این خود جُستار[=مبحث] بسیار مهمیست که آدمی دارای دو سرشت جانی و روانیست. و یک گام بزرگ در راه نیکی جهان اینست که روانها نیرومند گردد و زندگانی آدمیان از روی خواهشها و دریافتهای این سرشت باشد. ما این جُستار را در جاهای دیگر بتفصیل بازنمودهایم. (1) در اینجا مقصود آنست که کوششهای مسیح در همین زمینهی نیرومندی روانها بوده.
از همان انجیلها این اندازه پدیدار است.
پابرگی :
1ـ کتابهای «ورجاوندْبنیاد» بخش یکم ، «در پیرامون روان»
از همان انجیلها این اندازه پدیدار است.
پابرگی :
1ـ کتابهای «ورجاوندْبنیاد» بخش یکم ، «در پیرامون روان»
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 5 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 بیماریها تکهی 5
بدتر از اینها آنکه کسانی نگارشهای ما را دستاویز دیگری برای خودنمایی میپندارند و آنها را گرفته و برنگ دیگری انداخته گفتار مینگارند و یا بر سر منبرها سخن میرانند. (1) این بتازگی رخ داده که جوانی نزد من آمده میگوید : «گفتاری نوشته بودم فلان نامهنویس (2) آن را بنام خود چاپ کرده» من پاسخی ندادم. دوباره آغاز سخن کرد : «گفتار هم در زمینهی ارجداری بود باین عنوان نوشته بودم : سخن از بهر معنی است» ندانستم به جوان نادان چه پاسخی دهم و ناگزیر شده از نزد خود دور راندم.
آن روزی که ما نوشتیم : «سخن از بهر معنی است» و با یاوهبافان به نبرد برخاستیم جز دستهی اندکی به یاری ما برنخاست و دیگران پستنهادانه بخاموشی گراییدند ، ولی کنون آن گفتهها را گفتار میکنند و از دست همدیگر میربایند ، و از بس آلوده و نادانند میپندارند چنین بایستی بود و از سیاهکاری خود شرم نکرده داستان نزد ما میآورند.
بسخن بیش از این دامنه نمیدهیم. خودنمایی یکی از بیماریهاست که امروز بسیاری ـ بلکه بیشتری ـ از پیشافتادگان و سرجنبانان بآن گرفتارند. ما میدانیم آنان باین آسانی دست نخواهند برداشت و جلو هوسهای نادانی را نخواهند گرفت. چیزی که هست ما نیز روی سخن را با ایشان نمیداریم و بیش از همه برای آگاهی یک دسته مردان بخرد و پاکدل ـ مردانی که دل از درماندگی و زبونی شرقیان پردرد میدارند ـ مینگاریم. اینها را مینگاریم تا پاکدلان این نادانیها را نیک شناسند و دیگر ارجی باین کسان و کارهای ایشان نگزارند.
این پراکندهکاریها که امروز رواج دارد ، و هر کسی بدلخواه کار دیگری میکند و سخنان دیگری را رواج میدهد سراپا گمراهی و سراپا تباهکاریست ، و بیپرده میگویم که مایهی درماندگی و سرگردانی شرق همینست. ما از این زمینه سخن گشادهتر و درازتر خواهیم راند. در اینجا میخواهیم بگوییم که انگیزهی آن پراکندهکاریها جز خودنمایی نیست و آن بیماری بس سختی میباشد.
میخواهیم روشن گردانیم که یک حال بس بیمناکی که هر غیرتمندی باید تنش از یاد آن لرزد مایهی آن جز یک رشته هوسهای کودکانه نیست. هوسهای کودکانهای که مردان پنجاهساله و شصتساله بآنها گرفتارند.
باید دانست خودنمایی جز از خودخواهی است. از خودخواهی ما بارها سخن راندهایم و سپس نیز خواهیم راند. این ریشهدارتر از خودنمایی است و انبوه مردمان بآن دچارند. ولی خودنمایی بیش از همه گریبانگیر یک گروه پیشافتادهی جنبنده است.
اینان که هر کدام آگاهیهایی از اینجا و از آنجا ، و از کهنه و از نو ، از سودمند و زیانآور فراگرفتهاند چون سود دیگری از آنها نمیتوانند برداشت بخودنمایی میپردازند و بدینسان نادانیها بار میآورند.
هم باید دانست که خودنمایی تنها با گفتار نوشتن و کتاب پرداختن نیست. کسان بسیاری باین بسنده میکنند که در این نشست و آن نشست بسخنانی پردازند و گردن راست گرفته بخود بالند و خود را دانشمند نشان دهند. اینان همه بیمارند.
کسانی میگویند : خودنمایی در نهاد آدمی نهاده است. میگویم : راست است ولی هر آنچه در نهاد آدمی نهاده نه نیک است. ما این را روشن ساختهایم که آدمی چون سرشت جانی و سرشت روانی را توأم دارد یک رشته دریافتها و درخواستهای ناستوده دَرو هست که باید تا تواند جلو آنها را گیرد. خودنمایی نیز از آنهاست و از اینرو ما آن را هوس مینامیم.
شما میبینید کسانی که باین درد گرفتارند خودشان آن را پنهان میدارند و نام دیگری برویش میگزارند. چنانکه گفتیم اگر از این کسان که بنوشتن یا بگفتن خودنمایی میکنند بپرسید چنین گویند که بسود توده میکوشند. کمتر یکی از ایشان راستی را بگردن گرفته خَستُوان گردد که هوس او را بکار واداشته و جز درپی نام و آوازه نمیباشد. این دلیل است که خودنمایی جز یک هوس کودکانه نیست.
از آنسوی شما این را نیز بیندیشید که همین هوسبازیها بزرگترین زیان را درپی خود میدارد و به بهای بدبختی شرق سر میآید. آیا رواست که ما بعنوان آنکه خودنمایی در نهاد آدمی نهاده از چنین زیان بس بزرگی جلوگیری ننماییم؟!...
پابرگیها از ویراینده :
1ـ اینها که جز خودنمایی و تباهکاری ، این کارشان نیز دزدی بشمارست کم نبودهاند و خوانندگانِ آگاه برخی از اینها را که با چنان دزدیهایی برای خود آوازه بسیجیدهاند میشناسند.
2ـ «نامه» در اینجا معنی همگانی روزنامه ، هفتهنامه ، ماهنامه و مانند اینها را دارد.
🔸 بیماریها تکهی 5
بدتر از اینها آنکه کسانی نگارشهای ما را دستاویز دیگری برای خودنمایی میپندارند و آنها را گرفته و برنگ دیگری انداخته گفتار مینگارند و یا بر سر منبرها سخن میرانند. (1) این بتازگی رخ داده که جوانی نزد من آمده میگوید : «گفتاری نوشته بودم فلان نامهنویس (2) آن را بنام خود چاپ کرده» من پاسخی ندادم. دوباره آغاز سخن کرد : «گفتار هم در زمینهی ارجداری بود باین عنوان نوشته بودم : سخن از بهر معنی است» ندانستم به جوان نادان چه پاسخی دهم و ناگزیر شده از نزد خود دور راندم.
آن روزی که ما نوشتیم : «سخن از بهر معنی است» و با یاوهبافان به نبرد برخاستیم جز دستهی اندکی به یاری ما برنخاست و دیگران پستنهادانه بخاموشی گراییدند ، ولی کنون آن گفتهها را گفتار میکنند و از دست همدیگر میربایند ، و از بس آلوده و نادانند میپندارند چنین بایستی بود و از سیاهکاری خود شرم نکرده داستان نزد ما میآورند.
بسخن بیش از این دامنه نمیدهیم. خودنمایی یکی از بیماریهاست که امروز بسیاری ـ بلکه بیشتری ـ از پیشافتادگان و سرجنبانان بآن گرفتارند. ما میدانیم آنان باین آسانی دست نخواهند برداشت و جلو هوسهای نادانی را نخواهند گرفت. چیزی که هست ما نیز روی سخن را با ایشان نمیداریم و بیش از همه برای آگاهی یک دسته مردان بخرد و پاکدل ـ مردانی که دل از درماندگی و زبونی شرقیان پردرد میدارند ـ مینگاریم. اینها را مینگاریم تا پاکدلان این نادانیها را نیک شناسند و دیگر ارجی باین کسان و کارهای ایشان نگزارند.
