون «میرزامصطفاخان کاظمی» پیام گلهآمیز فرستاد و من پاسخهای نرمخویانه دادم. لیکن چاره نپذیرفت و نیرنگ کار خود را کرد.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ پنج اردیبهشت 1306
گفتارهایی از مهنامهی پیمان 5.pdf
260.3 KB
🔶 دردها و درمانها ، یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان (۵)
🔸 (همهی تکهها یکجا در یک فایل)
🔹 کسانی نیکی را تنها از بهر گفتن میخواهند
🔹 رویهکاریها
🔹 هر کاری از بهر نتیجهای باید بود
🔸 (همهی تکهها یکجا در یک فایل)
🔹 کسانی نیکی را تنها از بهر گفتن میخواهند
🔹 رویهکاریها
🔹 هر کاری از بهر نتیجهای باید بود
🔶 زبان ایرانی - کافنامه : 293
🔸 بخش دوم : معنیهای پسوند
معنی پانزدهم ـ شناختگی : این معنی در نگارشها و زبان ادبی بکار نمیرود. ولی در زبان گفتگو معروف است. چنانکه میگویند : «مأموره دم در است» این جمله را در جایی بکار میبرند که شنونده مأمور را شناخته و بامید آمدن او نشسته باشد. گاهی نیز برای فهمانیدن این معنی بکلمههایی که هاء دارد هاء دیگر میافزایند چنانکه میگویند : «گربهه دررفت» ، «دایهه امروز پیدایش نیست» ، «کاسهه را بیار».
پابرگی :
1ـ شاید بتوان گفت در واژههایی مانند «زنکه» و «مردکه» ، پسوند کاف دو بار بکار رفته : کاف نشان بیارجی و هاء نشان شناختگی است. ـ ف
🔸 بخش دوم : معنیهای پسوند
معنی پانزدهم ـ شناختگی : این معنی در نگارشها و زبان ادبی بکار نمیرود. ولی در زبان گفتگو معروف است. چنانکه میگویند : «مأموره دم در است» این جمله را در جایی بکار میبرند که شنونده مأمور را شناخته و بامید آمدن او نشسته باشد. گاهی نیز برای فهمانیدن این معنی بکلمههایی که هاء دارد هاء دیگر میافزایند چنانکه میگویند : «گربهه دررفت» ، «دایهه امروز پیدایش نیست» ، «کاسهه را بیار».
پابرگی :
1ـ شاید بتوان گفت در واژههایی مانند «زنکه» و «مردکه» ، پسوند کاف دو بار بکار رفته : کاف نشان بیارجی و هاء نشان شناختگی است. ـ ف
🔶 دردها و درمانها - بخش 3 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 19ـ خویهای پاک ـ تکهی 6
شما اگر گذرتان به دیهی [dih = دِه] افتد و روستاییان را بینید که شیوهی کشاورزی را نیک نمیدانند و برآن شوید که بنام مردمی دیرزمانی در آنجا نشیمن گرفته ، کشاورزی بآنان یاد دهید ولی در این میان دیگری در آن کار بر شما پیشی جوید و شما که دوباره به دیه بازگردید ببینید آن مرد دست اندر کار شده ، آیا نه اینست که خرسندی میکنید و روستاییان را به پیروی از آن مرد وامیدارید و هرگاه تخم یا ابزارهایی همراه بردهاید آنها را نیز بآن مرد میسپارید و سپاسمند و خرسند بشهر بازمیگردید؟!.. آیا تواند بود که شما از آن مرد آزردگی نمایید و همچشمانه شما نیز بیک رشته کوششهای دیگری درمیان روستاییان برخیزید که هم خود را به رنج انداخته و هم کوششهای او را بینتیجه گردانید؟!.. اگر چنین کاری از یکی سر زد نه اینست که نشان آشفتگی مغز او خواهد بود؟!..
دربارهی راهنمایی بمردمان نیز همینست. آن کسان که بگفتگو از خدا و جهان و آیین زندگانی میپردازند و اندرزگویی مینمایند ، همگی بدرد خودفروشی گرفتارند و باین کار جز بهوس خودنمایی برنمیخیزند و اینست هر یکی بر سر آنست که خویشتن سخنانی گوید و نویسد و هیچ یکی درپی آن نیست که از دیگری هواداری نماید و هر یکی از آنکه دیگری در آن راه بکوشش برخاسته خشمناک است. بویژه اگر آن دیگری بسخنان بزرگ و برجستهای برخیزد که هرچه بیشتر مایهی خشم خواهد بود.
