🔶 دفتر «در پیرامون شعر و صوفیگری»
🔸 شعر بخردانه (تکهی یک از یک)
الا ای چامهگوی نغزگفتار که گردیده است نطق تو شکربار
سخن از بهر معنی گو چو گوئی ز بهر بخردان اینست معیار
نخستین باید اندیشه بسر داشت سپس فرسود تن از بهر اشعار
بدا آن بیخرد کو در همه عمر کند وصف بتان چین و فرخار
خنک آنکس که بهر سرخرویان نسازد خویشتن را زردرخسار
ز سروقد دلا کمتر سخن گوی که نارد این شجر جز بیبری بار
مزن از خط و خال گلرخان دم مکن عمر گران را صرف این کار
بهل از کف رخ چون قرص مه را برو یک قرصه نانی بدست آر
لب چاه زنخ لبتشنه تا چند چو نبود آبی اندر وی پدیدار
کمان منمای سرو قامت خویش بپای سرو قد و قامت یار
گهی در سایهی زلفش نشینی گه از هجر رخش گردی تو بیمار
مخاطب گه کنی باد صبا را که مشک آرد ز موی وی بخروار
گه از لعل لب یاقوترنگش گهی از در دندان درربار
سخن گوئی گه از خال سیاهش گهی از نرگس چشمان خمار
گهی تشبیه زلفش را بعقرب مقابل موی وی را گاه با مار
گهی ناخورده می مستی و گاهی اناالحقگو چو منصوری سر دار
نسازد دفع صفرا از مزاجت ترنج غبغب و پستان چون نار
در این ره هرچه باید گفت گفتند ادیبان جهان با طبع سرشار
بقدری گشته این کالا فراوان که نبود بهر وی دیگر خریدار
در این بیهودهگوئی عمر خود را مکن مصرف که ان العمر سیار
بیا زین حرفهای زشت موهوم برای خاطر حق دست بردار
بگیر از من فرا این نکتهی نغز که زود این نکته را دریافت انصار
قم ـ انصاری
پیمان : آفرین بر آزادهمرد پاکدل! امروز ایران باینگونه شعرهای خردمندانه نیاز دارد وگرنه شعرهای بیهوده از خروارهای آن چه سود؟!
دریغ که آنهمه عمرهای گرانبها هدر گردیده و ما امروز جز سرشکستگی و شرمندگی نتیجهی دیگری از آنها نمییابیم. مگر این سخنوران پاکدل خردمند جبران آن بیخردیها را بکنند!
پایان
.
🔸 شعر بخردانه (تکهی یک از یک)
الا ای چامهگوی نغزگفتار که گردیده است نطق تو شکربار
سخن از بهر معنی گو چو گوئی ز بهر بخردان اینست معیار
نخستین باید اندیشه بسر داشت سپس فرسود تن از بهر اشعار
بدا آن بیخرد کو در همه عمر کند وصف بتان چین و فرخار
خنک آنکس که بهر سرخرویان نسازد خویشتن را زردرخسار
ز سروقد دلا کمتر سخن گوی که نارد این شجر جز بیبری بار
مزن از خط و خال گلرخان دم مکن عمر گران را صرف این کار
بهل از کف رخ چون قرص مه را برو یک قرصه نانی بدست آر
لب چاه زنخ لبتشنه تا چند چو نبود آبی اندر وی پدیدار
کمان منمای سرو قامت خویش بپای سرو قد و قامت یار
گهی در سایهی زلفش نشینی گه از هجر رخش گردی تو بیمار
مخاطب گه کنی باد صبا را که مشک آرد ز موی وی بخروار
گه از لعل لب یاقوترنگش گهی از در دندان درربار
سخن گوئی گه از خال سیاهش گهی از نرگس چشمان خمار
گهی تشبیه زلفش را بعقرب مقابل موی وی را گاه با مار
گهی ناخورده می مستی و گاهی اناالحقگو چو منصوری سر دار
نسازد دفع صفرا از مزاجت ترنج غبغب و پستان چون نار
در این ره هرچه باید گفت گفتند ادیبان جهان با طبع سرشار
بقدری گشته این کالا فراوان که نبود بهر وی دیگر خریدار
در این بیهودهگوئی عمر خود را مکن مصرف که ان العمر سیار
بیا زین حرفهای زشت موهوم برای خاطر حق دست بردار
بگیر از من فرا این نکتهی نغز که زود این نکته را دریافت انصار
قم ـ انصاری
پیمان : آفرین بر آزادهمرد پاکدل! امروز ایران باینگونه شعرهای خردمندانه نیاز دارد وگرنه شعرهای بیهوده از خروارهای آن چه سود؟!
دریغ که آنهمه عمرهای گرانبها هدر گردیده و ما امروز جز سرشکستگی و شرمندگی نتیجهی دیگری از آنها نمییابیم. مگر این سخنوران پاکدل خردمند جبران آن بیخردیها را بکنند!
پایان
.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
یکم دیماه و داستانش.pdf
409 KB
🔸 یکم دیماه و داستانش
🖌 احمد کسروی
☀️ اجتماعی
🖌 احمد کسروی
☀️ اجتماعی
🔶 «بدبختی توده و ریشهی آن»
🔸 باید بهتر از این چاره اندیشید (تکهی یک از یک)
چندی است روزنامههای تهران از سختی زندگانی و کمی خواربار سخن میرانند ولی ما بخاموشی گراییدهایم. چرا بخاموشی گراییدهایم؟.. برای آنکه در گفتن و نوشتن چندان اثری نمیبینیم. جنگ بزرگی در جهان پیش میرود و دولتهای نیرومند بزرگی باهم میجنگند و صدملیونها سپاه بتکان آمده از شرق بغرب و از غرب بشرق میروند و میآیند ، و در این میان یک تودهی پراکنده و نیرو ـ از ـ دست دادهای ، در سر راه واقع شده پیداست که لگدمال خواهند گردید ، پیداست که گزندها خواهند دید. پیداست که در سالی که از آسمان باریده و از زمین روییده بگرسنگی خواهند افتاد. این نتیجهی پراکندگی و درماندگی آنهاست.
آن مردمی که از راهش برهایی خود نمیکوشند ، آن مردمی که چشم براه حوادث دوخته رهایی خود را از آن میخواهند ، آن مردمی که چارهی سختیها را با نذر و دعا و قربانی میکنند ، آن مردمی که مقصود خدا را از آفرینش درنیافته خود را با کارهای بیهودهای سرگرم میسازند ـ چنین مردمی همیشه دچار سختیها خواهند بود و همیشه لگدمال دیگران خواهند گردید. ما از سالیانی این روزها را میدیدیم و پیاپی یادآوری میکردیم.
با این حال ما نمیخواهیم با هممیهنان خود همدردی نکنیم. نمیخواهیم در چنین هنگامی زبان بسرزنش بگشاییم. ما نیز در این درد شریکیم. ما نیز دلمان بمردم بینوا میسوزد. اینجا پایتخت است ، هنوز ما در نخستین ماه پاییز میباشیم ، هنوز همهی خرمنها برچیده نشده. در چنین جایی و در چنین هنگامی مردم گرسنگی میکشند. پس جاهای دیگر در چه حال است؟!.. پس زمستان یا بهار چه خواهد بود؟! تا هنگام درو سال دیگر برسد چه سختیها روی خواهد داد؟!.. اینها اندیشههایی است که هر کس را بحیرت میاندازد.
باز باید گفت و نوشت. باز باید آواز بلند گردانید. روزنامهها نیک میکنند که مینویسند. آن گفتگوها که پریروز در مجلس رخ داده نیز نیک بوده. این رفتار دولتها که پیاپی اسکناس چاپ میکنند و بر سختی زندگانی میافزایند بخردانه نیست. این کشور را بیک آشوب بزرگی دچار خواهد گردانید و بیش از همه خود دولت بسختی خواهد افتاد.
این کارکنان ادارات که یک گروه انبوهی در تهران و دیگر شهرها هستند در برابر افزایش روزافزون نرخها که بیش از همه نتیجهی اسکناس چاپ کردنهای دولت است از پا افتاده و بالاخره در یک آیندهی نزدیکی بآنجا خواهد کشید که دست از کار بکشند و درپی چاره باشند. تا کی میتوان بگرسنگی تاب آورد؟!.. تا کی میتوان خاموش ایستاد و آوازی درنیاورد؟!.. آیا دولت چنین گمانی نمیبرد؟!.. آیا از نتیجهی بسیار بد آن نمیاندیشد؟!.
ما میدانیم که دولت با یک دشواریها روبرو میباشد. کشور ما اکنون در حال عادی نیست. بودن بیگانگان از یکسو و بسته بودن راه اروپا از سوی دیگر دشواریهایی برای این کشور پدید آورده که هر بافهمی آن را میداند. لیکن باید دید آیا چارهی دشواریها تنها اسکناس چاپ کردن است؟ آیا راه دیگری ندارد؟!.. و آنگاه این رشته که بدینسان سر درازی پیدا کرده بکجا خواهد انجامید؟!..
نزدیک بیک سال است که قانون منع احتکار وضع شده و هنوز کمترین نتیجهای از آن بدست نیامده. دولت بیکبار خود را از پرداختن بانبارداران و گرانفروشان کنار میگیرد. دولت تنها راه چاره را در افزودن بشمارهی اسکناسها میداند و همینکه خبر آن انتشار مییابد بهانهی نوینی بدست گرانفروشان میافتد که نرخها را بار دیگر بالا برند. این است حال کشور بدبخت ایران.
(پرچم روزانه شمارهی 216)
.
🔸 باید بهتر از این چاره اندیشید (تکهی یک از یک)
چندی است روزنامههای تهران از سختی زندگانی و کمی خواربار سخن میرانند ولی ما بخاموشی گراییدهایم. چرا بخاموشی گراییدهایم؟.. برای آنکه در گفتن و نوشتن چندان اثری نمیبینیم. جنگ بزرگی در جهان پیش میرود و دولتهای نیرومند بزرگی باهم میجنگند و صدملیونها سپاه بتکان آمده از شرق بغرب و از غرب بشرق میروند و میآیند ، و در این میان یک تودهی پراکنده و نیرو ـ از ـ دست دادهای ، در سر راه واقع شده پیداست که لگدمال خواهند گردید ، پیداست که گزندها خواهند دید. پیداست که در سالی که از آسمان باریده و از زمین روییده بگرسنگی خواهند افتاد. این نتیجهی پراکندگی و درماندگی آنهاست.
آن مردمی که از راهش برهایی خود نمیکوشند ، آن مردمی که چشم براه حوادث دوخته رهایی خود را از آن میخواهند ، آن مردمی که چارهی سختیها را با نذر و دعا و قربانی میکنند ، آن مردمی که مقصود خدا را از آفرینش درنیافته خود را با کارهای بیهودهای سرگرم میسازند ـ چنین مردمی همیشه دچار سختیها خواهند بود و همیشه لگدمال دیگران خواهند گردید. ما از سالیانی این روزها را میدیدیم و پیاپی یادآوری میکردیم.
با این حال ما نمیخواهیم با هممیهنان خود همدردی نکنیم. نمیخواهیم در چنین هنگامی زبان بسرزنش بگشاییم. ما نیز در این درد شریکیم. ما نیز دلمان بمردم بینوا میسوزد. اینجا پایتخت است ، هنوز ما در نخستین ماه پاییز میباشیم ، هنوز همهی خرمنها برچیده نشده. در چنین جایی و در چنین هنگامی مردم گرسنگی میکشند. پس جاهای دیگر در چه حال است؟!.. پس زمستان یا بهار چه خواهد بود؟! تا هنگام درو سال دیگر برسد چه سختیها روی خواهد داد؟!.. اینها اندیشههایی است که هر کس را بحیرت میاندازد.
باز باید گفت و نوشت. باز باید آواز بلند گردانید. روزنامهها نیک میکنند که مینویسند. آن گفتگوها که پریروز در مجلس رخ داده نیز نیک بوده. این رفتار دولتها که پیاپی اسکناس چاپ میکنند و بر سختی زندگانی میافزایند بخردانه نیست. این کشور را بیک آشوب بزرگی دچار خواهد گردانید و بیش از همه خود دولت بسختی خواهد افتاد.
این کارکنان ادارات که یک گروه انبوهی در تهران و دیگر شهرها هستند در برابر افزایش روزافزون نرخها که بیش از همه نتیجهی اسکناس چاپ کردنهای دولت است از پا افتاده و بالاخره در یک آیندهی نزدیکی بآنجا خواهد کشید که دست از کار بکشند و درپی چاره باشند. تا کی میتوان بگرسنگی تاب آورد؟!.. تا کی میتوان خاموش ایستاد و آوازی درنیاورد؟!.. آیا دولت چنین گمانی نمیبرد؟!.. آیا از نتیجهی بسیار بد آن نمیاندیشد؟!.
ما میدانیم که دولت با یک دشواریها روبرو میباشد. کشور ما اکنون در حال عادی نیست. بودن بیگانگان از یکسو و بسته بودن راه اروپا از سوی دیگر دشواریهایی برای این کشور پدید آورده که هر بافهمی آن را میداند. لیکن باید دید آیا چارهی دشواریها تنها اسکناس چاپ کردن است؟ آیا راه دیگری ندارد؟!.. و آنگاه این رشته که بدینسان سر درازی پیدا کرده بکجا خواهد انجامید؟!..
نزدیک بیک سال است که قانون منع احتکار وضع شده و هنوز کمترین نتیجهای از آن بدست نیامده. دولت بیکبار خود را از پرداختن بانبارداران و گرانفروشان کنار میگیرد. دولت تنها راه چاره را در افزودن بشمارهی اسکناسها میداند و همینکه خبر آن انتشار مییابد بهانهی نوینی بدست گرانفروشان میافتد که نرخها را بار دیگر بالا برند. این است حال کشور بدبخت ایران.
(پرچم روزانه شمارهی 216)
.
🔶 «بخوانند و داوری کنند» (شیعیگری)
🔸 گفتار یکم : شیعیگری چگونه پیدا شده؟... (تکهی چهار)
بدینسان یک راه جدای دیگری در اسلام پیدا شده و گروهی خود را از مسلمانان جدا گردانیدند. اینان دشمنی سخت با دستههای دیگر نشان میدادند و بسران اسلام از ابوبکر و عمر و دیگران نفرین و دشنام دریغ نمیگفتند. در پندار اینان دیگران همگی بیدین میبودند و تنها این دسته از شیعیان دین میداشتند. دیگران همگی بدوزخ خواستندی رفت و تنها اینان در بهشت خواستندی بود. خود را «فرقهی ناجیه» نامیده دیگران را همگی گمراه و تباه میشماردند. چیزی که هست با این کینهجویی و پافشاری ، با دستور پیشوایشان ، باورها و سَهِشهای[احساس] خود را پوشیده داشته با «تقیه» راه میرفتند.