این پراکندهکاریها که امروز رواج دارد ، و هر کسی بدلخواه کار دیگری میکند و سخنان دیگری را رواج میدهد سراپا گمراهی و سراپا تباهکاریست ، و بیپرده میگویم که مایهی درماندگی و سرگردانی شرق همینست. ما از این زمینه سخن گشادهتر و درازتر خواهیم راند. در اینجا میخواهیم بگوییم که انگیزهی آن پراکندهکاریها جز خودنمایی نیست و آن بیماری بس سختی میباشد.
میخواهیم روشن گردانیم که یک حال بس بیمناکی که هر غیرتمندی باید تنش از یاد آن لرزد مایهی آن جز یک رشته هوسهای کودکانه نیست. هوسهای کودکانهای که مردان پنجاهساله و شصتساله بآنها گرفتارند.
باید دانست خودنمایی جز از خودخواهی است. از خودخواهی ما بارها سخن راندهایم و سپس نیز خواهیم راند. این ریشهدارتر از خودنمایی است و انبوه مردمان بآن دچارند. ولی خودنمایی بیش از همه گریبانگیر یک گروه پیشافتادهی جنبنده است.
اینان که هر کدام آگاهیهایی از اینجا و از آنجا ، و از کهنه و از نو ، از سودمند و زیانآور فراگرفتهاند چون سود دیگری از آنها نمیتوانند برداشت بخودنمایی میپردازند و بدینسان نادانیها بار میآورند.
هم باید دانست که خودنمایی تنها با گفتار نوشتن و کتاب پرداختن نیست. کسان بسیاری باین بسنده میکنند که در این نشست و آن نشست بسخنانی پردازند و گردن راست گرفته بخود بالند و خود را دانشمند نشان دهند. اینان همه بیمارند.
کسانی میگویند : خودنمایی در نهاد آدمی نهاده است. میگویم : راست است ولی هر آنچه در نهاد آدمی نهاده نه نیک است. ما این را روشن ساختهایم که آدمی چون سرشت جانی و سرشت روانی را توأم دارد یک رشته دریافتها و درخواستهای ناستوده دَرو هست که باید تا تواند جلو آنها را گیرد. خودنمایی نیز از آنهاست و از اینرو ما آن را هوس مینامیم.
شما میبینید کسانی که باین درد گرفتارند خودشان آن را پنهان میدارند و نام دیگری برویش میگزارند. چنانکه گفتیم اگر از این کسان که بنوشتن یا بگفتن خودنمایی میکنند بپرسید چنین گویند که بسود توده میکوشند. کمتر یکی از ایشان راستی را بگردن گرفته خَستُوان گردد که هوس او را بکار واداشته و جز درپی نام و آوازه نمیباشد. این دلیل است که خودنمایی جز یک هوس کودکانه نیست.
از آنسوی شما این را نیز بیندیشید که همین هوسبازیها بزرگترین زیان را درپی خود میدارد و به بهای بدبختی شرق سر میآید. آیا رواست که ما بعنوان آنکه خودنمایی در نهاد آدمی نهاده از چنین زیان بس بزرگی جلوگیری ننماییم؟!...
پابرگیها از ویراینده :
1ـ اینها که جز خودنمایی و تباهکاری ، این کارشان نیز دزدی بشمارست کم نبودهاند و خوانندگانِ آگاه برخی از اینها را که با چنان دزدیهایی برای خود آوازه بسیجیدهاند میشناسند.
2ـ «نامه» در اینجا معنی همگانی روزنامه ، هفتهنامه ، ماهنامه و مانند اینها را دارد.
✴️ تیرهدرونان دیگر از جان این توده چه میخواهند؟!
آقای دارندهی گرامی پرچم :
پس از وقایع ناگوار شهریور 1320 که تودهی ایرانی میوههای تلخ بیراهی و هوسبازی مشتی تیرهدرون را چشید و میهن گرامی در یک چشم بهم زدن لگدمال بیگانگان شد ما گرویدگان براه رستگاری پیمان که آن استاد بزرگوار بر روی ایرانیان باز نموده و هشت سال تمام در پیشرفت آن کوشیده است چنین میپنداشتیم اکنون که درخت گمراهی و بدآموزیهای کهنه و نو با میوههای تلخ و جانگدازی ، خود کام ایرانی را هرچه تلختر ساخته دیگر این دستهی هوسباز و گمراه که مسبب اینهمه سیهروزی و سرافکندگی شدهاند شرمی کرده اقلاً خاموش و سرافکنده برجای خود مینشینند.
افسوس چنانکه میبینیم با اینهمه خواری که بار آوردهاند باز هم در هر یک از رشتههای زندگیِ توده بازار خیانتگری را هرچه گرمتر ساخته تا آنجا که گویی در گمراه کردن توده بسود دیگران هر کدام میکوشند بر همکاران پلید خود پیشی جویند و در مسابقهی خیانت و بدنهادی پیش اوفتند!! بیشرمی را نگرید در جایی که مانند آفتاب روشن شده که مؤثرترین دارویی که بدخواهان برای تخدیر روحیهی این مردم بکار بردهاند تا آنان را از فکر زندگی و پرداختن بکار بازدارند بدآموزیهای صوفیان و خراباتیان و فلسفهی شوم جبریگری در قالب تبلیغات یک سلسله شعرهای زهرآلود بظاهر آراسته است و دیگر پرده از روی این کار کاملاً برداشته شده باز هم این ناپاکان بنام ادبیات درخشان و مفاخر ملی و امثال اینگونه سخنان هیاهو برانگیخته معرکهگیری میکنند تا بآقایان بدخواهشان نیکوچاکری خود را هرچه بیشتر نشان دهند.
در ظاهر اینها میگویند حافظ و سعدی و خیام از بزرگان ما بودهاند و باید گفتههای آنان را گرامی داشت و حرز جان ساخت در صورتی که غرض درونیشان در باطنِ امر مسئلهی دیگریست و اینگونه کلمات پوچ را جز بمنزلهی وسیلهی پروپاگاندی برای ترویج منظور پست خود بکار نمیبرند.
اگر چنین نیست چگونه آن نویسندهی جهودمنش که تا دیروز پادشاه را دارای فرهی ایزدی و نمایندهی خدا در روی زمین میخواند امروز نادرشاه را دیکتاتور پولپرست مینامد!! تفو بر بیشرمی تفو!
اگر گفتگو بر سر بزرگان ایران است بیشک این مطلب ساده را میدانند که بزرگ کسی است که در روز سختی دستی از تودهی خود گیرد و کشور را از بدبختی رها کند و هرچه بیشتر کوشد و بهتر موفق شود بزرگتر باشد و نیز میدانستند که منظور از یاد کسانی بزرگی و تجلیل نام آنها برانگیختن این توده به پیروی از کردارشان است و الا نسبت به گذشتگان که پیوندشان از این جهان پاک بریده شده چه درود فرستید و چه ناسزا گویید تأثیری نخواهد داشت.
برای اینکه نیت سوء این آقایان در اینهمه طبل و سرنا زدن در پیرامون حافظها و خیامها بهتر روشن شود بذکر یک مثال میپردازم.
یکی از شعرهای حافظ که آن را از شاهکارهای این مرد میشناسند و بیش از اهمیتی که آمریکاییان به اختراعات ادیسن میگزارند بآن اهمیت میدهند اینست :
غلام همت آنم که زیر چرخ کبود
ز هرچه رنگ تعلق پذیرد آزاد است
ببینیم معنی این بیت چیست؟ همه میدانند تعلق بمعنی دلبستگی است و بنیاد زندگی اجتماعی بر روی پارهای تعلقات استوار است که اهم آنها عبارت است از تعلق بهمسر که اساس تشکیل خانواده است و تعلق بکار که بنیاد زندگی خصوصی و گردش چرخ اقتصادی کشور است ، تعلق بپرورش فرزند که اساس نفوس و بقای نسل است ، تعلق بسرفرازی و شرافتمندی که بنیاد خویهای پاک است ، تعلق بمیهن که اساس بزرگی و سعادت هر توده است.
اکنون اگر کسی این دستور زهرآلود را بکار بندد و تا آنجا پیش رود که از رنگ هر تعلق آزاد گردد تا حافظ را غلام همت خود سازد ناچار باید بصحت و سلامت خود نپردازد ، کار نکند ، زن نگیرد ، خاندان بنیاد ننهد ، مقید بشرافت و بزرگواری نباشد ، بمیهن و زاد و بوم خویش علاقهای نداشته باشد یا بعبارت بهتر چون روباهی سر به بیابان نهد و دیوانهوار روز گزارد تا طعمهی ددان گردد.
