✴️ گواهی پاکدلانه
کوشاد تلگرام : این در همیشه باز خواهد بود. كسانی كه زیر این عنوان چیزهایی نویسند تا توانند بسادگی كوشند و خواستشان تنها بازنمودن اندیشه و فهم خودشان باشد و از ستایش بیجا و از گزافه خودداری نمایند. اگر گفتههای ما را براست میدارند بنام گواهی پاكدلانه و برای راه نمودن بدیگران از نوشتن بازنایستند.
🔶 چگونه پاکدین شدم
(بخش سوم یا پایانی)
در کشوری که هر روز مردمش به یک رنگ درمیایند هیچ وقت امیدی به رستگاری نخواهد داشت ، در کشوری که هر کسی فقط دربند خود باشد که خوش خورد و خوش زید و در فکر مردم و دربند کشور نباشد امیدی به رستگاری نخواهد داشت ، در کشوری که مردمانش هنوز فرق راست از ناراست و نیک از بد و راه از بیراه را نمی دانند ، باید منتظر باشند که هر لحظه فریب یک نفر یا یک گروه را بخورند ، مردمی که معنای زندگانی را ندانند و از حقایق جهان بی اطلاع باشند توسط دستهایی برای آنها شبکات ماهواره ای گوناگون راه اندازی می کنند و هر شبکه بنابر برنامه قبلی تعیین شده شروع می کند به خاک پاشیدن بر چشم مردم و خط دادن و تعیین خط مشی در زندگانی ، این مردم هنوز نفهمیده و یا ندانسته اند که این شبکات و سایت ها دلسوز آنها نیستند بلکه می خواهند شرایط موجود در ایران را بر هر شکل و به هر ترفندی که شده حفظ کنند ، در کشوری که دروغ به یک ارزش اجتماعی تبدیل شده و حقیقت در آن مرده است ، در کشوری که دوران یک حکومت در دانشگاه ها مسجد و حسینه می ساختند و در حکومت دیگر علاوه بر مسجد و حسینه ، قبرستان را هم به آن اضافه کرده اند و دانشگاه ها را تبدیل به قبرستان کرده اند باید به چنین زبونی برسد ، در کشوری که با عکس اشخاص و کشته شدگان و مردگان در جای جای آن کشور از قبیل دیوار و خیابان و مراکز عمومی به چشم مردم و ذهن آنان حمله می کنند باید هم تن به هر پستی بدهد ، در کشوری که هنوز برای تولد مردگان هزار ساله جشن و برای مردنشان عزاداری می کنند باید از سرنوشت خود بنالند ، در کشوری که روز و شبش تفکر به سرگذشت بیگانگان هست و تاریخش و زندگانیش را به آنان گره زده دروغ نیست که بگوییم جای خنده دارد که سنگ نام خلیج فارس را به سینه می زند ، در کشوری که عده ای در آن هزاران سال زندگی می کنند و از آن کشور بهره ها برده اند ولی هرگز خود را وابسته به آن کشور نمی دانند و می گویند کشور ما جای دیگریست و ما از فلان قوم یا فلان کیش هستیم و مسائل اینجا به ما ربطی ندارد چه انتظاری میشود داشت؟ در کشوری که بیشتر مردمانش در انتظار کسی هستند که بیاید و روزی آنها را نجات دهد ، در کشوری که قرآنی که آن مرد درستکار محمدبن عبدالله طی ۲۳ سال برای راهنمایی بیدینان و بت پرستان و گمراهان در ۱۴۰۰ سال پیش بر زبان آورد ،۱۴۰۰ سال هست که دارد توسط عده ای معلوم الحال تفسیر می شود ، و بیگانگان توسط همین عده از نادانی مردم سوء استفاده ها می کنند چه انتظاری می توان داشت؟
ای برادران و ای خواهران ارجمند بیندیشید و از مغز و خرد خود برای اندیشیدن استفاده کنید ، کتابهای شادروان کسروی را بخوانید و با بینش داوری کنید
بخوانید و ببینید که در دین برای کس یا کسانی هیچ جایگاهی نیست ، دین والاترین اندیشههاست دین مسئله ای جدا از زندگانی یا در کنار آن نیست ، بلکه خود زندگانیست ، دین یعنی اینکه ما دست در دست هم بدهیم و این کشوری که خدا به ما داده را هرچه آبادتر سازیم ، دین یعنی اینکه هر کسی فقط دربند زندگی خود نباشد و خوشی خود را در گرو خوشی دیگران بداند ، دین یعنی آباد کردن شهرها و روستاها ، دین یعنی مردم یک سرزمین با خوشی در سرزمین خود زندگانی کنند و هیچ کسی از فقر و فلاکت ننالد ، دین یعنی راستی و نیکی ، نه دروغ و دغل و فریبکاری ، اینها دین است ، وگرنه با دعا و خواندن و لب جنباندن و به مسجد وکلیسا و کنیسه رفتن و مناجات و دعا و سرود خواندن و عزاداری کردن و به زیارت مردگان و قبرها رفتن ، خم و راست شدن رو به یک دیوار در اورشلیم فلسطین یا یک خانه در عربستان یا یک قبر در عکا که دین نمیگویند ، به سر بریدن چهارپایان در مناسک کیشها و نذری دادن که دین نمی گویند ، به گرسنگی کشیدن در طول روز به اسم روزه که جز زیان چیزی ندارد که خداشناسی و دین نمیگویند ، به بزرگ کردن فلان شخص در کیش و جایگاه باز کردن برای خانواده و پیروان آن شخص و ستایش ها و گردن کج کردن و حضرت گفتن به آنها که دین نمی گویند ، تن به هر زبونی و خفت دادن در طول چند هزار سال و دشمن کردن مردمان کشورها با خود برای اینکه قصه ها و افسانه های کهن بنی اسرائیل حفظ شود که دین نیست ، اعتراف نزد کشیش و دل بستن به اعیاد بی پایه و اساس در کیشها و گرامی داشتن آن روزها که دین نیست ، دین والاترین اندیشه هاست.
برادر پاکدین شما ، امیر هـ.
کوشاد تلگرام : این در همیشه باز خواهد بود. كسانی كه زیر این عنوان چیزهایی نویسند تا توانند بسادگی كوشند و خواستشان تنها بازنمودن اندیشه و فهم خودشان باشد و از ستایش بیجا و از گزافه خودداری نمایند. اگر گفتههای ما را براست میدارند بنام گواهی پاكدلانه و برای راه نمودن بدیگران از نوشتن بازنایستند.
🔶 چگونه پاکدین شدم
(بخش سوم یا پایانی)
در کشوری که هر روز مردمش به یک رنگ درمیایند هیچ وقت امیدی به رستگاری نخواهد داشت ، در کشوری که هر کسی فقط دربند خود باشد که خوش خورد و خوش زید و در فکر مردم و دربند کشور نباشد امیدی به رستگاری نخواهد داشت ، در کشوری که مردمانش هنوز فرق راست از ناراست و نیک از بد و راه از بیراه را نمی دانند ، باید منتظر باشند که هر لحظه فریب یک نفر یا یک گروه را بخورند ، مردمی که معنای زندگانی را ندانند و از حقایق جهان بی اطلاع باشند توسط دستهایی برای آنها شبکات ماهواره ای گوناگون راه اندازی می کنند و هر شبکه بنابر برنامه قبلی تعیین شده شروع می کند به خاک پاشیدن بر چشم مردم و خط دادن و تعیین خط مشی در زندگانی ، این مردم هنوز نفهمیده و یا ندانسته اند که این شبکات و سایت ها دلسوز آنها نیستند بلکه می خواهند شرایط موجود در ایران را بر هر شکل و به هر ترفندی که شده حفظ کنند ، در کشوری که دروغ به یک ارزش اجتماعی تبدیل شده و حقیقت در آن مرده است ، در کشوری که دوران یک حکومت در دانشگاه ها مسجد و حسینه می ساختند و در حکومت دیگر علاوه بر مسجد و حسینه ، قبرستان را هم به آن اضافه کرده اند و دانشگاه ها را تبدیل به قبرستان کرده اند باید به چنین زبونی برسد ، در کشوری که با عکس اشخاص و کشته شدگان و مردگان در جای جای آن کشور از قبیل دیوار و خیابان و مراکز عمومی به چشم مردم و ذهن آنان حمله می کنند باید هم تن به هر پستی بدهد ، در کشوری که هنوز برای تولد مردگان هزار ساله جشن و برای مردنشان عزاداری می کنند باید از سرنوشت خود بنالند ، در کشوری که روز و شبش تفکر به سرگذشت بیگانگان هست و تاریخش و زندگانیش را به آنان گره زده دروغ نیست که بگوییم جای خنده دارد که سنگ نام خلیج فارس را به سینه می زند ، در کشوری که عده ای در آن هزاران سال زندگی می کنند و از آن کشور بهره ها برده اند ولی هرگز خود را وابسته به آن کشور نمی دانند و می گویند کشور ما جای دیگریست و ما از فلان قوم یا فلان کیش هستیم و مسائل اینجا به ما ربطی ندارد چه انتظاری میشود داشت؟ در کشوری که بیشتر مردمانش در انتظار کسی هستند که بیاید و روزی آنها را نجات دهد ، در کشوری که قرآنی که آن مرد درستکار محمدبن عبدالله طی ۲۳ سال برای راهنمایی بیدینان و بت پرستان و گمراهان در ۱۴۰۰ سال پیش بر زبان آورد ،۱۴۰۰ سال هست که دارد توسط عده ای معلوم الحال تفسیر می شود ، و بیگانگان توسط همین عده از نادانی مردم سوء استفاده ها می کنند چه انتظاری می توان داشت؟
ای برادران و ای خواهران ارجمند بیندیشید و از مغز و خرد خود برای اندیشیدن استفاده کنید ، کتابهای شادروان کسروی را بخوانید و با بینش داوری کنید
بخوانید و ببینید که در دین برای کس یا کسانی هیچ جایگاهی نیست ، دین والاترین اندیشههاست دین مسئله ای جدا از زندگانی یا در کنار آن نیست ، بلکه خود زندگانیست ، دین یعنی اینکه ما دست در دست هم بدهیم و این کشوری که خدا به ما داده را هرچه آبادتر سازیم ، دین یعنی اینکه هر کسی فقط دربند زندگی خود نباشد و خوشی خود را در گرو خوشی دیگران بداند ، دین یعنی آباد کردن شهرها و روستاها ، دین یعنی مردم یک سرزمین با خوشی در سرزمین خود زندگانی کنند و هیچ کسی از فقر و فلاکت ننالد ، دین یعنی راستی و نیکی ، نه دروغ و دغل و فریبکاری ، اینها دین است ، وگرنه با دعا و خواندن و لب جنباندن و به مسجد وکلیسا و کنیسه رفتن و مناجات و دعا و سرود خواندن و عزاداری کردن و به زیارت مردگان و قبرها رفتن ، خم و راست شدن رو به یک دیوار در اورشلیم فلسطین یا یک خانه در عربستان یا یک قبر در عکا که دین نمیگویند ، به سر بریدن چهارپایان در مناسک کیشها و نذری دادن که دین نمی گویند ، به گرسنگی کشیدن در طول روز به اسم روزه که جز زیان چیزی ندارد که خداشناسی و دین نمیگویند ، به بزرگ کردن فلان شخص در کیش و جایگاه باز کردن برای خانواده و پیروان آن شخص و ستایش ها و گردن کج کردن و حضرت گفتن به آنها که دین نمی گویند ، تن به هر زبونی و خفت دادن در طول چند هزار سال و دشمن کردن مردمان کشورها با خود برای اینکه قصه ها و افسانه های کهن بنی اسرائیل حفظ شود که دین نیست ، اعتراف نزد کشیش و دل بستن به اعیاد بی پایه و اساس در کیشها و گرامی داشتن آن روزها که دین نیست ، دین والاترین اندیشه هاست.
برادر پاکدین شما ، امیر هـ.
✴️ ما چه میخواهیم؟..
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 4 از بخش هفتم
🔸دین در باور «نواندیشان»
ما هنگامی كه بكار برخاستیم نام دین از خوارترین كلمهها بشمار میرفت ، و همهی آنانی كه با اندیشههای اروپایی آشنا گردیده و بگفتهی خود «متجدد» (یا نواندیش) میبودند چنین میدانستند كه دین یك دستگاه بیهوده میباشد كه مردانی در قرنهای تاریك جهان برخاسته و از نادانی مردم فرصت بدست آورده و بدروغ دعوای فرهِش[=وحی] كرده و سخنانی از راست و دروغ گفتهاند ، و یكی از دلیلهای آن این را میشمردند كه اكنون كه روزگار دانش و آگاهیست دیگر كسی یارای چنان دعوایی نتواند بود.
چنین میدانستند كه «سوسیولوژی» اروپا جهان را از دست دینها رها گردانیده ، و بسیار خرسندی مینمودند كه در چنین زمانی بجهان آمدهاند و همچون پدرانشان نیستند كه از نادانی پیرو دین بودهاند.