این خود کار بس شگفتیست که یک دسته کسانی که ارجدارترین خیم آدمیگری را که راستیپرستی باشد ، از دست داده و بیک رشته از بدترین بیماریهای روانی از خودخواهی و رشک آلوده گردیدهاند ، براهنمایی توده و پیراستن خویها برخیزند! داستان اینان داستان آن دیوانه است که بزور دیوانگی بآرزوی پزشکی افتد و به هر کسی که رسد ، یک رشته سخنان پزشکانه بر زبان راند.
اگرچه گفتگوی ما از زمینهی دیگری بود ولی چون از پیمان و بدخواهان آن مثل آوردیم میدانم کسانی خواهند گفت : «چرا دیگران پیروی از پیمان کنند؟! چرا پیمان از آنان پیروی ننماید؟!..» اگر خواستاران هم نگویند ، دیگران خواهند گفت. چنانکه همیشه از اینگونه خردهها میگیرند. اینست پاسخ آن را در اینجا مینگارم :
نخست میپرسم : پیمان پیرویِ که را نماید و چه را نماید؟!. کدام کس یا چیزی در برابر است تا جای این گفتگو باشد؟!.. بارها گفتهایم برخاستن برهنماییِ توده شرطهایی دارد و بیش از همه باید راه روشنی درمیان باشد وانگاه باید رهنما بر روی گفتههای خود بایستد و هر زمان بهوس سخن دیگری نراند و به امید این و از ترس آن ، گفتار خود را دیگر نسازد ، جز رستگاری جهانیان را نخواهد و جز خدا پروای کسی را ننماید. پیمان چنین کاری را پیش گرفته است و این چیزیست که هر کس آن را میداند. آیا در برابر او دیگری نیز هست تا گفته شود پیمان از آن پیروی کند؟!.
ما در این چند سال هرگز ندیدیم یکی یا چند تنی با ما بخردانه برابری کنند. جز یکمشت هوسهای نادانی که هر زمان برنگ دیگری درآید نشنیدیم و جز یک رشته اندیشههای پراکندهی گمراه ندیدیم. کدام کسیست که یک راهی را مینماید و بر سر آن ایستادگی دارد؟! یک دسته نادانانِ درمانده که خودشان نیز نمیدانند چه میخواهند اینانند که همیشه خود را با ما برابر میسازند!
بارها گفتهایم : ما از پیش خود سخنی نداریم و هرگز نمیخواهیم بر سر گفتاری بخیره[=بیجهت] ایستادگی نماییم. ما میگوییم : بیایید خرد را داور سازیم و سود و زیان و نیک و بد ، همه را از هم جدا گردانیم. میگوییم : بیایید باین پراکندهاندیشیها که جهان را فراگرفته چاره نماییم. خودمان نیز هیچ گامی را بیهمراهی خرد برنمیداریم و هرگز بهوس نمیگراییم. پس کسانی که پیمان را پیروی نمایند خرد خود را پیروی کردهاند ، بر ارج آدمیگری خود افزودهاند.
🔸 19ـ خویهای پاک ـ تکهی 6
شما اگر گذرتان به دیهی [dih = دِه] افتد و روستاییان را بینید که شیوهی کشاورزی را نیک نمیدانند و برآن شوید که بنام مردمی دیرزمانی در آنجا نشیمن گرفته ، کشاورزی بآنان یاد دهید ولی در این میان دیگری در آن کار بر شما پیشی جوید و شما که دوباره به دیه بازگردید ببینید آن مرد دست اندر کار شده ، آیا نه اینست که خرسندی میکنید و روستاییان را به پیروی از آن مرد وامیدارید و هرگاه تخم یا ابزارهایی همراه بردهاید آنها را نیز بآن مرد میسپارید و سپاسمند و خرسند بشهر بازمیگردید؟!.. آیا تواند بود که شما از آن مرد آزردگی نمایید و همچشمانه شما نیز بیک رشته کوششهای دیگری درمیان روستاییان برخیزید که هم خود را به رنج انداخته و هم کوششهای او را بینتیجه گردانید؟!.. اگر چنین کاری از یکی سر زد نه اینست که نشان آشفتگی مغز او خواهد بود؟!..
