🔶 زیانهایی که از شیعیگری برمیخیزد
🔸 گفتارهایی از کتاب «بخوانند و داوری کنند» (تکهی دوم)
این را در جاهای دیگری نیز نوشتهام : در سال ١٣٣۶[ق] (1) که جنگ جهانگیر درمیان میبود و گرانی نیز پیش آمد و میتوان گفت بیش از «سهیک» مردم را نابود گردانید ، در آن سال من در تبریز میبودم و آشکاره میدیدم که بیشتر توانگران دست بینوایان نمیگرفتند ، خویشان و همسایگانشان که از گرسنگی میمردند پروا نمیداشتند ، مردگان که از بیکفنی بروی زمین میماندند بروی خود نمیآوردند. بسیاری از آنان گندم یا خواروبار که میداشتند نهان کرده به بهای بسیار گرانی فروخته پول میاندوختند. در آن میان تنها کاری که رواج میداشت بزمهای روضهخوانی برپا کردن میبود. سپس نیز که بهار رسید و راه عراق که از سالها بسته میبود باز گردید آنان با یک شادمانی بتکان آمدند و بآهنگ زیارت به بسیج پرداختند و کاروانهای انبوه پدید آورده راه افتادند.
بدتر از آن ، دو سال پیش رخ داد. در سال١٣٢٠ (خورشیدی) که روس و انگلیس سپاه به ایران آوردند و رضاشاه برافتاده سختگیریهایی که او دربارهی رفتن به عراق میداشت از میان رفت ، شیعیان ایران همه چیز را فراموش کرده ، در چنان هنگامی که سپاه بیگانه بکشور آمده و سرزمین ایران بمیدان جنگ نزدیکتر شده (بلکه خود میدان جنگ گردیده) و بیمها درمیان میبود ، با صد خرسندی و شادمانی ، از هرسو رو به تهران آوردند و بیستویکهزار تن ، پاوندی ١۴٠ ریال ارز خریده روانهی کربلا و نجف شدند.
همین امسال آزمایش دیگری در کار است : سالها در ایران گندم و جو کمبها میبود و کشاورزان سختی میکشیدند و زیان میبردند. پارسال به شُوند [=سبب] جنگ و در سایهی کمی غلّه بهای آن بسیار بالا رفت و امسال با همهی فراوانی بالاست. اکنون کشاورزان که غلّه را به بیست برابر بهای سالهای پیش میفروشند ، بجای آنکه ارج این پیشامد را بدانند و از پولهایی که بدست آوردهاند کشتزارهای خود را بیشتر و بهتر گردانند ، باغها پدید آورند ، چشمههاشان پاک گردانیده بآب بیفزایند ، برای زنان و فرزندان خود رخت خرند ، بچشمهای «تراخمی» بچگان خود پرداخته بنزد پزشک برند ، همهی اینها را فراموش کرده تنها زیارت را بیاد میآورند. از هر دیهی گروهی کاروان بسته و ملای خودشان را همراه برداشته شادان و «صلوات»کشان راه میافتند.
همچنین بازاریان که در سایهی بالا رفتن نرخها ، در این دو سال پولهایی اندوختهاند ، و بازرگانان که در سایهی انبارداری و گرانفروشی ، به توانگری افزودهاند ، یگانه آرزوشان رفتن بکربلا و نجف (و یا بمکه) میباشد. بسیاری از آنان از دادن مالیات بدولت سر پیچیده با نیرنگ و رشوه گریبان خود را رها گردانیده براه میافتند.
اکنون خیابانهای تهران پُر از روستاییان خراسان و مازندران و دیگر جاهاست که بآهنگ کربلا باینجا آمدهاند ، و با آن رختهای پاره و چرکآلود دستهدسته در خیابانها میگردند. کار بجایی رسیده که دولت عراق که سالانه سود بزرگی از آمدن و رفتن این دستهها بَرَد ، از دادن «ویزا» خودداری میکند. اینست بسیاری از ایشان بیگذرنامه براه میافتند و در مرز گرفتار میشوند و کسانی نیز «گذرنامه» میسازند که اکنون یک دستهشان در شهربانی در زیر بازپرساند.
اینست آرمان[=ایدهآل] شیعیان. آنچه در آنان نتوان یافت به نیکی کشاورزی یا بازرگانی یا چیزهای دیگر کوشیدن ، و یا دلبستگی بتوده و کشور داشتنست. از اینجاست كه میگوییم : شیعیگری از هر باره بوارونهی دینست.
یکی از آمیغهای [=حقایق] ارجداری که دین یاد میدهد آنست که در جهان ، بیرون از «آیین سپهر[=طبیعت]» کاری نتواند بود. نتواند بود که کسی در اینجهان باشد و هیچکس او را نبیند. نتواند بود که کسی هزار سال زنده بماند. نتواند بود که آفتاب از فرودگاه خود برآید. نتواند بود که مردگان بجهان بازگردند ... ولی دیدیم که شیعیگری پُر از اینگونه کارهای بیرون از آیینست.
دیگری از آمیغهای ارجدار آنست که به هر کاری باید از راهش کوشید : بیمار را باید بنزد پزشک بُرد و درمان خواست ، به توانگری باید از راه کوشش رسید ، ارجمندی درمیان مردم را باید با نیکوکاری یافت ... ولی شیعیگری همه بآخشیج این میگوید. یک شیعی هر «مرادی» دارد از گنبدها تواند گرفت. از امامزاده داوود ، از شاهعبدالعظیم ، از معصومهی قم ، تواند گرفت. چه رسد بگنبدهای امامان که والاتر و تواناتر میباشند.
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ 1917 م. ، جنگ جهانی یکم
🔸 گفتارهایی از کتاب «بخوانند و داوری کنند» (تکهی دوم)
این را در جاهای دیگری نیز نوشتهام : در سال ١٣٣۶[ق] (1) که جنگ جهانگیر درمیان میبود و گرانی نیز پیش آمد و میتوان گفت بیش از «سهیک» مردم را نابود گردانید ، در آن سال من در تبریز میبودم و آشکاره میدیدم که بیشتر توانگران دست بینوایان نمیگرفتند ، خویشان و همسایگانشان که از گرسنگی میمردند پروا نمیداشتند ، مردگان که از بیکفنی بروی زمین میماندند بروی خود نمیآوردند. بسیاری از آنان گندم یا خواروبار که میداشتند نهان کرده به بهای بسیار گرانی فروخته پول میاندوختند. در آن میان تنها کاری که رواج میداشت بزمهای روضهخوانی برپا کردن میبود. سپس نیز که بهار رسید و راه عراق که از سالها بسته میبود باز گردید آنان با یک شادمانی بتکان آمدند و بآهنگ زیارت به بسیج پرداختند و کاروانهای انبوه پدید آورده راه افتادند.
بدتر از آن ، دو سال پیش رخ داد. در سال١٣٢٠ (خورشیدی) که روس و انگلیس سپاه به ایران آوردند و رضاشاه برافتاده سختگیریهایی که او دربارهی رفتن به عراق میداشت از میان رفت ، شیعیان ایران همه چیز را فراموش کرده ، در چنان هنگامی که سپاه بیگانه بکشور آمده و سرزمین ایران بمیدان جنگ نزدیکتر شده (بلکه خود میدان جنگ گردیده) و بیمها درمیان میبود ، با صد خرسندی و شادمانی ، از هرسو رو به تهران آوردند و بیستویکهزار تن ، پاوندی ١۴٠ ریال ارز خریده روانهی کربلا و نجف شدند.
همین امسال آزمایش دیگری در کار است : سالها در ایران گندم و جو کمبها میبود و کشاورزان سختی میکشیدند و زیان میبردند. پارسال به شُوند [=سبب] جنگ و در سایهی کمی غلّه بهای آن بسیار بالا رفت و امسال با همهی فراوانی بالاست. اکنون کشاورزان که غلّه را به بیست برابر بهای سالهای پیش میفروشند ، بجای آنکه ارج این پیشامد را بدانند و از پولهایی که بدست آوردهاند کشتزارهای خود را بیشتر و بهتر گردانند ، باغها پدید آورند ، چشمههاشان پاک گردانیده بآب بیفزایند ، برای زنان و فرزندان خود رخت خرند ، بچشمهای «تراخمی» بچگان خود پرداخته بنزد پزشک برند ، همهی اینها را فراموش کرده تنها زیارت را بیاد میآورند. از هر دیهی گروهی کاروان بسته و ملای خودشان را همراه برداشته شادان و «صلوات»کشان راه میافتند.
همچنین بازاریان که در سایهی بالا رفتن نرخها ، در این دو سال پولهایی اندوختهاند ، و بازرگانان که در سایهی انبارداری و گرانفروشی ، به توانگری افزودهاند ، یگانه آرزوشان رفتن بکربلا و نجف (و یا بمکه) میباشد. بسیاری از آنان از دادن مالیات بدولت سر پیچیده با نیرنگ و رشوه گریبان خود را رها گردانیده براه میافتند.
اکنون خیابانهای تهران پُر از روستاییان خراسان و مازندران و دیگر جاهاست که بآهنگ کربلا باینجا آمدهاند ، و با آن رختهای پاره و چرکآلود دستهدسته در خیابانها میگردند. کار بجایی رسیده که دولت عراق که سالانه سود بزرگی از آمدن و رفتن این دستهها بَرَد ، از دادن «ویزا» خودداری میکند. اینست بسیاری از ایشان بیگذرنامه براه میافتند و در مرز گرفتار میشوند و کسانی نیز «گذرنامه» میسازند که اکنون یک دستهشان در شهربانی در زیر بازپرساند.
اینست آرمان[=ایدهآل] شیعیان. آنچه در آنان نتوان یافت به نیکی کشاورزی یا بازرگانی یا چیزهای دیگر کوشیدن ، و یا دلبستگی بتوده و کشور داشتنست. از اینجاست كه میگوییم : شیعیگری از هر باره بوارونهی دینست.
یکی از آمیغهای [=حقایق] ارجداری که دین یاد میدهد آنست که در جهان ، بیرون از «آیین سپهر[=طبیعت]» کاری نتواند بود. نتواند بود که کسی در اینجهان باشد و هیچکس او را نبیند. نتواند بود که کسی هزار سال زنده بماند. نتواند بود که آفتاب از فرودگاه خود برآید. نتواند بود که مردگان بجهان بازگردند ... ولی دیدیم که شیعیگری پُر از اینگونه کارهای بیرون از آیینست.
دیگری از آمیغهای ارجدار آنست که به هر کاری باید از راهش کوشید : بیمار را باید بنزد پزشک بُرد و درمان خواست ، به توانگری باید از راه کوشش رسید ، ارجمندی درمیان مردم را باید با نیکوکاری یافت ... ولی شیعیگری همه بآخشیج این میگوید. یک شیعی هر «مرادی» دارد از گنبدها تواند گرفت. از امامزاده داوود ، از شاهعبدالعظیم ، از معصومهی قم ، تواند گرفت. چه رسد بگنبدهای امامان که والاتر و تواناتر میباشند.