فکر کنید اگر همهی مردم این دستور شوم را که این بدنهادان از مفاخر ملی میشمارند بکار بندند حال کشور بکجا خواهد انجامید؟! مطلبی باین روشنی و با این طرفداری آشکار و پنهانی که بدخواهان از آن دارند ، بدنهادی را تماشا کنید که کسانی آنها را مفاخر ملی نامیده و گویندگان تیرهدلشان را بزرگان کشور میشمارند و در ترویج گفتههای غیرتکش آنان اینهمه تلاش و کوشش میکنند.
آیا میتوان باور کرد که سنگ ترویج این بدآموزیها را بیغرض و نفهمیده اینهمه بسینه میزنند؟! آن هم در جایی که این پردهی تزویر در هشت سال پیش با خامهی نیرومند دارندهی پیمان دریده و جای کوچکترین تردیدی در زیانمندی این گفتهها نمانده است.
👇
آقای دارندهی گرامی پرچم :
پس از وقایع ناگوار شهریور 1320 که تودهی ایرانی میوههای تلخ بیراهی و هوسبازی مشتی تیرهدرون را چشید و میهن گرامی در یک چشم بهم زدن لگدمال بیگانگان شد ما گرویدگان براه رستگاری پیمان که آن استاد بزرگوار بر روی ایرانیان باز نموده و هشت سال تمام در پیشرفت آن کوشیده است چنین میپنداشتیم اکنون که درخت گمراهی و بدآموزیهای کهنه و نو با میوههای تلخ و جانگدازی ، خود کام ایرانی را هرچه تلختر ساخته دیگر این دستهی هوسباز و گمراه که مسبب اینهمه سیهروزی و سرافکندگی شدهاند شرمی کرده اقلاً خاموش و سرافکنده برجای خود مینشینند.
افسوس چنانکه میبینیم با اینهمه خواری که بار آوردهاند باز هم در هر یک از رشتههای زندگیِ توده بازار خیانتگری را هرچه گرمتر ساخته تا آنجا که گویی در گمراه کردن توده بسود دیگران هر کدام میکوشند بر همکاران پلید خود پیشی جویند و در مسابقهی خیانت و بدنهادی پیش اوفتند!! بیشرمی را نگرید در جایی که مانند آفتاب روشن شده که مؤثرترین دارویی که بدخواهان برای تخدیر روحیهی این مردم بکار بردهاند تا آنان را از فکر زندگی و پرداختن بکار بازدارند بدآموزیهای صوفیان و خراباتیان و فلسفهی شوم جبریگری در قالب تبلیغات یک سلسله شعرهای زهرآلود بظاهر آراسته است و دیگر پرده از روی این کار کاملاً برداشته شده باز هم این ناپاکان بنام ادبیات درخشان و مفاخر ملی و امثال اینگونه سخنان هیاهو برانگیخته معرکهگیری میکنند تا بآقایان بدخواهشان نیکوچاکری خود را هرچه بیشتر نشان دهند.
در ظاهر اینها میگویند حافظ و سعدی و خیام از بزرگان ما بودهاند و باید گفتههای آنان را گرامی داشت و حرز جان ساخت در صورتی که غرض درونیشان در باطنِ امر مسئلهی دیگریست و اینگونه کلمات پوچ را جز بمنزلهی وسیلهی پروپاگاندی برای ترویج منظور پست خود بکار نمیبرند.
اگر چنین نیست چگونه آن نویسندهی جهودمنش که تا دیروز پادشاه را دارای فرهی ایزدی و نمایندهی خدا در روی زمین میخواند امروز نادرشاه را دیکتاتور پولپرست مینامد!! تفو بر بیشرمی تفو!
اگر گفتگو بر سر بزرگان ایران است بیشک این مطلب ساده را میدانند که بزرگ کسی است که در روز سختی دستی از تودهی خود گیرد و کشور را از بدبختی رها کند و هرچه بیشتر کوشد و بهتر موفق شود بزرگتر باشد و نیز میدانستند که منظور از یاد کسانی بزرگی و تجلیل نام آنها برانگیختن این توده به پیروی از کردارشان است و الا نسبت به گذشتگان که پیوندشان از این جهان پاک بریده شده چه درود فرستید و چه ناسزا گویید تأثیری نخواهد داشت.
برای اینکه نیت سوء این آقایان در اینهمه طبل و سرنا زدن در پیرامون حافظها و خیامها بهتر روشن شود بذکر یک مثال میپردازم.
یکی از شعرهای حافظ که آن را از شاهکارهای این مرد میشناسند و بیش از اهمیتی که آمریکاییان به اختراعات ادیسن میگزارند بآن اهمیت میدهند اینست :
غلام همت آنم که زیر چرخ کبود
ز هرچه رنگ تعلق پذیرد آزاد است
ببینیم معنی این بیت چیست؟ همه میدانند تعلق بمعنی دلبستگی است و بنیاد زندگی اجتماعی بر روی پارهای تعلقات استوار است که اهم آنها عبارت است از تعلق بهمسر که اساس تشکیل خانواده است و تعلق بکار که بنیاد زندگی خصوصی و گردش چرخ اقتصادی کشور است ، تعلق بپرورش فرزند که اساس نفوس و بقای نسل است ، تعلق بسرفرازی و شرافتمندی که بنیاد خویهای پاک است ، تعلق بمیهن که اساس بزرگی و سعادت هر توده است.
اکنون اگر کسی این دستور زهرآلود را بکار بندد و تا آنجا پیش رود که از رنگ هر تعلق آزاد گردد تا حافظ را غلام همت خود سازد ناچار باید بصحت و سلامت خود نپردازد ، کار نکند ، زن نگیرد ، خاندان بنیاد ننهد ، مقید بشرافت و بزرگواری نباشد ، بمیهن و زاد و بوم خویش علاقهای نداشته باشد یا بعبارت بهتر چون روباهی سر به بیابان نهد و دیوانهوار روز گزارد تا طعمهی ددان گردد.
فکر کنید اگر همهی مردم این دستور شوم را که این بدنهادان از مفاخر ملی میشمارند بکار بندند حال کشور بکجا خواهد انجامید؟! مطلبی باین روشنی و با این طرفداری آشکار و پنهانی که بدخواهان از آن دارند ، بدنهادی را تماشا کنید که کسانی آنها را مفاخر ملی نامیده و گویندگان تیرهدلشان را بزرگان کشور میشمارند و در ترویج گفتههای غیرتکش آنان اینهمه تلاش و کوشش میکنند.
آیا میتوان باور کرد که سنگ ترویج این بدآموزیها را بیغرض و نفهمیده اینهمه بسینه میزنند؟! آن هم در جایی که این پردهی تزویر در هشت سال پیش با خامهی نیرومند دارندهی پیمان دریده و جای کوچکترین تردیدی در زیانمندی این گفتهها نمانده است.
👇
بیش از این باین تاریخچهی ملالتبار دامنه نمیدهم فقط از نظر اینکه اعتراف بگناه موجب بخشایش است میگویم نویسنده نیز تا هشت سال قبل شعر میگفته و رمان مینوشتهام و اکنون بخود میبالم و سرافرازم که در پرتو رهنماییهای پیمان از آن ورطهی هولناک رها شدهام.
بندر شاهپور ـ محمدعلی امام شوشتری
(پرچم روزانه ش 169)
بندر شاهپور ـ محمدعلی امام شوشتری
(پرچم روزانه ش 169)
کوشاد تلگرام : کسانی که از نخستین سالهای کوشش کسروی با وی همراهی و پشتیبانی کردند مردان ارجمندی هستند که باید نامهاشان در تاریخ جاویدان بماند.
ما نیز در اینجا میکوشیم یاد آن بزرگمردان را زنده نگاهداریم. هفتهی گذشته از راهبران پیمان یاد کردیم و پیکرهای از آنان آوردیم. در این هفته از چند تن از پشتیبانان پیمان که در بازپسین شمارهی سال پنجم مهنامه شناسانیده شده یاد خواهیم کرد. از دیگران در هفتههای آینده یاد خواهیم کرد. باید دانست ما از همهی آنان پیکره در دست نمیداریم.