جعفربنمحمد که ما او را بنیادگزار این کیش میشناسیم ، پسر خود اسماعیل را بجانشینی نامزد گردانیده بود. ولی اسماعیل پیش از وی مُرد (و این مرگ او داستانی پیدا کرد که خواهیم نوشت) ، و اینبود پس از وی پسر دیگرش موسیالکاظم جانشین گردید.
در زمان این امام ، خلیفهی عباسی بدگمان گردیده او را از مدینه به بغداد آورد و بیستوهفت سال در زندان نگه داشت تا درگذشت.
پس از وی پسرش علیالرضا جانشین میبود و این همانست که مأمون بولیعهدیش برگزید و بخراسانش خواست ، و این خود پرسشیست که کسی که خود را از سوی خدا برگزیده برای خلافت میشناخت و خلیفهی عباسی را «جائر و غاصب» میدانست چگونه ولیعهدی او را پذیرفت؟!.
پس از وی پسرش محمدالتقی که دختر مأمون را نیز گرفته بود امام شد. پس از وی پسرش علیالنقی جانشین گردید. پس از وی پسرش حسنالعسکری ، که بشمارش خود شیعیان امام یازدهم میبود ، جایش را گرفت. ولی چون این نیز مُرد ، یک داستان شگفتتری در تاریخچهی شیعیگری رُخ داد و شیعیگری بار دیگر رنگی بخود گرفت.
چگونگی آنکه این امام یازدهم را فرزندی شناخته نشده بود. از اینرو چون مُرد بمیان پیروانش پراکندگی افتاد. یک دسته گفتند : «امامت پایان پذیرفت». یک دسته برادر او جعفر را (که شیعیان جعفر کذّاب مینامند) بامامی پذیرفتند. یک دسته هم چنین گفتند : «آن امام را پسری پنجساله هست که در سرداب نهان میباشد و امام اوست». سردستهی اینان و گویندهی این سخن عثمانبنسعید نامی میبود که خود را «باب» (یا درِ امام) نامیده میگفت : «آن امام مرا میانهی خود و مردم میانجی گردانیده. شما هر سخنی میدارید بمن بگویید و هر پولی میدهید بمن دهید» و گاهی نیز پیامهایی از سوی آن امام ناپیدا (بگفتهی خودش : «توقیع») بمردم میرسانید.
دوباره میگویم : داستان بسیار شگفتی میبود. آن بچهای که اینان میگفتند کسی ندیده و از بودنش آگاه نشده بود و این نپذیرفتنیست که کسی را فرزندی باشد و هیچکس نداند. آنگاه امام چرا رو میپوشید؟!.. چرا از سرداب بیرون نمیآمد؟!.. اگر امام پیشواست باید درمیان مردم باشد و آنان را راه بَرد. نهفتگی بَهر چه میبود؟!..
لیکن در شیعیگری دلیل خواستن و یا چیزی را بداوری خِرد سپاردن از نخست نبوده کنون هم نبایستی بود. آنگاه شیعیان با آن پافشاری که در کیش خود میداشتند و با آن دوری که از مسلمانان (یا سُنّیان) پیدا کرده بودند این نشدی که از راه خود بازگردند ، و ناچار میبودند که هرچه پیش میآید بپذیرند و گردن گزارند.
.
🔸 گفتار یکم : شیعیگری چگونه پیدا شده؟... (تکهی چهار)
بدینسان یک راه جدای دیگری در اسلام پیدا شده و گروهی خود را از مسلمانان جدا گردانیدند. اینان دشمنی سخت با دستههای دیگر نشان میدادند و بسران اسلام از ابوبکر و عمر و دیگران نفرین و دشنام دریغ نمیگفتند. در پندار اینان دیگران همگی بیدین میبودند و تنها این دسته از شیعیان دین میداشتند. دیگران همگی بدوزخ خواستندی رفت و تنها اینان در بهشت خواستندی بود. خود را «فرقهی ناجیه» نامیده دیگران را همگی گمراه و تباه میشماردند. چیزی که هست با این کینهجویی و پافشاری ، با دستور پیشوایشان ، باورها و سَهِشهای[احساس] خود را پوشیده داشته با «تقیه» راه میرفتند.
جعفربنمحمد که ما او را بنیادگزار این کیش میشناسیم ، پسر خود اسماعیل را بجانشینی نامزد گردانیده بود. ولی اسماعیل پیش از وی مُرد (و این مرگ او داستانی پیدا کرد که خواهیم نوشت) ، و اینبود پس از وی پسر دیگرش موسیالکاظم جانشین گردید.
در زمان این امام ، خلیفهی عباسی بدگمان گردیده او را از مدینه به بغداد آورد و بیستوهفت سال در زندان نگه داشت تا درگذشت.
پس از وی پسرش علیالرضا جانشین میبود و این همانست که مأمون بولیعهدیش برگزید و بخراسانش خواست ، و این خود پرسشیست که کسی که خود را از سوی خدا برگزیده برای خلافت میشناخت و خلیفهی عباسی را «جائر و غاصب» میدانست چگونه ولیعهدی او را پذیرفت؟!.
پس از وی پسرش محمدالتقی که دختر مأمون را نیز گرفته بود امام شد. پس از وی پسرش علیالنقی جانشین گردید. پس از وی پسرش حسنالعسکری ، که بشمارش خود شیعیان امام یازدهم میبود ، جایش را گرفت. ولی چون این نیز مُرد ، یک داستان شگفتتری در تاریخچهی شیعیگری رُخ داد و شیعیگری بار دیگر رنگی بخود گرفت.
چگونگی آنکه این امام یازدهم را فرزندی شناخته نشده بود. از اینرو چون مُرد بمیان پیروانش پراکندگی افتاد. یک دسته گفتند : «امامت پایان پذیرفت». یک دسته برادر او جعفر را (که شیعیان جعفر کذّاب مینامند) بامامی پذیرفتند. یک دسته هم چنین گفتند : «آن امام را پسری پنجساله هست که در سرداب نهان میباشد و امام اوست». سردستهی اینان و گویندهی این سخن عثمانبنسعید نامی میبود که خود را «باب» (یا درِ امام) نامیده میگفت : «آن امام مرا میانهی خود و مردم میانجی گردانیده. شما هر سخنی میدارید بمن بگویید و هر پولی میدهید بمن دهید» و گاهی نیز پیامهایی از سوی آن امام ناپیدا (بگفتهی خودش : «توقیع») بمردم میرسانید.
دوباره میگویم : داستان بسیار شگفتی میبود. آن بچهای که اینان میگفتند کسی ندیده و از بودنش آگاه نشده بود و این نپذیرفتنیست که کسی را فرزندی باشد و هیچکس نداند. آنگاه امام چرا رو میپوشید؟!.. چرا از سرداب بیرون نمیآمد؟!.. اگر امام پیشواست باید درمیان مردم باشد و آنان را راه بَرد. نهفتگی بَهر چه میبود؟!..
لیکن در شیعیگری دلیل خواستن و یا چیزی را بداوری خِرد سپاردن از نخست نبوده کنون هم نبایستی بود. آنگاه شیعیان با آن پافشاری که در کیش خود میداشتند و با آن دوری که از مسلمانان (یا سُنّیان) پیدا کرده بودند این نشدی که از راه خود بازگردند ، و ناچار میبودند که هرچه پیش میآید بپذیرند و گردن گزارند.
.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش دوم : آهنگهای بدخواهانه)
🔸 5ـ بجوانان چه حمایتی باید کرد؟.. (تکهی یک از یک)
از پست دیروز از تبریز گفتاری رسیده زیر عنوان : «از تودهی جوانان حمایت کنید». نویسندهی گفتار از جوانان ستایشهایی نوشته اظهار افسوس میکند از اینکه قدردانی از آنان نمیشود.
میگویم : امروز چه از جوانان و چه از پیران ، جای هیچ ستایشی نیست. امروز این توده سخت آلوده است : اندیشههای گمراه و پراکنده ، خویهای پست و دور از هم ـ و خود نتیجهی این آلودگیهاست که چنین خوار و زبون میباشیم.
آفریدگار جهان ستمگر نیست. یک توده را برای زبونی و زیردستی و دیگری را برای سرفرازی و فرمانروایی نیافریند. در این جهان هر مردمی چه نیک و بد سزای خود را یابد.
ما نیز از بدی چنین خوار و زبونیم. از بدی زیردست و لگدمال شدهایم. همین خواری و زبونی دلیل است که خود آلودهایم. باید بجای ستایش که دروغ است و سودی هم ندارد ، بدیها را بدانیم و بشناسیم و بچارهی آنها کوشیم ، باید بجای لاف زدن از نیکی ، براستی نیک باشیم و این آلودگیها را از خود دور گردانیم.
گرفتم که کسانی خود نیکند ، از نیکی آنان چه سودی تواند بود؟!.. باید کوشید و تا میتوان توده را نیک گردانید. اساساً یک دلیل نیکی کوشیدن باصلاح توده است. آن چه نیکیست که کسی تودهاش چنین آلوده باشد و بچاره نکوشد؟!.
دو سال پیش در همان تبریز دبیری جشنی برای خود گرفت و شاگردان زیردست را واداشت که در روزنامه «خدمات سیسالهی او را بفرهنگ» ، بنویسند و ستایشها نمایند. من چون در تبریز بودم از این کار او دلتنگ گردیدم. در این توده چه جای جشن است؟!.. با این گرفتاریها چه جای شادیست؟!. کدام فیروزی بدست آمده؟!. کدام پیشرفت رخ داده؟!.
جشن ما آن روزی خواهد بود که باین آلودگیها چاره کنیم. این اندیشههای پراکنده را از میان برداریم ، این خویهای پست را از ریشه براندازیم ، وگرنه یک تن یکتا دانشمند جهان باشد چون تودهاش خوار و زبونست او نیز ارج نخواهد داشت. ...
از جوانان جای هیچ ستایشی نیست ، تا توده چنین آلوده و گرفتار است به نیکی یک تن یا یک دسته قیمتی نباید گزاشت. از آنسوی امروز جوانان دارای نقیصههای بسیاریند و باید بجای ستایش کوشید و این نقیصهها را رفع نمود.
این جوانان درسهایی را که در دبیرستانها و دانشکدهها خوانده و آگاهیهای پراکندهای را که از روزنامهها و کتابها یاد گرفتهاند یک سرمایهی مهمی میشمارند و بغرور آن در کارهای توده دخالت میکنند و اظهار عقیده مینمایند ، و چون خود را از حیث دانش و آگاهی درحد کمال میشناسند بسخن دیگران گوش نمیدهند و سر بیاد گرفتن چیزی فرونمیآورند.
در حالی که آن آموختههای اینان جز چیزهای ناقصی نیست و هرگز سرمایهی زندگی نتواند بود. آنان خود از این حقیقت غفلت دارند و بآسانی نخواهند پذیرفت.
در بیست سال گذشته ، یکی از سیاستها این بوده که جوانان را در دبیرستانها و دانشکدهها گیج گردانند و مغزهای آنان را با تاریخچهی فلان شاعر ، و یا یادگرفتن فلان قصیده ، و با خواندن فلان فلسفه و مانند اینها فرسوده ساخته از کار اندازند. این را بقصد کرده و از روی یک نقشهای پیش بردهاند.(1)
در اینجا از آن زمینه گفتگو نخواهم کرد. در اینجا میخواهم بگویم : جوانان بیآنکه خود بدانند و بیآنکه مقصر باشند گرفتار این نقیصهاند و ما باید بجای ستایش از آنها برفع این نقیصه پردازیم.
...
کنون باید این نقص را دریابند و بگردن گیرند و تکانی بخود داده بفراگرفتن حقایق پردازند. میدانم این به بسیاری از آنان گران خواهد افتاد. ولی چه باید کرد؟!. راستی اگرهم تلخ است باید گفته شود. اگرهم سخت است باید پذیرفته گردد.
اگر میخواهند بارزش خود بیفزایند باید این را بپذیرند. اگر میخواهند بکشور و تودهی خود نیکی توانند باید از این گردن نپیچند وگرنه با حال کنونی ، خود تباه گردیده و بتوده نیز جز زیان نتوانند رسانید. ...
دوباره میگویم : اینها گناه آنان نیست. گناه آن کسانیست که در بیست و چند سال گذشته بگیج گردانیدن جوانان کوشیدهاند ، گناه آن کسانیست که روانهای اینان را فرسوده گردانیده ، و از آنسوی با یاد دادن یک رشته تعلیمات پراکنده و بیهوده مغرورشان ساخته با اینحال بمیان توده فرستادهاند.
ما کنون باید بچاره پردازیم. کنون باید بجبران گذشته کوشیم. نویسندهی گفتار از تبریز
میگوید : «بتودهی جوان حمایت کنید» ، میگویم : بهترین حمایت ما اینست که نقیصههای آنان را رفع کنیم و اینک بهمان میکوشیم.
👇
🔸 5ـ بجوانان چه حمایتی باید کرد؟.. (تکهی یک از یک)
از پست دیروز از تبریز گفتاری رسیده زیر عنوان : «از تودهی جوانان حمایت کنید». نویسندهی گفتار از جوانان ستایشهایی نوشته اظهار افسوس میکند از اینکه قدردانی از آنان نمیشود.
میگویم : امروز چه از جوانان و چه از پیران ، جای هیچ ستایشی نیست. امروز این توده سخت آلوده است : اندیشههای گمراه و پراکنده ، خویهای پست و دور از هم ـ و خود نتیجهی این آلودگیهاست که چنین خوار و زبون میباشیم.
آفریدگار جهان ستمگر نیست. یک توده را برای زبونی و زیردستی و دیگری را برای سرفرازی و فرمانروایی نیافریند. در این جهان هر مردمی چه نیک و بد سزای خود را یابد.
ما نیز از بدی چنین خوار و زبونیم. از بدی زیردست و لگدمال شدهایم. همین خواری و زبونی دلیل است که خود آلودهایم. باید بجای ستایش که دروغ است و سودی هم ندارد ، بدیها را بدانیم و بشناسیم و بچارهی آنها کوشیم ، باید بجای لاف زدن از نیکی ، براستی نیک باشیم و این آلودگیها را از خود دور گردانیم.
گرفتم که کسانی خود نیکند ، از نیکی آنان چه سودی تواند بود؟!.. باید کوشید و تا میتوان توده را نیک گردانید. اساساً یک دلیل نیکی کوشیدن باصلاح توده است. آن چه نیکیست که کسی تودهاش چنین آلوده باشد و بچاره نکوشد؟!.