این بود باوری كه همهی نواندیشان میداشتند و از اینرو بود كه همیشه بدین ریشخند مینمودند و آن را بسیار خوار و بیارج میشماردند ، و هرگز گمانی بآنكه یك راهی برای زندگانی بالاتر از دسترس اندیشهی ایشان باشد گمان نمیبردند.
كسانی در خیابان جلو مرا گرفته و بگله میپرداختند كه باز نام دین میبرم و مردم را «بخرافات تشویق» میكنم. یكی از آشنایان كه سالها در اروپا زیسته و كنون در تهرانست جلو مرا گرفته چنین گفت : «اگر شخص دیگری بود میگفتم فاناتیك است شما مگر نمیدانید كه در قرن نوزدهم یكی از موضوعاتی كه مسلم گردید بیاساسی دین بود؟» دیگری كه در اسپهان میبود نامه نوشت : «انتقادات پیمان از اوضاع اروپا محملی دارد ولی بطرفداری شما از دین چه بگوییم؟!. مبداء و منتهای دین كه عقیده بخدا و عالم آخرت بود علوم طبیعی از میان برده» دیگری كه از تبریزیان است و در تهران میزید میگفت : «چرا باری را بدوش میگیرید كه بمنزل نتوانید رسانید؟. امروز شما خواهید توانست اثبات صانع كنید؟!. پدر من كه میدانید پیشوای یك دستهی بزرگی بود و خود حكمت میدانست بارها میگفت تمام اینها اوهام است و هیچی نیست». دیگری كه بازرگانست میگفت : «بد هم نمیكنید. عوام باید دین داشته باشد من با عقل و وجدان میتوانم زندگی كرد ، فلان حمال كه من نیستم». نوشتههای ج ـ ض را خوانندگان پیمان فراموش نكردهاند.[1]
این بود نگاه انبوه مردم بدین ، و كسی هم باینها پاسخ نمیگفت و نمیتوانست بگوید. با زور كه نیست ، كسی كه چیزی را نمیداند چه بگوید؟!. كسانی امیدشان بآن میرسید كه بگویند : «فلاماریون دین داشته» یا جُسته یك گفتهای را از فلان پرفسور پیدا كنند. چنین نوشتههایی را كه گاهی پیدا میكردند با سپاس و شادمانی در كتابها مینوشتند.
روزی میبینم یكی نوشته : «فلان پرفسور آمریكایی در فلان كتاب گفته : دین با علوم مخالف نیست شما آن را پیدا كنید بدهید ترجمه نمایند ...».
این بود اندازهی روگردانی مردم از دین و درماندگی و ناتوانی هواداران آن. ما میبایست نخست باین چاره كنیم. میبایست گام نخست ما این باشد كه نشان دهیم كه آدمیان بیدین نتوانند زیست و گمراهی بیدینان را در راه زندگانی بخودشان بازنماییم.
اینست در سالهای یكم و دوم پیمان ، درمیان آنكه به گردانیدن اسلام به بنیادش كوشیدهایم ، با این نواندیشان نیز در گفتگو بوده و معنی دین و سودهای آن را بازنمودهایم. بویژه دربارهی اسلام و یك دستگاه خدایی بودنِ آن ، سخنان فراوان راندهایم.
بدینسان راه خود را آغاز كردهایم. چنانكه گفتیم پس از آن میبایست بكیشهای پراكنده پرداخته و یكایك آنها را براندازیم و باین كار پرداختهایم. زیرا چنانكه بارها گفتهایم همهی این كیشها از سنی و شیعی و باطنی و شیخی و متشرع و علیاللهی و بهائی و مسیحی و زردشتی و جهودی از یكسو بیپا و از یكسو زیانمند است و به هر حال با راهی كه ما آغاز كردهایم ناسازگار میباشد.
همچنین به بدآموزیهای بسیاری كه از قرنها بمیان افتاده ، از صوفیگری و فلسفهی یونان و خراباتیگری و یاوهبافیهای شاعران و مانند اینها پرداخته یكایك براندازیم. چه اینها نیز با راه ما نمیسازد.
پس از همه با مادیگری كه بزرگترین گمراهی در جهانست و خود با شكوه و هیاهوی بسیار از اروپا رو آورده بنبرد برخیزیم و از چند راه با آن بكوشیم و پاسخها دهیم.
👇
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 4 از بخش هفتم
🔸دین در باور «نواندیشان»
ما هنگامی كه بكار برخاستیم نام دین از خوارترین كلمهها بشمار میرفت ، و همهی آنانی كه با اندیشههای اروپایی آشنا گردیده و بگفتهی خود «متجدد» (یا نواندیش) میبودند چنین میدانستند كه دین یك دستگاه بیهوده میباشد كه مردانی در قرنهای تاریك جهان برخاسته و از نادانی مردم فرصت بدست آورده و بدروغ دعوای فرهِش[=وحی] كرده و سخنانی از راست و دروغ گفتهاند ، و یكی از دلیلهای آن این را میشمردند كه اكنون كه روزگار دانش و آگاهیست دیگر كسی یارای چنان دعوایی نتواند بود.
چنین میدانستند كه «سوسیولوژی» اروپا جهان را از دست دینها رها گردانیده ، و بسیار خرسندی مینمودند كه در چنین زمانی بجهان آمدهاند و همچون پدرانشان نیستند كه از نادانی پیرو دین بودهاند.
این بود باوری كه همهی نواندیشان میداشتند و از اینرو بود كه همیشه بدین ریشخند مینمودند و آن را بسیار خوار و بیارج میشماردند ، و هرگز گمانی بآنكه یك راهی برای زندگانی بالاتر از دسترس اندیشهی ایشان باشد گمان نمیبردند.
كسانی در خیابان جلو مرا گرفته و بگله میپرداختند كه باز نام دین میبرم و مردم را «بخرافات تشویق» میكنم. یكی از آشنایان كه سالها در اروپا زیسته و كنون در تهرانست جلو مرا گرفته چنین گفت : «اگر شخص دیگری بود میگفتم فاناتیك است شما مگر نمیدانید كه در قرن نوزدهم یكی از موضوعاتی كه مسلم گردید بیاساسی دین بود؟» دیگری كه در اسپهان میبود نامه نوشت : «انتقادات پیمان از اوضاع اروپا محملی دارد ولی بطرفداری شما از دین چه بگوییم؟!. مبداء و منتهای دین كه عقیده بخدا و عالم آخرت بود علوم طبیعی از میان برده» دیگری كه از تبریزیان است و در تهران میزید میگفت : «چرا باری را بدوش میگیرید كه بمنزل نتوانید رسانید؟. امروز شما خواهید توانست اثبات صانع كنید؟!. پدر من كه میدانید پیشوای یك دستهی بزرگی بود و خود حكمت میدانست بارها میگفت تمام اینها اوهام است و هیچی نیست». دیگری كه بازرگانست میگفت : «بد هم نمیكنید. عوام باید دین داشته باشد من با عقل و وجدان میتوانم زندگی كرد ، فلان حمال كه من نیستم». نوشتههای ج ـ ض را خوانندگان پیمان فراموش نكردهاند.[1]
این بود نگاه انبوه مردم بدین ، و كسی هم باینها پاسخ نمیگفت و نمیتوانست بگوید. با زور كه نیست ، كسی كه چیزی را نمیداند چه بگوید؟!. كسانی امیدشان بآن میرسید كه بگویند : «فلاماریون دین داشته» یا جُسته یك گفتهای را از فلان پرفسور پیدا كنند. چنین نوشتههایی را كه گاهی پیدا میكردند با سپاس و شادمانی در كتابها مینوشتند.
روزی میبینم یكی نوشته : «فلان پرفسور آمریكایی در فلان كتاب گفته : دین با علوم مخالف نیست شما آن را پیدا كنید بدهید ترجمه نمایند ...».
این بود اندازهی روگردانی مردم از دین و درماندگی و ناتوانی هواداران آن. ما میبایست نخست باین چاره كنیم. میبایست گام نخست ما این باشد كه نشان دهیم كه آدمیان بیدین نتوانند زیست و گمراهی بیدینان را در راه زندگانی بخودشان بازنماییم.
اینست در سالهای یكم و دوم پیمان ، درمیان آنكه به گردانیدن اسلام به بنیادش كوشیدهایم ، با این نواندیشان نیز در گفتگو بوده و معنی دین و سودهای آن را بازنمودهایم. بویژه دربارهی اسلام و یك دستگاه خدایی بودنِ آن ، سخنان فراوان راندهایم.
بدینسان راه خود را آغاز كردهایم. چنانكه گفتیم پس از آن میبایست بكیشهای پراكنده پرداخته و یكایك آنها را براندازیم و باین كار پرداختهایم. زیرا چنانكه بارها گفتهایم همهی این كیشها از سنی و شیعی و باطنی و شیخی و متشرع و علیاللهی و بهائی و مسیحی و زردشتی و جهودی از یكسو بیپا و از یكسو زیانمند است و به هر حال با راهی كه ما آغاز كردهایم ناسازگار میباشد.
همچنین به بدآموزیهای بسیاری كه از قرنها بمیان افتاده ، از صوفیگری و فلسفهی یونان و خراباتیگری و یاوهبافیهای شاعران و مانند اینها پرداخته یكایك براندازیم. چه اینها نیز با راه ما نمیسازد.
پس از همه با مادیگری كه بزرگترین گمراهی در جهانست و خود با شكوه و هیاهوی بسیار از اروپا رو آورده بنبرد برخیزیم و از چند راه با آن بكوشیم و پاسخها دهیم.
👇
یك چیزی تا راهش هموار نگردد پیش نرود. ما گفتیم بنیاد اسلام و همهی دینها جهان را یك دستگاهِ بیهوده ندانستن ، و بآفریدگار آن خَستُویدن و بزندگانی آینده باور داشتن ، و زندگی بآیین خرد كردن است. گفتیم : ما نیز همانها را بنیاد كار خود میداریم. جلوگیر پیشرفت آنها همین چیزهاست كه میشماریم و ما میبایست این جلوگیرها را از میان برداریم. دیگران كیشها را دین میشماردند ولی راستی این بود كه اینها نابودكنندهی دین بودند و برای پیشرفت توده یا برای رستگاری جهانیان ، چنانكه مادیگری را میبایست برانداخت اینها را هم میبایست برانداخت.
[1] : مهنامهی پیمان ، سال سوم ، شمارهی هفتم
[1] : مهنامهی پیمان ، سال سوم ، شمارهی هفتم
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟
🔸 پیشگفتار نویسنده
بنام پاکآفرندهی جهان
خوانندگان میدانند که از چند ماه پیش سازمان بسیار بزرگی از سوی دولتها بنام «سازمان ملل متفق» (1) بنیادگزاری شده.
باز میدانند که نشست یکم مجمع عمومی آن سازمان از روز دهم ژانویه (20 دیماه) در لندن آغاز یافته.
باز میدانند که چون دربارهی آذربایجان رنجشهایی میانهی ایران با شوروی پیدا شده دولت ایران بدستیاری نمایندگان خود در سازمان ملل متفق از رفتار دولت شوروی بشکایت برخاسته.
با این ترتیب ما اکنون در برابر دو موضوع بسیار مهم هستیم :
1) «سازمان ملل متفق» که یک بنیاد همهجهانی بزرگیست و بهمهی تودههای جهان ارتباط دارد و ما هم باید آن را بشناسیم و از نتیجههایی که از آن تواند برخاست آگاه باشیم.
2) موضوع دادخواهی ایران دربارهی آذربایجان که بما بالخصوص مربوط میباشد و ما باید آن را نیک بدانیم و از نتیجههای احتمالی آن ناآگاه نمانده ، اگر بکوششهایی از سوی ما نیاز هست بازنایستیم.
اینست من میخواهم در دنبالهی دو کتابی که بنامهای «سرنوشت ایران چه خواهد بود؟..» و «امروز چاره چیست؟.» نوشتم و بچاپ رسانیدم در همین زمینه بکتابی پردازم و هر یکی از دو موضوع را با خوانندگان بگفتگو گزارم.
آنچه مرا بنوشتن این کتاب وامیدارد چند چیز است که فهرستوار یاد میکنم :
1) موضوع سازمان ملل متفق بسیار ارجمند است و ایرانیان باید بآن دلبستگی نمایند و هوادارش باشند.
2) در زمینهی جلوگیری از جنگ و پایدار گردانیدن صلح همگانی ما را اندیشههایی هست که بسیار مهمست و هرآینه نظر نیکخواهان جهان را بخود جلب خواهد کرد.
3) در زمینهی دادخواهی ایران بسازمان ملل متفق در روزنامهها گفتارهایی نوشته میشود که یا از روی ناآگاهیست و یا خواست نویسندگان آنها آشفته گردانیدن اندیشههاست.
اینها مرا بنوشتن کتاب واداشته و از گفتن بینیاز است که من در این زمینهها بیکبار بیطرف هستم و کمترین غرضی ندارم ، و اینست اندیشههای خود را با آزادی تمام برشتهی نوشتن خواهم کشید.
چون گفتگو از دو موضوع است کتاب در دو بخش خواهد بود :
بخش یکم : از سازمان ملل متفق چه نتیجه تواند بود؟.
بخش دوم : ایران از دادخواهی خود چه نتیجه تواند گرفت؟..