دربارهی راهنمایی بمردمان نیز همینست. آن کسان که بگفتگو از خدا و جهان و آیین زندگانی میپردازند و اندرزگویی مینمایند ، همگی بدرد خودفروشی گرفتارند و باین کار جز بهوس خودنمایی برنمیخیزند و اینست هر یکی بر سر آنست که خویشتن سخنانی گوید و نویسد و هیچ یکی درپی آن نیست که از دیگری هواداری نماید و هر یکی از آنکه دیگری در آن راه بکوشش برخاسته خشمناک است. بویژه اگر آن دیگری بسخنان بزرگ و برجستهای برخیزد که هرچه بیشتر مایهی خشم خواهد بود.
این خود کار بس شگفتیست که یک دسته کسانی که ارجدارترین خیم آدمیگری را که راستیپرستی باشد ، از دست داده و بیک رشته از بدترین بیماریهای روانی از خودخواهی و رشک آلوده گردیدهاند ، براهنمایی توده و پیراستن خویها برخیزند! داستان اینان داستان آن دیوانه است که بزور دیوانگی بآرزوی پزشکی افتد و به هر کسی که رسد ، یک رشته سخنان پزشکانه بر زبان راند.
اگرچه گفتگوی ما از زمینهی دیگری بود ولی چون از پیمان و بدخواهان آن مثل آوردیم میدانم کسانی خواهند گفت : «چرا دیگران پیروی از پیمان کنند؟! چرا پیمان از آنان پیروی ننماید؟!..» اگر خواستاران هم نگویند ، دیگران خواهند گفت. چنانکه همیشه از اینگونه خردهها میگیرند. اینست پاسخ آن را در اینجا مینگارم :
نخست میپرسم : پیمان پیرویِ که را نماید و چه را نماید؟!. کدام کس یا چیزی در برابر است تا جای این گفتگو باشد؟!.. بارها گفتهایم برخاستن برهنماییِ توده شرطهایی دارد و بیش از همه باید راه روشنی درمیان باشد وانگاه باید رهنما بر روی گفتههای خود بایستد و هر زمان بهوس سخن دیگری نراند و به امید این و از ترس آن ، گفتار خود را دیگر نسازد ، جز رستگاری جهانیان را نخواهد و جز خدا پروای کسی را ننماید. پیمان چنین کاری را پیش گرفته است و این چیزیست که هر کس آن را میداند. آیا در برابر او دیگری نیز هست تا گفته شود پیمان از آن پیروی کند؟!.
ما در این چند سال هرگز ندیدیم یکی یا چند تنی با ما بخردانه برابری کنند. جز یکمشت هوسهای نادانی که هر زمان برنگ دیگری درآید نشنیدیم و جز یک رشته اندیشههای پراکندهی گمراه ندیدیم. کدام کسیست که یک راهی را مینماید و بر سر آن ایستادگی دارد؟! یک دسته نادانانِ درمانده که خودشان نیز نمیدانند چه میخواهند اینانند که همیشه خود را با ما برابر میسازند!
بارها گفتهایم : ما از پیش خود سخنی نداریم و هرگز نمیخواهیم بر سر گفتاری بخیره[=بیجهت] ایستادگی نماییم. ما میگوییم : بیایید خرد را داور سازیم و سود و زیان و نیک و بد ، همه را از هم جدا گردانیم. میگوییم : بیایید باین پراکندهاندیشیها که جهان را فراگرفته چاره نماییم. خودمان نیز هیچ گامی را بیهمراهی خرد برنمیداریم و هرگز بهوس نمیگراییم. پس کسانی که پیمان را پیروی نمایند خرد خود را پیروی کردهاند ، بر ارج آدمیگری خود افزودهاند.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 40ـ چگونه از تهران دورم راندند (تکهی یک از دو)
هنوز بیست روز از گشایش عدلیه نمیگذشت که روزی دیدم مرا با تلفن بوزارتخانه خواستند و چون رفتم معاون بسخن پرداخته داستانی سرود که در خراسان کاری دلگداز پیش آمده. سواری از گمرک کشته شده. رئیس با کسانی از گمرک بنام جستجو از جنازهی او به دیهی ریختهاند و تاراج کردهاند و دستهای را از روستاییان گرفته بشکنجه کشیدهاند ؛ چنانکه یکی از ایشان سر خود را بریده ، و چون اعلیحضرت از این داستان بسیار خشمناکند و از سوی دیگر عدلیهی خراسان بسته است از دیوان تمیز درخواست کردیم که رسیدگی قضیه را بحوزهی تهران احاله دهد و شما باید همین امروز آهنگ خراسان کنید و قضیه را سخت دنبال کنید و مقصرین را هر که باشد بتوقیف آورید. برخی دوسیههای دیگر نیز هست که فهرست آنها بشما داده خواهد شد. همین اکنون بروید از بانک ششصد تومان بگیرید. اتومبیلی هم برای شما آماده شده. یک تن بازپرس و یک مأمور ژاندارم همراه شما خواهند بود.