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ 1917 م. ، جنگ جهانی یکم
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
«شیعیگری گذشته از آنکه با خرد ناسازگار است .. بزندگانی نیز زیانهای فراوان میدارد. ..
این کیش پیروان خود را بگمراهی انداخته از دین دور میگرداند. شیعیان .. دین را جز همان کیش خود نشناسند. ولی راستی به آخشیج[=ضد] آن میباشد و اینان بیکباره از دین بیرونند. ..
ببینید گستاخی را تا بکجا رسانیدهاند : .. «هر که بگرید و بگریاند و یا خود را گریان نماید بهشت باو بایا شود». باید پرسید :
چرا؟!. مگر گریستن به کشتگانی چه کاریست و چه سودی از آن تواند برخاست که خدا چنان مزدی دهد؟!. چنین گزافهدهی از خدا چه سزاست؟!. ..
«هر که بزیارت رود همهی گناهانش آمرزیده گردد». باید پرسید : پس دین چه میبایسته؟!. سخن از نیک و بد و حلال و حرام چه میسزیده؟!. در جایی که با گریستن یا بزیارت رفتن هر گناهی آمرزیده شود و بهشت بایا گردد چرا کسی از گناه بازایستد؟!. چرا دربند نیک و بد و حلال و حرام باشد؟!. ..
یک شیعی که در کیش خود پایدار است او را آرزویی جز روضهخوانی برپا کردن و یا بزیارت رفتن نمیباشد. دیگر کارها در دیدهی او بیارجست.»
کوشاد تلگرام : با چنین کیش و باورهای پستی آیا عقبماندگی کشور و زندگانی خوار و ننگآور این مردم شگفتست؟!
این کیش پیروان خود را بگمراهی انداخته از دین دور میگرداند. شیعیان .. دین را جز همان کیش خود نشناسند. ولی راستی به آخشیج[=ضد] آن میباشد و اینان بیکباره از دین بیرونند. ..
ببینید گستاخی را تا بکجا رسانیدهاند : .. «هر که بگرید و بگریاند و یا خود را گریان نماید بهشت باو بایا شود». باید پرسید :
چرا؟!. مگر گریستن به کشتگانی چه کاریست و چه سودی از آن تواند برخاست که خدا چنان مزدی دهد؟!. چنین گزافهدهی از خدا چه سزاست؟!. ..
«هر که بزیارت رود همهی گناهانش آمرزیده گردد». باید پرسید : پس دین چه میبایسته؟!. سخن از نیک و بد و حلال و حرام چه میسزیده؟!. در جایی که با گریستن یا بزیارت رفتن هر گناهی آمرزیده شود و بهشت بایا گردد چرا کسی از گناه بازایستد؟!. چرا دربند نیک و بد و حلال و حرام باشد؟!. ..
یک شیعی که در کیش خود پایدار است او را آرزویی جز روضهخوانی برپا کردن و یا بزیارت رفتن نمیباشد. دیگر کارها در دیدهی او بیارجست.»
کوشاد تلگرام : با چنین کیش و باورهای پستی آیا عقبماندگی کشور و زندگانی خوار و ننگآور این مردم شگفتست؟!
🔶 زبان ایرانی : 301
🔸 شمال ، جنوب ، مشرق ، مغرب (تکهی 2)
در زمان ساسانیان کشور پهناور ایران که از کوهستان قفقاز تا دریای هند و از رود فرات تا کنار سیحون بود «ایرانشهر»1 نامیده میشد بمعنی کشور ایران و پادشاهان ساسانی این سرزمین پهناور را بچهار سمت شرق و غرب ، شمال و جنوب بخش کرده و هر سمتی را «کوست»2 نامیدهاند بدینسان :
1ـ کوست خراسان : شامل خراسان امروزی و خوارزم و بخارا و سغد (ماوراالنهر) و گرگان (استرآباد) و هرات (افغانستان) و مانند اینها. خوراسان بمعنی خورآیان است جایی که از آنجا خورشید درمیآید یا بعبارت امروزی مشرق. چنانکه اسعد گرکانی در ویس و رامین در این باره میگوید :
بلفظ پهلوی هر کش سر آید خوراسان آن بود کانجا درآید
خراسان پهلوی باشد خور آمد عراق و پارس را زو خور برآمد
خراسان است معنی خورآیان کجا زو خور برآید سوی ایران.3
2ـ کوست خوربران : شامل سورستان (عراق) و کرمانشاهان و همدان و مانند اینها تا سرحد روم. خوربران بمعنی خورروان است جایی که خورشید در آنجا فرو میرود یا بعبارت امروزی مغرب و همین کلمه است که خاوران و خاور گردیده.
3ـ کوست باختر : شامل آذربایجان و ارمنستان ایران و گرجستان و آران و کوهستان قفقاز و دربند و ری و دماوند و گیلان و تپورستان (طبرستان) و دیلمان و تالشان. باختر یا اباختر در فارسی بدو معنی بوده یکی «تودهی ستارگان» که بعربی برج و صورةالکواکب نامیده میشود و دیگری شمال که در اینجا این معنی دوم مقصود بوده.
4ـ کوست نیمروز : شامل خوزستان و پارس و کرمان و سند و سیستان و یمن و مانند اینها. نیمروز بمعنی ظهر است ولی چون بهنگام ظهر آفتاب در جنوب دیده میشود جنوب را نیز نیمروز نامیدهاند که در اینجا این معنی مقصود بوده.
پادشاهان ساسانی برای هر یک از این چهار کوست فرمانروایی فرستاده او را «کوستپان» یا «پاتکوستپان»4 مینامیدند بمعنی نگاهدارندهی کوست و چون هر یکی از ایشان وظیفهی سرحدداری نیز داشته مرزبان نیز خوانده میشدند بمعنی نگاهدار سرحد. سپس پاتکوستپان ، پاتوسپان و پاذوسپان و پادوسبان گردیده که این شکل آخری درکتابهای فارسی دیده میشود و در کتابهای عربی فاذوسفان مینگارند و در کتابهای ارمنی شکل نخست کلمه پاتکوستپان دیده میشود.
این چهار بخش بودن ایرانشهر را در زمان ساسانیان در کتابهای بسیاری از پهلوی و عربی و ارمنی نوشتهاند. در تاریخ طبری و دیگر تاریخهایی که از حوادث دورهی ساسانیان گفتگو میکند زمینهی همهی سخنها بر این بخشهای چهارگانه است که اگر کسانی از این موضوع آگاه نباشند معنی گفتههای آن مورخان را درست نخواهند فهمید.5
1ـ شهر در زبان آن زمان که زبان پهلوی میخوانیم بمعنی سرزمین و کشور بوده.
2ـ کوست در پهلوی بمعنی سمت و ولایت است.
3ـ ویس و رامین ، ص 119.
4ـ پات یا پاد در پارهای کلمهها افزوده شده که ما معنی آن را نمیدانیم. چنانکه در کلمهی شاه و پادشاه که تفاوت این دو کلمه امروز دانسته نیست. در پاتکوستپان هم پات فزونی است و ما معنی آن را نمیدانیم.
5ـ یکی از آن مؤلفان موسا خورینی مورخ معروف ارمنی است که در زمان خود ساسانیان یا بسیار نزدیک بزمان ایشان بوده و چون او کتابی هم در جغرافی دارد در این کتاب خود ایران را از روی چهار کوست یاد کرده و نام هر کوستی را با معنایی که دارد شرح داده و شهرهای هر کدام را جداگانه میشمارد. همین بخش از کتاب موسا خورینی که شرقشناس دانشمند آلمانی پروفسور مارکوارت بآلمانی ترجمه و شرح مفصلی بمطالب آن نوشته و کتاب ایرانشهر خود را پدید آورده که یکی از گرانمایهترین تألیفها و درخور آنست که بفارسی ترجمه شود.
🔸 شمال ، جنوب ، مشرق ، مغرب (تکهی 2)
در زمان ساسانیان کشور پهناور ایران که از کوهستان قفقاز تا دریای هند و از رود فرات تا کنار سیحون بود «ایرانشهر»1 نامیده میشد بمعنی کشور ایران و پادشاهان ساسانی این سرزمین پهناور را بچهار سمت شرق و غرب ، شمال و جنوب بخش کرده و هر سمتی را «کوست»2 نامیدهاند بدینسان :
1ـ کوست خراسان : شامل خراسان امروزی و خوارزم و بخارا و سغد (ماوراالنهر) و گرگان (استرآباد) و هرات (افغانستان) و مانند اینها. خوراسان بمعنی خورآیان است جایی که از آنجا خورشید درمیآید یا بعبارت امروزی مشرق. چنانکه اسعد گرکانی در ویس و رامین در این باره میگوید :
بلفظ پهلوی هر کش سر آید خوراسان آن بود کانجا درآید
خراسان پهلوی باشد خور آمد عراق و پارس را زو خور برآمد
خراسان است معنی خورآیان کجا زو خور برآید سوی ایران.3
2ـ کوست خوربران : شامل سورستان (عراق) و کرمانشاهان و همدان و مانند اینها تا سرحد روم. خوربران بمعنی خورروان است جایی که خورشید در آنجا فرو میرود یا بعبارت امروزی مغرب و همین کلمه است که خاوران و خاور گردیده.
3ـ کوست باختر : شامل آذربایجان و ارمنستان ایران و گرجستان و آران و کوهستان قفقاز و دربند و ری و دماوند و گیلان و تپورستان (طبرستان) و دیلمان و تالشان. باختر یا اباختر در فارسی بدو معنی بوده یکی «تودهی ستارگان» که بعربی برج و صورةالکواکب نامیده میشود و دیگری شمال که در اینجا این معنی دوم مقصود بوده.
4ـ کوست نیمروز : شامل خوزستان و پارس و کرمان و سند و سیستان و یمن و مانند اینها. نیمروز بمعنی ظهر است ولی چون بهنگام ظهر آفتاب در جنوب دیده میشود جنوب را نیز نیمروز نامیدهاند که در اینجا این معنی مقصود بوده.
پادشاهان ساسانی برای هر یک از این چهار کوست فرمانروایی فرستاده او را «کوستپان» یا «پاتکوستپان»4 مینامیدند بمعنی نگاهدارندهی کوست و چون هر یکی از ایشان وظیفهی سرحدداری نیز داشته مرزبان نیز خوانده میشدند بمعنی نگاهدار سرحد. سپس پاتکوستپان ، پاتوسپان و پاذوسپان و پادوسبان گردیده که این شکل آخری درکتابهای فارسی دیده میشود و در کتابهای عربی فاذوسفان مینگارند و در کتابهای ارمنی شکل نخست کلمه پاتکوستپان دیده میشود.