پابرگی :
1ـ نام این سازمان چنانکه همه میدانند «ملل متحد» است. علت اینکه در این کتاب «ملل متفق» نوشته شده بزودی دانسته خواهد شد. ـ ویراینده
🔸 پیشگفتار نویسنده
بنام پاکآفرندهی جهان
خوانندگان میدانند که از چند ماه پیش سازمان بسیار بزرگی از سوی دولتها بنام «سازمان ملل متفق» (1) بنیادگزاری شده.
باز میدانند که نشست یکم مجمع عمومی آن سازمان از روز دهم ژانویه (20 دیماه) در لندن آغاز یافته.
باز میدانند که چون دربارهی آذربایجان رنجشهایی میانهی ایران با شوروی پیدا شده دولت ایران بدستیاری نمایندگان خود در سازمان ملل متفق از رفتار دولت شوروی بشکایت برخاسته.
با این ترتیب ما اکنون در برابر دو موضوع بسیار مهم هستیم :
1) «سازمان ملل متفق» که یک بنیاد همهجهانی بزرگیست و بهمهی تودههای جهان ارتباط دارد و ما هم باید آن را بشناسیم و از نتیجههایی که از آن تواند برخاست آگاه باشیم.
2) موضوع دادخواهی ایران دربارهی آذربایجان که بما بالخصوص مربوط میباشد و ما باید آن را نیک بدانیم و از نتیجههای احتمالی آن ناآگاه نمانده ، اگر بکوششهایی از سوی ما نیاز هست بازنایستیم.
اینست من میخواهم در دنبالهی دو کتابی که بنامهای «سرنوشت ایران چه خواهد بود؟..» و «امروز چاره چیست؟.» نوشتم و بچاپ رسانیدم در همین زمینه بکتابی پردازم و هر یکی از دو موضوع را با خوانندگان بگفتگو گزارم.
آنچه مرا بنوشتن این کتاب وامیدارد چند چیز است که فهرستوار یاد میکنم :
1) موضوع سازمان ملل متفق بسیار ارجمند است و ایرانیان باید بآن دلبستگی نمایند و هوادارش باشند.
2) در زمینهی جلوگیری از جنگ و پایدار گردانیدن صلح همگانی ما را اندیشههایی هست که بسیار مهمست و هرآینه نظر نیکخواهان جهان را بخود جلب خواهد کرد.
3) در زمینهی دادخواهی ایران بسازمان ملل متفق در روزنامهها گفتارهایی نوشته میشود که یا از روی ناآگاهیست و یا خواست نویسندگان آنها آشفته گردانیدن اندیشههاست.
اینها مرا بنوشتن کتاب واداشته و از گفتن بینیاز است که من در این زمینهها بیکبار بیطرف هستم و کمترین غرضی ندارم ، و اینست اندیشههای خود را با آزادی تمام برشتهی نوشتن خواهم کشید.
چون گفتگو از دو موضوع است کتاب در دو بخش خواهد بود :
بخش یکم : از سازمان ملل متفق چه نتیجه تواند بود؟.
بخش دوم : ایران از دادخواهی خود چه نتیجه تواند گرفت؟..
پابرگی :
1ـ نام این سازمان چنانکه همه میدانند «ملل متحد» است. علت اینکه در این کتاب «ملل متفق» نوشته شده بزودی دانسته خواهد شد. ـ ویراینده
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی شصتوسوم)
🔶 تلگراف از مراغه یا پاسخ یك كس بیفرهنگ (بخش یک از یک)
نامهی دانشوران كپیه پرچم از قبولی نامههایی كه مایه و پایهاش فحش ، یاوه ، زورگویی است بیزارم شكسته باد دهانی كه به پاكی ناسزا گوید.
ضیایی
🔸پرچم : این تلگراف را بخواهش برخی از یاران تهران بچاپ میرسانیم و مقصود آنست كه این بیفرهنگان پستنهاد كه خود را بجلو ما انداختهاند و بیخردانه میخواهند با سخنان زشت خود ما را از پیشرفت بازدارند بفهمند كه هستند مردان نیكنهاد بسیاری كه از این پستیهای آنان بیزارند و بهنگام خود سزای آن پستیها را در دامنهاشان خواهند گزاشت. وگرنه ما دوست میداریم كه كمترین یادی از آن بیفرهنگان كه بتازگی فزونی یافتهاند نكنیم و آنان را بحال خودشان گزاریم تا هنگامی كه سزاشان یابند. و چون برخی از یاران دلتنگی از این پستیها مینمایند و گاهی تاب نیاورده دست بكیفر باز میكنند (چنانكه دیروز یكی از آنان به یك جوانك ناپاكی كیفر بسزایی داده) این برای كاستن از دلتنگی ایشانست كه میخواهم چند جملهای بنویسم :
نخست : آن كسانی كه چه در تهران و چه در تبریز و چه در شیراز و چه در دیگر جاها زبان بسخنان ناپاك باز میكنند اگر نیك سنجید جز این نتوانستندی كرد. زیرا
🔸آنان كه میشنوند كه ما به یك رشته سخنانی برخاستهایم یا بایستی فهم و خرد درستی داشته این گفتگوهای ما را بپذیرند و در كوشش با ما همراهی نمایند كه ندارند ، و یا بایستی جُربزهی گویندگی و نویسندگی داشته بپاسخهایی اگرچه از روی مغالطه باشد بپردازند كه ندارند ، و یا بایستی بهرهای از شرافت داشته بخاموشی گرایند كه ندارند و اینست هیچ كاری نتوانسته زبان بزشتگویی باز میكنند و الواطی خود را بهمه نشان میدهند.
دوم : بگفتهی آقای محیط ما از روز نخست كه باین راه برخاستیم میدانستیم كه در این توده چه آلودگیهایی هست. میدانستیم كه یك دسته از الواط افزاركارشان دشنام خواهد بود. ولی آیا میتوانستیم بهمین دستاویز از كوشش بازایستیم؟ میتوانستیم از ترس بدزبانی یك گروهِ بیفرهنگ از یك كار بسیار ورجاوندِ=مقدس بزرگی بازمانیم؟!.
سوم : كسانی میگویند : در پرچم پاسخ نویسید. میگویم مگر ما میتوانیم باین نادانان پردازیم و از راه خود بازمانیم؟! ما اگر باینها پاسخ نویسیم خود و خوانندگان را سرگرم آن گفتگو گردانیده از مقصود دورشان ساختهایم. ما به هیچ پاسخی نباید پردازیم اگر گاهی كسانی از یاران همچون آقای ضیاءمقدم (در تلگراف بالایی) بیزاری آشكار كنند و یا همچون آقای جلالالدین جزایری (در پاسخی كه بیاوهگوییهای بهمنی داده و در روزنامهی استوار بچاپ رسیده) پاسخی نویسند زیانی ندارد و من اینك فرصت را از دست نداده بآقای جزایری و آقای مقدم سپاس میگزارم.
چهارم : این خود نشانی از درماندگی این توده است كه نُه سالست ما باین كوشش برخاستهایم و در این دیرگاه به هر زمینهای از مسائل زندگانی (از دین و آیین زندگانی و دانشها و روان و خرد و مانند اینها) درآمده ، و با هر یكی از گمراهیها (از فلسفه و شعر و كیشهای گوناگون و صوفیگری و خراباتیگری و مانند اینها) پرداخته ، و در همگی اینها شیوهی خود را این قرار دادهایم كه موضوع را با روشنترین زبانی شرح كنیم و سپس دانستهی خود را با دلیلهایی ساده و آسان بنویسیم و در این نه سال شاید بیش از چند بار رخ نداده كه كسی با سخن و دلیل بجلو ما بیاید و هر زمان كه چنان كسی پیدا شده من خشنودی نشان دادهام و آن را فرصت شمردهام كه بگفتگو پردازم (یكی از این كسان آقای منوچهر عدل است كه گذشته از آنكه گفتاری بنزد ما فرستاده شرحی نیز در اختر شمال نوشته كه ما بسیار خشنودیم و من پاسخهایی خواهم نوشت) دیگران همگی یا هایهوی میكنند و یا زبان ببدگویی باز مینمایند ، اینست حال این تودهی بدبخت درمانده.
👇
🔶 تلگراف از مراغه یا پاسخ یك كس بیفرهنگ (بخش یک از یک)
نامهی دانشوران كپیه پرچم از قبولی نامههایی كه مایه و پایهاش فحش ، یاوه ، زورگویی است بیزارم شكسته باد دهانی كه به پاكی ناسزا گوید.
ضیایی
🔸پرچم : این تلگراف را بخواهش برخی از یاران تهران بچاپ میرسانیم و مقصود آنست كه این بیفرهنگان پستنهاد كه خود را بجلو ما انداختهاند و بیخردانه میخواهند با سخنان زشت خود ما را از پیشرفت بازدارند بفهمند كه هستند مردان نیكنهاد بسیاری كه از این پستیهای آنان بیزارند و بهنگام خود سزای آن پستیها را در دامنهاشان خواهند گزاشت. وگرنه ما دوست میداریم كه كمترین یادی از آن بیفرهنگان كه بتازگی فزونی یافتهاند نكنیم و آنان را بحال خودشان گزاریم تا هنگامی كه سزاشان یابند. و چون برخی از یاران دلتنگی از این پستیها مینمایند و گاهی تاب نیاورده دست بكیفر باز میكنند (چنانكه دیروز یكی از آنان به یك جوانك ناپاكی كیفر بسزایی داده) این برای كاستن از دلتنگی ایشانست كه میخواهم چند جملهای بنویسم :
نخست : آن كسانی كه چه در تهران و چه در تبریز و چه در شیراز و چه در دیگر جاها زبان بسخنان ناپاك باز میكنند اگر نیك سنجید جز این نتوانستندی كرد. زیرا
🔸آنان كه میشنوند كه ما به یك رشته سخنانی برخاستهایم یا بایستی فهم و خرد درستی داشته این گفتگوهای ما را بپذیرند و در كوشش با ما همراهی نمایند كه ندارند ، و یا بایستی جُربزهی گویندگی و نویسندگی داشته بپاسخهایی اگرچه از روی مغالطه باشد بپردازند كه ندارند ، و یا بایستی بهرهای از شرافت داشته بخاموشی گرایند كه ندارند و اینست هیچ كاری نتوانسته زبان بزشتگویی باز میكنند و الواطی خود را بهمه نشان میدهند.
دوم : بگفتهی آقای محیط ما از روز نخست كه باین راه برخاستیم میدانستیم كه در این توده چه آلودگیهایی هست. میدانستیم كه یك دسته از الواط افزاركارشان دشنام خواهد بود. ولی آیا میتوانستیم بهمین دستاویز از كوشش بازایستیم؟ میتوانستیم از ترس بدزبانی یك گروهِ بیفرهنگ از یك كار بسیار ورجاوندِ=مقدس بزرگی بازمانیم؟!.
سوم : كسانی میگویند : در پرچم پاسخ نویسید. میگویم مگر ما میتوانیم باین نادانان پردازیم و از راه خود بازمانیم؟! ما اگر باینها پاسخ نویسیم خود و خوانندگان را سرگرم آن گفتگو گردانیده از مقصود دورشان ساختهایم. ما به هیچ پاسخی نباید پردازیم اگر گاهی كسانی از یاران همچون آقای ضیاءمقدم (در تلگراف بالایی) بیزاری آشكار كنند و یا همچون آقای جلالالدین جزایری (در پاسخی كه بیاوهگوییهای بهمنی داده و در روزنامهی استوار بچاپ رسیده) پاسخی نویسند زیانی ندارد و من اینك فرصت را از دست نداده بآقای جزایری و آقای مقدم سپاس میگزارم.
چهارم : این خود نشانی از درماندگی این توده است كه نُه سالست ما باین كوشش برخاستهایم و در این دیرگاه به هر زمینهای از مسائل زندگانی (از دین و آیین زندگانی و دانشها و روان و خرد و مانند اینها) درآمده ، و با هر یكی از گمراهیها (از فلسفه و شعر و كیشهای گوناگون و صوفیگری و خراباتیگری و مانند اینها) پرداخته ، و در همگی اینها شیوهی خود را این قرار دادهایم كه موضوع را با روشنترین زبانی شرح كنیم و سپس دانستهی خود را با دلیلهایی ساده و آسان بنویسیم و در این نه سال شاید بیش از چند بار رخ نداده كه كسی با سخن و دلیل بجلو ما بیاید و هر زمان كه چنان كسی پیدا شده من خشنودی نشان دادهام و آن را فرصت شمردهام كه بگفتگو پردازم (یكی از این كسان آقای منوچهر عدل است كه گذشته از آنكه گفتاری بنزد ما فرستاده شرحی نیز در اختر شمال نوشته كه ما بسیار خشنودیم و من پاسخهایی خواهم نوشت) دیگران همگی یا هایهوی میكنند و یا زبان ببدگویی باز مینمایند ، اینست حال این تودهی بدبخت درمانده.