دو سال پیش در همان تبریز دبیری جشنی برای خود گرفت و شاگردان زیردست را واداشت که در روزنامه «خدمات سیسالهی او را بفرهنگ» ، بنویسند و ستایشها نمایند. من چون در تبریز بودم از این کار او دلتنگ گردیدم. در این توده چه جای جشن است؟!.. با این گرفتاریها چه جای شادیست؟!. کدام فیروزی بدست آمده؟!. کدام پیشرفت رخ داده؟!.
جشن ما آن روزی خواهد بود که باین آلودگیها چاره کنیم. این اندیشههای پراکنده را از میان برداریم ، این خویهای پست را از ریشه براندازیم ، وگرنه یک تن یکتا دانشمند جهان باشد چون تودهاش خوار و زبونست او نیز ارج نخواهد داشت. ...
از جوانان جای هیچ ستایشی نیست ، تا توده چنین آلوده و گرفتار است به نیکی یک تن یا یک دسته قیمتی نباید گزاشت. از آنسوی امروز جوانان دارای نقیصههای بسیاریند و باید بجای ستایش کوشید و این نقیصهها را رفع نمود.
این جوانان درسهایی را که در دبیرستانها و دانشکدهها خوانده و آگاهیهای پراکندهای را که از روزنامهها و کتابها یاد گرفتهاند یک سرمایهی مهمی میشمارند و بغرور آن در کارهای توده دخالت میکنند و اظهار عقیده مینمایند ، و چون خود را از حیث دانش و آگاهی درحد کمال میشناسند بسخن دیگران گوش نمیدهند و سر بیاد گرفتن چیزی فرونمیآورند.
در حالی که آن آموختههای اینان جز چیزهای ناقصی نیست و هرگز سرمایهی زندگی نتواند بود. آنان خود از این حقیقت غفلت دارند و بآسانی نخواهند پذیرفت.
در بیست سال گذشته ، یکی از سیاستها این بوده که جوانان را در دبیرستانها و دانشکدهها گیج گردانند و مغزهای آنان را با تاریخچهی فلان شاعر ، و یا یادگرفتن فلان قصیده ، و با خواندن فلان فلسفه و مانند اینها فرسوده ساخته از کار اندازند. این را بقصد کرده و از روی یک نقشهای پیش بردهاند.(1)
در اینجا از آن زمینه گفتگو نخواهم کرد. در اینجا میخواهم بگویم : جوانان بیآنکه خود بدانند و بیآنکه مقصر باشند گرفتار این نقیصهاند و ما باید بجای ستایش از آنها برفع این نقیصه پردازیم.
...
کنون باید این نقص را دریابند و بگردن گیرند و تکانی بخود داده بفراگرفتن حقایق پردازند. میدانم این به بسیاری از آنان گران خواهد افتاد. ولی چه باید کرد؟!. راستی اگرهم تلخ است باید گفته شود. اگرهم سخت است باید پذیرفته گردد.
اگر میخواهند بارزش خود بیفزایند باید این را بپذیرند. اگر میخواهند بکشور و تودهی خود نیکی توانند باید از این گردن نپیچند وگرنه با حال کنونی ، خود تباه گردیده و بتوده نیز جز زیان نتوانند رسانید. ...
دوباره میگویم : اینها گناه آنان نیست. گناه آن کسانیست که در بیست و چند سال گذشته بگیج گردانیدن جوانان کوشیدهاند ، گناه آن کسانیست که روانهای اینان را فرسوده گردانیده ، و از آنسوی با یاد دادن یک رشته تعلیمات پراکنده و بیهوده مغرورشان ساخته با اینحال بمیان توده فرستادهاند.
ما کنون باید بچاره پردازیم. کنون باید بجبران گذشته کوشیم. نویسندهی گفتار از تبریز
میگوید : «بتودهی جوان حمایت کنید» ، میگویم : بهترین حمایت ما اینست که نقیصههای آنان را رفع کنیم و اینک بهمان میکوشیم.
👇
یکی از مقاصد ما همانست که جوانان را با حقایق آشنا گردانیم و از معنی درست زندگانی آگاهشان سازیم. این گفتارهای پیاپی برای همینست. ما از یکسوی این حقایق را برای ایشان روشن میگردانیم و از یکسو یک راهی برای کوشش و همدستی ـ چه در تهران و چه در تبریز ـ بروی ایشان باز کردهایم.
پابرگی :
یادداشت گردآورنده در پایان همین بخش آمده. [فرداشب پراکنده خواهد گردید.]
.
پابرگی :
یادداشت گردآورنده در پایان همین بخش آمده. [فرداشب پراکنده خواهد گردید.]
.
در پیرامون شعر و صوفیگری پی دی اف.pdf
213.5 KB
🔸 در پیرامون شعر و صوفیگری
🖌 احمد کسروی
🔹 (در پیرامون شعر) پایان گفتار در این زمینه
🔹 گفتارهای بیجا
🔹 شعرهایی که باید چند بار چاپ شود
🔹 شاعر هجوگو
🔹 از خوانندگان پیمان :
🔹 شعر بخردانه
🖌 احمد کسروی
🔹 (در پیرامون شعر) پایان گفتار در این زمینه
🔹 گفتارهای بیجا
🔹 شعرهایی که باید چند بار چاپ شود
🔹 شاعر هجوگو
🔹 از خوانندگان پیمان :
🔹 شعر بخردانه
🔶 «بدبختی توده و ریشهی آن»
🔸 پاسخ دیگری به پیام بهائیان (تکهی یک از یک)
آقای کسروی
پیام بهائیان در شمارهی 214 پرچم توجه مرا جلب نمود. میخواهم بدین وسیله پاسخ دیگری برای آن بنویسم ـ من قبل از اینکه براه پاکدینی بگروم بهائی متعصب بودم و نیک میدانید در سه سال پیش که نزد شما آمدم با بودن آقایان واعظپور و واهبزاده و دیگران با چه حرارت و التهابی از بهائیگری دفاع مینمودم ولی پس از اینکه ایراد شما را شنیدم و کتاب «راه رستگاری» و مهنامهی پیمان را مطالعه کردم معنی حقیقی دین برای من روشن گردید و باشتباه خود متوجه شدم و به نارسایی کیش بهائی در مقابل حقایق پیمان اعتراف نمودم بدینجهت خلاف انسانیت و عقل دانستم که گفتهها و نوشتههای خردپذیر شما را نپذیرم و پشتیبانی نکنم و بترویجش نکوشم. از همان موقع در مجالس و محافل بهائی بگفتگو پرداختم و آنان را بخواندن پیمان و دیگر کتابهای شما دعوت نمودم و ایرادهای عقلی و علمی که از شما شنیده و در پیمان خوانده بودم بمیان آورده پاسخ خواستم. آقایان بجای پاسخ مانند ملایان به هیاهو برخاسته و سخنان عجیب بزبان آوردند که فلانی ناقض شده ، ازلی شده ، به تفرقهی یاران ، و تزلزل جوانان ، و ایجاد رخنه در ایمان آنان ، مشغول است و بانهدام امرالله میکوشد ، با ناقضین رفت و آمد میکند ، و با صبحی (1) معاشرت مینماید ، مفتشین و جاسوسین باطرافم گماردند عرصه را باندازهای برایم تنگ گردانیدند که ناگزیر شده از ادارهی خرید جنس ارتش که رئیس آن آقای علائی (از بهائیان بنام) میبود و بمن اذیت و آزار میرسانید استعفا داده بدادگستری رفتم.
پس از چند روزی هم برگهای ماشین شده بنام «اخبار امری» از طرف محفل روحانی باین مضمون انتشار دادند : احبا از رحیمی دوری کنند و مذاکره ننمایند زیرا متزلزل شده آنها را از جادهی مستقیم امرالله منحرف میسازد (نمونهای از آن برگها در نزد من موجود است). زیانهای دیگری نیز بمن رسانیدهاند فعلاً از افشاء و ابراز آنها خودداری میکنم با وصف این گذشته گذشته اکنون که آقایان پیام فرستاده و حاضر شدهاند بنشینید و گفتگو نمایند من با کمال میل و رغبت حاضر هستم هر کس را انتخاب نمایند و هر کجا را تعیین فرمایند بروم و برادرانه بگفتگو پردازم بشرط آنکه کتابهایشان را بمیان گزارند و خرد را داور سازند و از آوردن حدیث و شعر احتراز جویند و از راه دلیل و منطق پیش آیند و گفتگو را نیز روی کاغذ آورند که هیچ گونه جای تردید و انکار باقی نماند. در این ضمن این را هم روشن گردانم آقایان وقتی که در برابر یک ایرادی درمیمانند بهانه آورده میگویند چون این موضوع مربوط به سیاست است جمال مبارک (بهاءالله) فرموده بسیاست مداخله نکنید (2) و بدین عنوان از پاسخ طفره میزنند و ای بسا بگفتگو و جلسه نیز خاتمه داده پراکنده میگردند. چون این قضیه یک نوع پناهگاه و گریزگاهی است باید مواظبت فرمایند باین رویهی نامطلوب نیز متمسک نشوند.
تهران ـ محمدباقر رحیمی
(پرچم روزانه شمارهی 216)
پابرگیها :
1ـ فضلالله مهتدی شناخته به صبحی از مبلغان بهائی بود که از بهائیگری بازگشت و کتابی در نکوهش آنان نوشت.
2ـ یکی از آشنایان به درستی میگفت : اینکه به بهائیان دستور داده شده بسیاست مداخله نکنند ، خود یک دستور سیاسیست!
.
🔸 پاسخ دیگری به پیام بهائیان (تکهی یک از یک)
آقای کسروی
پیام بهائیان در شمارهی 214 پرچم توجه مرا جلب نمود. میخواهم بدین وسیله پاسخ دیگری برای آن بنویسم ـ من قبل از اینکه براه پاکدینی بگروم بهائی متعصب بودم و نیک میدانید در سه سال پیش که نزد شما آمدم با بودن آقایان واعظپور و واهبزاده و دیگران با چه حرارت و التهابی از بهائیگری دفاع مینمودم ولی پس از اینکه ایراد شما را شنیدم و کتاب «راه رستگاری» و مهنامهی پیمان را مطالعه کردم معنی حقیقی دین برای من روشن گردید و باشتباه خود متوجه شدم و به نارسایی کیش بهائی در مقابل حقایق پیمان اعتراف نمودم بدینجهت خلاف انسانیت و عقل دانستم که گفتهها و نوشتههای خردپذیر شما را نپذیرم و پشتیبانی نکنم و بترویجش نکوشم. از همان موقع در مجالس و محافل بهائی بگفتگو پرداختم و آنان را بخواندن پیمان و دیگر کتابهای شما دعوت نمودم و ایرادهای عقلی و علمی که از شما شنیده و در پیمان خوانده بودم بمیان آورده پاسخ خواستم. آقایان بجای پاسخ مانند ملایان به هیاهو برخاسته و سخنان عجیب بزبان آوردند که فلانی ناقض شده ، ازلی شده ، به تفرقهی یاران ، و تزلزل جوانان ، و ایجاد رخنه در ایمان آنان ، مشغول است و بانهدام امرالله میکوشد ، با ناقضین رفت و آمد میکند ، و با صبحی (1) معاشرت مینماید ، مفتشین و جاسوسین باطرافم گماردند عرصه را باندازهای برایم تنگ گردانیدند که ناگزیر شده از ادارهی خرید جنس ارتش که رئیس آن آقای علائی (از بهائیان بنام) میبود و بمن اذیت و آزار میرسانید استعفا داده بدادگستری رفتم.
پس از چند روزی هم برگهای ماشین شده بنام «اخبار امری» از طرف محفل روحانی باین مضمون انتشار دادند : احبا از رحیمی دوری کنند و مذاکره ننمایند زیرا متزلزل شده آنها را از جادهی مستقیم امرالله منحرف میسازد (نمونهای از آن برگها در نزد من موجود است). زیانهای دیگری نیز بمن رسانیدهاند فعلاً از افشاء و ابراز آنها خودداری میکنم با وصف این گذشته گذشته اکنون که آقایان پیام فرستاده و حاضر شدهاند بنشینید و گفتگو نمایند من با کمال میل و رغبت حاضر هستم هر کس را انتخاب نمایند و هر کجا را تعیین فرمایند بروم و برادرانه بگفتگو پردازم بشرط آنکه کتابهایشان را بمیان گزارند و خرد را داور سازند و از آوردن حدیث و شعر احتراز جویند و از راه دلیل و منطق پیش آیند و گفتگو را نیز روی کاغذ آورند که هیچ گونه جای تردید و انکار باقی نماند. در این ضمن این را هم روشن گردانم آقایان وقتی که در برابر یک ایرادی درمیمانند بهانه آورده میگویند چون این موضوع مربوط به سیاست است جمال مبارک (بهاءالله) فرموده بسیاست مداخله نکنید (2) و بدین عنوان از پاسخ طفره میزنند و ای بسا بگفتگو و جلسه نیز خاتمه داده پراکنده میگردند. چون این قضیه یک نوع پناهگاه و گریزگاهی است باید مواظبت فرمایند باین رویهی نامطلوب نیز متمسک نشوند.
تهران ـ محمدباقر رحیمی
(پرچم روزانه شمارهی 216)
پابرگیها :
1ـ فضلالله مهتدی شناخته به صبحی از مبلغان بهائی بود که از بهائیگری بازگشت و کتابی در نکوهش آنان نوشت.
2ـ یکی از آشنایان به درستی میگفت : اینکه به بهائیان دستور داده شده بسیاست مداخله نکنند ، خود یک دستور سیاسیست!
.
🔶 «بخوانند و داوری کنند» (شیعیگری)
🔸 گفتار یکم : شیعیگری چگونه پیدا شده؟... (تکهی پنج)
با اینحال چون کار عثمانبنسعید و جایگاه والایی که برای خود باز کرده بشیعیان فرمان میرانْد ، بکسان بسیاری ، بویژه بآنان که هوشیار میبودند و پی براز کار میبردند ، گران میافتاد ، از اینرو کشاکشهای بسیاری برخاست و ما نامهای ده تن بیشتر در کتابها مییابیم که آنان نیز بدعوای میانجیگری از امام ناپیدا برخاسته و همچون عثمانبنسعید خود را «در» نامیدهاند ، و عثمان یا جانشینانش آنان را دروغگو خوانده از امام «توقیع» دربارهی بیزاری از ایشان بیرون آوردهاند.
پس از عثمان پسرش محمد دعوای دری داشت. او نیز «توقیعها» از «ناحیهی مقدسهی» امام ناپیدا بیرون میآورد و پولها از مردم گرفته بگفتهی خودش در توی «خیک روغن» بخانهی امام میفرستاد. پس از او نوبت به حسینبنروح نامی رسید ، پس از او علیبنمحمد سیمری (1) که همانا از ایرانیان میبوده «در» گردید.