✴️ پشتیبانان پیمان
چنانكه در جای دیگری هم گفتهایم در این پنج و شش سال آزادمردانی در تهران و دیگر شهرها به پشتیبانی پیمان برخاسته و هر یكی باندازهی توانایی خویش كوششهایی در راه رواج مهنامه بكار بردهاند و در این چند سال ما همیشه بسپاسگزاری نهانی بسنده كرده و نامی از آنان نبردهایم. ولی اكنون كسانی بهتر میدانند كه نامهای آنان برده شود. میگویند : گذشته از سپاسگزاری آشكار در آینده چون كسانی خواهند تاریخچهی مهنامه را نویسند بشناختن این آزادمردان كه مایهی پیشرفت مهنامهاند نیاز خواهند داشت و این برای روشنی تاریخ پیمان است كه باید یادآوری از آنان كرده شود.
ما این گفته را میپذیریم ولی آن كار نه چیزیست كه در یك بار و در یك شماره انجام گیرد. كسانی كه پشتیبانی از پیمان نمودهاند و مینمایند بسیارند كه یك دسته از سال نخست باین كار برخاستهاند و یك دسته سپس پیش آمدهاند و برخی از آنان كنون از ما روگردانند. همهی اینان را به یك رشته نتوان كشید. و آنگاه كسانی از راه آموزگاری نیز بما یاوریها مینمایند و اینان جایگاه دیگری میدارند.
به هر حال این كار را باید كمكم انجام دهیم و بهتر است نخست به پیشینیان پرداخته تا سپس بیاد دیگران آییم. نیز كسانی را كه از راه آموزگاری و با دانشهای خود بما یاری مینمایند جدا گیریم.
باید دانست چون در سال 1312 بچاپ مهنامه برخاستیم در هر شهری یكی از دوستان نمایندگی آن را بگردن گرفت. ولی سپس كسانی از میان خوانندگان خود بهواداری برخاستند و پشتیبانی بگردن گرفتند. اگرچه در آن میان برخی پستیهایی نیز نموده شد و از جمله یكی از هواداران مهنامه مرد بنامی را در تربت حیدریه بهواداری و پشتیبانی بما شناسانید و ما چون 15 دوره از مهنامه را نزد او فرستادیم بیشرمانه تاكنون پاسخی بما نداده و از اینگونه از چند كسی پدیدار گردید. ولی اینها در برابر مردانگیها كه از دیگران نمودار شد درخور چشم پوشیدن بود و ما نیز درپی آنها نشدیم و اگر در اینجا یاد میكنیم برای آنست كه آیندگان بدانند حال توده چه بوده و اینكه ما از مردانگیهای كسانی سپاس میگزاریم یك كار بیهودهای نمیباشد.
باری بسخن خود برمیگردیم : در تبریز نخست كار پیمان با آقای علیاصغر خازنی بود كه با همهی گرفتاریهای فراوان برادرانه این رنج را بگردن گرفتند. لیكن در همان هنگام آقای محمدعلی اخباری خود بهواداری برخاستند و با كوششهای ارجدار خود كمكهای بسیاری بما نمودند و هنوز هم مینمایند. نیز آقای حاجی محمدعلیآقا حیدرزاده چنانكه شیوهی ایشانست پشتیبانیهای رادمردانه نمودند. آقای اسماعیل واعظپور و آقای محمدعلی مهدوی و آقای تقی فروتن هر كدام كمكهای دیگری بگردن داشتند و تاكنون میدارند.
در مشهد نخست رنج مهنامه را بگردن آقای محمود كسرایی انداختیم ولی چون او از مشهد رفت در این میان آقای علیزاده آزادمردانه بهواداری و پشتیبانی برخاستند و یك رشته كمكهای ارجداری نمودند و هنوز هم مینمایند.
(511467)
ما نیز در اینجا میکوشیم یاد آن بزرگمردان را زنده نگاهداریم. هفتهی گذشته از راهبران پیمان یاد کردیم و پیکرهای از آنان آوردیم. در این هفته از چند تن از پشتیبانان پیمان که در بازپسین شمارهی سال پنجم مهنامه شناسانیده شده یاد خواهیم کرد. از دیگران در هفتههای آینده یاد خواهیم کرد. باید دانست ما از همهی آنان پیکره در دست نمیداریم.
✴️ پشتیبانان پیمان
چنانكه در جای دیگری هم گفتهایم در این پنج و شش سال آزادمردانی در تهران و دیگر شهرها به پشتیبانی پیمان برخاسته و هر یكی باندازهی توانایی خویش كوششهایی در راه رواج مهنامه بكار بردهاند و در این چند سال ما همیشه بسپاسگزاری نهانی بسنده كرده و نامی از آنان نبردهایم. ولی اكنون كسانی بهتر میدانند كه نامهای آنان برده شود. میگویند : گذشته از سپاسگزاری آشكار در آینده چون كسانی خواهند تاریخچهی مهنامه را نویسند بشناختن این آزادمردان كه مایهی پیشرفت مهنامهاند نیاز خواهند داشت و این برای روشنی تاریخ پیمان است كه باید یادآوری از آنان كرده شود.
ما این گفته را میپذیریم ولی آن كار نه چیزیست كه در یك بار و در یك شماره انجام گیرد. كسانی كه پشتیبانی از پیمان نمودهاند و مینمایند بسیارند كه یك دسته از سال نخست باین كار برخاستهاند و یك دسته سپس پیش آمدهاند و برخی از آنان كنون از ما روگردانند. همهی اینان را به یك رشته نتوان كشید. و آنگاه كسانی از راه آموزگاری نیز بما یاوریها مینمایند و اینان جایگاه دیگری میدارند.
به هر حال این كار را باید كمكم انجام دهیم و بهتر است نخست به پیشینیان پرداخته تا سپس بیاد دیگران آییم. نیز كسانی را كه از راه آموزگاری و با دانشهای خود بما یاری مینمایند جدا گیریم.
باید دانست چون در سال 1312 بچاپ مهنامه برخاستیم در هر شهری یكی از دوستان نمایندگی آن را بگردن گرفت. ولی سپس كسانی از میان خوانندگان خود بهواداری برخاستند و پشتیبانی بگردن گرفتند. اگرچه در آن میان برخی پستیهایی نیز نموده شد و از جمله یكی از هواداران مهنامه مرد بنامی را در تربت حیدریه بهواداری و پشتیبانی بما شناسانید و ما چون 15 دوره از مهنامه را نزد او فرستادیم بیشرمانه تاكنون پاسخی بما نداده و از اینگونه از چند كسی پدیدار گردید. ولی اینها در برابر مردانگیها كه از دیگران نمودار شد درخور چشم پوشیدن بود و ما نیز درپی آنها نشدیم و اگر در اینجا یاد میكنیم برای آنست كه آیندگان بدانند حال توده چه بوده و اینكه ما از مردانگیهای كسانی سپاس میگزاریم یك كار بیهودهای نمیباشد.
باری بسخن خود برمیگردیم : در تبریز نخست كار پیمان با آقای علیاصغر خازنی بود كه با همهی گرفتاریهای فراوان برادرانه این رنج را بگردن گرفتند. لیكن در همان هنگام آقای محمدعلی اخباری خود بهواداری برخاستند و با كوششهای ارجدار خود كمكهای بسیاری بما نمودند و هنوز هم مینمایند. نیز آقای حاجی محمدعلیآقا حیدرزاده چنانكه شیوهی ایشانست پشتیبانیهای رادمردانه نمودند. آقای اسماعیل واعظپور و آقای محمدعلی مهدوی و آقای تقی فروتن هر كدام كمكهای دیگری بگردن داشتند و تاكنون میدارند.
در مشهد نخست رنج مهنامه را بگردن آقای محمود كسرایی انداختیم ولی چون او از مشهد رفت در این میان آقای علیزاده آزادمردانه بهواداری و پشتیبانی برخاستند و یك رشته كمكهای ارجداری نمودند و هنوز هم مینمایند.
(511467)
🔶 داستان بیرون آمدن من از عدلیه
🔸 تکهی ۴
روزي آقاي بهرامي معاون وزارت عدليه تلفن كرده مرا خواسته بود. رفتم گفت : «حيدرآقا شكايت ميكند كه دو سالست از دست زنش چند شكايت كرده كه هيچ کدام بنتيجه نرسيده. ولي زن او سه ماه پيش شكايت كرده كه در سه ماه بمرحلهي اجرا رسيده. پس اين اندازه تفاوت از كجاست؟!». گفتم : بايد بازجويم و نتيجه را آگاهي دهم. چون از آنجا بازگشتم و بجستجو پرداختم دانسته شد اين بانو چون باسواد و زباندار است و پياپي ميآيد و ميرود كارش زودتر پيش رفته و به هر حال زن بودن او نيز كارگر افتاده.