👇
ما باید از اینها بجای رنجش و دلتنگی نتیجهی بهتر دیگری بگیریم و آن اینكه بدانیم این كسان تباه گردیدهاند و بدانیم كه این توده بسیار بیچاره گردیده و بدانیم كه باید كوشش بسیار كنیم تا این آلودگیها را از میان برداریم. این داستان را برای گواهی نوشته سخن را بپایان میرسانم : در هفت سال پیش كه من تازه گفتارهایی دربارهی فلسفهی یونان مینوشتم و كسانی هایهوی میكردند روزی یكی از آشنایان كه من او را دانشمند میشماردم در خیابان بمن رسیده چنین گفت : «من شما را بسیار دوست میدارم ولی آنچه را كه دربارهی فلسفه نوشتهاید نمیتوانم پذیرفت». من گفتم : آنچه ما دربارهی فلسفه نوشتهایم نه چیزیست كه كسی نپذیرد. گفت : من هنوز نخوانده ام و نمیدانم چه نوشتهاید. من از این گفتهی او سخت در شگفت شدم ولی سپس بخود آمده دیدم این سخن دلیل آنست كه این مرد كه من او را دانشمند میدانستم فهم و خردش را باخته است و من بجای شگفتی نمودن باید ماهیت او را بشناسم و دیگر ارزشی باو ندهم و همین رفتار را كردم كه دیگر با او آمیزش نمینمودم و چون دو سال پیش بدرود زندگی گفته نامش را نمیبرم.
مقصودم اینست كه ما باید بجای دلتنگی باین حقایق پی بریم و تكلیف خود را هرچه بهتر و روشنتر بدانیم. آن سخنانی كه آنها مینویسند از حیث دشنامی هیچ معنایی یا اثری ندارد ولی ما باید بفهمیم و بدانیم در توده چه آلودگیهایی هست و بدانیم كه باید كوششهای بیشتر از این كنیم تا این ناپاكیها را از میان برداریم. دیروز در روزنامهای دیدم كه مینویسد مرا باین كوششها «جنون شهرتطلبی» واداشته. با خود گفتم یك مرد نادان درماندهای كه حاضر شود نوشتههای مرا نخوانده و نفهمیده و نیندیشیده و از خواست من و یارانم آگاهی نیافته داوری كند بهتر از این چه تواند نوشت؟! بجای رنجش از سخنان پوچ او به بیچارگی و درماندگیش بخشایش آوردم.
(پرچم روزانه شمارهی 212)
مقصودم اینست كه ما باید بجای دلتنگی باین حقایق پی بریم و تكلیف خود را هرچه بهتر و روشنتر بدانیم. آن سخنانی كه آنها مینویسند از حیث دشنامی هیچ معنایی یا اثری ندارد ولی ما باید بفهمیم و بدانیم در توده چه آلودگیهایی هست و بدانیم كه باید كوششهای بیشتر از این كنیم تا این ناپاكیها را از میان برداریم. دیروز در روزنامهای دیدم كه مینویسد مرا باین كوششها «جنون شهرتطلبی» واداشته. با خود گفتم یك مرد نادان درماندهای كه حاضر شود نوشتههای مرا نخوانده و نفهمیده و نیندیشیده و از خواست من و یارانم آگاهی نیافته داوری كند بهتر از این چه تواند نوشت؟! بجای رنجش از سخنان پوچ او به بیچارگی و درماندگیش بخشایش آوردم.
(پرچم روزانه شمارهی 212)
✴️ ما چه میخواهیم؟..
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 5 از بخش هفتم
🔸نتیجهی ناسازگاری دین با دانشها ـ 1
گذشته از همه ، ما میبایست بآموزاكهای دینی یكایك دلیل آوریم. میگوییم : جهان دستگاه بیهودهای نیست ، و آن را آفریدگار دانایی پدید آورده ، میگوییم : روان با مرگ تن نابود نگردد ، میبایست برای همهی اینها دلیل آوریم.
باشد كه خوانندگان بپرسند : مگر اینها دلیل نمیداشت؟!.. میگویم : بجای پرسیدن از من در كتابها ببینید آیا دلیل میداشتند؟!. اگر میداشتند چهها بوده؟!.
اگر باینها دلیل میداشتند پس آنهمه روگردانی مردم از دین بهر چه بوده؟!.. آنهمه سستی خود ملایان در دین چه انگیزه داشته؟!..
خواهند پرسید : پس دینهای گذشته بروی چه نهاده بود؟!. بیدلیل آنها چگونه بنیاد یافته بود؟.. میگویم : دینهای گذشته كجا و زمان ما كجا؟!.. این یكی از ناآگاهیهاست كه كسانی گذشت زمان و دیگر شدن جهان را بدیده نمیگیرند و بآن ارج نمیگزارند.[1] امروز جهان دیگر است و هزار سال پیش دیگر. پیشرفت دانشهای طبیعی میدان نوین دیگری برای اندیشهها باز كرده :
در جهان هر جنبشی میشود و هر كاری رو میدهد از روی یك قاعدهایست و انگیزهای برای خود میدارد : آفتاب برمیآید ، میگردد ، فرومیرود ، شب میشود ، زمستان میآید ، تابستان میآید ، باران میبارد ، برف میبارد ، آفتاب میگیرد ، ماه میگیرد ، بچه بجهان میآید ، بزرگ میشود ، پیر میگردد ، میمیرد ـ همهی این كارها از روی یك قاعدهایست و انگیزههایی برای خود میدارد. پیدایش آفتاب و زمین و ماه و ستارههای دیگری ، هر یكی از روی همین آیین بوده.
اینها چیزیست كه دانشها نشان میدهد و میباید پذیرفت ، و هر سخن كه گفتنی است و هر دلیلی كه آوردنیست با اینها سازش داد. در هزار سال پیش همهی این كارها را بنام خدا خواندندی ، ولی امروز برای هر یكی انگیزهها نشان میدهند و هرگز دست خدا را درمیان نمیبینند. اینست میگوییم : دینهای گذشته كجا و زمان ما كجا؟!. آن چیزهایی كه در هزار سال پیش دلیل شمرده شدی امروز شمرده نتواند بود.
پیش از آنكه ما پیمان را آغاز كنیم یك دین بود و یك طبیعت. باین معنی كه از یكسو دین ، همه چیز را بیرون از آیین طبیعت نشان میداد : خدایی هست بالای هفت آسمان ، و همهی كارها را با دست فرشتگان انجام میدهد ، باران را دانه دانه فرشتگان آورند ، بچه را در شكم مادر فرشتگان پرورند ، كسی كه میمیرد عزرائیل جان او را با چنگال میكند ، خضری هست هزارها سال زنده مانده ، یك دسته رجالالغیب هستند كه دستگیری از مردم نمایند و هر روز رو بجایی آورند ، امام ناپیدایی هست كه هزار سال بیشتر زنده مانده و یك روزی بیرون خواهد آمد ، عیسا از آسمان پایین آمده پشت سر او نماز خواهد خواند ، امامان همه خواهند برگشت ، به پیغمبران فرشته فرود میآمده و پیام از خدا میآورده ، هر پیغمبری میبایست نیارَستنیها نماید : «سوسمار را بزبان آورد ، از انگشتها چشمه روان گرداند و مانند اینها». دینداری باور داشتن باین چیزهای بیرون از آیین طبیعت میبود.
از اینسوی از روی دانشها ـ دانشهایی كه همهی جوانان درس میخوانند ـ یك طبیعتی میبود همه چیزش از خودش و بینیاز از آفریدگار : گیتی از روی تئوری لاپلاس پدید آمده ، زندگی بخود پیدا شده ، جانوران از روی فلسفهی داروین گونه بگونه گردیدهاند ، آدمی نیز جانوری بیش نیست ، او نیز از بوزینه برخاسته ، باران و برف از خود گیتی است ، هر چیزی برای خود انگیزهای از طبیعت میدارد.
آن دین بود و این طبیعت. آن را كتابهای دینی و ملایان یاد میدادند و این را كتابهای دانش و آموزگاران دبستانها ، یك دسته آن را گرفته و بیكبار دانشها را دور میانداختند ، و یك دسته این را میگرفتند و از دین و خداشناسی بكنار میافتادند. بسیاری نیز درمیانه مانده گیجوار نمیدانستند كدام را بپذیرند.
[1] : ارج گزاردن = بها دادن ، اهمیت دادن
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 5 از بخش هفتم
🔸نتیجهی ناسازگاری دین با دانشها ـ 1
گذشته از همه ، ما میبایست بآموزاكهای دینی یكایك دلیل آوریم. میگوییم : جهان دستگاه بیهودهای نیست ، و آن را آفریدگار دانایی پدید آورده ، میگوییم : روان با مرگ تن نابود نگردد ، میبایست برای همهی اینها دلیل آوریم.
باشد كه خوانندگان بپرسند : مگر اینها دلیل نمیداشت؟!.. میگویم : بجای پرسیدن از من در كتابها ببینید آیا دلیل میداشتند؟!. اگر میداشتند چهها بوده؟!.
اگر باینها دلیل میداشتند پس آنهمه روگردانی مردم از دین بهر چه بوده؟!.. آنهمه سستی خود ملایان در دین چه انگیزه داشته؟!..
خواهند پرسید : پس دینهای گذشته بروی چه نهاده بود؟!. بیدلیل آنها چگونه بنیاد یافته بود؟.. میگویم : دینهای گذشته كجا و زمان ما كجا؟!.. این یكی از ناآگاهیهاست كه كسانی گذشت زمان و دیگر شدن جهان را بدیده نمیگیرند و بآن ارج نمیگزارند.[1] امروز جهان دیگر است و هزار سال پیش دیگر. پیشرفت دانشهای طبیعی میدان نوین دیگری برای اندیشهها باز كرده :
در جهان هر جنبشی میشود و هر كاری رو میدهد از روی یك قاعدهایست و انگیزهای برای خود میدارد : آفتاب برمیآید ، میگردد ، فرومیرود ، شب میشود ، زمستان میآید ، تابستان میآید ، باران میبارد ، برف میبارد ، آفتاب میگیرد ، ماه میگیرد ، بچه بجهان میآید ، بزرگ میشود ، پیر میگردد ، میمیرد ـ همهی این كارها از روی یك قاعدهایست و انگیزههایی برای خود میدارد. پیدایش آفتاب و زمین و ماه و ستارههای دیگری ، هر یكی از روی همین آیین بوده.
اینها چیزیست كه دانشها نشان میدهد و میباید پذیرفت ، و هر سخن كه گفتنی است و هر دلیلی كه آوردنیست با اینها سازش داد. در هزار سال پیش همهی این كارها را بنام خدا خواندندی ، ولی امروز برای هر یكی انگیزهها نشان میدهند و هرگز دست خدا را درمیان نمیبینند. اینست میگوییم : دینهای گذشته كجا و زمان ما كجا؟!. آن چیزهایی كه در هزار سال پیش دلیل شمرده شدی امروز شمرده نتواند بود.
پیش از آنكه ما پیمان را آغاز كنیم یك دین بود و یك طبیعت. باین معنی كه از یكسو دین ، همه چیز را بیرون از آیین طبیعت نشان میداد : خدایی هست بالای هفت آسمان ، و همهی كارها را با دست فرشتگان انجام میدهد ، باران را دانه دانه فرشتگان آورند ، بچه را در شكم مادر فرشتگان پرورند ، كسی كه میمیرد عزرائیل جان او را با چنگال میكند ، خضری هست هزارها سال زنده مانده ، یك دسته رجالالغیب هستند كه دستگیری از مردم نمایند و هر روز رو بجایی آورند ، امام ناپیدایی هست كه هزار سال بیشتر زنده مانده و یك روزی بیرون خواهد آمد ، عیسا از آسمان پایین آمده پشت سر او نماز خواهد خواند ، امامان همه خواهند برگشت ، به پیغمبران فرشته فرود میآمده و پیام از خدا میآورده ، هر پیغمبری میبایست نیارَستنیها نماید : «سوسمار را بزبان آورد ، از انگشتها چشمه روان گرداند و مانند اینها». دینداری باور داشتن باین چیزهای بیرون از آیین طبیعت میبود.
از اینسوی از روی دانشها ـ دانشهایی كه همهی جوانان درس میخوانند ـ یك طبیعتی میبود همه چیزش از خودش و بینیاز از آفریدگار : گیتی از روی تئوری لاپلاس پدید آمده ، زندگی بخود پیدا شده ، جانوران از روی فلسفهی داروین گونه بگونه گردیدهاند ، آدمی نیز جانوری بیش نیست ، او نیز از بوزینه برخاسته ، باران و برف از خود گیتی است ، هر چیزی برای خود انگیزهای از طبیعت میدارد.
آن دین بود و این طبیعت. آن را كتابهای دینی و ملایان یاد میدادند و این را كتابهای دانش و آموزگاران دبستانها ، یك دسته آن را گرفته و بیكبار دانشها را دور میانداختند ، و یك دسته این را میگرفتند و از دین و خداشناسی بكنار میافتادند. بسیاری نیز درمیانه مانده گیجوار نمیدانستند كدام را بپذیرند.