هفتاد سال کمابیش این داستان درمیان میبود. لیکن چون سَیمَری را مرگ فرارسید کسی را جانشین نگردانیده «توقیع» از امام بیرون آورد که دیگر دری نخواهد بود و امام بیکبار ناپیدا خواهد بود. دانسته نیست این کار او چه رازی میداشت.
از آن زمان شیعیان بیکبار بیامام گردیدند و بیسر ماندند. لیکن چون «حدیثهایی» از امامان درمیان میبود ، بدینسان : «در رخدادهها بآنان که گفتههای ما را یاد گرفتهاند بازگردید. آنان «حجت» من بشمایند و من «حجت» خدا بآنان میباشم» (2) ، ملایان و فقیهان بهمین دستاویز ، خود را جانشین امام خواندند و بشیعیان پیشوایی آغاز کردند.
بگفتهی خودشان آن چهار تن جانشینان ویژه (نواب خاصه) میبودند و اینان جانشینان همگان (نواب عامه) میباشند.
اینكه امروز ملایان آن جایگاه را برای خودشان باز کردهاند و مردم را زیردست خود میشمارند و از آنان «خمس و مال امام» میگیرند ، بلکه سررشتهداری (یا حکومت) را ازآنِ خود شناخته دولت را «غاصب» و «جائر» میشمارند ، این دستگاه باین بزرگی ریشه و بنیادش جز آن دو «حدیث» نمیباشد.
پابرگیها :
1ـ اصل : محمدبنعلی سیمری. کتابهای شیعی نام او را «ابوالحسن علیبنمحمد» نوشتهاند.
2ـ «و أمَّا فی الْحَوادِثُ الْواقِعَةُ فَارْجِعُوا فیها إلى رُواةِ حَدیثِنا فَإنَّهُمْ حُجَّتی عَلَیْکُمْ کما أنَا حُجَّةُ اللهِ عَلَیْهم.»
.
🔸 گفتار یکم : شیعیگری چگونه پیدا شده؟... (تکهی پنج)
با اینحال چون کار عثمانبنسعید و جایگاه والایی که برای خود باز کرده بشیعیان فرمان میرانْد ، بکسان بسیاری ، بویژه بآنان که هوشیار میبودند و پی براز کار میبردند ، گران میافتاد ، از اینرو کشاکشهای بسیاری برخاست و ما نامهای ده تن بیشتر در کتابها مییابیم که آنان نیز بدعوای میانجیگری از امام ناپیدا برخاسته و همچون عثمانبنسعید خود را «در» نامیدهاند ، و عثمان یا جانشینانش آنان را دروغگو خوانده از امام «توقیع» دربارهی بیزاری از ایشان بیرون آوردهاند.
پس از عثمان پسرش محمد دعوای دری داشت. او نیز «توقیعها» از «ناحیهی مقدسهی» امام ناپیدا بیرون میآورد و پولها از مردم گرفته بگفتهی خودش در توی «خیک روغن» بخانهی امام میفرستاد. پس از او نوبت به حسینبنروح نامی رسید ، پس از او علیبنمحمد سیمری (1) که همانا از ایرانیان میبوده «در» گردید.
هفتاد سال کمابیش این داستان درمیان میبود. لیکن چون سَیمَری را مرگ فرارسید کسی را جانشین نگردانیده «توقیع» از امام بیرون آورد که دیگر دری نخواهد بود و امام بیکبار ناپیدا خواهد بود. دانسته نیست این کار او چه رازی میداشت.
از آن زمان شیعیان بیکبار بیامام گردیدند و بیسر ماندند. لیکن چون «حدیثهایی» از امامان درمیان میبود ، بدینسان : «در رخدادهها بآنان که گفتههای ما را یاد گرفتهاند بازگردید. آنان «حجت» من بشمایند و من «حجت» خدا بآنان میباشم» (2) ، ملایان و فقیهان بهمین دستاویز ، خود را جانشین امام خواندند و بشیعیان پیشوایی آغاز کردند.
بگفتهی خودشان آن چهار تن جانشینان ویژه (نواب خاصه) میبودند و اینان جانشینان همگان (نواب عامه) میباشند.
اینكه امروز ملایان آن جایگاه را برای خودشان باز کردهاند و مردم را زیردست خود میشمارند و از آنان «خمس و مال امام» میگیرند ، بلکه سررشتهداری (یا حکومت) را ازآنِ خود شناخته دولت را «غاصب» و «جائر» میشمارند ، این دستگاه باین بزرگی ریشه و بنیادش جز آن دو «حدیث» نمیباشد.
پابرگیها :
1ـ اصل : محمدبنعلی سیمری. کتابهای شیعی نام او را «ابوالحسن علیبنمحمد» نوشتهاند.
2ـ «و أمَّا فی الْحَوادِثُ الْواقِعَةُ فَارْجِعُوا فیها إلى رُواةِ حَدیثِنا فَإنَّهُمْ حُجَّتی عَلَیْکُمْ کما أنَا حُجَّةُ اللهِ عَلَیْهم.»
.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش دوم : آهنگهای بدخواهانه)
🔸 یادداشت گردآورنده (همبسته با گفتار دیروز) (تکهی یک از دو)
این سیاست بدخواهانه با آنکه رژیمها پیاپی دیگر گردیده هنوز هم بجای خود هست و به بدخواهی میکوشد. در نگاه نخست این به چیستان میماند. زیرا دورهی رضاشاه را دیکتاتوری و پس از آن را تا نزدیک به 12 سال دورهی دمکراسی مینامیدند و سپس دیکتاتوری محمدرضاشاه آغاز گردید و ما میبینیم او که برافتاد و حکومت ملایان پا گرفت باز همان سیاست بدخواهانه هست و همان کارها را پیش میبرند. شگفت آنکه این سیاست شوم در زمان قاجار نیز بوده.
از کتابهای احمد کسروی بویژه سه کتاب «فرهنگ چیست؟» ، «دادگاه» و «در پیرامون ادبیات» این آشکار میگردد که دستهای که او آنها را «کمپانی خیانت» نامید از ده بیست سال پیش از مشروطه در این کشور رشتهی کارها را بدست داشته و با همهی تغییرات عمدهای که در حکومتها رخ داده از میان نرفته و هنوز هستند و به سیاست شومشان مشغولند و چنین نقشههایی را پیش میبرند. چون این را دانستیم ، یک گام بگشادن آن چیستان نزدیکتر میشویم.
از اینجا میتوان دریافت که این سیاست سد و بیست سی سال در کار بوده و تنها افزارهایش فزونتر گردیده است. مثلاً در زمانی که کسروی این را نوشته برای آشفته گردانیدن اندیشهی جوانان «ادبیات و فلسفه و عرفان» افزارهای نیرومندی در دست آن سیاست بوده که مغز جوانان را با آنها آشفته و نیروی جوانیشان را تباه گردانند. ولی امروز «بیدینیهایی» در رخت دین ، از جمله کشانیدن جوانان به «هیئتها و سخنرانیهای مذهبی» ، «اعتکاف» ، «نمایشهای بیخردانهی محرم» ، «تورهای زیارتی» ، «راهیان کربلا» ، پیاده بدیدار «ثامنالائمه» رفتن ، «سفر بسرزمین وحی» ، زیارت جمکران و داستان «ظهور» و اینگونه «سرگرمیها» افزارهای نوینی است که بآن افزارهای کهن افزوده گردیده.
«سرگرم داشتن» و واداشتن مردم به «بیهودهکاریها» و «زیانکاریها» ، مغز سخنان ما در اینجاست. برخی سرگرمیها و بیهودهکاریها هست که اگرهم بیزیان نمایند ، از آنها زیان تواند برخاست. معیار اینست : سود توده از آنها چیست؟!.
این بدان معنی است که هر اشتغالی ـ گرچه در بیرون یک زمینهای از دانش و آگاهی نماید ـ ولی چون توده را از آن سودی نیست ، میتواند به تباه گردانیدن عمر جوانان بینجامد. این گونهی دیگری از آن سیاست شوم است که برویهی فرسودن نیروهای یک توده بکار بسته شده. یک مثال این داستان «تفسیر»های فیلم و سینما و «حاشیه»های فوتبال و دیگر ورزشها (در روزنامهها و رادیو و تلویزیون) است.
مثالی دیگر : یک چندی تلویزیون را بعنوان یک افزار بدخواهانهی وقتکش و عمر تباهگردان بدیده گیرید و بمضمون برنامههای آن نیک بیندیشید : گذشته از سریالها و فیلمهای فرومایه که ارزش نکوهیدن هم ندارند ، نیکهایش اینهایند : جهان زیر آب ، «حیات وحش» ، آشپزی ، سفر بقطب ، دزدان دریایی ، ستارگان گردنده و کهکشانها ، آتشفشانها و مضمونهایی از اینگونه که کمترین همبستگیای بزندگانی تودهای ندارند.
برخی کسان نیندیشیده بپاسخ برخاسته میگویند : اینها در هر کشوری نمایش داده میشود. ما میگوییم : درست است ولی «در همه جا بودن» دلیل نیکی نتواند بود. ما چه کار بدیگر کشورها داریم؟!. ما باید سود خود را بدیده گیریم. هنوز دمکراسی را ، که برای این کشور گرانمایهترین و دربایستترین چیزست با آنهمه خونها که در راهش دادهایم ، بانجام نرسانیدهایم. آیا در این چهل سال برنامهای که به ژرفا به قانون اساسی و معنی اصلهای آن ، معنی دمکراسی و حقوق مردم بپردازد دیدهاید؟! برنامهای که به جدا بودن قوای سهگانه و بایاهای هر یک از آنها ، شوراها و سازمانهای مردمنهاد یا استقلال قاضی و نیروی داوری ، تفاوت تربیت و آموزش و پرورش در کشورهای دمکراسی و ایران دیدهاید؟! آیا تاکنون برنامهای دیدهاید که نشان دهد مسئول فلان اشتباهکاری که به کُشته شدن کسانی یا تباه گردیدن دارایی یا آوارگی مردم انجامیده از کار برکنار و به سرنوشت عبرتآموزی دچار شده؟!
آیا در تلویزیون یا سینما فیلمی بر پایهی یک پروندهی قضایی (نه پنداری) دیدهاید که ستمگر یا زورمندان «دانه درشتی» را دستگاه دادگستری دستگیر کرده و بکیفر رسانیده و حق ستمدیدگان را بایشان بازگردانیده باشد؟!.. اینهمه که از «آقازادهها» داستان اختلاس و انحصار شنیدهاید چرا در تلویزیون یک برنامهی بیپرده و آشکار دربارهی ایشان دیده نمیشود؟!.
تلویزیون و رادیو بایاشان آنست که چندان از آنها سخن رانند تا برای مردم عادی شود و زشتیش از چشمها بیفتد. چرا هرچه از اینگونه خبرها گفته میشود دست و پا شکسته و نارساست؟! چرا آنچه از دم قیچی سانسور جَسته و ناخواسته نشان داده شده ، دنبال نمیگردد؟!.
.
🔸 یادداشت گردآورنده (همبسته با گفتار دیروز) (تکهی یک از دو)
این سیاست بدخواهانه با آنکه رژیمها پیاپی دیگر گردیده هنوز هم بجای خود هست و به بدخواهی میکوشد. در نگاه نخست این به چیستان میماند. زیرا دورهی رضاشاه را دیکتاتوری و پس از آن را تا نزدیک به 12 سال دورهی دمکراسی مینامیدند و سپس دیکتاتوری محمدرضاشاه آغاز گردید و ما میبینیم او که برافتاد و حکومت ملایان پا گرفت باز همان سیاست بدخواهانه هست و همان کارها را پیش میبرند. شگفت آنکه این سیاست شوم در زمان قاجار نیز بوده.
از کتابهای احمد کسروی بویژه سه کتاب «فرهنگ چیست؟» ، «دادگاه» و «در پیرامون ادبیات» این آشکار میگردد که دستهای که او آنها را «کمپانی خیانت» نامید از ده بیست سال پیش از مشروطه در این کشور رشتهی کارها را بدست داشته و با همهی تغییرات عمدهای که در حکومتها رخ داده از میان نرفته و هنوز هستند و به سیاست شومشان مشغولند و چنین نقشههایی را پیش میبرند. چون این را دانستیم ، یک گام بگشادن آن چیستان نزدیکتر میشویم.
از اینجا میتوان دریافت که این سیاست سد و بیست سی سال در کار بوده و تنها افزارهایش فزونتر گردیده است. مثلاً در زمانی که کسروی این را نوشته برای آشفته گردانیدن اندیشهی جوانان «ادبیات و فلسفه و عرفان» افزارهای نیرومندی در دست آن سیاست بوده که مغز جوانان را با آنها آشفته و نیروی جوانیشان را تباه گردانند. ولی امروز «بیدینیهایی» در رخت دین ، از جمله کشانیدن جوانان به «هیئتها و سخنرانیهای مذهبی» ، «اعتکاف» ، «نمایشهای بیخردانهی محرم» ، «تورهای زیارتی» ، «راهیان کربلا» ، پیاده بدیدار «ثامنالائمه» رفتن ، «سفر بسرزمین وحی» ، زیارت جمکران و داستان «ظهور» و اینگونه «سرگرمیها» افزارهای نوینی است که بآن افزارهای کهن افزوده گردیده.
«سرگرم داشتن» و واداشتن مردم به «بیهودهکاریها» و «زیانکاریها» ، مغز سخنان ما در اینجاست. برخی سرگرمیها و بیهودهکاریها هست که اگرهم بیزیان نمایند ، از آنها زیان تواند برخاست. معیار اینست : سود توده از آنها چیست؟!.
این بدان معنی است که هر اشتغالی ـ گرچه در بیرون یک زمینهای از دانش و آگاهی نماید ـ ولی چون توده را از آن سودی نیست ، میتواند به تباه گردانیدن عمر جوانان بینجامد. این گونهی دیگری از آن سیاست شوم است که برویهی فرسودن نیروهای یک توده بکار بسته شده. یک مثال این داستان «تفسیر»های فیلم و سینما و «حاشیه»های فوتبال و دیگر ورزشها (در روزنامهها و رادیو و تلویزیون) است.
مثالی دیگر : یک چندی تلویزیون را بعنوان یک افزار بدخواهانهی وقتکش و عمر تباهگردان بدیده گیرید و بمضمون برنامههای آن نیک بیندیشید : گذشته از سریالها و فیلمهای فرومایه که ارزش نکوهیدن هم ندارند ، نیکهایش اینهایند : جهان زیر آب ، «حیات وحش» ، آشپزی ، سفر بقطب ، دزدان دریایی ، ستارگان گردنده و کهکشانها ، آتشفشانها و مضمونهایی از اینگونه که کمترین همبستگیای بزندگانی تودهای ندارند.