براي آنكه باينگونه شكايتها زمينه نماند من ابلاغي بدفتر شعبهي يكم فرستادم كه از اين پس هر عرضحالي كه يك طرف آن زن باشد بشعبههاي يكم و چهارم و هفتم فرستاده نشود. در شعبههاي چهارم و هفتم آقايان احمد امامي و دكتر جوان ميبودند كه جوان ميبودند. در شعبهي يكم خود من ميبودم كه هنوز از جواني بيرون نيامده بودم. از اين فزونتر ميخواستم خودم هم باشم كه بآن دو تن برنخورد.
چند روز پس از اين ابلاغ بود كه ديدم يكي از پروندههاي حيدرآقا و زنش بشعبهي يكم آمده. دانسته شد كه پيش از آن ابلاغ بوده. با اينحال من نخواستم از سر انديشهي خود برخيزم و در آن ساعت ببهانهي رفتن بوزارتخانه پرونده را بآقاي حاجيسيد محمد سعادت كه اكنون در وزارت خارجه است واگزاردم كه او محاكمه كند. اينها چون دليل و گواه ميدارد ميگويم.
به هر حال همين ابلاغ بود كه آقاي ميراحمديان به رخ بازجوي بدخواه كشيده او را شرمنده گردانيده بود. با اينحال همان بازجو پياپي ميدويد و جستجوي چيزهايي ميكرد كه مرا گناهكار تواند ساخت. شريفالعلماء خراساني (كه اكنون هم سردفتر رسميست) و طلاق را او داده بود ، آقاشيخ محمدتقي (كه او هم اكنون سردفتر رسميست) و عقد دوم را او خوانده بود ، بازجو بنزد هر يكي از ايشان رفته و فشارها آورده بود كه شايد چيزي بزيان من بدست آورد و كاري نتوانسته بود. آن سه تن كارشناس را بآن ادارهي ويژه خواسته فشار آورده بودند كه از سوي احمدي در آن روز بشما سپارش شده. آنان گفته بودند : «نشده». يكي از آنها (آقاي پيكرنگار) كه اكنون هم در كارگزيني وزارت عدليه است چندي پيش خودش بآقاي نوربخش داستان را گفته. گفته بود : «مفتّش مرا تهديد ميكرد كه بايد بگويي احمدي بمن توصيه كرد حضرت اشرف (1) گفته شما را بيكار گردانند و من زير بار تهديد نرفتم و گفتم كسي آن روز بما سفارشي نكرد».
از اين كوششها نتيجهاي كه ميخواستند بدست نيامد. آقاي مجدالعلي بوستان كه اكنون سردفتر ديوان كشور است در آن روزها اتاق كارش در پهلوي اين ادارهي ويژه ميبوده و رفتار اين بازجويان را كه چهل روز بيشتر اين سختگيريها را ميكردهاند و بپروندهسازي ميكوشيدهاند همه روزه با چشم ميديده است كه سپس روزي خودش با من گفت.
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ در نسخهای از این گفتار که ما در دست داریم «والاحضرت اشرف» آمده که بیگمان نادرست است. در دو سات پستر ، رویهی درست آن (حضرت اشرف) آمده.
🔸 تکهی ۴
روزي آقاي بهرامي معاون وزارت عدليه تلفن كرده مرا خواسته بود. رفتم گفت : «حيدرآقا شكايت ميكند كه دو سالست از دست زنش چند شكايت كرده كه هيچ کدام بنتيجه نرسيده. ولي زن او سه ماه پيش شكايت كرده كه در سه ماه بمرحلهي اجرا رسيده. پس اين اندازه تفاوت از كجاست؟!». گفتم : بايد بازجويم و نتيجه را آگاهي دهم. چون از آنجا بازگشتم و بجستجو پرداختم دانسته شد اين بانو چون باسواد و زباندار است و پياپي ميآيد و ميرود كارش زودتر پيش رفته و به هر حال زن بودن او نيز كارگر افتاده.
براي آنكه باينگونه شكايتها زمينه نماند من ابلاغي بدفتر شعبهي يكم فرستادم كه از اين پس هر عرضحالي كه يك طرف آن زن باشد بشعبههاي يكم و چهارم و هفتم فرستاده نشود. در شعبههاي چهارم و هفتم آقايان احمد امامي و دكتر جوان ميبودند كه جوان ميبودند. در شعبهي يكم خود من ميبودم كه هنوز از جواني بيرون نيامده بودم. از اين فزونتر ميخواستم خودم هم باشم كه بآن دو تن برنخورد.
چند روز پس از اين ابلاغ بود كه ديدم يكي از پروندههاي حيدرآقا و زنش بشعبهي يكم آمده. دانسته شد كه پيش از آن ابلاغ بوده. با اينحال من نخواستم از سر انديشهي خود برخيزم و در آن ساعت ببهانهي رفتن بوزارتخانه پرونده را بآقاي حاجيسيد محمد سعادت كه اكنون در وزارت خارجه است واگزاردم كه او محاكمه كند. اينها چون دليل و گواه ميدارد ميگويم.
به هر حال همين ابلاغ بود كه آقاي ميراحمديان به رخ بازجوي بدخواه كشيده او را شرمنده گردانيده بود. با اينحال همان بازجو پياپي ميدويد و جستجوي چيزهايي ميكرد كه مرا گناهكار تواند ساخت. شريفالعلماء خراساني (كه اكنون هم سردفتر رسميست) و طلاق را او داده بود ، آقاشيخ محمدتقي (كه او هم اكنون سردفتر رسميست) و عقد دوم را او خوانده بود ، بازجو بنزد هر يكي از ايشان رفته و فشارها آورده بود كه شايد چيزي بزيان من بدست آورد و كاري نتوانسته بود. آن سه تن كارشناس را بآن ادارهي ويژه خواسته فشار آورده بودند كه از سوي احمدي در آن روز بشما سپارش شده. آنان گفته بودند : «نشده». يكي از آنها (آقاي پيكرنگار) كه اكنون هم در كارگزيني وزارت عدليه است چندي پيش خودش بآقاي نوربخش داستان را گفته. گفته بود : «مفتّش مرا تهديد ميكرد كه بايد بگويي احمدي بمن توصيه كرد حضرت اشرف (1) گفته شما را بيكار گردانند و من زير بار تهديد نرفتم و گفتم كسي آن روز بما سفارشي نكرد».
از اين كوششها نتيجهاي كه ميخواستند بدست نيامد. آقاي مجدالعلي بوستان كه اكنون سردفتر ديوان كشور است در آن روزها اتاق كارش در پهلوي اين ادارهي ويژه ميبوده و رفتار اين بازجويان را كه چهل روز بيشتر اين سختگيريها را ميكردهاند و بپروندهسازي ميكوشيدهاند همه روزه با چشم ميديده است كه سپس روزي خودش با من گفت.
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ در نسخهای از این گفتار که ما در دست داریم «والاحضرت اشرف» آمده که بیگمان نادرست است. در دو سات پستر ، رویهی درست آن (حضرت اشرف) آمده.
🔶 پرسش و پاسخ (رشتهی یکم)
🔸 تکهی 12
کوتاهسخن آنکه بنیادگزاران دینها دین را بهمین معنی که ما بآن میدهیم میشناختهاند و هر یکی از آنان باقتضای زمان خود در همین زمینه که ما میکوشیم کوشیده است و این جهت دیگر بوده که ما را ببردن نام دین ناچار گردانیده. خواستهایم بگوییم این رشته کوشش از نخست بوده است و پس از این هم خواهد بود. خواستهایم بگوییم دینها نیز جز در همین زمینه نبوده و آنها نیز جز نیکی جهان و زندگانی جهانیان را نخواستهاند.
اما اینکه نام دین بردنِ ما ، ملایان را بعداوت تحریک کرده که مردم پستِ عامی را برمیآغالانند [=بهایهوی و دشمنی برانگیزند] و شما افسوس میخورید که در برابر کوششهای بسیار ارجدار ما چنین رفتار پستی را مشاهده کردهاید ، ما اگرهم نام دین نبرده بودیم آنها این رفتار را کردندی. در جایی که ما میکوشیم این کیشهای گوناگون را از میان برداشته مردم را از پراکندگی بازرهانیم ناچاریست که آنها بدشمنی پردازند و چون راه دیگری نمیشناسند از این راه پیش آیند.
مگر تنها در زمینهی دینست. ما دربارهی شعر و ادبیّات سخنانی میگوییم که همه حقایقست و میبینیم در آنجا نیز کسانی همین رفتار پست را مینمایند و بسخنان بیفرهنگانه میپردازند. این نمونهای از آلودگی این توده است.