[1] : ارج گزاردن = بها دادن ، اهمیت دادن
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟
🔸 یادآوری (تکهی یک از دو)
گفته شده : «آتش جایی که افتاده را میسوزاند». این گفته دربارهی جنگ و جنگدیده راست میآید. مثلاً بیشتر ما ایرانیها که دچار جنگ هشتساله شدیم و آنهایی که جنگ جهانی دوم را با بیش از هفتادملیون کشته و آسیبهای بیرون از شمارشِ آن پشت سر گزاشتهاند جنگ و نتایج آن را بهتر میفهمند و اینست بصلح گرایش دارند.
جنگدیدهها از روی رنجها که کشیدهاند و خردمندان جهان از روی دوراندیشی که دارند ، هر دو بیزار از جنگ و خواهان بلکه مشتاق صلحند. اینست اینان بکوششهایی در راه صلح برخاستهاند که نتیجهاش پدید آمدن سازمان ملل متحد و سازمانهای وابستهاش میباشد.
آرمانهای نیکخواهانهای که دیروز پایهی «جامعهی ملل» ، سازمان ملل متحد و دیگر سازمانهای همهجهانی صلحخواه بوده و در منشورهای آنها نمود یافته در آغاز ، دل هر مرد و زن صلحخواهی را بتکان میآورْد و بآیندهی جهان امیدمند میساخت. لیکن امروز چنین نیست و افسوسها جای امیدها را گرفته است زیرا رفتار دولتهای نیرومند جهان با کشورهای ناتوان جز لگدمال کردن آن آرمانها و نومید گردانیدن مردمان پرامید و آرزو نبوده و نیست.
ولی هنوز دلهای پرامید بسیار هست که خواهان کوشش برای رسیدن بآن آرمانها بلکه بهتر از آنها میباشد و امروز هم همچون گذشته اندیشهی صلح جهانی را دنبال میکنند. امروز هم آرزوهای نیکخواهانه که در دلها میجوشد سرچشمهی گامهای بلندی برای فردای بهتر است.
این کتاب از دو بخش پدید آمده. در بخش نخست از ارتباطات جهانی میان مردمان و
دولتهاشان ، دورنمای صلح و بهبود شرایط زندگانی در جهان آینده گفتگو میکند. در این بخش به پرسشهایی از اینگونه پاسخ داده شده :
ـ آیا نمیتوان از جنگ جلو گرفت؟..
ـ آیا نمیتوان دولتها را نیز همچون افراد ، تابع قانونهایی گردانید؟..
ـ آیا نمیشود توانایان با ناتوانان از روی دادگری رفتار کنند و سازمانی برای جلوگیری از زورورزی دولتها درمیان باشد؟!..
ـ آیا نمیتوان جهان را بشکل یک کشور انداخت و همهی جهانیان را در زیر یک حکومت راه برد؟..
بخش دوم کتاب گرچه بغائلهی آذربایجان در سال 1324 میپردازد ولی در آن از گرفتاریهای ایران بویژه آنچه بروابط بینالملل بستگی دارد نیز سخن رانده شده. برای کسانی که از آن غائله و سرانجامش آگاه نیستند توضیحات کوتاه زیر را اینجا میآوریم :
در شهریور سال1320 روس و انگلیس بکشور ما حمله کرده آن شمال و این جنوب ایران را اشغال کرده رشتهی اختیار کشور را بدست گرفتند. آن دو دولت با همهی اتحادی که در برابر آلمان و همدستانش داشتند همچشمی سختی با یکدیگر مینمودند و هر یک میکوشید دیگری را از میدان سیاست ایران دور نموده باستواری جایگاه خود بیفزاید.
جنگ جهانی دوم با تسلیم آلمان در 17 اردیبهشت 1324 و ژاپن در 24 مرداد همان سال بپایان رسید. با پایان جنگ از روی پیمانی که دو کشور روس و انگلیس با ایران بسته بودند آن دو دولت میبایست لشکرهای خود را در کمتر از شش ماه از پایان جنگ از ایران بیرون برند. ولی پیدایش و نیرو گرفتن حزب توده از یکسو و نگرانیهای شورویها از رقبای خود ، انگلیس و آمریکا ، از سوی دیگر ایشان را برآن میداشت که با بهانهجوییهایی تا میتوانند تعهدات آن پیمان را زیر پا گزارند و از بخش اشغال شده بیرون نروند بلکه در آذربایجان ، کردستان و جاهای دیگر بپا گرفتن جنبشهای تجزیهطلبانه بکوشند.
در نیمهی شهریورماه 1324 فرقهی دمکرات آذربایجان در بیانیهای موجویت خود و در 21 آذر همان سال خودسرانه برای آذربایجان استقلال داخلی اعلام کرد و از بودن ارتش شوروی در آنجا سود جسته با زور اسلحه و ریختن خون بمقصود خود پیشرفت داد. دولت خواست اقدامی کند ولی روسها جلو گرفتند و انگلیس و آمریکا دخالت کردند.
چون این سه دولت با پایان جنگ جهانی هر یک درپی گسترش نفوذ و افزودن ببهرهمندیهای خود بودند ، ناگزیر کشاکشهایی میانشان نمودار گردیده بود (یک رشته از آنها سپس نام «جنگ سرد» بخود گرفت). از اینرو خودمختاری آذربایجان که آشکاره با پشتیبانی شوروی میبود بفهرست اختلافاتشان افزوده گردید.
بدنبال آذربایجان در کردستان ، خراسان ، مازندران ، گیلان و نیز در جنوب در آشکار یا نهان ، بدنبالهروی یا تلافی رفتار فرقهی دمکرات ، تکانها و کوششهایی پدیدار گردید که اگر ادامه مییافت بتجزیهی یکبارهی کشور میانجامید. وضعیت حساسی پیش آمد ، بحران خطرناکی رو نمود و ایران در سیاست جهانی به بشکهی باروتی میمانست که افتادن یک کبریت روشن در آن میتوانست آتش جنگ دیگری را بیفروزد : جنگ رودرروی دو جبههی کمونیزم و سرمایهداری ، این بار با چاشنی بمب اتمی.
👇
🔸 یادآوری (تکهی یک از دو)
گفته شده : «آتش جایی که افتاده را میسوزاند». این گفته دربارهی جنگ و جنگدیده راست میآید. مثلاً بیشتر ما ایرانیها که دچار جنگ هشتساله شدیم و آنهایی که جنگ جهانی دوم را با بیش از هفتادملیون کشته و آسیبهای بیرون از شمارشِ آن پشت سر گزاشتهاند جنگ و نتایج آن را بهتر میفهمند و اینست بصلح گرایش دارند.
جنگدیدهها از روی رنجها که کشیدهاند و خردمندان جهان از روی دوراندیشی که دارند ، هر دو بیزار از جنگ و خواهان بلکه مشتاق صلحند. اینست اینان بکوششهایی در راه صلح برخاستهاند که نتیجهاش پدید آمدن سازمان ملل متحد و سازمانهای وابستهاش میباشد.
آرمانهای نیکخواهانهای که دیروز پایهی «جامعهی ملل» ، سازمان ملل متحد و دیگر سازمانهای همهجهانی صلحخواه بوده و در منشورهای آنها نمود یافته در آغاز ، دل هر مرد و زن صلحخواهی را بتکان میآورْد و بآیندهی جهان امیدمند میساخت. لیکن امروز چنین نیست و افسوسها جای امیدها را گرفته است زیرا رفتار دولتهای نیرومند جهان با کشورهای ناتوان جز لگدمال کردن آن آرمانها و نومید گردانیدن مردمان پرامید و آرزو نبوده و نیست.
ولی هنوز دلهای پرامید بسیار هست که خواهان کوشش برای رسیدن بآن آرمانها بلکه بهتر از آنها میباشد و امروز هم همچون گذشته اندیشهی صلح جهانی را دنبال میکنند. امروز هم آرزوهای نیکخواهانه که در دلها میجوشد سرچشمهی گامهای بلندی برای فردای بهتر است.
این کتاب از دو بخش پدید آمده. در بخش نخست از ارتباطات جهانی میان مردمان و
دولتهاشان ، دورنمای صلح و بهبود شرایط زندگانی در جهان آینده گفتگو میکند. در این بخش به پرسشهایی از اینگونه پاسخ داده شده :
ـ آیا نمیتوان از جنگ جلو گرفت؟..
ـ آیا نمیتوان دولتها را نیز همچون افراد ، تابع قانونهایی گردانید؟..
ـ آیا نمیشود توانایان با ناتوانان از روی دادگری رفتار کنند و سازمانی برای جلوگیری از زورورزی دولتها درمیان باشد؟!..
ـ آیا نمیتوان جهان را بشکل یک کشور انداخت و همهی جهانیان را در زیر یک حکومت راه برد؟..
بخش دوم کتاب گرچه بغائلهی آذربایجان در سال 1324 میپردازد ولی در آن از گرفتاریهای ایران بویژه آنچه بروابط بینالملل بستگی دارد نیز سخن رانده شده. برای کسانی که از آن غائله و سرانجامش آگاه نیستند توضیحات کوتاه زیر را اینجا میآوریم :
در شهریور سال1320 روس و انگلیس بکشور ما حمله کرده آن شمال و این جنوب ایران را اشغال کرده رشتهی اختیار کشور را بدست گرفتند. آن دو دولت با همهی اتحادی که در برابر آلمان و همدستانش داشتند همچشمی سختی با یکدیگر مینمودند و هر یک میکوشید دیگری را از میدان سیاست ایران دور نموده باستواری جایگاه خود بیفزاید.
جنگ جهانی دوم با تسلیم آلمان در 17 اردیبهشت 1324 و ژاپن در 24 مرداد همان سال بپایان رسید. با پایان جنگ از روی پیمانی که دو کشور روس و انگلیس با ایران بسته بودند آن دو دولت میبایست لشکرهای خود را در کمتر از شش ماه از پایان جنگ از ایران بیرون برند. ولی پیدایش و نیرو گرفتن حزب توده از یکسو و نگرانیهای شورویها از رقبای خود ، انگلیس و آمریکا ، از سوی دیگر ایشان را برآن میداشت که با بهانهجوییهایی تا میتوانند تعهدات آن پیمان را زیر پا گزارند و از بخش اشغال شده بیرون نروند بلکه در آذربایجان ، کردستان و جاهای دیگر بپا گرفتن جنبشهای تجزیهطلبانه بکوشند.
در نیمهی شهریورماه 1324 فرقهی دمکرات آذربایجان در بیانیهای موجویت خود و در 21 آذر همان سال خودسرانه برای آذربایجان استقلال داخلی اعلام کرد و از بودن ارتش شوروی در آنجا سود جسته با زور اسلحه و ریختن خون بمقصود خود پیشرفت داد. دولت خواست اقدامی کند ولی روسها جلو گرفتند و انگلیس و آمریکا دخالت کردند.
چون این سه دولت با پایان جنگ جهانی هر یک درپی گسترش نفوذ و افزودن ببهرهمندیهای خود بودند ، ناگزیر کشاکشهایی میانشان نمودار گردیده بود (یک رشته از آنها سپس نام «جنگ سرد» بخود گرفت). از اینرو خودمختاری آذربایجان که آشکاره با پشتیبانی شوروی میبود بفهرست اختلافاتشان افزوده گردید.
بدنبال آذربایجان در کردستان ، خراسان ، مازندران ، گیلان و نیز در جنوب در آشکار یا نهان ، بدنبالهروی یا تلافی رفتار فرقهی دمکرات ، تکانها و کوششهایی پدیدار گردید که اگر ادامه مییافت بتجزیهی یکبارهی کشور میانجامید. وضعیت حساسی پیش آمد ، بحران خطرناکی رو نمود و ایران در سیاست جهانی به بشکهی باروتی میمانست که افتادن یک کبریت روشن در آن میتوانست آتش جنگ دیگری را بیفروزد : جنگ رودرروی دو جبههی کمونیزم و سرمایهداری ، این بار با چاشنی بمب اتمی.
👇
کمترین بیم آن بود که سه کشور بزرگ در گفتگوهاشان بایران راه نداده و با نهشی درمیان خود ، همچون پیمان 1907 ، کشور را بمناطق نفوذ میان خود بخش کنند.
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی شصتوچهارم)
🔶 میگویند و عمل نمیكنند (بخش یک از یک)
كسانی طرفداری از شعرا مینمایند و الفاظ و عبارات پوچ بهم میبافند و برای اینكه مدعای خود را ثابت نمایند دلایل مضحكی میتراشند. این دلایل باندازهای نحیف است كه هر شنوندهی عاقلی نمیتواند از خنده جلوگیری نماید. دیروز در جمعی بودم با وجود اینكه تمام حاضرین از جوانان تحصیل كرده و بقول خودشان آشنا به تمدن جدید بودند یكی شروع به تعریف و تمجید از خیام نموده و اشعار سراپا پوچ آن را به رخ حاضرین میكشید و از قیافهی بشاشش معلوم بود كه از خواندن چند مصرع پوچ كه ابداً بدرد هیچ كس نمیخورد لذت میبرد و میان گفتار خود هی احسنت و زندهباد بود كه خرج مینمود و ایران را بوجود یك چنین فیلسوف عظیمالشأن مفتخر میدانست. تعجب در اینجاست كه تمام سامعین با كمال میل و رغبت گوش داده و كسی نگفت كه چرا وقت عزیز ما را باین مهملات میگذرانی. من كه یكی از مخالفین جدی شعرا و سخنان زهرآگین آنها هستم طاقت نیاورده مهر خموشی از لب برداشته گفتم برادر تو اینقدر مداحی از خیام پنداری خود نموده و مقام معنوی او را بالاتر از تمام دانشمندان قرار دادی چه دلیلی به این گفتههای خود داری؟ گفت : «چیزی كه عیان است چه محتاج بیان است» گفتم چیزی كه عیان است و از اشعارش معلوم میگردد شخص جالب توجه شما مردی لاابالی و بیقید بوده و عمر خود را به عیاشی و بادهگساری گذرانده و جز یكمشت كلمات پوچ بیادگار نگذاشته است.