برخی کسان نیندیشیده بپاسخ برخاسته میگویند : اینها در هر کشوری نمایش داده میشود. ما میگوییم : درست است ولی «در همه جا بودن» دلیل نیکی نتواند بود. ما چه کار بدیگر کشورها داریم؟!. ما باید سود خود را بدیده گیریم. هنوز دمکراسی را ، که برای این کشور گرانمایهترین و دربایستترین چیزست با آنهمه خونها که در راهش دادهایم ، بانجام نرسانیدهایم. آیا در این چهل سال برنامهای که به ژرفا به قانون اساسی و معنی اصلهای آن ، معنی دمکراسی و حقوق مردم بپردازد دیدهاید؟! برنامهای که به جدا بودن قوای سهگانه و بایاهای هر یک از آنها ، شوراها و سازمانهای مردمنهاد یا استقلال قاضی و نیروی داوری ، تفاوت تربیت و آموزش و پرورش در کشورهای دمکراسی و ایران دیدهاید؟! آیا تاکنون برنامهای دیدهاید که نشان دهد مسئول فلان اشتباهکاری که به کُشته شدن کسانی یا تباه گردیدن دارایی یا آوارگی مردم انجامیده از کار برکنار و به سرنوشت عبرتآموزی دچار شده؟!
آیا در تلویزیون یا سینما فیلمی بر پایهی یک پروندهی قضایی (نه پنداری) دیدهاید که ستمگر یا زورمندان «دانه درشتی» را دستگاه دادگستری دستگیر کرده و بکیفر رسانیده و حق ستمدیدگان را بایشان بازگردانیده باشد؟!.. اینهمه که از «آقازادهها» داستان اختلاس و انحصار شنیدهاید چرا در تلویزیون یک برنامهی بیپرده و آشکار دربارهی ایشان دیده نمیشود؟!.
تلویزیون و رادیو بایاشان آنست که چندان از آنها سخن رانند تا برای مردم عادی شود و زشتیش از چشمها بیفتد. چرا هرچه از اینگونه خبرها گفته میشود دست و پا شکسته و نارساست؟! چرا آنچه از دم قیچی سانسور جَسته و ناخواسته نشان داده شده ، دنبال نمیگردد؟!.
.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
گفت و شنید.pdf
643.2 KB
🔸 گفت و شنید
✍ احمد کسروی
🔹 اجتماعی
✍ احمد کسروی
🔹 اجتماعی
🔶 «بدبختی توده و ریشهی آن»
🔸 باز در پیرامون صوفیگری (تکهی یک از چهار)
در شمارههای پیش پرچم از صوفیگری سخن رانده گفتیم : سرچشمهی صوفیگری آن بود که پلوتینوس فیلسوف رومی چنین گفته : «روان آدمی از آنجهان آزاد و بیآلایش فرود آمده و در اینجهان گرفتار مادّه گردیده و آلودگیها پیدا کرده. لیکن هر کسی که بخواهشهای تن نپردازد و بپرورش روان برخیزد آلایش او کمتر خواهد بود ، و کسانی که بخواهند از این دامگه بازرهند و بجایگاه پیشین بازگردند باید از خوشیهای اینجهان دامن درچینند و پارسا باشند».
این سخن نتیجه آن را داده که کسانی از کارها و خوشیهای اینجهان روگردان باشند و در خانقاهها نشسته بخود سختی دهند ، و آن را وسیلهای برای پاکی روان و نیرومندی آن شمارند ، و چون اینان برای رنجانیدنِ تن رختهای پشمی ناهموار میپوشیدند آنان را «صوفی» (یا پشمینهپوش) نامیدهاند.
این آغاز صوفیگری بوده ولی داستان در اینجا نایستاده و کسانی چنین گفتهاند : «روانهای ما از خدا جدا میشود و پایین آمده در تن جا میگیرد ، و اینست ما چون بخود سختی دهیم و تن مادّی خود را از نیرو اندازیم بخدا میپیوندیم و خود خدا میشویم» ، و اینست کسانی از پیشروان ایشان همچون شِبلی و دیگران بدعوای خدایی برخاستهاند : «لیس فی جُبَّتی الا الله» (1) یا «سبحانی ما اعظم شأنی» (2) .
سپس از این اندازه هم گذشته و داستان «وحدت وجود» را بمیان آوردهاند. این «وحدت وجود» یک معماییست که هر کسی بشکل دیگری آن را بازنموده و حقیقت آن اینست که کسانی میگویند : «خدا همین هستی (وجود) است و چیز دیگری نیست. اینست هر چیزی که در جهانست خداست. ما به هرچه مینگریم خدا را میبینیم و جز او را نمیبینیم :
یار بیپرده از در و دیوار در تجلیست یا اولیالابصار»
پیداست که این عقیده جز از عقیدهی پیش است. در آنجا تنها «روان» آدمی را از خدا میشماردند و در اینجا تن و جان ، و آدمی و چهارپا ، و در و دیوار ، و سنگ و کوه ، و همه چیز را «خدا» میشمارند ـ ولی صوفیان هر دوی این عقیده را نگه داشتهاند و بهم آمیختهاند و شما اگر گفتار و کردار آنها را بسنجید و بیازمایید خواهید دید هر زمان یکی از این دو را پیش میکشند زیرا از یکسو همه چیز را خدا شمارده میگویند :
که یکی هست و هیچ نیست جز او وحده لا اله الا هو
این از ذکرهای ایشانست که همه شنیدهاند :
یاهو یاهو یا من هو یا من لیس الا هو
در این باره داستانهای بسیاری از ایشان درمیان است. این دو داستان را من زبانی شنیدهام و در کتابی ندیدهام :
1) ابوبکر خوارزمی جای پای سگی را بوسید و چون ایراد گرفتند سری تکان داده و گفت : «هو!».
2) شیخ عطار در نیشابور چون نخستین بار چشمش بمغولان افتاد وجدی باو دست داد و گفت : «در این رخت آمدهای که نشناسمت».
دیده میخواهم که باشد شهشناس تا شناسد شاه را در هر لباس
و از یکسو میگویند باید رنج برد تا بخدا پیوست ، و پیران ایشان خود را بالا گرفته میگویند ما بخدا رسیدهایم.
باید پرسید : اگر این راستست که هرچه هست خداست «لیس فی الدار غیره دیار»(3) دیگر چه نیازی به رنج کشیدن است؟!. مگر شما از خدا جدایید تا باو پیوندید؟! این یک ایراد بزرگی بایشانست.
پابرگیها :
1ـ در رخت من چیزی جز خدا نیست (ضمنی : من خدایم).
2ـ جایگاهم پاک و بلند است. (سبحان یکی از نامهای خداست.)
3ـ در خانه جز خداوندِ خانه نیست (ضمنی : در جهان چیزی جز خدا نیست).
.
🔸 باز در پیرامون صوفیگری (تکهی یک از چهار)
در شمارههای پیش پرچم از صوفیگری سخن رانده گفتیم : سرچشمهی صوفیگری آن بود که پلوتینوس فیلسوف رومی چنین گفته : «روان آدمی از آنجهان آزاد و بیآلایش فرود آمده و در اینجهان گرفتار مادّه گردیده و آلودگیها پیدا کرده. لیکن هر کسی که بخواهشهای تن نپردازد و بپرورش روان برخیزد آلایش او کمتر خواهد بود ، و کسانی که بخواهند از این دامگه بازرهند و بجایگاه پیشین بازگردند باید از خوشیهای اینجهان دامن درچینند و پارسا باشند».
این سخن نتیجه آن را داده که کسانی از کارها و خوشیهای اینجهان روگردان باشند و در خانقاهها نشسته بخود سختی دهند ، و آن را وسیلهای برای پاکی روان و نیرومندی آن شمارند ، و چون اینان برای رنجانیدنِ تن رختهای پشمی ناهموار میپوشیدند آنان را «صوفی» (یا پشمینهپوش) نامیدهاند.
این آغاز صوفیگری بوده ولی داستان در اینجا نایستاده و کسانی چنین گفتهاند : «روانهای ما از خدا جدا میشود و پایین آمده در تن جا میگیرد ، و اینست ما چون بخود سختی دهیم و تن مادّی خود را از نیرو اندازیم بخدا میپیوندیم و خود خدا میشویم» ، و اینست کسانی از پیشروان ایشان همچون شِبلی و دیگران بدعوای خدایی برخاستهاند : «لیس فی جُبَّتی الا الله» (1) یا «سبحانی ما اعظم شأنی» (2) .
سپس از این اندازه هم گذشته و داستان «وحدت وجود» را بمیان آوردهاند. این «وحدت وجود» یک معماییست که هر کسی بشکل دیگری آن را بازنموده و حقیقت آن اینست که کسانی میگویند : «خدا همین هستی (وجود) است و چیز دیگری نیست. اینست هر چیزی که در جهانست خداست. ما به هرچه مینگریم خدا را میبینیم و جز او را نمیبینیم :
یار بیپرده از در و دیوار در تجلیست یا اولیالابصار»
پیداست که این عقیده جز از عقیدهی پیش است. در آنجا تنها «روان» آدمی را از خدا میشماردند و در اینجا تن و جان ، و آدمی و چهارپا ، و در و دیوار ، و سنگ و کوه ، و همه چیز را «خدا» میشمارند ـ ولی صوفیان هر دوی این عقیده را نگه داشتهاند و بهم آمیختهاند و شما اگر گفتار و کردار آنها را بسنجید و بیازمایید خواهید دید هر زمان یکی از این دو را پیش میکشند زیرا از یکسو همه چیز را خدا شمارده میگویند :
که یکی هست و هیچ نیست جز او وحده لا اله الا هو
این از ذکرهای ایشانست که همه شنیدهاند :
یاهو یاهو یا من هو یا من لیس الا هو
در این باره داستانهای بسیاری از ایشان درمیان است. این دو داستان را من زبانی شنیدهام و در کتابی ندیدهام :
1) ابوبکر خوارزمی جای پای سگی را بوسید و چون ایراد گرفتند سری تکان داده و گفت : «هو!».
2) شیخ عطار در نیشابور چون نخستین بار چشمش بمغولان افتاد وجدی باو دست داد و گفت : «در این رخت آمدهای که نشناسمت».
دیده میخواهم که باشد شهشناس تا شناسد شاه را در هر لباس
و از یکسو میگویند باید رنج برد تا بخدا پیوست ، و پیران ایشان خود را بالا گرفته میگویند ما بخدا رسیدهایم.
باید پرسید : اگر این راستست که هرچه هست خداست «لیس فی الدار غیره دیار»(3) دیگر چه نیازی به رنج کشیدن است؟!. مگر شما از خدا جدایید تا باو پیوندید؟! این یک ایراد بزرگی بایشانست.
پابرگیها :
1ـ در رخت من چیزی جز خدا نیست (ضمنی : من خدایم).
2ـ جایگاهم پاک و بلند است. (سبحان یکی از نامهای خداست.)
3ـ در خانه جز خداوندِ خانه نیست (ضمنی : در جهان چیزی جز خدا نیست).
.
🔶 «بخوانند و داوری کنند» (شیعیگری)
🔸 گفتار یکم : شیعیگری چگونه پیدا شده؟... (تکهی شش)
از آنسوی در زمان عثمانبنسعید و جانشینانش از داستان «مهدیگری» نیز سود جسته امام ناپیدای خود را «مهدی» نیز شناختهاند و بدینسان رنگ دیگری بشیعیگری افزوده شده است ، و چون مهدیگری خود تاریخچهای میدارد میباید نخست آن را بازنموده سپس بسر سخن خود آییم :
اینکه در آینده کسی پیدا خواهد شد و با یک رشته کارهای بیرون از آیین (خارقالعاده) جهان را بنیکی خواهد آورد پنداریست که در بسیاری از کیشها پیدا شده : جهودان چشم براه مسیح میدارند ، زردشتیان شاهبهرام را میبیوسند[=انتظار میکشند] ، مسیحیان بفرود آمدن عیسا از آسمان امیدمندند ، مسلمانان چشم براه مهدی میدارند.
چنانکه دارمِستِتِر (شرقشناس جهودنژاد فرانسه) در این باره گفته (1) ، این پندار از باستانزمان درمیان ایرانیان و جهودان میبوده.
ایرانیان که به اهریمن باور داشته کارهای بد جهان را ازو میدانستهاند ، چنین میپنداشتهاند که روزی خواهد آمد و کسی از نژاد زردشت بنام «سااوشْیانت(2) » پیدا خواهد شد و او اهریمن را کشته جهان را از همهی بدیها خواهد پیراست. اما جهودان چون آزادی کشور خود را از دست هِشته ببندگی آشور و کلده افتاده بودند ، یکی از پیغمبرانشان چنین نوید داده که در آینده پادشاهی (مسیحی) از میان جهانیان خواهد برخاست و جهودان را دوباره بآزادی خواهد رسانید ، که جهودان از آن هنگام مسیح را بیوسیدهاند و کنون هم میبیوسند.
این پندارها درمیان جهودان و ایرانیان میبوده و هرچه زمان بیشتر میگذشته در دلها بیشتر ریشه میدوانیده و در اندیشهها به ارج و بزرگی میافزوده. سپس در آغاز اسلام ، بدانسان که دارمستتر از روی دلیل نوشته و ما نیز در جای دیگری(3) بگشادی سخن راندهایم ، با دست ایرانیان ، بمیان مسلمانان راه یافته و در اندکزمانی رواج بسیار پیدا کرده ، که کسانی که بآرزوی خلافت افتاده و میکوشیدهاند ، بیشترشان از آن سودجویی کرده ، هر یکی خود را مهدی مینامیدهاند و نویدها دربارهی نیکی جهان میدادهاند ، و برای پیشرفت کار خود از دروغسازی نیز نپرهیزیده هر یکی «حدیثی» یا «حدیثهایی» از زبان پیغمبر یا امام علیبنابیطالب میساختهاند.
محمدبنحنفیه که گفتیم در مدینه بدعوای خلافت برخاست ، نخست کسی بود که پیروانش او را مهدی نامیدند ، و چون مُرد گفتند نمرده است و در کوه رضوی زنده میباشد و روزی بیرون خواهد آمد.
زیدبنعلی که در کوفه برخاست پیروانش او را نیز مهدی نامیدند و نویدها از نیکی حال اسلام با دست او بمردمان دادند.
علویان که در مدینه گرد آمده به محمد نفس زکیه بیعت کردند ایشان نیز او را مهدی شناختند و با این نام در همه جا شناخته گردانیدند.
عباسیان که گفتیم نمایندگان بخراسان فرستاده زمینهی بزرگی برای خود میچیدند ، اینان نیز از مهدیگری بسودجویی پرداختند و خیزش خود را همان پیدایش مهدی وانمودند.