این چهار بخش بودن ایرانشهر را در زمان ساسانیان در کتابهای بسیاری از پهلوی و عربی و ارمنی نوشتهاند. در تاریخ طبری و دیگر تاریخهایی که از حوادث دورهی ساسانیان گفتگو میکند زمینهی همهی سخنها بر این بخشهای چهارگانه است که اگر کسانی از این موضوع آگاه نباشند معنی گفتههای آن مورخان را درست نخواهند فهمید.5
1ـ شهر در زبان آن زمان که زبان پهلوی میخوانیم بمعنی سرزمین و کشور بوده.
2ـ کوست در پهلوی بمعنی سمت و ولایت است.
3ـ ویس و رامین ، ص 119.
4ـ پات یا پاد در پارهای کلمهها افزوده شده که ما معنی آن را نمیدانیم. چنانکه در کلمهی شاه و پادشاه که تفاوت این دو کلمه امروز دانسته نیست. در پاتکوستپان هم پات فزونی است و ما معنی آن را نمیدانیم.
5ـ یکی از آن مؤلفان موسا خورینی مورخ معروف ارمنی است که در زمان خود ساسانیان یا بسیار نزدیک بزمان ایشان بوده و چون او کتابی هم در جغرافی دارد در این کتاب خود ایران را از روی چهار کوست یاد کرده و نام هر کوستی را با معنایی که دارد شرح داده و شهرهای هر کدام را جداگانه میشمارد. همین بخش از کتاب موسا خورینی که شرقشناس دانشمند آلمانی پروفسور مارکوارت بآلمانی ترجمه و شرح مفصلی بمطالب آن نوشته و کتاب ایرانشهر خود را پدید آورده که یکی از گرانمایهترین تألیفها و درخور آنست که بفارسی ترجمه شود.
🔶 دردها و درمانها - بخش 3 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 19ـ خویهای پاک ـ تکهی 14
خویها از چه راه نیرومند گردد؟..
در شمارهی گذشته سخن را باینجا رسانیدیم که نیکخویی تنها با دانستن نیست و اینکه کسانی همیشه بستایش و نکوهش از خویهای نیک و بد میپردازند سودی ندارد ، و یگانه راه نیکی خویها اینست که در آدمیان سرشت روانی نیرومندتر گردد و بر سرشت تن و جان فرمانروا باشد ، و گفتگو از این زمینه را باین شماره نگه داشتیم.
باید دانست برای نیرومندی روان سه چیز درباید : نخست معنی جهان و زندگی را دانستن و آدمیگری را شناختن. دوم سود و زیان خویهای نیک و بد را ـ بدانسان که هست ـ دانستن. سوم تکیهگاهی داشتن. اینک یکایک اینها را بازمینماییم.
* * *
1ـ معنی جهان و زندگی را دانستن : کسانی در شگفت خواهند بود که ما برای نیکخویی شناختن معنی جهان و زندگی و دانستن معنی آدمیگری را دربایست میشماریم. ولی جای شگفتی نیست. امروز بیشتر بدیها از آن برخاسته که انبوه کسان جهان را یک دستگاه بیهودهای میانگارند و زندگی را جز نبرد نمیشمارند که هر کسی باید از هر راهی که تواند بخوشی خود کوشد ، و انگیزهای برای نیک بودن نمیپندارند. چنین کسانی تا از آن گمراهی بیرون نیایند چگونه دربند نیکیها توانند بودن؟!.. گیرم که با زبان هواداری از خویهای نیک نمایند چون درونشان از آن آگاه نیست بهنگام کار خواهند درماند.
امروز انبوه مردم باین درد گرفتارند. بدآموزیهایی که از نیم قرن باز بنام فلسفهی مادّی رواج یافته دلها را پر کرده و باورها را سست گردانیده. بسیاری از آنان که بمردم پند میآموزند و خویهای نیک یاد میدهند باین درد دچارند و آنچه بر زبان میرانند از درون باور نمیدارند. شما اگر بیازمایید کسی که در اینجا سخن از نیک و بد میراند در جای دیگری درون خود را بیرون داده پا در هوایی خویش را بهمه آشکار میسازد. اگر روزنامهها را بخوانید کسی که امروز گفتگو از خویهای ستوده میدارد فردا خود را براه فلسفه زده سخن از بیهودگی پند و فرهیخت (1) میراند.
برای پیراستگی خویها باید مردم بدانند اینجهان دستگاه بیهودهای نیست ، و زندگی از بهر نبرد نمیباشد. باید بدانند اگر زندگی از راهش پیش رود هر کسی بهره از آسایش و خرسندی یابد و آدمی را به نبرد و کشاکش نیاز چندان نماند. باید بدانند خویهای رشک و آز و کینه و خشم و برتریفروشی و مانند اینها که آدمی راست از سرشت جانوری اوست. خویهاییست که از همجنسی با ددان و چهارپایان باو رسیده ، و اینها آلودگیهای اوست که باید کوشد و خود را از آنها پاک سازد.
سرشت جانوری همه چیزش بد نیست و نباید از آن بیزار بود. ولی این خویها بد است و روان و خرد از آنها بیزار میباشد و هر کسی باید خود را از آنها پیراسته گرداند.
باید بدانند آدمیان چون در یکجا زندگی میکنند آسایش هر کسی جز با آسایش همگان نتواند بود ، و اینست هر کسی همواره باید دربند آسایش همگان باشد ، و این هنگامی تواند بود که خود را از آز و خودخواهی و رشک و کینه و خشم و مانند اینها پاک گرداند.
اینها یک رشته راستیهاییست که ما در جای دیگری هرچه گشادتر و روشنتر نگاشتهایم. (2) در اینجا بآنها نپرداخته میگذریم ، و این اندازه میگوییم که برای نیکی خویها نخست باید اینها را دانست. روان که خود خواهان نیکی میباشد اینهاست که آن را تکان دهد و به نیرو آورد.
از کلمههایی که بر زبانها افتاده یکی هم فرهیخت است. ولی آن نیز از چیزهاییست که میگویند و معنایش را نمیفهمند. آری ، آدمی را فرهیخت درباید. ولی از چه راه؟.. از این راه که هر پسری یا دختری چون سر برمیآورد و پا بدرون زندگی میگزارد پیش از همه معنی جهان و زندگی را باو آموزند و معنی آدمیگری را فهمانند و آنچه آدمی را باید باو یاد دهند و او را به هوشیاری و خودداری از خویهای ناپاکیزه وادارند.
اینست فرهیخت. نه آنکه همچون امروز از کودکی سخنان پراکنده و پریشانِ این و آن را در دلها بیاکنند (3) ، و راست و دروغ و سودمند و زیانآور هرچه شنیدند بیاد گیرند ، و گیج و درمانده پا بمیان زندگی گزارند ، و از گام نخست به خودفروشی[=خودنمایی فزون] پردازند ، و آنچه یاد گرفتهاند با رنگهای دیگری پیاپی بیرون ریزند.
پابرگیها (بجز 2 ، همه از ویراینده) :
1ـ فرهیختن = تربیت کردن ـ فرهیخت = تربیت
2ـ گذشته از گفتارهای پیمان کتابهای «آیین» و «راه رستگاری» دیده شود.
3ـ آکندن = پر کردن
🔸 19ـ خویهای پاک ـ تکهی 14
خویها از چه راه نیرومند گردد؟..
در شمارهی گذشته سخن را باینجا رسانیدیم که نیکخویی تنها با دانستن نیست و اینکه کسانی همیشه بستایش و نکوهش از خویهای نیک و بد میپردازند سودی ندارد ، و یگانه راه نیکی خویها اینست که در آدمیان سرشت روانی نیرومندتر گردد و بر سرشت تن و جان فرمانروا باشد ، و گفتگو از این زمینه را باین شماره نگه داشتیم.
باید دانست برای نیرومندی روان سه چیز درباید : نخست معنی جهان و زندگی را دانستن و آدمیگری را شناختن. دوم سود و زیان خویهای نیک و بد را ـ بدانسان که هست ـ دانستن. سوم تکیهگاهی داشتن. اینک یکایک اینها را بازمینماییم.
* * *
1ـ معنی جهان و زندگی را دانستن : کسانی در شگفت خواهند بود که ما برای نیکخویی شناختن معنی جهان و زندگی و دانستن معنی آدمیگری را دربایست میشماریم. ولی جای شگفتی نیست. امروز بیشتر بدیها از آن برخاسته که انبوه کسان جهان را یک دستگاه بیهودهای میانگارند و زندگی را جز نبرد نمیشمارند که هر کسی باید از هر راهی که تواند بخوشی خود کوشد ، و انگیزهای برای نیک بودن نمیپندارند. چنین کسانی تا از آن گمراهی بیرون نیایند چگونه دربند نیکیها توانند بودن؟!.. گیرم که با زبان هواداری از خویهای نیک نمایند چون درونشان از آن آگاه نیست بهنگام کار خواهند درماند.
امروز انبوه مردم باین درد گرفتارند. بدآموزیهایی که از نیم قرن باز بنام فلسفهی مادّی رواج یافته دلها را پر کرده و باورها را سست گردانیده. بسیاری از آنان که بمردم پند میآموزند و خویهای نیک یاد میدهند باین درد دچارند و آنچه بر زبان میرانند از درون باور نمیدارند. شما اگر بیازمایید کسی که در اینجا سخن از نیک و بد میراند در جای دیگری درون خود را بیرون داده پا در هوایی خویش را بهمه آشکار میسازد. اگر روزنامهها را بخوانید کسی که امروز گفتگو از خویهای ستوده میدارد فردا خود را براه فلسفه زده سخن از بیهودگی پند و فرهیخت (1) میراند.
برای پیراستگی خویها باید مردم بدانند اینجهان دستگاه بیهودهای نیست ، و زندگی از بهر نبرد نمیباشد. باید بدانند اگر زندگی از راهش پیش رود هر کسی بهره از آسایش و خرسندی یابد و آدمی را به نبرد و کشاکش نیاز چندان نماند. باید بدانند خویهای رشک و آز و کینه و خشم و برتریفروشی و مانند اینها که آدمی راست از سرشت جانوری اوست. خویهاییست که از همجنسی با ددان و چهارپایان باو رسیده ، و اینها آلودگیهای اوست که باید کوشد و خود را از آنها پاک سازد.
سرشت جانوری همه چیزش بد نیست و نباید از آن بیزار بود. ولی این خویها بد است و روان و خرد از آنها بیزار میباشد و هر کسی باید خود را از آنها پیراسته گرداند.
باید بدانند آدمیان چون در یکجا زندگی میکنند آسایش هر کسی جز با آسایش همگان نتواند بود ، و اینست هر کسی همواره باید دربند آسایش همگان باشد ، و این هنگامی تواند بود که خود را از آز و خودخواهی و رشک و کینه و خشم و مانند اینها پاک گرداند.