بدون اینكه جواب بگفتههای من بدهد شروع بخواندن این بیت نمود :
ما راست همیرویم و تو كج بینی رو چارهی دیده كن رها كن ما را
گفتم چطور مگر چشمهایم از تشخیص كلماتی كه در دیوان خیام چاپ گردیده عاجز است یا آنها را عوضی میبیند یا گوشهایم این گفتارهای بیمعنی شما را نمیشنود؟
بعد از خندهای طولانی جواب داد چشم بصیرت تو كور است ، گوش هوشت از شنیدن معنی و مفهوم سخنان من عاجز است.
گفتم اگر لطفاً آن چیزهایی را كه چشم بصیرت شما دیده و گوش هوش شما شنیده است برایم شرح دهید خیلی ممنون میگردم.
جواب داد عمرهای كوتاه ما از شصت و هفتاد تجاوز نمینماید آن هم اگر در یك محیط آرام زندگی كنیم تا چه رسد حالا كه بزندگی فردا اعتماد نداریم باید از زندگی حداكثر استفاده را بنماییم خوش باشیم گوشهی آرامی پیدا نموده لب جویی بدست آوریم بزنیم و بنوشیم عمری بیغم بسر آریم.
گفتم بسمالله بفرمایید كراوات قشنگ و مال خارجه را باز نموده و كت شیكت را بیكی از مستمندان بدهید یك جبّه از پارچههای مندرس تهیه نموده به طرف خارج شهر بروید و مشغول خوشگذرانی خود شوید.
گفت با وضعیت فعلی نمیشود. گفتم مگر كسی مانع میشود؟ جواب داد كسی مانع نمیشود ولی من نمیكنم.
گفتم پس كاری كه نمیكنی و بیمعنی است چرا اینقدر پافشاری مینمایی كه خوب جلوهگر سازی.
بقیهی مذاكرات را نمینویسم. با این مختصر معلوم میگردد كه طرفداری از شعرا یك مرض روحی است و الا هیچ كس حاضر نمیشود كه زندگی خود را كاملاً موافق دستورهای شعرا نماید و امید است كه طبیب اجتماعی آقای كسروی این مرض مزمن را ریشهكن سازند و كاخ موهومی شعر را ویران نمایند.
تبریز ـ عباس كاظمی
🔸پرچم : این یك نمونهایست كه جوانان از آشنایی خود بشعرهای خراباتیان و بنوشتههای پراكندهی روزنامهها چه اندیشههایی در مغز خود میآكنند و چه فلسفههای خنكی برای زندگی خود برمیگزینند. یكی از بدآموزیهایی كه درمیان جوانان رواج دارد همینهاست كه آن جوان در گفتگوهای خود شرح داده كه باید آن را فلسفهی بیغیرتی نامید.
🔸🔸یك نكتهای كه باید فراموش نگردد آنست كه علت رواج تند شعرهای خیام و حافظ درمیان جوانان همینست كه بسیاری از آنان بدآموزیهای این دو شاعر را با دلخواه و هوس خود سازگار مییابند. این بسیار لذت دارد كه بیك جوان عیاشی بگویند اندیشهی گذشته و آینده همه را رها كن و زحمتی بخود راه نده و پروای كشور و توده نكن و دم را غنیمت دانسته خوش باش. بگفتهی عامیان هم تجارت است و هم زیارت ، هم زمینهی خوشگذرانی و بیغیرتی را تهیه میكند و هم نامش فلسفه است و میتوان در مجالس نشست و با پیشانی باز گفتگو از آن كرد.
ولی چنانكه گفتیم بیاری آفریدگار پاك و بخواست او ریشهی همهی این نادانیها را خواهیم برانداخت.
🔸گذشت آنكه هر كسی از ایراد گرفتن بخیام یا حافظ بترسد و در برابر سخنان بیخردانهی آنان ناگزیر از بهبه و آفرین باشد.
🔸گذشت آنكه كسانی بخواهند با هیاهو و كولیگری جلو منطق را گیرند.
🔸بخواست آفریدگار پرده را دریدیم و اینك هنگام آن رسیده است كه یك گام دیگری برداریم و همهی این كتابها را بآتش كشیم و خاكسترش را بباد دهیم.
(پرچم روزانه شمارهی 212)
🔶 میگویند و عمل نمیكنند (بخش یک از یک)
كسانی طرفداری از شعرا مینمایند و الفاظ و عبارات پوچ بهم میبافند و برای اینكه مدعای خود را ثابت نمایند دلایل مضحكی میتراشند. این دلایل باندازهای نحیف است كه هر شنوندهی عاقلی نمیتواند از خنده جلوگیری نماید. دیروز در جمعی بودم با وجود اینكه تمام حاضرین از جوانان تحصیل كرده و بقول خودشان آشنا به تمدن جدید بودند یكی شروع به تعریف و تمجید از خیام نموده و اشعار سراپا پوچ آن را به رخ حاضرین میكشید و از قیافهی بشاشش معلوم بود كه از خواندن چند مصرع پوچ كه ابداً بدرد هیچ كس نمیخورد لذت میبرد و میان گفتار خود هی احسنت و زندهباد بود كه خرج مینمود و ایران را بوجود یك چنین فیلسوف عظیمالشأن مفتخر میدانست. تعجب در اینجاست كه تمام سامعین با كمال میل و رغبت گوش داده و كسی نگفت كه چرا وقت عزیز ما را باین مهملات میگذرانی. من كه یكی از مخالفین جدی شعرا و سخنان زهرآگین آنها هستم طاقت نیاورده مهر خموشی از لب برداشته گفتم برادر تو اینقدر مداحی از خیام پنداری خود نموده و مقام معنوی او را بالاتر از تمام دانشمندان قرار دادی چه دلیلی به این گفتههای خود داری؟ گفت : «چیزی كه عیان است چه محتاج بیان است» گفتم چیزی كه عیان است و از اشعارش معلوم میگردد شخص جالب توجه شما مردی لاابالی و بیقید بوده و عمر خود را به عیاشی و بادهگساری گذرانده و جز یكمشت كلمات پوچ بیادگار نگذاشته است.
بدون اینكه جواب بگفتههای من بدهد شروع بخواندن این بیت نمود :
ما راست همیرویم و تو كج بینی رو چارهی دیده كن رها كن ما را
گفتم چطور مگر چشمهایم از تشخیص كلماتی كه در دیوان خیام چاپ گردیده عاجز است یا آنها را عوضی میبیند یا گوشهایم این گفتارهای بیمعنی شما را نمیشنود؟
بعد از خندهای طولانی جواب داد چشم بصیرت تو كور است ، گوش هوشت از شنیدن معنی و مفهوم سخنان من عاجز است.
گفتم اگر لطفاً آن چیزهایی را كه چشم بصیرت شما دیده و گوش هوش شما شنیده است برایم شرح دهید خیلی ممنون میگردم.
جواب داد عمرهای كوتاه ما از شصت و هفتاد تجاوز نمینماید آن هم اگر در یك محیط آرام زندگی كنیم تا چه رسد حالا كه بزندگی فردا اعتماد نداریم باید از زندگی حداكثر استفاده را بنماییم خوش باشیم گوشهی آرامی پیدا نموده لب جویی بدست آوریم بزنیم و بنوشیم عمری بیغم بسر آریم.
گفتم بسمالله بفرمایید كراوات قشنگ و مال خارجه را باز نموده و كت شیكت را بیكی از مستمندان بدهید یك جبّه از پارچههای مندرس تهیه نموده به طرف خارج شهر بروید و مشغول خوشگذرانی خود شوید.
گفت با وضعیت فعلی نمیشود. گفتم مگر كسی مانع میشود؟ جواب داد كسی مانع نمیشود ولی من نمیكنم.
گفتم پس كاری كه نمیكنی و بیمعنی است چرا اینقدر پافشاری مینمایی كه خوب جلوهگر سازی.
بقیهی مذاكرات را نمینویسم. با این مختصر معلوم میگردد كه طرفداری از شعرا یك مرض روحی است و الا هیچ كس حاضر نمیشود كه زندگی خود را كاملاً موافق دستورهای شعرا نماید و امید است كه طبیب اجتماعی آقای كسروی این مرض مزمن را ریشهكن سازند و كاخ موهومی شعر را ویران نمایند.
تبریز ـ عباس كاظمی
🔸پرچم : این یك نمونهایست كه جوانان از آشنایی خود بشعرهای خراباتیان و بنوشتههای پراكندهی روزنامهها چه اندیشههایی در مغز خود میآكنند و چه فلسفههای خنكی برای زندگی خود برمیگزینند. یكی از بدآموزیهایی كه درمیان جوانان رواج دارد همینهاست كه آن جوان در گفتگوهای خود شرح داده كه باید آن را فلسفهی بیغیرتی نامید.
🔸🔸یك نكتهای كه باید فراموش نگردد آنست كه علت رواج تند شعرهای خیام و حافظ درمیان جوانان همینست كه بسیاری از آنان بدآموزیهای این دو شاعر را با دلخواه و هوس خود سازگار مییابند. این بسیار لذت دارد كه بیك جوان عیاشی بگویند اندیشهی گذشته و آینده همه را رها كن و زحمتی بخود راه نده و پروای كشور و توده نكن و دم را غنیمت دانسته خوش باش. بگفتهی عامیان هم تجارت است و هم زیارت ، هم زمینهی خوشگذرانی و بیغیرتی را تهیه میكند و هم نامش فلسفه است و میتوان در مجالس نشست و با پیشانی باز گفتگو از آن كرد.
ولی چنانكه گفتیم بیاری آفریدگار پاك و بخواست او ریشهی همهی این نادانیها را خواهیم برانداخت.
🔸گذشت آنكه هر كسی از ایراد گرفتن بخیام یا حافظ بترسد و در برابر سخنان بیخردانهی آنان ناگزیر از بهبه و آفرین باشد.
🔸گذشت آنكه كسانی بخواهند با هیاهو و كولیگری جلو منطق را گیرند.
🔸بخواست آفریدگار پرده را دریدیم و اینك هنگام آن رسیده است كه یك گام دیگری برداریم و همهی این كتابها را بآتش كشیم و خاكسترش را بباد دهیم.
(پرچم روزانه شمارهی 212)
✴️ ما چه میخواهیم؟..
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 6 از بخش هفتم
🔸نتیجهی ناسازگاری دین با دانشها ـ 2
جوانان كه درس میخواندند بیكبار از آفریدگار و خواست آن ناآگاه میماندند ، و جز یك طبیعت خشكی نمیشناختند ، و روزهای جوانی را با بیدینی و لگامگسیختگی گزارده و بخدا و دین ریشخندها میكردند ، و چون پیر میشدند و نیروشان رو بناتوانی مینهاد ، از فشار اندیشه خود را بدامن پندارپرستی میانداختند و این بار هم بدانش و همه چیز ریشخند مینمودند.
آیا در برابر این ، پیشوایان دین چه میكردند؟! چه میتوانستندی كرد؟!. گاهی بیخردانه دانشها را «تكفیر» میكردند ، گاهی طبیعت را دشمن خدا میشناختند ، گاهی زیركی نموده و چنین میگفتند : «این دانشها هنوز كاری نكرده و هنوز همهی رازها روشن نگردیده» و اگر یك دانشمندی میگفته : «بسیاری از رازهای گیتی نادانسته است» ، این گفته را دستاویز ساخته شادمانیها میكردند. تو گویی اگر همهی رازها گشاده نگردد باید بآنها كه گشاده گردیده هم ارجی ننهاد.
گاهی سخنی را از یك اروپایی سبكمغزی پیدا و آن را عنوان میگرفتند : «فلان پرفسور گفته در گیتی هیچ چیز را نباید شگفت شمرد و باور نكرد». [1] دانشها را با دلیلهای استوار نمیپذیرفتند و یك گفتهی بیدلیل قاچاقی را از فلان مرد سبكمغز گرامی میداشتند. گاهی بداستان گفتگو با مردگان كه خود شعبدهای بیش نیست دست یازیده و آن را برخ دیگران میكشیدند. گاهی بیك كار بسیار بیمزهای برخاسته و گفتههایی را از فلان امام و بَهمان پیشوا پیدا كرده و چنین میگفتند : «ببینید آنان خودشان از این اختراعها و دانشها آگاهی دادهاند». از یكسو دانشها را نپذیرفته و زیر بارش نمیرفتند و از یكسو بچنین سخنی برمیخاستند.