اینها را چنان میگفت که من گمان دیگری نبردم. با آنکه کسی را در تهران برای سرکشی بخانه نمیداشتم از پذیرفتن خواهش وزارتخانه سر نپیچیدم. همان ساعت برخاسته رفتم و از بانک پول گرفتم و بخانه آمده چیزهای خریدنی را خریدم و به اندازهی دررفت بیست روز پول دادم. رویهمرفته کارهای خود را انجام داده هنگام عصر با همراهان سوار اتومبیل شده روانه گردیدیم.
سه شب در راه بودیم تا بمشهد رسیدیم و یکسره بعمارت عدلیه رفته نشیمن گزیدیم. فردا برخاسته بجستجو پرداختیم. دانسته شد آن داستان دلگداز که گفته میشود هشت و نه ماه پیش بوده که از سوی مدعیالعموم مشهد دنبال شده و پرونده پدید آمده و بدیوان جنایی فرستاده شده که چون در آن میان عدلیه بهم زده شده همچنان بازمانده.
از دفتر پرونده را جسته و بدست آورده خواندیم. راستی را داستان دلگدازی بود. کوتاهشدهی آن اینست که قاسم نام سوار گمرک با دست قاچاقچیان کشته شده ، و چون جنازهی او بدست نیامده میرزاتقی ایلچی رئیس گمرک که گمانش بروستاییان «باغ سنگان» میرفته با رئیس مالیهی تربت جام و دیگران دستهای بسته و سوار اسبها گردیده بآن دیه تاختهاند و کسانی را گرفته و آورده ببازپرس کشیدهاند و فشارها دادهاند و چون چیزی بدست نیامده بار دیگر به دیه تاخته و این بار شلیکها کردهاند که چند زنی ترسیده و بچه انداختهاند. این بار هم کسانی را دستگیر کرده بردهاند و شبانه بزمی گسترده سیزده تن از کارکنان دولت فراهم نشسته بامداد از دستگیران بازپرسها کردهاند و شکنجههای گوناگون بآنان رسانیدهاند. یکی از ایشان عبدالرحمان صوفی نام که ملا نیز میبوده پس از شکنجه که بیتاب شده بوده او را کشیده در حیاط بروی خاکها انداختهاند و پس از زمانی دیدهاند که سرش بریده شده. میگفتهاند خودش بریده. ولی باور کردنی نمیبود.
از بزهکاران تنها تقیخان ایلچی در زندان میبود. دیگران آزاد مانده در ادارهها بسر کار میبودند. من نوشتم که آنها را بیکار گردانند. پیشکار مالیه که آمریکایی میبود بقانون پروایی نمینمود. ناچار شدم یادآوریش کنم که یک شرط کنترات او گردن گزاردن بقانونهای ایران بوده و این یادآوری درو هنایید و بزهکاران را از اداره بیرون راند.
سپس چگونگی را به تهران نوشته پاسخ را میبیوسیدم. پروندههایی که فهرست داده بودند درآوردیم. یکی پروندهی ملا باقر میبود که نامش برده گفتهام «کمیسیون ترفیع» یک رتبه بالایش برده بود. این در مشهد «وکیل عمومی» میبوده. سیدبیبی نام زنی میمیرد و چون توانگر میبوده و کسی را نمیداشته ، او فرستاده میشود که داراکش (1) را فهرست[کند] و به «مخزن» بیاورد. آخوند آزمند خودداری نتوانسته دو رشته ناراستی کرده و هر دو دانسته شده بود.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ داراک : آنچه دارند (مال)
🔸 40ـ چگونه از تهران دورم راندند (تکهی یک از دو)
هنوز بیست روز از گشایش عدلیه نمیگذشت که روزی دیدم مرا با تلفن بوزارتخانه خواستند و چون رفتم معاون بسخن پرداخته داستانی سرود که در خراسان کاری دلگداز پیش آمده. سواری از گمرک کشته شده. رئیس با کسانی از گمرک بنام جستجو از جنازهی او به دیهی ریختهاند و تاراج کردهاند و دستهای را از روستاییان گرفته بشکنجه کشیدهاند ؛ چنانکه یکی از ایشان سر خود را بریده ، و چون اعلیحضرت از این داستان بسیار خشمناکند و از سوی دیگر عدلیهی خراسان بسته است از دیوان تمیز درخواست کردیم که رسیدگی قضیه را بحوزهی تهران احاله دهد و شما باید همین امروز آهنگ خراسان کنید و قضیه را سخت دنبال کنید و مقصرین را هر که باشد بتوقیف آورید. برخی دوسیههای دیگر نیز هست که فهرست آنها بشما داده خواهد شد. همین اکنون بروید از بانک ششصد تومان بگیرید. اتومبیلی هم برای شما آماده شده. یک تن بازپرس و یک مأمور ژاندارم همراه شما خواهند بود.