اینها یک رشته راستیهاییست که ما در جای دیگری هرچه گشادتر و روشنتر نگاشتهایم. (2) در اینجا بآنها نپرداخته میگذریم ، و این اندازه میگوییم که برای نیکی خویها نخست باید اینها را دانست. روان که خود خواهان نیکی میباشد اینهاست که آن را تکان دهد و به نیرو آورد.
از کلمههایی که بر زبانها افتاده یکی هم فرهیخت است. ولی آن نیز از چیزهاییست که میگویند و معنایش را نمیفهمند. آری ، آدمی را فرهیخت درباید. ولی از چه راه؟.. از این راه که هر پسری یا دختری چون سر برمیآورد و پا بدرون زندگی میگزارد پیش از همه معنی جهان و زندگی را باو آموزند و معنی آدمیگری را فهمانند و آنچه آدمی را باید باو یاد دهند و او را به هوشیاری و خودداری از خویهای ناپاکیزه وادارند.
اینست فرهیخت. نه آنکه همچون امروز از کودکی سخنان پراکنده و پریشانِ این و آن را در دلها بیاکنند (3) ، و راست و دروغ و سودمند و زیانآور هرچه شنیدند بیاد گیرند ، و گیج و درمانده پا بمیان زندگی گزارند ، و از گام نخست به خودفروشی[=خودنمایی فزون] پردازند ، و آنچه یاد گرفتهاند با رنگهای دیگری پیاپی بیرون ریزند.
پابرگیها (بجز 2 ، همه از ویراینده) :
1ـ فرهیختن = تربیت کردن ـ فرهیخت = تربیت
2ـ گذشته از گفتارهای پیمان کتابهای «آیین» و «راه رستگاری» دیده شود.
3ـ آکندن = پر کردن
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 ٤٥ـ چگونه از خراسان بازگشتم (تکهی یک از دو)
آن تلگراف را زده ، چون پول هم نمیداشتیم از حاجی حسینآقاملک وامی گرفته ، آقا نصرالله را ببازپرس گزارده ، خود باتومبیلی نشستم و راه افتادم. در راه داستانهایی از شکستن اتومبیل و مانند آن رخ داد که نیاز بگفتن نیست.
روزی که به تهران رسیدم فردایش بوزارتخانه رفتم. معاون چون مرا دید چنین گفت : «ای آقا چه کردید. آقای وزیر بسیار عصبانیست». گفتم : من اگر در عدلیه ماندم آقای وزیر از من کینه جوید. من آمدهام که کنارهجویی خواهم. سپس گفتگوهای بسیاری بمیان آمد. گفتم : بهتر بودی آقای وزیر مرا شناختی و پس از آن چنان رفتاری کردی.
این کار من آوازهاش بسراسر عدلیه افتاده هر کسی سخنی میگفت. از همه بدتر رفتار پست برخی دوستان میبود که دل پر از رشک میداشتهاند و این هنگام فرصت یافته بنزدم میآمدند و با سخنانی دلهای خود را تهی میگردانیدند ، یکی با یک شیوهی دلسوزانه میگفت : «این چه کاری بود کردید؟ داور را با آن اقتدار دشمن خود گردانیدید». دیگری میپرسید : «حالا چه کار خواهید کرد؟».
گفتم : در این هنگام مرا آن میبایست که گردن به زورورزی داور نگزارم و خود را از خواری بیرون آورم که کردم ، اندیشهی کار را سپس خواهم کرد.
یک ماه بدینسان گذشت. نه وزارت عدلیه کنارهجویی مرا میپذیرفت و نه من به پارکه میرفتم. گاهی میاندیشیدم یکباره خود را از ادارهها کنار گیرم و در بازار بداد و ستد پردازم ولی دیدم سرمایه نمیدارم. گاهی میگفتم : از وزارت فرهنگ درخواست کنم و بدرس گفتن پردازم و بیادم میافتاد که از ترس داور نخواهند پذیرفت. سرانجام بآن شدم که بوکالت پردازم. اینبود دوباره نامهها نوشتم و فشار آوردم تا داور کنارهجویی مرا پذیرفت و جلو وکالت را نیز نگرفت.
در همان روزها تیمورتاش پیامی داده بود. بدیدنش رفتم. گفت : «چرا چنین شد؟!.» داستان را گفتم. گفت : «یک کار دیگر کنید. بیایید بحزب ایران نو ، شما را بمدعیالعمومی اسپهان فرستیم که به پشتیبانی حزب با ملایان نبرد کنید و آنها را بشکنید. این کار بزرگیست». گفتم : با آن رفتاری که از داور دیدهام خود را بپذیرفتن کار خرسند نمیتوانم گردانید. گفت : «کسی مثل شما هم وکالت میکند؟!.». گفتم : وکالت کرده زندگی خود را راه خواهم انداخت و با دلی آسوده کارهای دانشی خود را دنبال خواهم کرد.
این بود داستان بیرون آمدن من از عدلیه در بارِ نخست. وکالت که آغاز کردم نیک بود و بیش از داوری درآمد میداشتم. اینبود توانستم فرشها و کاچالهایی خرم و رنگی بخانهی خود دهم. این برای من فیروزی میبود که خود را از زیر بار زورورزی مردی همچون داور بیرون آورده بیکار هم نمانده بودم. به بدیهای وکالت تاب آورده آن را بهتر از زیردستی داور میشماردم. در آن روزها قانون رخت یکسان تازه گذشته بود. من از کسانی بودم که به پیشواز قانون رفته کلاه پهلوی بسر گزاردیم و رخت آن را که کت و شلوار همرنگ کلاه میبود پوشیدیم.
🔸 ٤٥ـ چگونه از خراسان بازگشتم (تکهی یک از دو)
آن تلگراف را زده ، چون پول هم نمیداشتیم از حاجی حسینآقاملک وامی گرفته ، آقا نصرالله را ببازپرس گزارده ، خود باتومبیلی نشستم و راه افتادم. در راه داستانهایی از شکستن اتومبیل و مانند آن رخ داد که نیاز بگفتن نیست.
روزی که به تهران رسیدم فردایش بوزارتخانه رفتم. معاون چون مرا دید چنین گفت : «ای آقا چه کردید. آقای وزیر بسیار عصبانیست». گفتم : من اگر در عدلیه ماندم آقای وزیر از من کینه جوید. من آمدهام که کنارهجویی خواهم. سپس گفتگوهای بسیاری بمیان آمد. گفتم : بهتر بودی آقای وزیر مرا شناختی و پس از آن چنان رفتاری کردی.
این کار من آوازهاش بسراسر عدلیه افتاده هر کسی سخنی میگفت. از همه بدتر رفتار پست برخی دوستان میبود که دل پر از رشک میداشتهاند و این هنگام فرصت یافته بنزدم میآمدند و با سخنانی دلهای خود را تهی میگردانیدند ، یکی با یک شیوهی دلسوزانه میگفت : «این چه کاری بود کردید؟ داور را با آن اقتدار دشمن خود گردانیدید». دیگری میپرسید : «حالا چه کار خواهید کرد؟».
گفتم : در این هنگام مرا آن میبایست که گردن به زورورزی داور نگزارم و خود را از خواری بیرون آورم که کردم ، اندیشهی کار را سپس خواهم کرد.
یک ماه بدینسان گذشت. نه وزارت عدلیه کنارهجویی مرا میپذیرفت و نه من به پارکه میرفتم. گاهی میاندیشیدم یکباره خود را از ادارهها کنار گیرم و در بازار بداد و ستد پردازم ولی دیدم سرمایه نمیدارم. گاهی میگفتم : از وزارت فرهنگ درخواست کنم و بدرس گفتن پردازم و بیادم میافتاد که از ترس داور نخواهند پذیرفت. سرانجام بآن شدم که بوکالت پردازم. اینبود دوباره نامهها نوشتم و فشار آوردم تا داور کنارهجویی مرا پذیرفت و جلو وکالت را نیز نگرفت.
در همان روزها تیمورتاش پیامی داده بود. بدیدنش رفتم. گفت : «چرا چنین شد؟!.» داستان را گفتم. گفت : «یک کار دیگر کنید. بیایید بحزب ایران نو ، شما را بمدعیالعمومی اسپهان فرستیم که به پشتیبانی حزب با ملایان نبرد کنید و آنها را بشکنید. این کار بزرگیست». گفتم : با آن رفتاری که از داور دیدهام خود را بپذیرفتن کار خرسند نمیتوانم گردانید. گفت : «کسی مثل شما هم وکالت میکند؟!.». گفتم : وکالت کرده زندگی خود را راه خواهم انداخت و با دلی آسوده کارهای دانشی خود را دنبال خواهم کرد.
این بود داستان بیرون آمدن من از عدلیه در بارِ نخست. وکالت که آغاز کردم نیک بود و بیش از داوری درآمد میداشتم. اینبود توانستم فرشها و کاچالهایی خرم و رنگی بخانهی خود دهم. این برای من فیروزی میبود که خود را از زیر بار زورورزی مردی همچون داور بیرون آورده بیکار هم نمانده بودم. به بدیهای وکالت تاب آورده آن را بهتر از زیردستی داور میشماردم. در آن روزها قانون رخت یکسان تازه گذشته بود. من از کسانی بودم که به پیشواز قانون رفته کلاه پهلوی بسر گزاردیم و رخت آن را که کت و شلوار همرنگ کلاه میبود پوشیدیم.
🔶 زیانهایی که از شیعیگری برمیخیزد
🔸 گفتارهایی از کتاب «بخوانند و داوری کنند» (تکهی سوم)
دوم : یک گمراهی بزرگی در شیعیگری آنست که پنداشتهاند خدا جهان را بپاس هستی «چهارده معصوم» آفریده. این خود گزافهی بیپاییست. خدا جهان را بپاس هستی کسی نیافریده. خدا بالاتر از آنست که با آفریدگان خود مهر ورزد. بزرگتر از اینست که همچون پادشاهان هوسمند «گرامی داشتگانی» برگزیند. چنین گفتهای از هر کسی سر زده بیدین و دروغگو میبوده و نزد خدا روسیاه خواهد بود.
بنیادگزار اسلام یک تن همچون دیگران میبود. خدایش برگزید و براهنماییش برانگیخت. برتریای که پیدا کرد از این راه بود و برتری دیگری نمیداشت. این دربارهی آن پاکمرد است که برانگیختهی خدا میبود ، چه رسد به نوادگانش که هیچکاره میبودند.
به هر حال این باور با همهی بیپاییش پایهای در كیش شیعی بوده است و از آن ، دو زیان بسیار بزرگی برخاسته : یكی آنكه شیعیان «كسانپرست» بودهاند. دیگری اینكه جز بزمان امامانشان و بداستانهای ایشان ارج ننهاده بزمان خود بیگانه شدهاند.
آنچه کسانپرستیست ، یک شیعی باید دلش پر از مهر امامان خود باشد و بهیچ چیزی ارج نگزارد. اگر شما نیک سنجید اینان به پیغمبر نیز آن ارج را نمیگزارند.