[1] : در اینجا سخن از بهانهجویی کیشداران است که چنین اندیشههایی را پیش میآوردهاند. ولی چون این کجفهمی در تودهی درسخوانده و دانشآموخته نیز دیده شده جا دارد در اینجا بآن اشارهای کنیم. چگونگی آنکه برخی از اینان چنین دلیل آورده و میآورند : «بدانسان که اگر 200 سال پیش میگفتند روزی دانش بجایی خواهد رسید که صدایی را از صد فرسنگی بشنویم یا 150 سال پیش میگفتند اختراعی خواهند کرد که تصویر جاهای بسیار دور را بتوانیم ببینیم ، نشدنی و دروغش دانسته مردم باور نمیکردند ، امروز هم اگر بگویند روزی بجای هواپیما اختراعی توانند کرد که مسافر را مانند صدا و تصویر بجایی که میخواهد بفرستند ، ما آن را دروغ و نشدنی خواهیم دانست. چنانکه آن «نشدنیها» شد ، این کار و شگفتیهای مانند آن هم تواند شد. پس نباید هر سخنی را نشدنی دانست!».
باید دانست این اندیشه خوشنما ولی پوچست. زیرا هر چیزی هر اندازه شگفت ، همینکه بنیادش در آیین طبیعت باشد که دانش پی به آن برده و از آن بهره جوید ، ما چون هودههایش را می بینیم باور میکنیم و ناچاریم باور کنیم. نه آنکه هر چیز بیپایی که باندیشهمان رسید به بهانهی آنکه نادانسته در دانش و ناساخته در تکنولوژی بسیارست ، گواه انجامپذیر بودن پندار خود گیریم. (باوریست که پیروان کیشها و آنان که به «شبهدانش» دلبستهاند میدارند).
نکتهی دیگر آنکه کسانی که آن اندیشه را مثال گیرایی شمارده بعنوان دلیل یاد میکنند نمیدانند که اندیشهشان از بنیاد غلط است. زیرا دانشها بدستیاری دستگاههایی که ساختهاند خودِ صدا یا تصویر را به فرسنگها دورتر نمیفرستند و چنین کاری را هنوز نتوانستهاند و گمان آنست که هرگز نتوانند. روشنتر بگوییم چنین نیست که چون ما بدستیاری ماهواره یا گوشی هوشمند کسانی را که در آمریکا هستند در ایران میبینیم و صداشان را میشنویم ، آن اختراعات میتوانند براستی صدا و تصویر را از جایی بجای دیگر بفرستند. بلکه آنچه روی میدهد اینست که دستگاههایی اختراع کردهاند که صدا و تصویر را «کپی» یا «تقلید» میکند. بدینسان که فرستنده در آنجا صدا یا تصویر را به «موجی» تبدیل میکند که «ویژگیهای صدا و تصویر» خواسته شده را دربر دارد و این موج در یک دم به گیرندههای ما میرسد. آنگاه آنها از روی موج دریافتی ویژگیهای صدا و تصویر را کپی یا «بازسازی» میکنند. آنچه در رفت و آمد است نه صدا و تصویر بلکه موجهای الکترومغناتیس است.
یادآوری این نکته از آنجا درمیبایست که برخی از سنجش اختراعات شگفتی همچون رادیو و تلویزیون با پیشرفتهای اخیر و تند دانش دچار کجفهمی شده و هر کاری را «شدنی» پنداشتهاند. برخی نیز راه فریب را با چنین پنداری بروی خود گشاده یافتهاند. زیرا از چنان پنداری سود جسته خواهند گفت : از کجا که روزی راهی پیدا نشود مرده را زنده گردانند؟!. از کجا که روزی آدمی نتواند عمر هزارساله یابد؟!. ... یا بکوشند پندارهایی از اینگونه را که در کیشها (و در شبهدانش) فراوانست در دلها استوار گردانند.
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 6 از بخش هفتم
🔸نتیجهی ناسازگاری دین با دانشها ـ 2
جوانان كه درس میخواندند بیكبار از آفریدگار و خواست آن ناآگاه میماندند ، و جز یك طبیعت خشكی نمیشناختند ، و روزهای جوانی را با بیدینی و لگامگسیختگی گزارده و بخدا و دین ریشخندها میكردند ، و چون پیر میشدند و نیروشان رو بناتوانی مینهاد ، از فشار اندیشه خود را بدامن پندارپرستی میانداختند و این بار هم بدانش و همه چیز ریشخند مینمودند.
آیا در برابر این ، پیشوایان دین چه میكردند؟! چه میتوانستندی كرد؟!. گاهی بیخردانه دانشها را «تكفیر» میكردند ، گاهی طبیعت را دشمن خدا میشناختند ، گاهی زیركی نموده و چنین میگفتند : «این دانشها هنوز كاری نكرده و هنوز همهی رازها روشن نگردیده» و اگر یك دانشمندی میگفته : «بسیاری از رازهای گیتی نادانسته است» ، این گفته را دستاویز ساخته شادمانیها میكردند. تو گویی اگر همهی رازها گشاده نگردد باید بآنها كه گشاده گردیده هم ارجی ننهاد.
گاهی سخنی را از یك اروپایی سبكمغزی پیدا و آن را عنوان میگرفتند : «فلان پرفسور گفته در گیتی هیچ چیز را نباید شگفت شمرد و باور نكرد». [1] دانشها را با دلیلهای استوار نمیپذیرفتند و یك گفتهی بیدلیل قاچاقی را از فلان مرد سبكمغز گرامی میداشتند. گاهی بداستان گفتگو با مردگان كه خود شعبدهای بیش نیست دست یازیده و آن را برخ دیگران میكشیدند. گاهی بیك كار بسیار بیمزهای برخاسته و گفتههایی را از فلان امام و بَهمان پیشوا پیدا كرده و چنین میگفتند : «ببینید آنان خودشان از این اختراعها و دانشها آگاهی دادهاند». از یكسو دانشها را نپذیرفته و زیر بارش نمیرفتند و از یكسو بچنین سخنی برمیخاستند.
[1] : در اینجا سخن از بهانهجویی کیشداران است که چنین اندیشههایی را پیش میآوردهاند. ولی چون این کجفهمی در تودهی درسخوانده و دانشآموخته نیز دیده شده جا دارد در اینجا بآن اشارهای کنیم. چگونگی آنکه برخی از اینان چنین دلیل آورده و میآورند : «بدانسان که اگر 200 سال پیش میگفتند روزی دانش بجایی خواهد رسید که صدایی را از صد فرسنگی بشنویم یا 150 سال پیش میگفتند اختراعی خواهند کرد که تصویر جاهای بسیار دور را بتوانیم ببینیم ، نشدنی و دروغش دانسته مردم باور نمیکردند ، امروز هم اگر بگویند روزی بجای هواپیما اختراعی توانند کرد که مسافر را مانند صدا و تصویر بجایی که میخواهد بفرستند ، ما آن را دروغ و نشدنی خواهیم دانست. چنانکه آن «نشدنیها» شد ، این کار و شگفتیهای مانند آن هم تواند شد. پس نباید هر سخنی را نشدنی دانست!».
باید دانست این اندیشه خوشنما ولی پوچست. زیرا هر چیزی هر اندازه شگفت ، همینکه بنیادش در آیین طبیعت باشد که دانش پی به آن برده و از آن بهره جوید ، ما چون هودههایش را می بینیم باور میکنیم و ناچاریم باور کنیم. نه آنکه هر چیز بیپایی که باندیشهمان رسید به بهانهی آنکه نادانسته در دانش و ناساخته در تکنولوژی بسیارست ، گواه انجامپذیر بودن پندار خود گیریم. (باوریست که پیروان کیشها و آنان که به «شبهدانش» دلبستهاند میدارند).
نکتهی دیگر آنکه کسانی که آن اندیشه را مثال گیرایی شمارده بعنوان دلیل یاد میکنند نمیدانند که اندیشهشان از بنیاد غلط است. زیرا دانشها بدستیاری دستگاههایی که ساختهاند خودِ صدا یا تصویر را به فرسنگها دورتر نمیفرستند و چنین کاری را هنوز نتوانستهاند و گمان آنست که هرگز نتوانند. روشنتر بگوییم چنین نیست که چون ما بدستیاری ماهواره یا گوشی هوشمند کسانی را که در آمریکا هستند در ایران میبینیم و صداشان را میشنویم ، آن اختراعات میتوانند براستی صدا و تصویر را از جایی بجای دیگر بفرستند. بلکه آنچه روی میدهد اینست که دستگاههایی اختراع کردهاند که صدا و تصویر را «کپی» یا «تقلید» میکند. بدینسان که فرستنده در آنجا صدا یا تصویر را به «موجی» تبدیل میکند که «ویژگیهای صدا و تصویر» خواسته شده را دربر دارد و این موج در یک دم به گیرندههای ما میرسد. آنگاه آنها از روی موج دریافتی ویژگیهای صدا و تصویر را کپی یا «بازسازی» میکنند. آنچه در رفت و آمد است نه صدا و تصویر بلکه موجهای الکترومغناتیس است.
یادآوری این نکته از آنجا درمیبایست که برخی از سنجش اختراعات شگفتی همچون رادیو و تلویزیون با پیشرفتهای اخیر و تند دانش دچار کجفهمی شده و هر کاری را «شدنی» پنداشتهاند. برخی نیز راه فریب را با چنین پنداری بروی خود گشاده یافتهاند. زیرا از چنان پنداری سود جسته خواهند گفت : از کجا که روزی راهی پیدا نشود مرده را زنده گردانند؟!. از کجا که روزی آدمی نتواند عمر هزارساله یابد؟!. ... یا بکوشند پندارهایی از اینگونه را که در کیشها (و در شبهدانش) فراوانست در دلها استوار گردانند.
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟
🔸 یادآوری (تکهی دو از دو)
در این هنگام کسروی آن پاکمرد ایرانی غیرتمند و کوشا نتوانست در برابر پیشامدهای بیمناکی که هر دم نزدیکتر میگردید خاموش نشسته چشم براه آنها دوزد. اینبود بیم از رنجش و دشمنی این و آن نکرده اندیشههای خود را بروشنی بمیان آورد و در سه کتابی که در این زمینه نوشت با داوری بیمانندی بهمهی کسان و دستههای پا درمیان پرداخت و از گرفتاریها و اصلاحاتی که کشور بدانها نیاز دارد سخن راند.
برای اینکه به پیشداوریها میدان ندهد و خواننده یکسره بمطلب و دلیلهای آن پروا کند و از سوی دیگر چون نمیخواست بنام یک نویسندهی سیاسینویس شناخته شود ، نامی از خود نبُرد و آنها را «بقلم یک ایرانی» نوشت.
چون در پایان کتاب یکم (سرنوشت ایران چه خواهد بود؟) ، باصلاحات اشاره کرده بود اینبود کتاب دوم را با نام «امروز چاره چیست؟» در پیرامون اصلاحاتی که ایران نیازمند آنهاست بچاپ رسانید. از این دو کتاب استقبال بیمانندی شد و بتندی بفروش رفت چنانکه کتاب نخست دوماهه بچاپ دوم رسید.
در همان روزها در بیستم دیماه سازمان ملل متحد که بر پایهی منشور آتلانتیک بنیاد یافته بود برویهی رسمی آغاز بکار کرد.
چون ایران از یکسو منشور سازمان ملل متحد را امضا کرده عضو آن گردیده بود و همچنین گفتگوها با سه کشور روس و انگلیس و آمریکا دربارهی غائلهی آذربایجان و ماندن آرتش شوروی و ترک نکردن ایران در جریان بود و از آنسو دولت وقت ایران خواست از آن عضویت بهره جسته با شکایت از رفتار دولت شوروی بسازمان ، غائلهی آذربایجان را بسود کشور بپایان رساند ، اینبود بررسی موضوعاتی همچون دادخواهی ایران ، شناسانیدن سازمان ملل و آرمانهایش ، عضویت ایران و مسئولیتهای تازهی او و دورنمای صلح در جهان کتاب تازهای را میطلبید. او هم باینها در کتاب سوم بنام «از سازمان ملل متفق چه نتیجه تواند بود؟» پرداخت که در اسفندماه همان سال چاپ گردید.
در یازده اسفند 1324 انگلیس و آمریکا نیروهای خود را از ایران بیرون بردند ولی روسها ناامنی را بهانه کرده نیروهای خود را تا آذرماه سال بعد در ایران نگاه داشتند و تنها پس از بیرون رفتن آرتش شوروی بود که دولت توانست لشکر بآذربایجان برده و دست فرقهی دمکرات آذربایجان را از آنجا کوتاه گرداند.
جای پرواست گرچه این پیشامد با کوششهای سیاسی و نیکبختیهایی که همراه بود ببازگشت آذربایجان گرامی بایران انجامید ولی چنانکه نویسنده در کتاب نخست خود پیشبینی کرده چون رفع غائله با خونریزیهایی توأم بود افسوسمندانه تخمهای کینهای نیز در برخی دلها رویانید و گرفتاری را برنگ دیگری انداخت که تا امروز ادامه داشته است.