ج ـ اجازه دهید سئوالی هم من بکنم. بگفتهی آقای «الف» این معنایی که شما به دین میدهید چیز تازهایست. با آن بیانی که کردید من جای ایراد نمیبینم. ولی میخواهم بپرسم : آیا اعتقاد بخدا و اعتقاد به آخرت جزو دین نیست؟!.
ب ـ من هم میخواستم همین سئوال را کنم.
🔸 تکهی 12
کوتاهسخن آنکه بنیادگزاران دینها دین را بهمین معنی که ما بآن میدهیم میشناختهاند و هر یکی از آنان باقتضای زمان خود در همین زمینه که ما میکوشیم کوشیده است و این جهت دیگر بوده که ما را ببردن نام دین ناچار گردانیده. خواستهایم بگوییم این رشته کوشش از نخست بوده است و پس از این هم خواهد بود. خواستهایم بگوییم دینها نیز جز در همین زمینه نبوده و آنها نیز جز نیکی جهان و زندگانی جهانیان را نخواستهاند.
اما اینکه نام دین بردنِ ما ، ملایان را بعداوت تحریک کرده که مردم پستِ عامی را برمیآغالانند [=بهایهوی و دشمنی برانگیزند] و شما افسوس میخورید که در برابر کوششهای بسیار ارجدار ما چنین رفتار پستی را مشاهده کردهاید ، ما اگرهم نام دین نبرده بودیم آنها این رفتار را کردندی. در جایی که ما میکوشیم این کیشهای گوناگون را از میان برداشته مردم را از پراکندگی بازرهانیم ناچاریست که آنها بدشمنی پردازند و چون راه دیگری نمیشناسند از این راه پیش آیند.
مگر تنها در زمینهی دینست. ما دربارهی شعر و ادبیّات سخنانی میگوییم که همه حقایقست و میبینیم در آنجا نیز کسانی همین رفتار پست را مینمایند و بسخنان بیفرهنگانه میپردازند. این نمونهای از آلودگی این توده است.
ج ـ اجازه دهید سئوالی هم من بکنم. بگفتهی آقای «الف» این معنایی که شما به دین میدهید چیز تازهایست. با آن بیانی که کردید من جای ایراد نمیبینم. ولی میخواهم بپرسم : آیا اعتقاد بخدا و اعتقاد به آخرت جزو دین نیست؟!.
ب ـ من هم میخواستم همین سئوال را کنم.
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 5 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 بیماریها تکهی 6
از خودنمایی که امروز دستهی انبوهی بآن گرفتارند سخن راندم ولی زیانهای آن را بازننمودم و اینک در اینجا بآن میپردازم :
1ـ زیان خودنمایی بیش از همه بخود گرفتاران آن بیماریست. آنان که امروز گفتار مینویسند و کتاب میپردازند و سخن میرانند و شعر میسرایند و پند میآموزند ، از پیر و جوان چنان سرگرم هوسبازیهای خود هستند که پروای هیچ چیز دیگری نمیکنند و دیوانهوار همه چیز را لگدمال نادانیهای خود میگردانند و این از دشوارترین کارهاست که کسی یکی از آنان را براه آورد.
چنین انگارید جوانی از آشنایان شما نویسنده است و گفتارها نویسد و شما با او بسخن درآمده میگویید : «از این کار تو چه سودی تواند بود؟! از سخنان پراکندهای که تو و دیگران بنویسند چه بدست آید؟!. تاکنون چه نتیجه پیدا شده که پس از این پیدا شود؟!. یک جوان باید پیش از همه بخود پردازد و خود را درست گرداند ...» کمتر خواهد بود که این گفتههای شما درو اثر کند و او را از آن نادانی بازگرداند.
من بارها آزمودهام با کسی که از اینان گفتگو میکنم و زشتی کارشان را میفهمانم از پاسخ درمیماند و باز بآسانی نمیتواند از هوسبازی دست بردارد و چون سخن درمیان گفت و شنید بهتر روشن گردد در اینجا برخی از آنها را یاد میکنم :
پارسال ملایی نزد من آمد و چون نشست کاغذی از جیب خود بیرون آورد و رو بمن کرده چنین گفت : «گفتاری نوشتهام و آوردم شما آن را چاپ کنید چون پیمان یک نامهی دینی است ...» گفتم : در چه زمینه نوشتهای؟. گفت : «زمینهی ارجداریست. نشان دادهام که امامان ما از بودن میکروب آگاه بودهاند و در سخنان خود آن را یاد کردهاند. امام علیبنالحسین دشمنان خود را نفرین میکند و میفرماید : خدایا وبا را در آبهای ایشان درآمیز». گفتم : این سخنان را بیست سال پیش از این در تبریز میشنیدم. ولی اکنون دیگر کهنه شده و بهتر است شما نیز رها کنید.
اینها ارزشی در پیش دانش و خرد ندارد و جز مایهی ریشخند و سرکوفت نتواند بود. باید چیزهای دانشی را بدانشمندانش واگزاشت. وانگاه یکی از ملایان کتابی در این باره نوشته که چاپ شده و به فارسی نیز ترجمه یافته باری به همان بسنده کنید. و چون دیدم پافشاری مینماید و از این سخن من دلگیر شده بدلیلآوری پرداخت گفتم : ترا آن بهتر که نخست معنی دین را بدانی و خود را درست کنی. گفت : مگر من معنی دین را نمیدانم. گفتم : بیگمان نمیدانی ، نه تنها تو هزاران دیگران آن را نمیدانند. من نیز نمیخواهم از تو معنی دین را بپرسم. از تو پرسش دیگری دارم : آن امامان را که میگویی مگر از نادیده (غیب) آگاه میبودند؟!.. گفت : «آری اجتماع علماء است» گفتم : اگر قرآن خوانده بودی میدیدی که خود پیغمبر اسلام آشکاره میگوید : «نمیگویم بشما گنجینههای خدا نزد من است و نادیده را نمیدانم» (1) در جای دیگری میگوید : «اگر نادیده را دانستمی سود بسیاری داشتمی». (2) اگر تاریخ خوانده بودی این میدانستی که در یکی از سفرها که عایشه همسرِ پاک پیغمبر همراهش بود او را در بیابان گزارده و کوچیدند و پیغمبر آن را ندانست تا در فرودگاه دیگری از آن آگاه شدند. این دربارهی پیغمبر اسلام است چه رسد به نوادگان او. پس ببین چه اندازه از راستیها بدورید و همچون عامیان یک رشته پندارهای گزافهآمیزی را گرفتهاید و آن را دین مینامید.
چون باین گفتههای من هیچ پاسخی نتوانست شرمنده گردید و اندکی نرم شد. گفتم امام علیبنالحسین میبایست یا از نادیده آگاه باشد و یا میکروب را از راه دانش جستجو کرده و بدست آورد ، و چون هیچ یک نیست پس پیداست که این سخنان بیکبار بیپاست. گذشته از بیپایی این زیان را هم با خود دارد که مردم را با این سخنان سرگرم میسازید و نمیگزارید در اندیشهی امروز خود باشند و بچارهی بدبختیها کوشند. گرفتم که امام علیبنالحسین از نادیده آگاه بوده و از بودن میکروب آگاهی داده امروز چه سودی از آن مردم را تواند بود؟!.. چارهی کدام درد را تواند کرد؟!.. آیا مَثَل شما مثل آن خاندان تیرهروز نادانی نخواهد بود که از نداری بسختترین حالی افتند و شبها را گرسنه بسر آرند ، با اینحال همواره گفتگو از دارایی و توانگری پدران هزارسالهی خود سرایند و دلهای خود را با آن خوش گردانند و بجای آنکه دست بهم دهند و بچارهی درماندگی خود کوشند سرگرم این داستانها باشند و بآنها بنازند و بهمسایگان برتری فروشند که ما چنان پدرانی داشتهایم ، و بدینسان زبان سرکوفت و ریشخند همسایگان را بخود باز کنند؟!..
👇
🔸 بیماریها تکهی 6
از خودنمایی که امروز دستهی انبوهی بآن گرفتارند سخن راندم ولی زیانهای آن را بازننمودم و اینک در اینجا بآن میپردازم :
1ـ زیان خودنمایی بیش از همه بخود گرفتاران آن بیماریست. آنان که امروز گفتار مینویسند و کتاب میپردازند و سخن میرانند و شعر میسرایند و پند میآموزند ، از پیر و جوان چنان سرگرم هوسبازیهای خود هستند که پروای هیچ چیز دیگری نمیکنند و دیوانهوار همه چیز را لگدمال نادانیهای خود میگردانند و این از دشوارترین کارهاست که کسی یکی از آنان را براه آورد.