پیغمبر در چهل سالگی به پیغمبری رسیده آن هم بایستی پیاپی جبرائیل بیاید و برود و دستورها بیاورد. ولی امامان از کودکی امام میبودهاند و بیآنکه نیازمند جبرائیل باشند همه چیز را میدانستهاند. در یاوری بخدا و گردانیدن جهان نیز آن توانایی و کوشایی که از امامان و از «حضرت عباس» نمایانست از پیغمبر نمایان نمیباشد.
در اندیشهی یک شیعی گلهای باغ آفرش[=آفرینش] دوازده امام بودهاند و دیگران در برابر آنان دارای ارجی یا ارزشی نمیباشند و نخواهند بود. یک کسی هرچند كه نکوکار باشد و در راه خدا بکوششها پردازد و جانفشانیها کند بپایهی امامان نتواند رسید در جای خود ، که بپایهی سلمان و اباذر و مقداد نتواند رسید. نیکی را آنان دریافتهاند و جایی برای دیگران بازنمانده.
نیکان در جای خود ، که بَدان نیز چنینند. یک شیعی ، ستمکاری جز یزید و ابنزیاد و شمر نشناسد. چنگیز که آنهمه خونها ریخته ، تیمور که آن کشتارها را کرده ، صمدخان (1) که آن بدنهادیها را نموده ، هیچ یکی به پایگاه یزید یا شمر یا ابنزیاد نرسیده است و نتوانستی رسید. جایگاه ستمگری را یزید و ابنزیاد گرفتهاند و جا برای دیگران باز نمانده است. پس از هزاروسیصد سال هنوز به یزید «لعن» میخوانند ، ولی چنگیز و تیمور که آنهمه خونها ریختهاند نامی از آنان درمیان نمیباشد.
پابرگی از ویراینده :
1ـ صمدخان و بدنهادیها و سیاهکاریهای او را از کتاب «تاریخ هجده سالهی آذربایجان» میتوان شناخت.
🔸 گفتارهایی از کتاب «بخوانند و داوری کنند» (تکهی سوم)
دوم : یک گمراهی بزرگی در شیعیگری آنست که پنداشتهاند خدا جهان را بپاس هستی «چهارده معصوم» آفریده. این خود گزافهی بیپاییست. خدا جهان را بپاس هستی کسی نیافریده. خدا بالاتر از آنست که با آفریدگان خود مهر ورزد. بزرگتر از اینست که همچون پادشاهان هوسمند «گرامی داشتگانی» برگزیند. چنین گفتهای از هر کسی سر زده بیدین و دروغگو میبوده و نزد خدا روسیاه خواهد بود.
بنیادگزار اسلام یک تن همچون دیگران میبود. خدایش برگزید و براهنماییش برانگیخت. برتریای که پیدا کرد از این راه بود و برتری دیگری نمیداشت. این دربارهی آن پاکمرد است که برانگیختهی خدا میبود ، چه رسد به نوادگانش که هیچکاره میبودند.
به هر حال این باور با همهی بیپاییش پایهای در كیش شیعی بوده است و از آن ، دو زیان بسیار بزرگی برخاسته : یكی آنكه شیعیان «كسانپرست» بودهاند. دیگری اینكه جز بزمان امامانشان و بداستانهای ایشان ارج ننهاده بزمان خود بیگانه شدهاند.
آنچه کسانپرستیست ، یک شیعی باید دلش پر از مهر امامان خود باشد و بهیچ چیزی ارج نگزارد. اگر شما نیک سنجید اینان به پیغمبر نیز آن ارج را نمیگزارند.
پیغمبر در چهل سالگی به پیغمبری رسیده آن هم بایستی پیاپی جبرائیل بیاید و برود و دستورها بیاورد. ولی امامان از کودکی امام میبودهاند و بیآنکه نیازمند جبرائیل باشند همه چیز را میدانستهاند. در یاوری بخدا و گردانیدن جهان نیز آن توانایی و کوشایی که از امامان و از «حضرت عباس» نمایانست از پیغمبر نمایان نمیباشد.
در اندیشهی یک شیعی گلهای باغ آفرش[=آفرینش] دوازده امام بودهاند و دیگران در برابر آنان دارای ارجی یا ارزشی نمیباشند و نخواهند بود. یک کسی هرچند كه نکوکار باشد و در راه خدا بکوششها پردازد و جانفشانیها کند بپایهی امامان نتواند رسید در جای خود ، که بپایهی سلمان و اباذر و مقداد نتواند رسید. نیکی را آنان دریافتهاند و جایی برای دیگران بازنمانده.
نیکان در جای خود ، که بَدان نیز چنینند. یک شیعی ، ستمکاری جز یزید و ابنزیاد و شمر نشناسد. چنگیز که آنهمه خونها ریخته ، تیمور که آن کشتارها را کرده ، صمدخان (1) که آن بدنهادیها را نموده ، هیچ یکی به پایگاه یزید یا شمر یا ابنزیاد نرسیده است و نتوانستی رسید. جایگاه ستمگری را یزید و ابنزیاد گرفتهاند و جا برای دیگران باز نمانده است. پس از هزاروسیصد سال هنوز به یزید «لعن» میخوانند ، ولی چنگیز و تیمور که آنهمه خونها ریختهاند نامی از آنان درمیان نمیباشد.
پابرگی از ویراینده :
1ـ صمدخان و بدنهادیها و سیاهکاریهای او را از کتاب «تاریخ هجده سالهی آذربایجان» میتوان شناخت.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
گواه روشنی بر شرک شیعیان :
لافرق بینک و بینها الاّ انّهم عبادک.
مردک! خدایی که جهان را و هرچه درو هست آفریده کجا ، آن کسانی که بیاختیار به اینجهان آمده بیاختیار رفتهاند کجا؟! آیا آنها جز اینکه آفریده (بندهی) خدایند با خدا هیچ فرقی ندارند؟!
دهانهاتان شکسته باد ای نافهمان!
جاویدان خاموشی گیرید!
لافرق بینک و بینها الاّ انّهم عبادک.
مردک! خدایی که جهان را و هرچه درو هست آفریده کجا ، آن کسانی که بیاختیار به اینجهان آمده بیاختیار رفتهاند کجا؟! آیا آنها جز اینکه آفریده (بندهی) خدایند با خدا هیچ فرقی ندارند؟!
دهانهاتان شکسته باد ای نافهمان!
جاویدان خاموشی گیرید!
🔶 زبان ایرانی : 302
🔸 شمال ، جنوب ، مشرق ، مغرب (تکهی 3)
از نوشتههای طبری برمیآید که این چهار بخشی ایران پیش از زمان خسرو انوشروان بوده. چه او چون تخت نشستن خسرو را مینویسد میگوید بچهار پادوسپان که در چهار سمت ایران فرمانروا بودند نامه نوشته دستورها داد. هم طبری مینویسد که تا زمان خسرو انوشروان سپهبد ایران یک تن بود ولی خسرو سپاه را نیز بچهار بخش کرده و هر بخشی را با سپهبد جداگانه بیکی از آن چهار کوست بگماشت. از اینجاست که ما از زمان او در تاریخها بنامهایی از قبیل سپهبد خوراسان و سپهبد نیمروز و مانند اینها بسیار برمیخوریم.1
ولی فردوسی برخلاف نوشتههای طبری بخش کردن ایران را به چهار کوست (او «بهر» میخواند) به خسرو انوشروان نسبت داده و چهار بخش کردن سپاه را هم بنام خسرو پرویز مینگارد که از هر دو جهت با طبری اختلاف دارد. در داستان خسرو انوشروان میگوید :
بخش کردن انوشروان پادشاهی خود بچهار بهر
شهنشاه دانندگان را بخواند سخنهای گیتی سراسر براند
جهان را ببخشید بر چار بهر وزو نامزد کرد آباد شهر
نخستین خراسان ازو یاد کرد دل نامداران بدان شاد کرد
دگر بهره زو قم بد و اصفهان نهاد بزرگان و جای مهان
وزو بهره بد آذرآبادگان که بخشش نهادند آزادگان
وز ارمینیه تا در اردبیل بپیمود دانا خرد بوم گیل
سوم پارس و اهواز و مرز خزر ز خاور ورا بود تا باختر
چهارم عراق آمد و بوم روم چنین پادشاهی و آباد بوم.2
چنانکه میدانیم فردوسی شاهنامه را از روی خداینامه نظم کرده. گویا در آن کتاب دربارهی این چهار بخش کردن ایران آگاهی درستی نبوده و اینست که گفتههای شاعر ایرادها دارد و درست از عهدهی مطلب برنیامده. یکی از ایرادها آنکه نامهای خوراسان و خوربران و باختر و نیمروز را که نامهای پارسی چهار سوی جهان بوده و کوستها با آن نامها خوانده میشده یاد نکرده و کلمهی خراسان در بیت سوم مقصود از آن نام زمین است نه معنی مشرق. دوم آنکه ترتیبی را که خود ساسانیان برای شمردن چهار کوست داشتهاند و خوراسان را نخست و خاوران را دوم و باختر را سوم و نیمروز را چهارم میشماردند تغییر داده است. سوم آنکه خزر را که در شمال بوده و جزو ایران هم نبوده جزو جنوب شمرده و این اشتباه از فردوسی بسیار دور است.
اما بخش کردن خسرو پرویز سپاه را بچهار بخش. در این باره هم میگوید : (شعرها گزین میشود)
گزین کرد از ایران بسی نامدار جهاندیده و گرد و جنگی سوار
جهان را ببخشید بر چار بهر یکایک همه نامزد کرد شهر
از آن نامداران ده و دوهزار سواران هشیار و خنجرگزار
فرستاد خسرو سوی مرز روم نگهبان آن فرخ آباد بوم
هم از نامداران ده و دو هزار گزین کرد از ایران نبردهسوار
بدان تا سوی زابلستان شوند به بوم سیه از گلستان شوند
ز لشکر ده و ده هزار دیگر دلاور بزرگان پرخاشخر
بخواند و بسی پندها دادشان براه آلانان فرستادشان
بایشان سپرد آن در باختر بدان تا نباشد ز دشمن گذر
ده و دو هزار دیگر برگزید ز مردان جنگی چنان چون سزید
بسوی خراسان فرستادشان بسی پند و اندرزها دادشان3
در اینجا نیز نامهای خوراسان و خوربران و باختر و نیمروز را یاد نمیکند. شگفتتر آنکه دربند را «در باختر» میخواند و بیشک باختر در این کلمه بمعنی شمال است زیرا دربند در شمال ایران بود و هست. ولی یقین است که خود فردوسی ملتفت این معنی آن کلمه نبوده است. بهرحال نوشتههای طبری از هر بابت بر گفتههای فردوسی برتری دارد.4
1ـ فرخ هرمز که آزرمیدخت را خواستگاری کرد و بسزای این آرزو بدست کسان آزرمیدخت کشته گردید سپهبد خراسان بوده و پسر او رستم که آزرمیدخت را از پادشاهی برداشت و سپهسالار جنگ قادسیه هم او بوده نیز سپهبدی خراسان داشته است. نیز در همان زمان آذرجشنس نامی سپهبد نیمروز بوده است.