از یادداشت نویسنده که پیش از این زیر عنوان «منشور سازمان ملل متحد» آوردیم ، دانسته میگردد که چون در آن هنگام روزنامهها نخست نام «سازمان ملل متفق» را معروف گردانیده بودند اینبود کتاب بهمین نام چاپ شده. از اینرو همچنان که نویسنده در پایان یادداشت خواهان بوده ما نام کتاب را دیگر گردانیده راست آن را نوشتیم لیکن متن را به همان حال نگاه داشتیم.
منشور ملل متحد و اساسنامهی دیوان بینالمللی دادگستری را نیز همچنان که خواست نویسنده بوده ما افزودهایم.
نویساد کانال پاکدینی
🔸 یادآوری (تکهی دو از دو)
در این هنگام کسروی آن پاکمرد ایرانی غیرتمند و کوشا نتوانست در برابر پیشامدهای بیمناکی که هر دم نزدیکتر میگردید خاموش نشسته چشم براه آنها دوزد. اینبود بیم از رنجش و دشمنی این و آن نکرده اندیشههای خود را بروشنی بمیان آورد و در سه کتابی که در این زمینه نوشت با داوری بیمانندی بهمهی کسان و دستههای پا درمیان پرداخت و از گرفتاریها و اصلاحاتی که کشور بدانها نیاز دارد سخن راند.
برای اینکه به پیشداوریها میدان ندهد و خواننده یکسره بمطلب و دلیلهای آن پروا کند و از سوی دیگر چون نمیخواست بنام یک نویسندهی سیاسینویس شناخته شود ، نامی از خود نبُرد و آنها را «بقلم یک ایرانی» نوشت.
چون در پایان کتاب یکم (سرنوشت ایران چه خواهد بود؟) ، باصلاحات اشاره کرده بود اینبود کتاب دوم را با نام «امروز چاره چیست؟» در پیرامون اصلاحاتی که ایران نیازمند آنهاست بچاپ رسانید. از این دو کتاب استقبال بیمانندی شد و بتندی بفروش رفت چنانکه کتاب نخست دوماهه بچاپ دوم رسید.
در همان روزها در بیستم دیماه سازمان ملل متحد که بر پایهی منشور آتلانتیک بنیاد یافته بود برویهی رسمی آغاز بکار کرد.
چون ایران از یکسو منشور سازمان ملل متحد را امضا کرده عضو آن گردیده بود و همچنین گفتگوها با سه کشور روس و انگلیس و آمریکا دربارهی غائلهی آذربایجان و ماندن آرتش شوروی و ترک نکردن ایران در جریان بود و از آنسو دولت وقت ایران خواست از آن عضویت بهره جسته با شکایت از رفتار دولت شوروی بسازمان ، غائلهی آذربایجان را بسود کشور بپایان رساند ، اینبود بررسی موضوعاتی همچون دادخواهی ایران ، شناسانیدن سازمان ملل و آرمانهایش ، عضویت ایران و مسئولیتهای تازهی او و دورنمای صلح در جهان کتاب تازهای را میطلبید. او هم باینها در کتاب سوم بنام «از سازمان ملل متفق چه نتیجه تواند بود؟» پرداخت که در اسفندماه همان سال چاپ گردید.
در یازده اسفند 1324 انگلیس و آمریکا نیروهای خود را از ایران بیرون بردند ولی روسها ناامنی را بهانه کرده نیروهای خود را تا آذرماه سال بعد در ایران نگاه داشتند و تنها پس از بیرون رفتن آرتش شوروی بود که دولت توانست لشکر بآذربایجان برده و دست فرقهی دمکرات آذربایجان را از آنجا کوتاه گرداند.
جای پرواست گرچه این پیشامد با کوششهای سیاسی و نیکبختیهایی که همراه بود ببازگشت آذربایجان گرامی بایران انجامید ولی چنانکه نویسنده در کتاب نخست خود پیشبینی کرده چون رفع غائله با خونریزیهایی توأم بود افسوسمندانه تخمهای کینهای نیز در برخی دلها رویانید و گرفتاری را برنگ دیگری انداخت که تا امروز ادامه داشته است.
از یادداشت نویسنده که پیش از این زیر عنوان «منشور سازمان ملل متحد» آوردیم ، دانسته میگردد که چون در آن هنگام روزنامهها نخست نام «سازمان ملل متفق» را معروف گردانیده بودند اینبود کتاب بهمین نام چاپ شده. از اینرو همچنان که نویسنده در پایان یادداشت خواهان بوده ما نام کتاب را دیگر گردانیده راست آن را نوشتیم لیکن متن را به همان حال نگاه داشتیم.
منشور ملل متحد و اساسنامهی دیوان بینالمللی دادگستری را نیز همچنان که خواست نویسنده بوده ما افزودهایم.
نویساد کانال پاکدینی
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی شصتوپنجم)
🔶 پاسخ به یك یاوهگو (بخش یک از یک)
🔸«بدا بحال مردمی كه قفل بدهان نادانان خود نزنند» ـ پیمان
در یك ورقپارهای شرحی زیر عنوان (پاسخ پیمان و پرچم) خواندم و بر آلودگی این توده بسی تأسف خوردم و بر آن ناكسان نافهم كه میخواهند با گفتن چند جملهی زشت و ناپسند خود را همسر و همرنگ این مرد بزرگ خوانند نفرین فرستادم و بر شهامت و توانایی آقای كسروی كه در راه یك تودهای كه آلودگی او را اندازه نیست صد رنج میبرد از غیرتمندی و آزادگی دمی از پا نمینشیند آفرین گفتم. خدایت رهبر و پشتیبان باشد ای مرد غیرتمند. گفتم عنوان آن «پاسخ به پیمان و پرچم» بود اما آنچه در او دیده نمیشد پاسخ بود و دلیل و بیان. یك تیكه از گفتههای او را برای نمونه اینجا میآورم (چند روز پیش كه ورق سیاهی بنام پرچم در دكان عطاری بدستم افتاد به نگارشی ناستوده از دارندهی پرچم برخوردم كه با روش ناپسندیدهی خود دوباره بخداوندان علم و ادب و پیشوایان دانش و بینش كه مایهی افتخار جهانیان میباشند انتقاد و توهین نموده بود.) روی نادانی سیاه باد كدام یك از این كلمات پاسخ است؟ آیا به سخن استواری مانند (سخن چه نظم و چه نثر باید از روی نیاز باشد) نگارش ناستوده گفتن پاسخ است؟. یا به شاعران هرزهگو كه جز در راه ساده و باده و غیرتكشی سخنی نگفتهاند خداوندان علم و ادب گفتن پاسخ است؟! كدام یك از اینها پاسخ است.
من شرم دارم یكیك گفتههای آن نویسندهی بیآزرم را در اینجا بیاورم و قصدم هم پاسخ نویسیبه آن مرد ابله نیست زیرا جواب ابلهان خاموشیست آنان كه آن نامهی سیاه را خواندهاند میدانند من چه آتشی در دل افروخته دارم. آخر ای بیادب تو خودت را ادیب و طرفدار ادبا میشماری پس این بیادبیها از كجاست؟. نه این است كه تو هم در مكتب همان ادبا درس خواندهای؟ بزودی برسد روزی كه رویت همچون دلت سیاه گردد.
آقای كسروی اینها یا نمیدانند یا از خوان نعمت دیگران متنعمند. به نادانان ببخشای و دیگران را برای عذاب روز رستاخیز ملی واگذار. ای ایرانیان از یاوهگویی تنی چند بیخبر و خیرهسر افكارتان متشتت نشود. وقت را غنیمت شمرید دست اتحاد و برادری بسوی آزادگان دراز كنید زیرا راه دور است و رنج بسیار. گمان نكنید رهبری و راهنمایی هر كس را شاید. دوام این زمزمهها كه از هر گوشه و كنار میشنوید چون حباب روی آب است فقط این آزادگانند كه میتوانند این قافلهی پراكنده را به پیشوایی همان مرد توانای غیرتمند كه جز رهایی شرق آرمانی ندارد بسر منزل مقصود برسانند. ای جوانان ، پدران شما آنچه لازمهی پدری بود در حق شما نكردند و همانطوری كه اكنون شما حق دارید بر آنان نفرین فرستید فرزندان آیندهی شما هم اگر دربند آتیهی آنان نباشید بر شما نفرین خواهند فرستاد. بكوشید خود را از آلودگیهای چند صدساله رها سازید و دامن خود را از ننگ و خواری و زبونی بتكانید و پشتیبانی از آزادگان دریغ نگویید تا در آتیه سرفراز و سربلند باشید.
ای آزادگان خدای پاك از پاكی دلتان آموزگاری توده را بشما عطا فرموده بكوشید و از پا ننشینید و فراموش نكنید كه خدا با ماست.
همدان ـ خلیل مهران
پرچم ـ نویسندهی آن روزنامه كوچكتر و بیارجتر از آنست كه یاران از نوشتههای وی دلتنگ گردند. شاید آقای مهران او را نمیشناسند ولی در تهران همه او را میشناسند.
(پرچم روزانه شمارهی 215)
🔶 پاسخ به یك یاوهگو (بخش یک از یک)
🔸«بدا بحال مردمی كه قفل بدهان نادانان خود نزنند» ـ پیمان
در یك ورقپارهای شرحی زیر عنوان (پاسخ پیمان و پرچم) خواندم و بر آلودگی این توده بسی تأسف خوردم و بر آن ناكسان نافهم كه میخواهند با گفتن چند جملهی زشت و ناپسند خود را همسر و همرنگ این مرد بزرگ خوانند نفرین فرستادم و بر شهامت و توانایی آقای كسروی كه در راه یك تودهای كه آلودگی او را اندازه نیست صد رنج میبرد از غیرتمندی و آزادگی دمی از پا نمینشیند آفرین گفتم. خدایت رهبر و پشتیبان باشد ای مرد غیرتمند. گفتم عنوان آن «پاسخ به پیمان و پرچم» بود اما آنچه در او دیده نمیشد پاسخ بود و دلیل و بیان. یك تیكه از گفتههای او را برای نمونه اینجا میآورم (چند روز پیش كه ورق سیاهی بنام پرچم در دكان عطاری بدستم افتاد به نگارشی ناستوده از دارندهی پرچم برخوردم كه با روش ناپسندیدهی خود دوباره بخداوندان علم و ادب و پیشوایان دانش و بینش كه مایهی افتخار جهانیان میباشند انتقاد و توهین نموده بود.) روی نادانی سیاه باد كدام یك از این كلمات پاسخ است؟ آیا به سخن استواری مانند (سخن چه نظم و چه نثر باید از روی نیاز باشد) نگارش ناستوده گفتن پاسخ است؟. یا به شاعران هرزهگو كه جز در راه ساده و باده و غیرتكشی سخنی نگفتهاند خداوندان علم و ادب گفتن پاسخ است؟! كدام یك از اینها پاسخ است.
من شرم دارم یكیك گفتههای آن نویسندهی بیآزرم را در اینجا بیاورم و قصدم هم پاسخ نویسیبه آن مرد ابله نیست زیرا جواب ابلهان خاموشیست آنان كه آن نامهی سیاه را خواندهاند میدانند من چه آتشی در دل افروخته دارم. آخر ای بیادب تو خودت را ادیب و طرفدار ادبا میشماری پس این بیادبیها از كجاست؟. نه این است كه تو هم در مكتب همان ادبا درس خواندهای؟ بزودی برسد روزی كه رویت همچون دلت سیاه گردد.
آقای كسروی اینها یا نمیدانند یا از خوان نعمت دیگران متنعمند. به نادانان ببخشای و دیگران را برای عذاب روز رستاخیز ملی واگذار. ای ایرانیان از یاوهگویی تنی چند بیخبر و خیرهسر افكارتان متشتت نشود. وقت را غنیمت شمرید دست اتحاد و برادری بسوی آزادگان دراز كنید زیرا راه دور است و رنج بسیار. گمان نكنید رهبری و راهنمایی هر كس را شاید. دوام این زمزمهها كه از هر گوشه و كنار میشنوید چون حباب روی آب است فقط این آزادگانند كه میتوانند این قافلهی پراكنده را به پیشوایی همان مرد توانای غیرتمند كه جز رهایی شرق آرمانی ندارد بسر منزل مقصود برسانند. ای جوانان ، پدران شما آنچه لازمهی پدری بود در حق شما نكردند و همانطوری كه اكنون شما حق دارید بر آنان نفرین فرستید فرزندان آیندهی شما هم اگر دربند آتیهی آنان نباشید بر شما نفرین خواهند فرستاد. بكوشید خود را از آلودگیهای چند صدساله رها سازید و دامن خود را از ننگ و خواری و زبونی بتكانید و پشتیبانی از آزادگان دریغ نگویید تا در آتیه سرفراز و سربلند باشید.
ای آزادگان خدای پاك از پاكی دلتان آموزگاری توده را بشما عطا فرموده بكوشید و از پا ننشینید و فراموش نكنید كه خدا با ماست.
همدان ـ خلیل مهران
پرچم ـ نویسندهی آن روزنامه كوچكتر و بیارجتر از آنست كه یاران از نوشتههای وی دلتنگ گردند. شاید آقای مهران او را نمیشناسند ولی در تهران همه او را میشناسند.
(پرچم روزانه شمارهی 215)