بدینسان نام مهدی از سدهی نخست اسلام درمیان میبوده. چنین پیداست که این شیعیان جعفری نیز از آن سود میجستهاند. چون گروه ناتوانی میبودند که در زیر پردهی «تقیه» میزیستند همانا بخود نوید داده میگفتهاند : «مهدی از ما خواهد بود. کینهی ما را از دشمنان خواهد جُست. ما را بچیرگی و توانایی خواهد رسانید ...».
این شعر را در کتابها بنام همان جعفر نوشتهاند :
لکل أناس دولة یرقبونها و دولتنا فی آخر الدهر یظهر (4)
سپس که داستان امام ناپیدا پیش آمده و ناچار شدهاند که چشم براهش دارند همان را مهدی نیز گردانیده این بار بسودجوییِ درستی[کامل] از آن افسانه پرداختهاند. اگر دیگران یک حدیث ساختندی اینها صد حدیث ساخته بنیاد پندار خود را بسیار استوار گردانیدهاند. چیزی که هست اینان بمهدیگری نیز رنگهایی افزوده بسخنان شگفتی برخاستهاند : پیش از مهدی دجّالی پدید خواهد گردید. روز پیدایشِ مهدی آفتاب بازگشته از سوی مغرب خواهد درآمد. یاران امام که ٣١٣ تن بوده از شهرهای شیعهنشین (شیعهنشین آن روزی) ـ از طالقان و قم و سبزوار و کاشان و مانند اینها ـ خواهند برخاست ، با «طیالارض» خود را به مکه خواهند رسانید. امام شمشیر کشیده «یا لِثاراتِ الحسین» گفته بگرفتن خون حسین خواهد پرداخت ، هرچه بنیامیه و بنیعباس است خواهد کُشت ، چندان خواهد کُشت که پیرامون کعبه دریای خون گردد ، مردم خواهند گفت : «در خونریزی اندازه نمیشناسد» ، در پاسخ ایشان امام بمنبر رفته با چشمهای اشکآلود لنگه کفش پارهی خونآلودی را (که لنگه کفش علیاکبر است) بدست گرفته خواهد گفت : «من اگر همهی جهان را بکُشم کیفر این کفش نخواهد بود».
👇
🔸 گفتار یکم : شیعیگری چگونه پیدا شده؟... (تکهی شش)
از آنسوی در زمان عثمانبنسعید و جانشینانش از داستان «مهدیگری» نیز سود جسته امام ناپیدای خود را «مهدی» نیز شناختهاند و بدینسان رنگ دیگری بشیعیگری افزوده شده است ، و چون مهدیگری خود تاریخچهای میدارد میباید نخست آن را بازنموده سپس بسر سخن خود آییم :
اینکه در آینده کسی پیدا خواهد شد و با یک رشته کارهای بیرون از آیین (خارقالعاده) جهان را بنیکی خواهد آورد پنداریست که در بسیاری از کیشها پیدا شده : جهودان چشم براه مسیح میدارند ، زردشتیان شاهبهرام را میبیوسند[=انتظار میکشند] ، مسیحیان بفرود آمدن عیسا از آسمان امیدمندند ، مسلمانان چشم براه مهدی میدارند.
چنانکه دارمِستِتِر (شرقشناس جهودنژاد فرانسه) در این باره گفته (1) ، این پندار از باستانزمان درمیان ایرانیان و جهودان میبوده.
ایرانیان که به اهریمن باور داشته کارهای بد جهان را ازو میدانستهاند ، چنین میپنداشتهاند که روزی خواهد آمد و کسی از نژاد زردشت بنام «سااوشْیانت(2) » پیدا خواهد شد و او اهریمن را کشته جهان را از همهی بدیها خواهد پیراست. اما جهودان چون آزادی کشور خود را از دست هِشته ببندگی آشور و کلده افتاده بودند ، یکی از پیغمبرانشان چنین نوید داده که در آینده پادشاهی (مسیحی) از میان جهانیان خواهد برخاست و جهودان را دوباره بآزادی خواهد رسانید ، که جهودان از آن هنگام مسیح را بیوسیدهاند و کنون هم میبیوسند.
این پندارها درمیان جهودان و ایرانیان میبوده و هرچه زمان بیشتر میگذشته در دلها بیشتر ریشه میدوانیده و در اندیشهها به ارج و بزرگی میافزوده. سپس در آغاز اسلام ، بدانسان که دارمستتر از روی دلیل نوشته و ما نیز در جای دیگری(3) بگشادی سخن راندهایم ، با دست ایرانیان ، بمیان مسلمانان راه یافته و در اندکزمانی رواج بسیار پیدا کرده ، که کسانی که بآرزوی خلافت افتاده و میکوشیدهاند ، بیشترشان از آن سودجویی کرده ، هر یکی خود را مهدی مینامیدهاند و نویدها دربارهی نیکی جهان میدادهاند ، و برای پیشرفت کار خود از دروغسازی نیز نپرهیزیده هر یکی «حدیثی» یا «حدیثهایی» از زبان پیغمبر یا امام علیبنابیطالب میساختهاند.
محمدبنحنفیه که گفتیم در مدینه بدعوای خلافت برخاست ، نخست کسی بود که پیروانش او را مهدی نامیدند ، و چون مُرد گفتند نمرده است و در کوه رضوی زنده میباشد و روزی بیرون خواهد آمد.
زیدبنعلی که در کوفه برخاست پیروانش او را نیز مهدی نامیدند و نویدها از نیکی حال اسلام با دست او بمردمان دادند.
علویان که در مدینه گرد آمده به محمد نفس زکیه بیعت کردند ایشان نیز او را مهدی شناختند و با این نام در همه جا شناخته گردانیدند.
عباسیان که گفتیم نمایندگان بخراسان فرستاده زمینهی بزرگی برای خود میچیدند ، اینان نیز از مهدیگری بسودجویی پرداختند و خیزش خود را همان پیدایش مهدی وانمودند.
بدینسان نام مهدی از سدهی نخست اسلام درمیان میبوده. چنین پیداست که این شیعیان جعفری نیز از آن سود میجستهاند. چون گروه ناتوانی میبودند که در زیر پردهی «تقیه» میزیستند همانا بخود نوید داده میگفتهاند : «مهدی از ما خواهد بود. کینهی ما را از دشمنان خواهد جُست. ما را بچیرگی و توانایی خواهد رسانید ...».
این شعر را در کتابها بنام همان جعفر نوشتهاند :
لکل أناس دولة یرقبونها و دولتنا فی آخر الدهر یظهر (4)
سپس که داستان امام ناپیدا پیش آمده و ناچار شدهاند که چشم براهش دارند همان را مهدی نیز گردانیده این بار بسودجوییِ درستی[کامل] از آن افسانه پرداختهاند. اگر دیگران یک حدیث ساختندی اینها صد حدیث ساخته بنیاد پندار خود را بسیار استوار گردانیدهاند. چیزی که هست اینان بمهدیگری نیز رنگهایی افزوده بسخنان شگفتی برخاستهاند : پیش از مهدی دجّالی پدید خواهد گردید. روز پیدایشِ مهدی آفتاب بازگشته از سوی مغرب خواهد درآمد. یاران امام که ٣١٣ تن بوده از شهرهای شیعهنشین (شیعهنشین آن روزی) ـ از طالقان و قم و سبزوار و کاشان و مانند اینها ـ خواهند برخاست ، با «طیالارض» خود را به مکه خواهند رسانید. امام شمشیر کشیده «یا لِثاراتِ الحسین» گفته بگرفتن خون حسین خواهد پرداخت ، هرچه بنیامیه و بنیعباس است خواهد کُشت ، چندان خواهد کُشت که پیرامون کعبه دریای خون گردد ، مردم خواهند گفت : «در خونریزی اندازه نمیشناسد» ، در پاسخ ایشان امام بمنبر رفته با چشمهای اشکآلود لنگه کفش پارهی خونآلودی را (که لنگه کفش علیاکبر است) بدست گرفته خواهد گفت : «من اگر همهی جهان را بکُشم کیفر این کفش نخواهد بود».
👇
از اینگونه سخنان چندانست که اگر بنویسم باید همچون مجلسی و دیگران یک کتاب جداگانه پردازم.
پابرگیها :
1ـ كتاب «مهدی» [از جیمز دارمستتر (James Darmesteter)] كه بفارسی ترجمه و چاپ یافته.
2ـ Sãowyant (ش=w) ـ و
3ـ كتاب «بهائیگری» كه چاپ شده.
4ـ معنی آنكه : «هر مردمی را دولتی هست كه میبیوسند. دولت ما نیز در زمانهای آخر پدیدار خواهد گردید».
.
پابرگیها :
1ـ كتاب «مهدی» [از جیمز دارمستتر (James Darmesteter)] كه بفارسی ترجمه و چاپ یافته.
2ـ Sãowyant (ش=w) ـ و
3ـ كتاب «بهائیگری» كه چاپ شده.
4ـ معنی آنكه : «هر مردمی را دولتی هست كه میبیوسند. دولت ما نیز در زمانهای آخر پدیدار خواهد گردید».
.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش دوم : آهنگهای بدخواهانه)
🔸 یادداشت (تکهی دو از دو)
چرا رسواییهای نمایندگان مجلس از داستان بورسیههای رانتی تا پروندههای قتل و تجاوزشان و مانندهای اینها باز و روشن نمیگردد؟! چرا رادیو و تلویزیون در اینگونه داستانها بخاموشی میگراید ولی اگر در یک کشوری یک پیشامد کمارجی مثلاً یک تصادف در جادههای آن کشور رخ دهد بارها در اخبار میگوید و گزارشها میپردازد؟!.
ما در اینجا درپی نکوهیدن برنامههای رادیو و تلویزیون نیستیم. این چند نمونه را تنها برای بازنمودن آن سیاست بدخواهانهای یاد نمودیم که اینگونه برنامهها را افزار سرگرم ساختن توده و تباه گردانیدن عمر جوانان گرفتهاند. جز اینها زیانهای بس بزرگ دیگری از آن سیاست بهرهی مردم گردیده که آشکار نیست ولی از آنچه یاد کردیم پرگزندتر است. برای مثال :
اینکه در نتیجهی رفتار بزرگان حکومت ، دروغ و دغلبازی مانند آب خوردن شده. اینکه یک انگیزهی خیزش مردم برای برانداختن رژیم گذشته رواج چاپلوسی و رشوه و فساد بود و امیدها میرفت که این پتیارهها در ایران ریشهکن گردد ولی اکنون اینها نه تنها کمتر از آن دوره نیست ، بلکه بیشتر هم گردیده. اینکه غیرت و جوانمردی و گذشت و دیگر خویهای ستوده درمیان مردم هرچه کمتر و نایابتر گردیده. اینکه برجستگان دانشور توده دسته دسته بکشورهای دیگر کوچیده و همچنان میکوچند. اینکه جوانان ما بیش از آنچه کشور بدان نیاز داشت دانشکدهدیده و مدرکبدست بیرون آمدند ولی بیکار و سربارند و در نتیجه چنان بار آمدهاند که تن بکارهایی جز پشت میزنشینی نمیدهند. اینکه یک میلیون تن بیشتر از افغانان از همین زودرنجی و دیرپسندی جوانان ما سودجسته کارها را بدست گرفتهاند و بسیاری از آنها چندان کارشان بالا گرفته که خود کارگر و کارمند استخدام میکنند. اینکه دههزاران از این دانشکدهدیدهها بنویسندگی در اینترنت روی آوردهاند و بپراکندهاندیشی کوشیده ولی بگمان خود «کار فرهنگی» میکنند. اینکه قانونها پامال گردیده و قانونشکنی رواج بسیار گرفته و همهی کارها سستی گرفته و در برخی جاها براستی «فلج» گردیده و کسی پاسخده نیست. اینکه با مشت مشت دروغ تاریخ ساختهاند و بجای راستیها بخورد مردم میدهند. اینکه اسلام را در چشم مردمان خوار و بیارج گردانیدهاند. اینکه مردم از هرچه نام دینست بیزار شدهاند. اینکه خویهای مردم هرچه بیشتر و شتابانتر رو بپستی میرود. اینکه در این چهل سال با آنهمه پند و اندرزی که رسانهها بنام تعلیمات اسلامی گوشها را خراشیدند و مردمان را فرسودند ، دادگستری سالی پانزدهمیلیون (آری! پانزدهمیلیون) پرونده در دست بررسی دارد. اینکه بدبینی و بیاعتمادی درمیان مردم بیداد میکند ، اینها و مانند اینهاست زیانهای نهان آن سیاست و رسانههایی که افزارش میباشند.
ما اگر باین جستارها کمتر میپردازیم و بیشتر به «آلودگیها» و «گمراهیها» پروا داریم و با آنها مینبردیم از آنروست که اینها ریشهی درماندگی و بدبختی مردم و از آنسو «افزارِ دست» کمپانی خیانت و کشورهای آزمند جهانست. خواست ما رهایی ایرانیان از این آلودگیها و گمراهیهاست ولی چون آلودگیها و گمراهیها افزارهایی در دست بدخواهان این کشور بوده و هست ، یک نتیجهی خجستهی دیگرِ آن ، کوتاه گردیدن دست بدخواهان درونی و بیرونی خواهد بود.
.
🔸 یادداشت (تکهی دو از دو)
چرا رسواییهای نمایندگان مجلس از داستان بورسیههای رانتی تا پروندههای قتل و تجاوزشان و مانندهای اینها باز و روشن نمیگردد؟! چرا رادیو و تلویزیون در اینگونه داستانها بخاموشی میگراید ولی اگر در یک کشوری یک پیشامد کمارجی مثلاً یک تصادف در جادههای آن کشور رخ دهد بارها در اخبار میگوید و گزارشها میپردازد؟!.