2ـ شاهنامهی خاور ، جلد 4 ، ص 378 و 372.
3ـ شاهنامهی خاور ، ص 214 و 215.
4ـ مهنامهی پیمان ، سال یکم آذرماه 1312 ، شمارهی یکم ـ و
🔸 شمال ، جنوب ، مشرق ، مغرب (تکهی 3)
از نوشتههای طبری برمیآید که این چهار بخشی ایران پیش از زمان خسرو انوشروان بوده. چه او چون تخت نشستن خسرو را مینویسد میگوید بچهار پادوسپان که در چهار سمت ایران فرمانروا بودند نامه نوشته دستورها داد. هم طبری مینویسد که تا زمان خسرو انوشروان سپهبد ایران یک تن بود ولی خسرو سپاه را نیز بچهار بخش کرده و هر بخشی را با سپهبد جداگانه بیکی از آن چهار کوست بگماشت. از اینجاست که ما از زمان او در تاریخها بنامهایی از قبیل سپهبد خوراسان و سپهبد نیمروز و مانند اینها بسیار برمیخوریم.1
ولی فردوسی برخلاف نوشتههای طبری بخش کردن ایران را به چهار کوست (او «بهر» میخواند) به خسرو انوشروان نسبت داده و چهار بخش کردن سپاه را هم بنام خسرو پرویز مینگارد که از هر دو جهت با طبری اختلاف دارد. در داستان خسرو انوشروان میگوید :
بخش کردن انوشروان پادشاهی خود بچهار بهر
شهنشاه دانندگان را بخواند سخنهای گیتی سراسر براند
جهان را ببخشید بر چار بهر وزو نامزد کرد آباد شهر
نخستین خراسان ازو یاد کرد دل نامداران بدان شاد کرد
دگر بهره زو قم بد و اصفهان نهاد بزرگان و جای مهان
وزو بهره بد آذرآبادگان که بخشش نهادند آزادگان
وز ارمینیه تا در اردبیل بپیمود دانا خرد بوم گیل
سوم پارس و اهواز و مرز خزر ز خاور ورا بود تا باختر
چهارم عراق آمد و بوم روم چنین پادشاهی و آباد بوم.2
چنانکه میدانیم فردوسی شاهنامه را از روی خداینامه نظم کرده. گویا در آن کتاب دربارهی این چهار بخش کردن ایران آگاهی درستی نبوده و اینست که گفتههای شاعر ایرادها دارد و درست از عهدهی مطلب برنیامده. یکی از ایرادها آنکه نامهای خوراسان و خوربران و باختر و نیمروز را که نامهای پارسی چهار سوی جهان بوده و کوستها با آن نامها خوانده میشده یاد نکرده و کلمهی خراسان در بیت سوم مقصود از آن نام زمین است نه معنی مشرق. دوم آنکه ترتیبی را که خود ساسانیان برای شمردن چهار کوست داشتهاند و خوراسان را نخست و خاوران را دوم و باختر را سوم و نیمروز را چهارم میشماردند تغییر داده است. سوم آنکه خزر را که در شمال بوده و جزو ایران هم نبوده جزو جنوب شمرده و این اشتباه از فردوسی بسیار دور است.
اما بخش کردن خسرو پرویز سپاه را بچهار بخش. در این باره هم میگوید : (شعرها گزین میشود)
گزین کرد از ایران بسی نامدار جهاندیده و گرد و جنگی سوار
جهان را ببخشید بر چار بهر یکایک همه نامزد کرد شهر
از آن نامداران ده و دوهزار سواران هشیار و خنجرگزار
فرستاد خسرو سوی مرز روم نگهبان آن فرخ آباد بوم
هم از نامداران ده و دو هزار گزین کرد از ایران نبردهسوار
بدان تا سوی زابلستان شوند به بوم سیه از گلستان شوند
ز لشکر ده و ده هزار دیگر دلاور بزرگان پرخاشخر
بخواند و بسی پندها دادشان براه آلانان فرستادشان
بایشان سپرد آن در باختر بدان تا نباشد ز دشمن گذر
ده و دو هزار دیگر برگزید ز مردان جنگی چنان چون سزید
بسوی خراسان فرستادشان بسی پند و اندرزها دادشان3
در اینجا نیز نامهای خوراسان و خوربران و باختر و نیمروز را یاد نمیکند. شگفتتر آنکه دربند را «در باختر» میخواند و بیشک باختر در این کلمه بمعنی شمال است زیرا دربند در شمال ایران بود و هست. ولی یقین است که خود فردوسی ملتفت این معنی آن کلمه نبوده است. بهرحال نوشتههای طبری از هر بابت بر گفتههای فردوسی برتری دارد.4
1ـ فرخ هرمز که آزرمیدخت را خواستگاری کرد و بسزای این آرزو بدست کسان آزرمیدخت کشته گردید سپهبد خراسان بوده و پسر او رستم که آزرمیدخت را از پادشاهی برداشت و سپهسالار جنگ قادسیه هم او بوده نیز سپهبدی خراسان داشته است. نیز در همان زمان آذرجشنس نامی سپهبد نیمروز بوده است.
2ـ شاهنامهی خاور ، جلد 4 ، ص 378 و 372.
3ـ شاهنامهی خاور ، ص 214 و 215.
4ـ مهنامهی پیمان ، سال یکم آذرماه 1312 ، شمارهی یکم ـ و
🔶 دردها و درمانها - بخش 3 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 19ـ خویهای پاک ـ تکهی 15
2ـ سود و زیان خویهای نیک و بد را شناختن : بیشتر مردم زیان خویهای ناستوده را ـ چندان که هست ـ نمیدانند. هر یکی چیزهایی را شنیدهاند و بر زبان میدارند ولی از راستی بسیار دورند. گام دوم در راه نیرومندی روانها اینست که آنان را از زیان خویهای ناستوده نیک آگاه گردانند.
گرفتاریهای آدمیان بیش از همه از رهگذر خویهای ناستوده است. آنچه آدمیان را بجان همدیگر انداخته خودخواهی و خشم و کینه و رشک است ، آنچه زندگی را پر از پستیها و بلندیهای بیاندازه گردانیده آز است. آنچه ستم و دغلکاری را پیشرفت داده دروغ و دوروییست. همچنین دیگر خویها که هر کدام سختیهای دیگری را در زندگی پدید آورده. من یکی از نتیجههایی را که از ستودگی خویها توان برداشت در اینجا بازمینمایم :
ما اگر چنین انگاریم که یک دسته مردمی از این خیمها خود را بپیرایند و باهم براستی و درستی و نیکوکاری راه روند آنان روزانه بیش از یک ساعت بکوشش نیاز نخواهند داشت و ساعتهای دیگر همه بآسایش و خوشی بسر خواهند برد. آری آدمیان باید بکوشند و دربایستهای زندگی را آماده سازند. ولی این کوشش روزانه بیش از یک ساعت نیست. اینکه اکنون آدمیان اینهمه گرفتار رنج و کوششند جز نتیجهی آز و رشک و خودخواهی و دروغ و نیرنگ نیست. هر کسی آزمندانه میخواهد بر دیگران بیشی جوید ، و یا رشکبرانه میخواهد بستودگیهای دیگران پشت پا زند. و یا ستمگرانه میخواهد همه را زبون خود سازد ـ از اینرو کشاکش پدید میآید و این رنجها پیدا میشود.
در یک توده هرچه خویها ستودهتر ، آسایش و خوشی مردم بیشتر است ـ اگر همهی مردم با خویهای ستوده راه روند در جهان آسایش و خرّمی هرچه فزونتر خواهد بود.
اگر کسانی در تاریخ جستجو کنند در هر تودهای چون خویهای ستوده ـ از جانفشانی و درستکاری و دلیری و مانند اینها ـ رواج داشته آن توده سرفراز زیسته و در تاریخ نام بزرگی از خود بازگزارده. ولی سپس چون آن خویها را از دست داده سرافکنده شده و کمکم رو بنابودی نهاده است. گذشته از آسایش و خرّمی ، آزادی و سرفرازی تودهها نیز جز در سایهی خویهای ستوده نتواند بود.
اینها فلسفه نیست. سخنهای ناسنجیده نیست. چیزهاییست که آزموده شده و از استوارترین آگاهیها بشمار است. در کتابهای باستان که از ایران در زمان هخامنشی گفتگو میدارند از ستودهخویی ایرانیان سخن رانده میگویند : «هیچگاه دروغ نگفتندی». ما این را بآسانی توانیم پذیرفت. زیرا کشوری بآن پهناوری که هخامنشیان را میبود و از کنار سیحون تا کنار دانوب کشیده میشد و ایرانیان بر چندین مردم از کلدانی و آسوری و عیلامی و مصری و ماکدونی و تیرههای گوناگون سوریا و آسیای کوچک فرمان میراندند چنین فرمانروایی را جز در سایهی خویهای ستودهی گرانبها نگاه نتوانستندی داشت.
شما ببینید : هنگامی که خشایارشا یا کنبوجیا در همدان مینشست و جانشینی ازو در سارد پایتخت آسیای کوچک ، و دیگری در بلخ کرسی خراسان فرمان میراند اگر ایرانیان مردم بخرد و پاکدرون نبودندی و هر کسی سرفرازی خود را در سرفرازی کشور و توده ندانستندی آن فرمانروای سارد خودخواهانه و نمکناشناسانه بنافرمانی برخاستی ، و خشایار یا کنبوجیا که آهنگ او کردی و از چندین ماهه راه لشکر بر سر او بردی از اینسوی فرمانروای بلخ نافرمانی نمودی ، و بدینسان کارها بر پادشاه شوریدی و رشته از هم گسیختی. چیزیست بسیار روشن : نگهداری چنان کشور بزرگی جز در سایهی ستودهخویی ایرانیان نتوانستی بود.
🔸 19ـ خویهای پاک ـ تکهی 15
2ـ سود و زیان خویهای نیک و بد را شناختن : بیشتر مردم زیان خویهای ناستوده را ـ چندان که هست ـ نمیدانند. هر یکی چیزهایی را شنیدهاند و بر زبان میدارند ولی از راستی بسیار دورند. گام دوم در راه نیرومندی روانها اینست که آنان را از زیان خویهای ناستوده نیک آگاه گردانند.