چنین انگارید جوانی از آشنایان شما نویسنده است و گفتارها نویسد و شما با او بسخن درآمده میگویید : «از این کار تو چه سودی تواند بود؟! از سخنان پراکندهای که تو و دیگران بنویسند چه بدست آید؟!. تاکنون چه نتیجه پیدا شده که پس از این پیدا شود؟!. یک جوان باید پیش از همه بخود پردازد و خود را درست گرداند ...» کمتر خواهد بود که این گفتههای شما درو اثر کند و او را از آن نادانی بازگرداند.
من بارها آزمودهام با کسی که از اینان گفتگو میکنم و زشتی کارشان را میفهمانم از پاسخ درمیماند و باز بآسانی نمیتواند از هوسبازی دست بردارد و چون سخن درمیان گفت و شنید بهتر روشن گردد در اینجا برخی از آنها را یاد میکنم :
پارسال ملایی نزد من آمد و چون نشست کاغذی از جیب خود بیرون آورد و رو بمن کرده چنین گفت : «گفتاری نوشتهام و آوردم شما آن را چاپ کنید چون پیمان یک نامهی دینی است ...» گفتم : در چه زمینه نوشتهای؟. گفت : «زمینهی ارجداریست. نشان دادهام که امامان ما از بودن میکروب آگاه بودهاند و در سخنان خود آن را یاد کردهاند. امام علیبنالحسین دشمنان خود را نفرین میکند و میفرماید : خدایا وبا را در آبهای ایشان درآمیز». گفتم : این سخنان را بیست سال پیش از این در تبریز میشنیدم. ولی اکنون دیگر کهنه شده و بهتر است شما نیز رها کنید.
اینها ارزشی در پیش دانش و خرد ندارد و جز مایهی ریشخند و سرکوفت نتواند بود. باید چیزهای دانشی را بدانشمندانش واگزاشت. وانگاه یکی از ملایان کتابی در این باره نوشته که چاپ شده و به فارسی نیز ترجمه یافته باری به همان بسنده کنید. و چون دیدم پافشاری مینماید و از این سخن من دلگیر شده بدلیلآوری پرداخت گفتم : ترا آن بهتر که نخست معنی دین را بدانی و خود را درست کنی. گفت : مگر من معنی دین را نمیدانم. گفتم : بیگمان نمیدانی ، نه تنها تو هزاران دیگران آن را نمیدانند. من نیز نمیخواهم از تو معنی دین را بپرسم. از تو پرسش دیگری دارم : آن امامان را که میگویی مگر از نادیده (غیب) آگاه میبودند؟!.. گفت : «آری اجتماع علماء است» گفتم : اگر قرآن خوانده بودی میدیدی که خود پیغمبر اسلام آشکاره میگوید : «نمیگویم بشما گنجینههای خدا نزد من است و نادیده را نمیدانم» (1) در جای دیگری میگوید : «اگر نادیده را دانستمی سود بسیاری داشتمی». (2) اگر تاریخ خوانده بودی این میدانستی که در یکی از سفرها که عایشه همسرِ پاک پیغمبر همراهش بود او را در بیابان گزارده و کوچیدند و پیغمبر آن را ندانست تا در فرودگاه دیگری از آن آگاه شدند. این دربارهی پیغمبر اسلام است چه رسد به نوادگان او. پس ببین چه اندازه از راستیها بدورید و همچون عامیان یک رشته پندارهای گزافهآمیزی را گرفتهاید و آن را دین مینامید.
چون باین گفتههای من هیچ پاسخی نتوانست شرمنده گردید و اندکی نرم شد. گفتم امام علیبنالحسین میبایست یا از نادیده آگاه باشد و یا میکروب را از راه دانش جستجو کرده و بدست آورد ، و چون هیچ یک نیست پس پیداست که این سخنان بیکبار بیپاست. گذشته از بیپایی این زیان را هم با خود دارد که مردم را با این سخنان سرگرم میسازید و نمیگزارید در اندیشهی امروز خود باشند و بچارهی بدبختیها کوشند. گرفتم که امام علیبنالحسین از نادیده آگاه بوده و از بودن میکروب آگاهی داده امروز چه سودی از آن مردم را تواند بود؟!.. چارهی کدام درد را تواند کرد؟!.. آیا مَثَل شما مثل آن خاندان تیرهروز نادانی نخواهد بود که از نداری بسختترین حالی افتند و شبها را گرسنه بسر آرند ، با اینحال همواره گفتگو از دارایی و توانگری پدران هزارسالهی خود سرایند و دلهای خود را با آن خوش گردانند و بجای آنکه دست بهم دهند و بچارهی درماندگی خود کوشند سرگرم این داستانها باشند و بآنها بنازند و بهمسایگان برتری فروشند که ما چنان پدرانی داشتهایم ، و بدینسان زبان سرکوفت و ریشخند همسایگان را بخود باز کنند؟!..
👇
وانگاه شما یک «خبری» را پیدا کرده و یک جملهی آن را گرفته و بگمان خود با دانشهای نوین سازگار یافته بدینسان بخود میبالید و آن را گفتاری کرده به رخ فرنگیان میکشید و هیچ نمیاندیشید که بسیاری از فرنگیان زبان عربی را میدانند و این کتابها در دست آنان نیز هست ، کنون اگر یکی از ایشان همان کتابها را جستجو کند و هزاران خبرهای سراپا رسوایی را بیرون آورد و به رختان بکشد آیا چه پاسخی خواهید داد؟!.. اگر یک فرنگی بپرسد : این داستان جابُلقا و جابُلسا چیست؟!.. یا اگر بگوید : چگونه خضر سههزار سال زنده مانده؟!. یا بگوید اژدها در آسمان چهارم چه کار میکند؟!.. یا بگوید : داستان قطارهای شتر با بار کتاب در آسمان چه معنی دارد؟!.. آیا چه پاسخی باو دارید؟!.. این چه هنریست که شما از میان هزاران خبر یکی را گیرید و از آن هم آغاز و انجامش بیندازید و تنها یک جمله را عنوان کرده بدانشمندان بنازید؟!.. دوباره میگویم : اینها مایهی ریشخند است. وانگاه شما را امروز آن بهتر که از گذشته بیکبار چشم پوشید و در اندیشهی دردهای امروز باشید. امروز این پراکندگی که گریبانگیر مردم شده بچارهی آن کوشید.
اینها را که باو سرودم و پاسخی در برابر اینها نداشت برخاست و رفت ، با اینهمه دست از هوس خودنمایی برنداشت و چنانکه دانستم گفتار خود را بچندین جای دیگر نیز برد که شاید بچاپش رسانند. و آنگاه در پیش یکی از آشنایان گله از من آغاز نمود.
این نمونهایست که چگونه اینان آلوده میشوند و نمیتوانند دست از هوسبازی بردارند و همه چیز را فدای آن میسازند. آن سخنانی که من باین مرد گفتم اگر روانش بیمار نبودی همه را پذیرفتی و پی کارهای خود رفتی.
پابرگیها :
1ـ «قُل لَّا أَقُولُ لَکمْ عِندِی خَزَائِنُ اللَّهِ وَلَا أَعْلَمُ الْغَیبَ» در دو جا تکرار یافته است.
2ـ «وَلَوْ کنتُ أَعْلَمُ الْغَیبَ لَاسْتَکثَرْتُ مِنَ الْخَیرِ وَمَا مَسَّنِی السُّوءُ»
اینها را که باو سرودم و پاسخی در برابر اینها نداشت برخاست و رفت ، با اینهمه دست از هوس خودنمایی برنداشت و چنانکه دانستم گفتار خود را بچندین جای دیگر نیز برد که شاید بچاپش رسانند. و آنگاه در پیش یکی از آشنایان گله از من آغاز نمود.
این نمونهایست که چگونه اینان آلوده میشوند و نمیتوانند دست از هوسبازی بردارند و همه چیز را فدای آن میسازند. آن سخنانی که من باین مرد گفتم اگر روانش بیمار نبودی همه را پذیرفتی و پی کارهای خود رفتی.
پابرگیها :
1ـ «قُل لَّا أَقُولُ لَکمْ عِندِی خَزَائِنُ اللَّهِ وَلَا أَعْلَمُ الْغَیبَ» در دو جا تکرار یافته است.