اینها را چنان میگفت که من گمان دیگری نبردم. با آنکه کسی را در تهران برای سرکشی بخانه نمیداشتم از پذیرفتن خواهش وزارتخانه سر نپیچیدم. همان ساعت برخاسته رفتم و از بانک پول گرفتم و بخانه آمده چیزهای خریدنی را خریدم و به اندازهی دررفت بیست روز پول دادم. رویهمرفته کارهای خود را انجام داده هنگام عصر با همراهان سوار اتومبیل شده روانه گردیدیم.
سه شب در راه بودیم تا بمشهد رسیدیم و یکسره بعمارت عدلیه رفته نشیمن گزیدیم. فردا برخاسته بجستجو پرداختیم. دانسته شد آن داستان دلگداز که گفته میشود هشت و نه ماه پیش بوده که از سوی مدعیالعموم مشهد دنبال شده و پرونده پدید آمده و بدیوان جنایی فرستاده شده که چون در آن میان عدلیه بهم زده شده همچنان بازمانده.
از دفتر پرونده را جسته و بدست آورده خواندیم. راستی را داستان دلگدازی بود. کوتاهشدهی آن اینست که قاسم نام سوار گمرک با دست قاچاقچیان کشته شده ، و چون جنازهی او بدست نیامده میرزاتقی ایلچی رئیس گمرک که گمانش بروستاییان «باغ سنگان» میرفته با رئیس مالیهی تربت جام و دیگران دستهای بسته و سوار اسبها گردیده بآن دیه تاختهاند و کسانی را گرفته و آورده ببازپرس کشیدهاند و فشارها دادهاند و چون چیزی بدست نیامده بار دیگر به دیه تاخته و این بار شلیکها کردهاند که چند زنی ترسیده و بچه انداختهاند. این بار هم کسانی را دستگیر کرده بردهاند و شبانه بزمی گسترده سیزده تن از کارکنان دولت فراهم نشسته بامداد از دستگیران بازپرسها کردهاند و شکنجههای گوناگون بآنان رسانیدهاند. یکی از ایشان عبدالرحمان صوفی نام که ملا نیز میبوده پس از شکنجه که بیتاب شده بوده او را کشیده در حیاط بروی خاکها انداختهاند و پس از زمانی دیدهاند که سرش بریده شده. میگفتهاند خودش بریده. ولی باور کردنی نمیبود.
از بزهکاران تنها تقیخان ایلچی در زندان میبود. دیگران آزاد مانده در ادارهها بسر کار میبودند. من نوشتم که آنها را بیکار گردانند. پیشکار مالیه که آمریکایی میبود بقانون پروایی نمینمود. ناچار شدم یادآوریش کنم که یک شرط کنترات او گردن گزاردن بقانونهای ایران بوده و این یادآوری درو هنایید و بزهکاران را از اداره بیرون راند.
سپس چگونگی را به تهران نوشته پاسخ را میبیوسیدم. پروندههایی که فهرست داده بودند درآوردیم. یکی پروندهی ملا باقر میبود که نامش برده گفتهام «کمیسیون ترفیع» یک رتبه بالایش برده بود. این در مشهد «وکیل عمومی» میبوده. سیدبیبی نام زنی میمیرد و چون توانگر میبوده و کسی را نمیداشته ، او فرستاده میشود که داراکش (1) را فهرست[کند] و به «مخزن» بیاورد. آخوند آزمند خودداری نتوانسته دو رشته ناراستی کرده و هر دو دانسته شده بود.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ داراک : آنچه دارند (مال)