گرفتاریهای آدمیان بیش از همه از رهگذر خویهای ناستوده است. آنچه آدمیان را بجان همدیگر انداخته خودخواهی و خشم و کینه و رشک است ، آنچه زندگی را پر از پستیها و بلندیهای بیاندازه گردانیده آز است. آنچه ستم و دغلکاری را پیشرفت داده دروغ و دوروییست. همچنین دیگر خویها که هر کدام سختیهای دیگری را در زندگی پدید آورده. من یکی از نتیجههایی را که از ستودگی خویها توان برداشت در اینجا بازمینمایم :
ما اگر چنین انگاریم که یک دسته مردمی از این خیمها خود را بپیرایند و باهم براستی و درستی و نیکوکاری راه روند آنان روزانه بیش از یک ساعت بکوشش نیاز نخواهند داشت و ساعتهای دیگر همه بآسایش و خوشی بسر خواهند برد. آری آدمیان باید بکوشند و دربایستهای زندگی را آماده سازند. ولی این کوشش روزانه بیش از یک ساعت نیست. اینکه اکنون آدمیان اینهمه گرفتار رنج و کوششند جز نتیجهی آز و رشک و خودخواهی و دروغ و نیرنگ نیست. هر کسی آزمندانه میخواهد بر دیگران بیشی جوید ، و یا رشکبرانه میخواهد بستودگیهای دیگران پشت پا زند. و یا ستمگرانه میخواهد همه را زبون خود سازد ـ از اینرو کشاکش پدید میآید و این رنجها پیدا میشود.
در یک توده هرچه خویها ستودهتر ، آسایش و خوشی مردم بیشتر است ـ اگر همهی مردم با خویهای ستوده راه روند در جهان آسایش و خرّمی هرچه فزونتر خواهد بود.
اگر کسانی در تاریخ جستجو کنند در هر تودهای چون خویهای ستوده ـ از جانفشانی و درستکاری و دلیری و مانند اینها ـ رواج داشته آن توده سرفراز زیسته و در تاریخ نام بزرگی از خود بازگزارده. ولی سپس چون آن خویها را از دست داده سرافکنده شده و کمکم رو بنابودی نهاده است. گذشته از آسایش و خرّمی ، آزادی و سرفرازی تودهها نیز جز در سایهی خویهای ستوده نتواند بود.
اینها فلسفه نیست. سخنهای ناسنجیده نیست. چیزهاییست که آزموده شده و از استوارترین آگاهیها بشمار است. در کتابهای باستان که از ایران در زمان هخامنشی گفتگو میدارند از ستودهخویی ایرانیان سخن رانده میگویند : «هیچگاه دروغ نگفتندی». ما این را بآسانی توانیم پذیرفت. زیرا کشوری بآن پهناوری که هخامنشیان را میبود و از کنار سیحون تا کنار دانوب کشیده میشد و ایرانیان بر چندین مردم از کلدانی و آسوری و عیلامی و مصری و ماکدونی و تیرههای گوناگون سوریا و آسیای کوچک فرمان میراندند چنین فرمانروایی را جز در سایهی خویهای ستودهی گرانبها نگاه نتوانستندی داشت.
شما ببینید : هنگامی که خشایارشا یا کنبوجیا در همدان مینشست و جانشینی ازو در سارد پایتخت آسیای کوچک ، و دیگری در بلخ کرسی خراسان فرمان میراند اگر ایرانیان مردم بخرد و پاکدرون نبودندی و هر کسی سرفرازی خود را در سرفرازی کشور و توده ندانستندی آن فرمانروای سارد خودخواهانه و نمکناشناسانه بنافرمانی برخاستی ، و خشایار یا کنبوجیا که آهنگ او کردی و از چندین ماهه راه لشکر بر سر او بردی از اینسوی فرمانروای بلخ نافرمانی نمودی ، و بدینسان کارها بر پادشاه شوریدی و رشته از هم گسیختی. چیزیست بسیار روشن : نگهداری چنان کشور بزرگی جز در سایهی ستودهخویی ایرانیان نتوانستی بود.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 ٤٥ـ چگونه از خراسان بازگشتم (تکهی دو از دو)
این داستان چون شنیدنیست یاد میکنم. در همان زمان روزی در کتابخانهی مجلس کار میداشتم ، روانهی آنجا گردیدم. در آن روزها یک دسته از کارمندان عدلیهی پیش ، از داوران و دیگران ، که کاری به ایشان داده نشده در بهارستان بست مینشستند که یکی از آنان همان ملا باقر (ملا باقر بیدانش و دزد) میبود. من همانکه از در رسیدم این ملا ناگهان جلو مرا گرفت و چشمهای خود بروی من دوخته چنین گفت : «بهتر بود رعایت دین میکردید و این رخت را نمیپوشیدید». این جملهها را با لحنی که کینهجویی و سرزنش از آن میبارید بزبان آورد و من چندان برآشفتم و بتکان آمدم که خودداری نتوانستم و کسانی را از قاضیان که در آن نزدیکی میایستادند آواز دادم : «ای فلان ، ای فلان ، ای فلان ، بیایید ، بیایید که ملا باقر دم از دین میزند».
قاضیان به آواز من نزدیک آمدند و چون از چگونگی آگاه شدند برخی به او ریشخند کردند و برخی نکوهش گفتند و برخی بمن دلداری داده بحال خودم بازگردانیدند.
باز در همان روزها بخواندن زبان ارمنی پرداختم. در رشتههایی که دنبال کرده بودم ـ از تاریخ و زبانشناسی ـ خود را نیازمند دانستن آن زبان میدیدم. بویژه تاریخ و زبان آذربایجان که از هر باره بستگی بتاریخ و زبان ارمنستان میداشت.
ولی زبان ارمنی دو تاست : یکی کهن (یا کراپار) (1) و دیگری نو (یا اشخاراپار) (2). هر دوی آنها دشوار است. من نیاز بیشتر به کراپار میداشتم که دشوارتر میباشد. رویهمرفته درس زبان خواندن مردی سیوهفت ساله ، آن هم با داشتن فرزندان و پیشه ، خود کار دشواری میبود ، چه رسد بآنکه زبان دشوار ارمنی را بخواند. لیکن من چون تشنه میبودم و با خواهش و آرزو آن را پی میکردم بسیار آسان میافتاد و بجای رنج لذت مییافتم. دو روز در هفته که بارون هایراپتِ آموزگار میآمدی من آنها را از روزهای خوشی خود میشماردم. کمکم با بارون دوستی پیدا کردیم. این مرد افتاده و پاکدل که جز شاعری آلودگی نمیداشت ، همنشینی با او برای من سراپا خوشی میبود. بیشتر شبها را خواهش میکردم که بماند و با خوشیهای بسیار باهم شام میخوردیمی و در آن میان درس را فراموش نساخته ، چه درمیان گفتگو و چه درمیان شوخیها ، جملههای ارمنی بکار میبردیمی. بدینسان خواندن زبان ارمنی نه تنها مرا فرسوده نمیگردانید از فرسودگی بیرون میآورد. دو سال با بارون هایراپت این حال را میداشتیم.
باز در همان روزها به «کارنامهی اردشیر بابکان» پرداخته آن را از پهلوی بخط فارسی برمیگردانیدم و معنایش مینوشتم که سپس بچاپ رسید.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ Grabar یا Krapar
2ـ Ashkharhabar
🔸 ٤٥ـ چگونه از خراسان بازگشتم (تکهی دو از دو)
این داستان چون شنیدنیست یاد میکنم. در همان زمان روزی در کتابخانهی مجلس کار میداشتم ، روانهی آنجا گردیدم. در آن روزها یک دسته از کارمندان عدلیهی پیش ، از داوران و دیگران ، که کاری به ایشان داده نشده در بهارستان بست مینشستند که یکی از آنان همان ملا باقر (ملا باقر بیدانش و دزد) میبود. من همانکه از در رسیدم این ملا ناگهان جلو مرا گرفت و چشمهای خود بروی من دوخته چنین گفت : «بهتر بود رعایت دین میکردید و این رخت را نمیپوشیدید». این جملهها را با لحنی که کینهجویی و سرزنش از آن میبارید بزبان آورد و من چندان برآشفتم و بتکان آمدم که خودداری نتوانستم و کسانی را از قاضیان که در آن نزدیکی میایستادند آواز دادم : «ای فلان ، ای فلان ، ای فلان ، بیایید ، بیایید که ملا باقر دم از دین میزند».
قاضیان به آواز من نزدیک آمدند و چون از چگونگی آگاه شدند برخی به او ریشخند کردند و برخی نکوهش گفتند و برخی بمن دلداری داده بحال خودم بازگردانیدند.
باز در همان روزها بخواندن زبان ارمنی پرداختم. در رشتههایی که دنبال کرده بودم ـ از تاریخ و زبانشناسی ـ خود را نیازمند دانستن آن زبان میدیدم. بویژه تاریخ و زبان آذربایجان که از هر باره بستگی بتاریخ و زبان ارمنستان میداشت.
ولی زبان ارمنی دو تاست : یکی کهن (یا کراپار) (1) و دیگری نو (یا اشخاراپار) (2). هر دوی آنها دشوار است. من نیاز بیشتر به کراپار میداشتم که دشوارتر میباشد. رویهمرفته درس زبان خواندن مردی سیوهفت ساله ، آن هم با داشتن فرزندان و پیشه ، خود کار دشواری میبود ، چه رسد بآنکه زبان دشوار ارمنی را بخواند. لیکن من چون تشنه میبودم و با خواهش و آرزو آن را پی میکردم بسیار آسان میافتاد و بجای رنج لذت مییافتم. دو روز در هفته که بارون هایراپتِ آموزگار میآمدی من آنها را از روزهای خوشی خود میشماردم. کمکم با بارون دوستی پیدا کردیم. این مرد افتاده و پاکدل که جز شاعری آلودگی نمیداشت ، همنشینی با او برای من سراپا خوشی میبود. بیشتر شبها را خواهش میکردم که بماند و با خوشیهای بسیار باهم شام میخوردیمی و در آن میان درس را فراموش نساخته ، چه درمیان گفتگو و چه درمیان شوخیها ، جملههای ارمنی بکار میبردیمی. بدینسان خواندن زبان ارمنی نه تنها مرا فرسوده نمیگردانید از فرسودگی بیرون میآورد. دو سال با بارون هایراپت این حال را میداشتیم.
باز در همان روزها به «کارنامهی اردشیر بابکان» پرداخته آن را از پهلوی بخط فارسی برمیگردانیدم و معنایش مینوشتم که سپس بچاپ رسید.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ Grabar یا Krapar
2ـ Ashkharhabar
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
🔶 زیانهایی که از شیعیگری برمیخیزد
🔸 گفتارهایی از کتاب «بخوانند و داوری کنند» (تکهی چهارم)
یک شیعی باید از هر چیزی ستایشی برای امامان خود ، و یا نکوهشی برای دشمنان ایشان پدید آورد و هیچ فرصتی را در این باره از دست ندهد. این بایای شیعیگری اوست. مثلاً ابوبکر چون خلیفه شده و بمنبر رفته و پاکدلانه بمردم چنین گفته : «وَلَّیتُکُمْ وَلَسْتُ بِخَیرٍ مِنْکُمْ» ، (من سررشتهدارتان گردیدم در حالی که بهتر از شما نمیباشم) ، شیعی باید فرصت از دست ندهد و بآن گفتهی ابوبکر «وَ عَلِی فِیکُم» (1) بیفزاید تا دانسته گردد که ابوبکر با همهی دشمنی که با علی میداشت به بزرگتری و برتری او میخَستُوید (2) و این بپاس جایگاه او بوده که گفته : «من بهتر از شما نمیباشم».