ما در اینجا درپی نکوهیدن برنامههای رادیو و تلویزیون نیستیم. این چند نمونه را تنها برای بازنمودن آن سیاست بدخواهانهای یاد نمودیم که اینگونه برنامهها را افزار سرگرم ساختن توده و تباه گردانیدن عمر جوانان گرفتهاند. جز اینها زیانهای بس بزرگ دیگری از آن سیاست بهرهی مردم گردیده که آشکار نیست ولی از آنچه یاد کردیم پرگزندتر است. برای مثال :
اینکه در نتیجهی رفتار بزرگان حکومت ، دروغ و دغلبازی مانند آب خوردن شده. اینکه یک انگیزهی خیزش مردم برای برانداختن رژیم گذشته رواج چاپلوسی و رشوه و فساد بود و امیدها میرفت که این پتیارهها در ایران ریشهکن گردد ولی اکنون اینها نه تنها کمتر از آن دوره نیست ، بلکه بیشتر هم گردیده. اینکه غیرت و جوانمردی و گذشت و دیگر خویهای ستوده درمیان مردم هرچه کمتر و نایابتر گردیده. اینکه برجستگان دانشور توده دسته دسته بکشورهای دیگر کوچیده و همچنان میکوچند. اینکه جوانان ما بیش از آنچه کشور بدان نیاز داشت دانشکدهدیده و مدرکبدست بیرون آمدند ولی بیکار و سربارند و در نتیجه چنان بار آمدهاند که تن بکارهایی جز پشت میزنشینی نمیدهند. اینکه یک میلیون تن بیشتر از افغانان از همین زودرنجی و دیرپسندی جوانان ما سودجسته کارها را بدست گرفتهاند و بسیاری از آنها چندان کارشان بالا گرفته که خود کارگر و کارمند استخدام میکنند. اینکه دههزاران از این دانشکدهدیدهها بنویسندگی در اینترنت روی آوردهاند و بپراکندهاندیشی کوشیده ولی بگمان خود «کار فرهنگی» میکنند. اینکه قانونها پامال گردیده و قانونشکنی رواج بسیار گرفته و همهی کارها سستی گرفته و در برخی جاها براستی «فلج» گردیده و کسی پاسخده نیست. اینکه با مشت مشت دروغ تاریخ ساختهاند و بجای راستیها بخورد مردم میدهند. اینکه اسلام را در چشم مردمان خوار و بیارج گردانیدهاند. اینکه مردم از هرچه نام دینست بیزار شدهاند. اینکه خویهای مردم هرچه بیشتر و شتابانتر رو بپستی میرود. اینکه در این چهل سال با آنهمه پند و اندرزی که رسانهها بنام تعلیمات اسلامی گوشها را خراشیدند و مردمان را فرسودند ، دادگستری سالی پانزدهمیلیون (آری! پانزدهمیلیون) پرونده در دست بررسی دارد. اینکه بدبینی و بیاعتمادی درمیان مردم بیداد میکند ، اینها و مانند اینهاست زیانهای نهان آن سیاست و رسانههایی که افزارش میباشند.
ما اگر باین جستارها کمتر میپردازیم و بیشتر به «آلودگیها» و «گمراهیها» پروا داریم و با آنها مینبردیم از آنروست که اینها ریشهی درماندگی و بدبختی مردم و از آنسو «افزارِ دست» کمپانی خیانت و کشورهای آزمند جهانست. خواست ما رهایی ایرانیان از این آلودگیها و گمراهیهاست ولی چون آلودگیها و گمراهیها افزارهایی در دست بدخواهان این کشور بوده و هست ، یک نتیجهی خجستهی دیگرِ آن ، کوتاه گردیدن دست بدخواهان درونی و بیرونی خواهد بود.
.
اکنون و آینده ما راست ب2.pdf
988.6 KB
🔸 اکنون و آینده ما راست
🔹 بخش دوم : آهنگهای بدخواهانه
🖌 احمد کسروی
🔹 بخش دوم : آهنگهای بدخواهانه
🖌 احمد کسروی
🔶 «بدبختی توده و ریشهی آن»
🔸 باز در پیرامون صوفیگری (تکهی دو از چهار)
صوفیان عامیهاشان هیچ نمیدانند «وحدت وجود» چیست. دانشورانشان هم هر یکی سخن دیگری دربارهی آن گفتهاند. ولی اگر به کنه مقصودشان برسیم ، چنانکه گفتیم ، میگویند : «خدایی نیست و ما خود خداییم». این شعرها نمیدانم از مولوی یا از کیست :
آنها که طلبکار خدایید خدایید بیرون ز شما نیست شمایید شمایید
چیزی که نکردید گم از بهر چه جویید وندر طلب گم نشده بهر چرایید
در خانه نشینید و مگردید به هر سو زیرا که شما خانه و هم خانه خدایید
چیزی که هست بیشترشان این معنی را باین روشنی بزبان نیاورند. زیرا از مردمان میترسند. اینست آن را در لفافههایی میپیچانند و تا بتوانند نمیگزارند درویشان عامی اینها را بفهمند. ولی پس از نوشتن گفتارهای پیش ، یکی از یاران (آقای آدرَم) کتابی آورد بنام «کشفالحقایق» که چون گرفتم دیدم دربارهی «مهربابا» و کارهای اوست که در هندوستان دستگاه صوفیگری درچیده و چون سالهاست سخن نمیگوید : «شاه خاموش» نامیده شده.
در این کتاب که بیگمان با آگاهی بلکه با کمک خود «مهربابا» نوشته گردیده ، بیباک و بیپروا همین معنی «وحدت وجود» را برشته میکشد تا آنجا که آشکاره مینویسد :
«روزی شخصی از شَت مهربابا بر حسب کاوش و درک و فهم حقیقت پرسید که ای قبلهی عالمیان ، از دعوای خدایی و نبوت و پیغمبری تو تکان و سکتهی سختی بمردم وارد آمده و از شنیدن این کلمه و جمله همه رم مینمایند تکلیف چیست؟.. شت مهربابا جواب داد که از قول من بمدعیان و مخالفین بگو که من نه فقط میگویم که من خدایم بلکه فریاد میزنم که من خدایم ، تو خدایی ، او خداست ، ما خداییم ، شما خدایید ، ایشان خدایند ، دوستان خدایند و دشمنان و مخالفین هم خدایند. بلکه من هم از گفتار آنها رم مینمایم و در شگفت و تعجبم از شنیدن اینکه آنها خود را مخلوق دانسته و میخوانند و خود را همین جسم یک ذرع یا دو ذرعی میدانند و من نه فقط خود را خدا خوانده و خدا میبینم بلکه سایرین هم هر یک بالانفراد خدایند و خدا هم خود آنهایند و فرقی میان من و آنها نیست. ولی افسوس که بآن پی نبرده خدائیت خود را نمیدانند باین جهت مرا توهین و سرزنش مینمایند و سرزنش من سرزنش خود آنهاست و غیبت من غیبت خود ایشانست. پس ، از این غیبت چه اثر و ملالتی برای من خواهد بود».
ببینید با چه بیباکی و آشکاری سخن میراند و همه را «خدا» میخواند. سزای این گزافهبافیست که یک روز هم داروین برخیزد و بمردمان بگوید : شما همهتان زادهی بوزینهاید. آن بالا پریدن را چنین پایین افتادن درپی بایستی.
در همان کتاب بارها مهربابا را «خدای ما» میخواند. با این حال جای شگفت است که در یک فصل دیگر گفتگو از جستجوی خدا و از رسیدن باو میکند و چنین مینویسد که مهربابا بخدا پیوسته. دانسته نیست اینها با آنچه در بالا آوردیم چه سازش دارد؟! اگر همه خدایید چه نیاز به جستجوی خداست؟!. بگفتهی شاعرِ خودتان «چیزی که نکردید گم از بهر چه جویید؟!» اگر مهربابا خود خداست چه نیاز برسیدن بخدا داشته؟! بخود رسیدن معنایی ندارد .. ما نمیدانیم این تناقضگویی چه معنایی دارد؟!.
شگفتتر آنکه در این کتاب برانگیختگان را ـ از زردشت و موسا و عیسا و محمد ـ با صوفیان درهم میآمیزند و آنها را نیز از «خدارسیدگان» میشمارند ، و چنین وامینمایند که آنها نیز دعوای خدایی داشتهاند. مثلاً چنین مینویسند : «همان خدایی که در صحرای عربستان بلباس محمد درآمده و پیغام انا رسول الله بلکه انا الله را بتمام عالم منتشر ساخته ...» در حالی که چنین سخنانی به برانگیختگان هیچ سازش ندارد. زیرا در هیچ جا از آنان ـ بویژه از پیغمبر اسلام ـ گفتگوی پیوستن بخدا یا مانند این شنیده نشده است. صوفیان از خُرد و بزرگ چون دروغ را بد نمیشمارند و یکی از سرمایههاشان دروغبافیست ، اینجا هم از دروغبافی خودداری ننمودهاند.
.
🔸 باز در پیرامون صوفیگری (تکهی دو از چهار)
صوفیان عامیهاشان هیچ نمیدانند «وحدت وجود» چیست. دانشورانشان هم هر یکی سخن دیگری دربارهی آن گفتهاند. ولی اگر به کنه مقصودشان برسیم ، چنانکه گفتیم ، میگویند : «خدایی نیست و ما خود خداییم». این شعرها نمیدانم از مولوی یا از کیست :
آنها که طلبکار خدایید خدایید بیرون ز شما نیست شمایید شمایید
چیزی که نکردید گم از بهر چه جویید وندر طلب گم نشده بهر چرایید
در خانه نشینید و مگردید به هر سو زیرا که شما خانه و هم خانه خدایید
چیزی که هست بیشترشان این معنی را باین روشنی بزبان نیاورند. زیرا از مردمان میترسند. اینست آن را در لفافههایی میپیچانند و تا بتوانند نمیگزارند درویشان عامی اینها را بفهمند. ولی پس از نوشتن گفتارهای پیش ، یکی از یاران (آقای آدرَم) کتابی آورد بنام «کشفالحقایق» که چون گرفتم دیدم دربارهی «مهربابا» و کارهای اوست که در هندوستان دستگاه صوفیگری درچیده و چون سالهاست سخن نمیگوید : «شاه خاموش» نامیده شده.
در این کتاب که بیگمان با آگاهی بلکه با کمک خود «مهربابا» نوشته گردیده ، بیباک و بیپروا همین معنی «وحدت وجود» را برشته میکشد تا آنجا که آشکاره مینویسد :
«روزی شخصی از شَت مهربابا بر حسب کاوش و درک و فهم حقیقت پرسید که ای قبلهی عالمیان ، از دعوای خدایی و نبوت و پیغمبری تو تکان و سکتهی سختی بمردم وارد آمده و از شنیدن این کلمه و جمله همه رم مینمایند تکلیف چیست؟.. شت مهربابا جواب داد که از قول من بمدعیان و مخالفین بگو که من نه فقط میگویم که من خدایم بلکه فریاد میزنم که من خدایم ، تو خدایی ، او خداست ، ما خداییم ، شما خدایید ، ایشان خدایند ، دوستان خدایند و دشمنان و مخالفین هم خدایند. بلکه من هم از گفتار آنها رم مینمایم و در شگفت و تعجبم از شنیدن اینکه آنها خود را مخلوق دانسته و میخوانند و خود را همین جسم یک ذرع یا دو ذرعی میدانند و من نه فقط خود را خدا خوانده و خدا میبینم بلکه سایرین هم هر یک بالانفراد خدایند و خدا هم خود آنهایند و فرقی میان من و آنها نیست. ولی افسوس که بآن پی نبرده خدائیت خود را نمیدانند باین جهت مرا توهین و سرزنش مینمایند و سرزنش من سرزنش خود آنهاست و غیبت من غیبت خود ایشانست. پس ، از این غیبت چه اثر و ملالتی برای من خواهد بود».
ببینید با چه بیباکی و آشکاری سخن میراند و همه را «خدا» میخواند. سزای این گزافهبافیست که یک روز هم داروین برخیزد و بمردمان بگوید : شما همهتان زادهی بوزینهاید. آن بالا پریدن را چنین پایین افتادن درپی بایستی.
در همان کتاب بارها مهربابا را «خدای ما» میخواند. با این حال جای شگفت است که در یک فصل دیگر گفتگو از جستجوی خدا و از رسیدن باو میکند و چنین مینویسد که مهربابا بخدا پیوسته. دانسته نیست اینها با آنچه در بالا آوردیم چه سازش دارد؟! اگر همه خدایید چه نیاز به جستجوی خداست؟!. بگفتهی شاعرِ خودتان «چیزی که نکردید گم از بهر چه جویید؟!» اگر مهربابا خود خداست چه نیاز برسیدن بخدا داشته؟! بخود رسیدن معنایی ندارد .. ما نمیدانیم این تناقضگویی چه معنایی دارد؟!.
شگفتتر آنکه در این کتاب برانگیختگان را ـ از زردشت و موسا و عیسا و محمد ـ با صوفیان درهم میآمیزند و آنها را نیز از «خدارسیدگان» میشمارند ، و چنین وامینمایند که آنها نیز دعوای خدایی داشتهاند. مثلاً چنین مینویسند : «همان خدایی که در صحرای عربستان بلباس محمد درآمده و پیغام انا رسول الله بلکه انا الله را بتمام عالم منتشر ساخته ...» در حالی که چنین سخنانی به برانگیختگان هیچ سازش ندارد. زیرا در هیچ جا از آنان ـ بویژه از پیغمبر اسلام ـ گفتگوی پیوستن بخدا یا مانند این شنیده نشده است. صوفیان از خُرد و بزرگ چون دروغ را بد نمیشمارند و یکی از سرمایههاشان دروغبافیست ، اینجا هم از دروغبافی خودداری ننمودهاند.
.
🔶 «بخوانند و داوری کنند» (شیعیگری)
🔸 گفتار یکم : شیعیگری چگونه پیدا شده؟... (تکهی هفت)
اینست تاریخچهی پیدایش کیش شیعی (کیش شیعی که امروز هست). بدینسان از سدهی دوم هجری پیدایش یافته و در بغداد و دیگر شهرهای عراق ، و همچنین در برخی از شهرهای ایران ، پیروانی داشته. چون بنیاد آن بگزافه و پندار گزارده شده بود ، هرچه زمان میگذشته چیزها بآن افزوده میشده :
امامان دانشهای گذشته و آینده را میدانستهاند ، زبان چهارپایان و مرغان را میشناختهاند ، از ناپیدا آگاه میبودهاند ، رشتهی کارهای جهان را در دست میداشتهاند ، آرامش زمین و آسمان بسته به بودن یک امام است ، روزی خوردن مردم بپاس هستی او میباشد. (1)
همچنین در دشمنی با سه خلیفه و دیگر سران اسلام که پایهی دیگری از آن کیش میباشد ، اندازه نشناخته روز بروز پافشارتر میگردیدهاند. در قرآن هرچه ستایش هست ازآنِ امامان خود دانسته هرچه نکوهش هست دربارهی آن سه خلیفه میشماردهاند.
در این میان دو چیز به پیشرفت این کیش میافزوده : یکی نام نیک امام علیبنابیطالب ، دیگری داستان دلسوز کربلا.
امام علیبنابیطالب ، مرد بزرگی میبوده و ستودگیهای بسیار میداشته. شیعیان از نام نیک او سود جسته چنین وامینمودند که پیروان اویند. آن مرد بزرگ را بنیادگزار شیعیگری نشان داده و چنین میفهمانیدند که جدایی سُنی از شیعی از زمان آن امام ، و بر سر خلیفه بودن او با ابوبکر و عمر آغاز یافته ، و این کشاکشها و دشمنیها بپاس او میباشد. از آنسوی دربارهی آن امام نیز بگزافهسرایی برخاسته او را هم از جایگاهش بیرون میبردند : «پیغمبر گفته با دوستاری علی هیچ گناهی زیان نتواند رسانید» (2) ، «خدا گفته دوستاری علی دژ منست و هر که به دژ من درآید از خشم من ایمن خواهد بود». (3) در این باره سخنانی هست که اگر نوشته شود کتاب بسیار بزرگی گردد.