2ـ «وَلَوْ کنتُ أَعْلَمُ الْغَیبَ لَاسْتَکثَرْتُ مِنَ الْخَیرِ وَمَا مَسَّنِی السُّوءُ»
🔶 داستان بیرون آمدن من از عدلیه
🔸 تکهی 5
مایهی سرفرازی منست که از آنهمه وکلای عدلیه که برای شکایت از من دعوت کرده بودند تنها یک تن بشکایت رفت و آن هم میرزا جواد نام شاگرد فاضلالملک میبود که داستانهایی میداشت. از چهلودو پرونده که بمحکمهی انتظامی فرستاده شده بود با آن کینه و دشمنی که رئیس محکمهی انتظامی با من میداشت تنها در یک پرونده ، بگمان خودشان تخلفی یافته و مرا محکوم به «توبیخ» گردانیده بودند که آن حکم بمن ابلاغ شد. من درشتی نشان داده در زیرش نوشتم : «توبیخ» بکسانیست که این رأی را دادهاند.
چون از این راهها بنتیجهای نرسیدند این بار بکوششهای دیگری برخاستند که داستانش دراز است ولی از آنها نیز چیزی بدست نیامد.
من در همهی این کوششها و بدخواهیها بیکبار خاموش ایستاده کمترین پروایی نمینمودم. یک روز رفتم پیش میرزا رضای نائینی مدعیالعموم دیوان کشور که خود او با من نیک نمیبود. گفتم : بآقای وزیر بگویید من باک ندارم که برای من پرونده سازند. زیرا سرانجام این پروندهها بدادگاه خواهد رفت و من آنچه گفتنیست در آنجا خواهم گفت. تنها یک خواهش از آقای وزیر و از شما دارم و آن اینکه جلو این هایهو را بگیرید و این دروغها که میپراکنید بپایان رسانید.
گفتم : یکی از شکایتها اینست که من زنی را که شوهرِ پیش او میگوید پس از طلاق رجوع کرده بوده گرفتهام. این یک دعوی حقوقیست که باید در دادگاه رسیدگی شود. چرا شاکی را بدادگاه نمیفرستید و بجای آن کار این هایهوی را برانگیختهاید؟!.
پس از این گفتگو ، آن اداره را برچیدند. داور نیز «مادّه واحدهی» خود را دنبال نکرد. پرونده هم خوابید.
این بوده داستان بیرون آمدن من از عدلیه و گفتگوی زن که درمیان میبوده. این داستانست که بدخواهانی شنیدهاند و آن را باین رنگ انداختهاند که من بناموس زن شاطر حبیب تجاوز کردهام که دوباره میگویم درست داستان «خسن و خسین دختران معاویه» میباشد.
من ننگم میآید که در برابر چنین دروغسازیها بپاسخ پردازم. در آن هنگام نیز که آنهمه هوچیگری کردند من خاموشی را بهتر دانستم. بدوستان نزدیک خود نیز سخنی نگفتم. آقای باقر طلیعه را بیشتری از شماها میشناسید. این مرد در زمان جوانی از دوستان نزدیک من بوده و اکنون هم در تهرانست. چند سال پیش روزی دیدم میگوید : «من باید از شما حلیت بخواهم زیرا آن قضیهی زن را که بزبانها انداخته بودند من هم باور کرده بودم. میگفتم : جوانی کردهاید و به زنی دل بستهاید. ولی چندی پیش یک هفته رفتم به قزوین. شبی رئیس عدلیه مرا مهمان خوانده بود. سخن از شما پیش آمد و آن قضیه را گفتند. مدعیالعموم آنجا آقای میراحمدیان عصبانی شد و گفت : «موضوعی را که نمیدانید چرا صحبت میکنید. من خودم مدیر دفتر شعبهی یکم بدایت بودم و قضیه را از نزدیک مطلع هستم» ، و آن وقت آغاز کرد و موضوع را از اول تا بآخر گفت. من حقیقتاً متأثر شدم که آن رفتار نامردانه را کردهاند».
آقای طلیعه این را میگفت و خواستش گلهی دوستانه میبود که چرا من در آن چند سال چگونگی را بدوستان خود نگفتهام.
گفتم : چون داستانش دراز بوده من بهتر میدانستم که با خاموشی بگذرد. به هر حال جای خشنودیست که در آن پیشامد کسان پاکدلی همچون آقای میراحمدیان و دیگران پا درمیان میداشتند که میتوانند راستی را بگویند.
🔸 تکهی 5
مایهی سرفرازی منست که از آنهمه وکلای عدلیه که برای شکایت از من دعوت کرده بودند تنها یک تن بشکایت رفت و آن هم میرزا جواد نام شاگرد فاضلالملک میبود که داستانهایی میداشت. از چهلودو پرونده که بمحکمهی انتظامی فرستاده شده بود با آن کینه و دشمنی که رئیس محکمهی انتظامی با من میداشت تنها در یک پرونده ، بگمان خودشان تخلفی یافته و مرا محکوم به «توبیخ» گردانیده بودند که آن حکم بمن ابلاغ شد. من درشتی نشان داده در زیرش نوشتم : «توبیخ» بکسانیست که این رأی را دادهاند.
چون از این راهها بنتیجهای نرسیدند این بار بکوششهای دیگری برخاستند که داستانش دراز است ولی از آنها نیز چیزی بدست نیامد.
من در همهی این کوششها و بدخواهیها بیکبار خاموش ایستاده کمترین پروایی نمینمودم. یک روز رفتم پیش میرزا رضای نائینی مدعیالعموم دیوان کشور که خود او با من نیک نمیبود. گفتم : بآقای وزیر بگویید من باک ندارم که برای من پرونده سازند. زیرا سرانجام این پروندهها بدادگاه خواهد رفت و من آنچه گفتنیست در آنجا خواهم گفت. تنها یک خواهش از آقای وزیر و از شما دارم و آن اینکه جلو این هایهو را بگیرید و این دروغها که میپراکنید بپایان رسانید.
گفتم : یکی از شکایتها اینست که من زنی را که شوهرِ پیش او میگوید پس از طلاق رجوع کرده بوده گرفتهام. این یک دعوی حقوقیست که باید در دادگاه رسیدگی شود. چرا شاکی را بدادگاه نمیفرستید و بجای آن کار این هایهوی را برانگیختهاید؟!.
پس از این گفتگو ، آن اداره را برچیدند. داور نیز «مادّه واحدهی» خود را دنبال نکرد. پرونده هم خوابید.
این بوده داستان بیرون آمدن من از عدلیه و گفتگوی زن که درمیان میبوده. این داستانست که بدخواهانی شنیدهاند و آن را باین رنگ انداختهاند که من بناموس زن شاطر حبیب تجاوز کردهام که دوباره میگویم درست داستان «خسن و خسین دختران معاویه» میباشد.
من ننگم میآید که در برابر چنین دروغسازیها بپاسخ پردازم. در آن هنگام نیز که آنهمه هوچیگری کردند من خاموشی را بهتر دانستم. بدوستان نزدیک خود نیز سخنی نگفتم. آقای باقر طلیعه را بیشتری از شماها میشناسید. این مرد در زمان جوانی از دوستان نزدیک من بوده و اکنون هم در تهرانست. چند سال پیش روزی دیدم میگوید : «من باید از شما حلیت بخواهم زیرا آن قضیهی زن را که بزبانها انداخته بودند من هم باور کرده بودم. میگفتم : جوانی کردهاید و به زنی دل بستهاید. ولی چندی پیش یک هفته رفتم به قزوین. شبی رئیس عدلیه مرا مهمان خوانده بود. سخن از شما پیش آمد و آن قضیه را گفتند. مدعیالعموم آنجا آقای میراحمدیان عصبانی شد و گفت : «موضوعی را که نمیدانید چرا صحبت میکنید. من خودم مدیر دفتر شعبهی یکم بدایت بودم و قضیه را از نزدیک مطلع هستم» ، و آن وقت آغاز کرد و موضوع را از اول تا بآخر گفت. من حقیقتاً متأثر شدم که آن رفتار نامردانه را کردهاند».
آقای طلیعه این را میگفت و خواستش گلهی دوستانه میبود که چرا من در آن چند سال چگونگی را بدوستان خود نگفتهام.
گفتم : چون داستانش دراز بوده من بهتر میدانستم که با خاموشی بگذرد. به هر حال جای خشنودیست که در آن پیشامد کسان پاکدلی همچون آقای میراحمدیان و دیگران پا درمیان میداشتند که میتوانند راستی را بگویند.