یک جملهای در کتابهاست : خدا به پیغمبر اسلام گفته : «لَو لاَكَ لَمَا خَلَقتُ الأَفْلاَكَ» ، (اگر تو نبودی این چرخها را نیافریدمی) این جمله غلطست و همانا (3) آن را یکی از ایرانیان عربیدان ساخته است. در عربی باید گفت : «لولا انت ...». «لولاک» غلط است و جز بنام «سجعسازی» با افلاک آورده نشده. چنین جملهی دروغ و غلطی ، شیعه آن را نیز بحال خود نگزارده و بآن نیز افزوده : «ولو لاَ عَلِی لَمَا خَلَقْتُكَ» ، (و اگر علی نبودی تو را هم نیافریدمی).
چنانکه گفتیم در این باره بآیههای قرآن نیز دست برده و هر کجا که زمینهای دیدهاند بآنها افزودهاند.
هر تکانی که در جهان پیش آید و هر داستان بزرگی که رخ دهد شیعی باید بگردد و حدیثی پیدا کند تا نشان دهد که امامان آن را از پیش آگاهی دادهاند. این بایای شیعیگری اوست.
در سالهای اخیر که دانشهای اروپایی در ایران رواج یافت ، ملایان شیعه تنها بهرهای که از آن دانشها بردند این بود که بگردند و حدیثهایی پیدا کنند و آنها را به رخ جهانیان کِشند و چنین گویند : «این را فلان امام آگاهی داده».
بنوشتهی هبةالدین (وزیر فرهنگ عراق) ستارهشناسی نوین تازگی نمیدارد و همهی آنها در آیههای قرآن فهمانیده شده و در حدیثها یادش رفته است.
بنوشتهی خالصیزاده (4) «نیروی کشش» (یا قوهی جاذبه) را امامان میدانستهاند و در گفتههایشان بازنمودهاند ، و بسیار دور از دادگریست که اروپاییان آن را از نیوتن انگلیسی نوشتهاند.
در این ده سال که ما بکوشش برخاستهایم (5) و سخنانی در زمینهی زندگانی مینویسیم ، در سالهای نخست بسیاری از طلبهها و دیگران میآمدند و چنین میگفتند : «اینها که در حدیثها هم هست. شما چرا حدیث ذکر نمیکنید که مردم هم زودتر بپذیرند». سپس چون از ما نومید شدند خودشان بکار پرداختند. بدینسان که ما هرچه نوشتیم آنان کتابها را گردیده از میان صد حدیثِ بیمعنی یکی را ، که بیش یا کم ، مانندگی بگفتههای ما میداشت پیدا کرده به رخ ما میکشیدند.
مثلاً ما که در زمینهی خِرَد ، هم با کیشها و هم با صوفیگری و خراباتیگری ، و هم با روانشناسی نوین در چَخِش میبودیم و در برابر همهی آنها گفتههای خود را با دلیلهای استوار روشن میگردانیدیم ، آنان حدیثی را به رخ ما میکشیدند : «خدا چون خرد را آفرید باو گفت جلو بیا ، آمد. گفت پس برو ، رفت. گفت با تُست که کیفر خواهم داد ، با تُست که پاداش خواهم داد».
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ معنی : در حالی که علی درمیان شماست.
2ـ خستویدن (همچون برگزیدن) = اقرار كردن
3ـ همانا = «چنین پیداست»
4ـ یکی از آخوندهای ایرانیتبار در عراق بود که انگلیسیان او را از آنجا بیرون راندند. اندکی پس از آمدنش بایران در برابر جنبش جمهوریخواهی رضاشاه به مخالفت برخاست. به این کتاب نیز ایرادی نوشته که در گفتار پایانی آمده.
5ـ کسروی آغاز کوششهایش را از سال 1312میشمارد ـ سالی که مهنامهی پیمان را بنیاد گزارد.
🔸 گفتارهایی از کتاب «بخوانند و داوری کنند» (تکهی چهارم)
یک شیعی باید از هر چیزی ستایشی برای امامان خود ، و یا نکوهشی برای دشمنان ایشان پدید آورد و هیچ فرصتی را در این باره از دست ندهد. این بایای شیعیگری اوست. مثلاً ابوبکر چون خلیفه شده و بمنبر رفته و پاکدلانه بمردم چنین گفته : «وَلَّیتُکُمْ وَلَسْتُ بِخَیرٍ مِنْکُمْ» ، (من سررشتهدارتان گردیدم در حالی که بهتر از شما نمیباشم) ، شیعی باید فرصت از دست ندهد و بآن گفتهی ابوبکر «وَ عَلِی فِیکُم» (1) بیفزاید تا دانسته گردد که ابوبکر با همهی دشمنی که با علی میداشت به بزرگتری و برتری او میخَستُوید (2) و این بپاس جایگاه او بوده که گفته : «من بهتر از شما نمیباشم».
یک جملهای در کتابهاست : خدا به پیغمبر اسلام گفته : «لَو لاَكَ لَمَا خَلَقتُ الأَفْلاَكَ» ، (اگر تو نبودی این چرخها را نیافریدمی) این جمله غلطست و همانا (3) آن را یکی از ایرانیان عربیدان ساخته است. در عربی باید گفت : «لولا انت ...». «لولاک» غلط است و جز بنام «سجعسازی» با افلاک آورده نشده. چنین جملهی دروغ و غلطی ، شیعه آن را نیز بحال خود نگزارده و بآن نیز افزوده : «ولو لاَ عَلِی لَمَا خَلَقْتُكَ» ، (و اگر علی نبودی تو را هم نیافریدمی).
چنانکه گفتیم در این باره بآیههای قرآن نیز دست برده و هر کجا که زمینهای دیدهاند بآنها افزودهاند.
هر تکانی که در جهان پیش آید و هر داستان بزرگی که رخ دهد شیعی باید بگردد و حدیثی پیدا کند تا نشان دهد که امامان آن را از پیش آگاهی دادهاند. این بایای شیعیگری اوست.
در سالهای اخیر که دانشهای اروپایی در ایران رواج یافت ، ملایان شیعه تنها بهرهای که از آن دانشها بردند این بود که بگردند و حدیثهایی پیدا کنند و آنها را به رخ جهانیان کِشند و چنین گویند : «این را فلان امام آگاهی داده».
بنوشتهی هبةالدین (وزیر فرهنگ عراق) ستارهشناسی نوین تازگی نمیدارد و همهی آنها در آیههای قرآن فهمانیده شده و در حدیثها یادش رفته است.
بنوشتهی خالصیزاده (4) «نیروی کشش» (یا قوهی جاذبه) را امامان میدانستهاند و در گفتههایشان بازنمودهاند ، و بسیار دور از دادگریست که اروپاییان آن را از نیوتن انگلیسی نوشتهاند.
در این ده سال که ما بکوشش برخاستهایم (5) و سخنانی در زمینهی زندگانی مینویسیم ، در سالهای نخست بسیاری از طلبهها و دیگران میآمدند و چنین میگفتند : «اینها که در حدیثها هم هست. شما چرا حدیث ذکر نمیکنید که مردم هم زودتر بپذیرند». سپس چون از ما نومید شدند خودشان بکار پرداختند. بدینسان که ما هرچه نوشتیم آنان کتابها را گردیده از میان صد حدیثِ بیمعنی یکی را ، که بیش یا کم ، مانندگی بگفتههای ما میداشت پیدا کرده به رخ ما میکشیدند.
مثلاً ما که در زمینهی خِرَد ، هم با کیشها و هم با صوفیگری و خراباتیگری ، و هم با روانشناسی نوین در چَخِش میبودیم و در برابر همهی آنها گفتههای خود را با دلیلهای استوار روشن میگردانیدیم ، آنان حدیثی را به رخ ما میکشیدند : «خدا چون خرد را آفرید باو گفت جلو بیا ، آمد. گفت پس برو ، رفت. گفت با تُست که کیفر خواهم داد ، با تُست که پاداش خواهم داد».
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ معنی : در حالی که علی درمیان شماست.
2ـ خستویدن (همچون برگزیدن) = اقرار كردن
3ـ همانا = «چنین پیداست»
4ـ یکی از آخوندهای ایرانیتبار در عراق بود که انگلیسیان او را از آنجا بیرون راندند. اندکی پس از آمدنش بایران در برابر جنبش جمهوریخواهی رضاشاه به مخالفت برخاست. به این کتاب نیز ایرادی نوشته که در گفتار پایانی آمده.
5ـ کسروی آغاز کوششهایش را از سال 1312میشمارد ـ سالی که مهنامهی پیمان را بنیاد گزارد.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔸یکی از نافهمیهای ملایان که ثبت تاریخ شده است
سعیدی : ما این حرم مقدس را دارالشفا میدانیم. ...
جام زهر را در کلیپ زیر مینوشد 👇👇
سعیدی : ما این حرم مقدس را دارالشفا میدانیم. ...
جام زهر را در کلیپ زیر مینوشد 👇👇
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔸دربارهی سعیدی سرپرست بارگاه معصومهي قم :
بیاد بیاوریم نافهمیهای دستاربندان را.
بیاد بیاوریم که با همهی نادانی مدعی پیشوایی مردم هستند.
این شیخک بجای آنکه از خرد خود پیروی کند و برای گرفتن چنین تصمیمهایی دستورهای پزشکان را راهنما گیرد ، دست بدامن «مراجع» میشود : مکارم شیرازی ، نوری همدانی و صافی گلپایگانی که هر یک همچون خود اویند.
اینها بزبان حال میگویند : ما که فهم و خرد نداریم ، پس به هرچه «مراجع» بگویند گردن میگزاریم.
امیدمندیم انبوه مردم پی به نافهمی اینان بردهاند. دانستهاند به کسانی که چنین درمانده و بیچارهاند نمیرسد راهنمای مردم باشند.
بیاد بیاوریم نافهمیهای دستاربندان را.
بیاد بیاوریم که با همهی نادانی مدعی پیشوایی مردم هستند.
این شیخک بجای آنکه از خرد خود پیروی کند و برای گرفتن چنین تصمیمهایی دستورهای پزشکان را راهنما گیرد ، دست بدامن «مراجع» میشود : مکارم شیرازی ، نوری همدانی و صافی گلپایگانی که هر یک همچون خود اویند.
اینها بزبان حال میگویند : ما که فهم و خرد نداریم ، پس به هرچه «مراجع» بگویند گردن میگزاریم.
امیدمندیم انبوه مردم پی به نافهمی اینان بردهاند. دانستهاند به کسانی که چنین درمانده و بیچارهاند نمیرسد راهنمای مردم باشند.