اما داستان دلسوز کربلا : این داستان از روزی که روی داد مایهی خشم و افسوس بیشتر مسلمانان گردید و کسان بسیاری بخونخواهی برخاستند و خونها ریخته شد. ولی شیعیان جعفری از آن به بهرهجویی سیاسی پرداخته با برپا کردن بزمهای سوگواری یاد آن را تازه نگه داشتند و در این باره سخنان شگفتی بمیان آوردند : «هر کسی بگرید و یا بگریاند و یا خود را گریان وانماید بهشت برایش بایا[=واجب] باشد».
بر سر خاکهای امام علیبنابیطالب و حسینبنعلی و دیگران گنبدها افراشتند و آنها را زیارتگاه گردانیدند. به هر یکی زیارتنامهها پدید آوردند : «هر که حسین را در کربلا زیارت کند مانند کسی است که خدا را در عرشش زیارت کرده».
اینها ـ این گزافهگوییها ـ اگرهم از زمان جعفربنمحمد و جانشینان او ، و از زبان آنان بوده بیگمان چیزها بآن افزوده گردیده. بیگمان روز بروز در رویِش و بالِش میبوده.
گذشته از اینها ، آن سبکباری که در شیعیگری از بایاهای سخت اسلام میبود ، و یک شیعی از جهاد و نماز آدینه و مانند اینها آسوده میگردید و بلکه میتوانست نمازی نخواند و روزهای نگیرد و از هیچ بدی نپرهیزد و با رفتن بزیارت حسین و با گریستن باو همهی گناهان خود را بیامرزاند ، آن نویدهایی که دربارهی میانجیگری امامان در روز رستاخیز و رفتن همهی شیعیان ببهشت داده شده بود ، آن برتری از گوهر و آفرینش که شیعیان دربارهی خود باور میداشتند و خود را از سرشت بهتر و پاکتری میپنداشتند ، آن دستگاه جانشین امام و سررشتهداری و فرمانروایی که ملایان شیعه برای خود ساخته بودند ، هر یکی انگیزهی دیگری برای کشانیدن مردم سادهدرون بسوی شیعیگری و پایداری آنان در این کیش میبوده.
پابرگیها :
1ـ بِوُجُودِهِ ثَبَتَتْ الأَرْضُ وَ السَّمَاءُ وَ بِيُمْنِه رُزِقَ الوَرَى.
2ـ حُبُّ عَلِيّ حَسَنَةٌ لاَ تَضَرُّ مَعَهَا سَيِّئَةٌ.
3ـ ولاَيَةُ عَليِّبنأبيطالب حِصْنِيْ فَمَنْ دَخَلَ حِصْنِيْ أَمِنَ مِنْ عَذَابِيْ.
.
🔸 گفتار یکم : شیعیگری چگونه پیدا شده؟... (تکهی هفت)
اینست تاریخچهی پیدایش کیش شیعی (کیش شیعی که امروز هست). بدینسان از سدهی دوم هجری پیدایش یافته و در بغداد و دیگر شهرهای عراق ، و همچنین در برخی از شهرهای ایران ، پیروانی داشته. چون بنیاد آن بگزافه و پندار گزارده شده بود ، هرچه زمان میگذشته چیزها بآن افزوده میشده :
امامان دانشهای گذشته و آینده را میدانستهاند ، زبان چهارپایان و مرغان را میشناختهاند ، از ناپیدا آگاه میبودهاند ، رشتهی کارهای جهان را در دست میداشتهاند ، آرامش زمین و آسمان بسته به بودن یک امام است ، روزی خوردن مردم بپاس هستی او میباشد. (1)
همچنین در دشمنی با سه خلیفه و دیگر سران اسلام که پایهی دیگری از آن کیش میباشد ، اندازه نشناخته روز بروز پافشارتر میگردیدهاند. در قرآن هرچه ستایش هست ازآنِ امامان خود دانسته هرچه نکوهش هست دربارهی آن سه خلیفه میشماردهاند.
در این میان دو چیز به پیشرفت این کیش میافزوده : یکی نام نیک امام علیبنابیطالب ، دیگری داستان دلسوز کربلا.
امام علیبنابیطالب ، مرد بزرگی میبوده و ستودگیهای بسیار میداشته. شیعیان از نام نیک او سود جسته چنین وامینمودند که پیروان اویند. آن مرد بزرگ را بنیادگزار شیعیگری نشان داده و چنین میفهمانیدند که جدایی سُنی از شیعی از زمان آن امام ، و بر سر خلیفه بودن او با ابوبکر و عمر آغاز یافته ، و این کشاکشها و دشمنیها بپاس او میباشد. از آنسوی دربارهی آن امام نیز بگزافهسرایی برخاسته او را هم از جایگاهش بیرون میبردند : «پیغمبر گفته با دوستاری علی هیچ گناهی زیان نتواند رسانید» (2) ، «خدا گفته دوستاری علی دژ منست و هر که به دژ من درآید از خشم من ایمن خواهد بود». (3) در این باره سخنانی هست که اگر نوشته شود کتاب بسیار بزرگی گردد.
اما داستان دلسوز کربلا : این داستان از روزی که روی داد مایهی خشم و افسوس بیشتر مسلمانان گردید و کسان بسیاری بخونخواهی برخاستند و خونها ریخته شد. ولی شیعیان جعفری از آن به بهرهجویی سیاسی پرداخته با برپا کردن بزمهای سوگواری یاد آن را تازه نگه داشتند و در این باره سخنان شگفتی بمیان آوردند : «هر کسی بگرید و یا بگریاند و یا خود را گریان وانماید بهشت برایش بایا[=واجب] باشد».
بر سر خاکهای امام علیبنابیطالب و حسینبنعلی و دیگران گنبدها افراشتند و آنها را زیارتگاه گردانیدند. به هر یکی زیارتنامهها پدید آوردند : «هر که حسین را در کربلا زیارت کند مانند کسی است که خدا را در عرشش زیارت کرده».
اینها ـ این گزافهگوییها ـ اگرهم از زمان جعفربنمحمد و جانشینان او ، و از زبان آنان بوده بیگمان چیزها بآن افزوده گردیده. بیگمان روز بروز در رویِش و بالِش میبوده.
گذشته از اینها ، آن سبکباری که در شیعیگری از بایاهای سخت اسلام میبود ، و یک شیعی از جهاد و نماز آدینه و مانند اینها آسوده میگردید و بلکه میتوانست نمازی نخواند و روزهای نگیرد و از هیچ بدی نپرهیزد و با رفتن بزیارت حسین و با گریستن باو همهی گناهان خود را بیامرزاند ، آن نویدهایی که دربارهی میانجیگری امامان در روز رستاخیز و رفتن همهی شیعیان ببهشت داده شده بود ، آن برتری از گوهر و آفرینش که شیعیان دربارهی خود باور میداشتند و خود را از سرشت بهتر و پاکتری میپنداشتند ، آن دستگاه جانشین امام و سررشتهداری و فرمانروایی که ملایان شیعه برای خود ساخته بودند ، هر یکی انگیزهی دیگری برای کشانیدن مردم سادهدرون بسوی شیعیگری و پایداری آنان در این کیش میبوده.
پابرگیها :
1ـ بِوُجُودِهِ ثَبَتَتْ الأَرْضُ وَ السَّمَاءُ وَ بِيُمْنِه رُزِقَ الوَرَى.
2ـ حُبُّ عَلِيّ حَسَنَةٌ لاَ تَضَرُّ مَعَهَا سَيِّئَةٌ.
3ـ ولاَيَةُ عَليِّبنأبيطالب حِصْنِيْ فَمَنْ دَخَلَ حِصْنِيْ أَمِنَ مِنْ عَذَابِيْ.
.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش سوم : غفلت از آینده)
🔸 1ـ گذشته و آینده (تکهی یک از دو)
راهرو همیشه باید چشمش بسوی جلو باز باشد و همواره باید پروای آن بخش راه را که هنوز نپیموده کند و از پشت سر تنها بآزمایشهایی[تجربه] که بدست آورده بسنده نموده و از آنها دربارهی بازماندهی راه سود جوید.
در زندگانی نیز آدمیان باید همواره چشم بسوی آینده دارند و هوش و خرد خود را دربارهی آن بکار بیندازند و از گذشته جز بآزمایشهایی که بدست آوردهاند نپردازند.
گروه خردمند و هوشیار آن گروهیند که همیشه گذشته را گذشته و سپری شده گرفته باندیشهی آینده پردازند و در هر کاری که پیش میگیرند نتیجهی آخرین را فراموش نسازند.
ولی پوشیده نباید داشت که شرقیان امروز کمتر پروای آینده را دارند و این ناپروایی بآینده خطای بزرگی از شرقیان است و زیانهای بزرگی را دربر خواهد داشت. بویژه از این حیث که شرقیان راه دیرین زندگانی خود را رها کرده براه ناشناس نوینی درآمدهاند و در این راهِ ناآزموده است که بدانسان بیپروایی مینمایند.
اگر چین و ژاپن و آن پیرامونها را که آگاهی درستی از آنها نداریم کنار بگزاریم در دیگر کشورهای شرق از هند و افغان و ایران و ترک و عراق و مصر و سوریا در همهی اینها توجهی که بآینده هست بیش از آن نیست که هر کشوری میکوشد خود را بپایهی اروپا برساند. از این گذشته همهی گفتگوها از زمانهای گذشته میباشد.
اگر بگوییم شرق هرگز بگمراهی امروز نبوده بیجا نگفتهایم. امروز پیشروان کاروان شرق بیش از این نمیخواهند که شرقیان پی غربیان را گرفته سر بپایین افکنده از دنبال آنان راه پویند. ولی این خود زبونی است. زبونی بسیار ناروایی.
هر گروهی که از دنبال دیگران افتادند همیشه در دنبال خواهند ماند. افتادن از پی دیگران شایستهی کسانی است که بهره از آزادگی و گردنفرازی ندارند.
اگر اروپا بحال امروز نیفتاده و گرفتاریهایی که اکنون دارد پیدا نکرده بود باز زیبندهی شرق نبود که پیروی او را بپذیرد.
این شایستهی کوران است که دامن پیشروی را گرفته از دنبال او راه پویند و خودشان پروای راه نکنند. خدا ما را بینا آفریده و باید هر گامی که برمیداریم خودمان زیر پای خود را بیازماییم. نیز همیشه پیش روی خود را پاییده هر کجا که گودال یا لجنزاری پیداست هنوز بآن نرسیده راه را برگردانیم.
ما از اروپا فنون و صنایع را دربایست[=لازم] داریم که گرفتهایم و میگیریم و هرگز این باعث آن نخواهد بود که در دیگر زمینهها نیز پیروی اروپا نماییم.
این اندیشهی کج از مغز شرقیان بیرون نمیرود که پیشرفت اروپا در صنایع و فنون ، دلیل آن نیست که در قانونگزاری و شناختن نیک و بدِ زندگانی نیز پیش رفته باشند. زهی گمراهی گروهی که چون کسانی را در ماشینسازی استاد مییابند در همهی کارهای خود بپیروی آنان میگرایند.
.
🔸 1ـ گذشته و آینده (تکهی یک از دو)
راهرو همیشه باید چشمش بسوی جلو باز باشد و همواره باید پروای آن بخش راه را که هنوز نپیموده کند و از پشت سر تنها بآزمایشهایی[تجربه] که بدست آورده بسنده نموده و از آنها دربارهی بازماندهی راه سود جوید.
در زندگانی نیز آدمیان باید همواره چشم بسوی آینده دارند و هوش و خرد خود را دربارهی آن بکار بیندازند و از گذشته جز بآزمایشهایی که بدست آوردهاند نپردازند.
گروه خردمند و هوشیار آن گروهیند که همیشه گذشته را گذشته و سپری شده گرفته باندیشهی آینده پردازند و در هر کاری که پیش میگیرند نتیجهی آخرین را فراموش نسازند.
ولی پوشیده نباید داشت که شرقیان امروز کمتر پروای آینده را دارند و این ناپروایی بآینده خطای بزرگی از شرقیان است و زیانهای بزرگی را دربر خواهد داشت. بویژه از این حیث که شرقیان راه دیرین زندگانی خود را رها کرده براه ناشناس نوینی درآمدهاند و در این راهِ ناآزموده است که بدانسان بیپروایی مینمایند.
اگر چین و ژاپن و آن پیرامونها را که آگاهی درستی از آنها نداریم کنار بگزاریم در دیگر کشورهای شرق از هند و افغان و ایران و ترک و عراق و مصر و سوریا در همهی اینها توجهی که بآینده هست بیش از آن نیست که هر کشوری میکوشد خود را بپایهی اروپا برساند. از این گذشته همهی گفتگوها از زمانهای گذشته میباشد.
اگر بگوییم شرق هرگز بگمراهی امروز نبوده بیجا نگفتهایم. امروز پیشروان کاروان شرق بیش از این نمیخواهند که شرقیان پی غربیان را گرفته سر بپایین افکنده از دنبال آنان راه پویند. ولی این خود زبونی است. زبونی بسیار ناروایی.
هر گروهی که از دنبال دیگران افتادند همیشه در دنبال خواهند ماند. افتادن از پی دیگران شایستهی کسانی است که بهره از آزادگی و گردنفرازی ندارند.
اگر اروپا بحال امروز نیفتاده و گرفتاریهایی که اکنون دارد پیدا نکرده بود باز زیبندهی شرق نبود که پیروی او را بپذیرد.
این شایستهی کوران است که دامن پیشروی را گرفته از دنبال او راه پویند و خودشان پروای راه نکنند. خدا ما را بینا آفریده و باید هر گامی که برمیداریم خودمان زیر پای خود را بیازماییم. نیز همیشه پیش روی خود را پاییده هر کجا که گودال یا لجنزاری پیداست هنوز بآن نرسیده راه را برگردانیم.
ما از اروپا فنون و صنایع را دربایست[=لازم] داریم که گرفتهایم و میگیریم و هرگز این باعث آن نخواهد بود که در دیگر زمینهها نیز پیروی اروپا نماییم.
این اندیشهی کج از مغز شرقیان بیرون نمیرود که پیشرفت اروپا در صنایع و فنون ، دلیل آن نیست که در قانونگزاری و شناختن نیک و بدِ زندگانی نیز پیش رفته باشند. زهی گمراهی گروهی که چون کسانی را در ماشینسازی استاد مییابند در همهی کارهای خود بپیروی آنان میگرایند.
.