✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
(بخش دوم : دربارهی دین)
🔸تکهی 1
(بهر 1 از 2)
🔸دین شناختن حقایق و زیستن از راه خرد است.🔸
دین چیست؟ دین آنست که مردمان ، جهان و آیین آن را خوب بشناسند ، حقایق زندگی را بفهمند ، گوهر (اصل) انسانیت را بدانند ، و زندگی مطابق خرد کنند.
دین آنست که هر چیزی را ـ از حرفه ، داد و ستد ، بازرگانی ، کشاورزی ، صنعت ، زناشویی ، زندگی اجتماعی ، حکومت و مانند اینها ـ بمعنی راستش بشناسند و بمعنی راستش بکار ببرند.
دین آنست که مردم به بهتر گردانیدن جهان بکوشند و تا میتوانند آن را از بدیها پاک کنند.
آنست که روانها نیرومند و جانها مطیع ، و زندگی مطابق روان و درخواستهای آن باشد.
آنست که هر کسی در خواستهها و رفتار خود ، مقید به آسایش همگان باشد.
آنست که آدمیان از آفریدگار و خواستهی او ناآگاه نمانند و پی خواستههای بیارزش خود را نگیرند.
🔸🔸🔸
امروز معنی دین معلوم نیست ، و این خودش یک گرفتاری برای جهان شده. امروز تشکیلات چندی ـ از کیشهای زردشتی ، یهودی ، مسیحی ، و اسلام ـ در میان است و مسیحیگری و اسلام هر یک شاخههای پرشماری پیدا کرده و از هر کدام مذاهب بسیاری بوجود آمده است.
اینها پر از گمراهی و نادانی بوده و هر کدام از اینها در بیارزشی همردیف بتپرستیهای چینیان و ژاپنیان و هندیان میباشد.
مردمان «دین» اینها را میدانند و از اینرو به دو دسته میباشند : یک دسته پیروان اینها که در نادانیها و گمراهیها فرورفتهاند ، و بسیار کوتهفکرند. دستهی دیگر آنان که از اینها رمیده کاملاً از دین روگردان و فراری میباشند.
باید گفت : دین اینها نیست. زردشت و موسا و عیسا و پیغمبر اسلام برانگیختگانی (پیغمبر) بودهاند ، و هر کدام در زمان خود دینی بنیاد گذاشتهاند. ولی به هر یکی از دینهای آنها صد گمراهی و نادانی درآمیخته و از هر یک مذاهب بیپای فراوانی بوجود آمده است. هر یکی از آنها پس از روزگاری اصل خود را از دست داده. علاوه بر این ، زمان پیش رفته و تغییرات بسیاری رخ داده و زمینه عوض شده است که خود اینْ موضوع جداگانهای میباشد.
هرچه هست ، مذاهبی که امروز در جهان است و بنام «دین» خوانده میشود ، نه دین ، بلکه بیدینی هستند. زیرا دین برای آنست که مردمان به چنین نادانیها نیفتند ، و این طور از هم متفرق و پراکنده نشوند. اینها مردمان را از حقایق دور میکنند ، و تفرقه و پراکندگی بمیان ایشان میاندازند. نام خدا را ذلیل و خوار میکنند. خدا از آنها بیزار است. دین یک معنای ارجمند و بزرگی میدارد و خودش یک دستگاه خدایی است.
دین اینست که مردمان ، جهان و آیین جهان را نیک بشناسند ، و حقایق زندگی را بفهمند و اصل و گوهر انسانیت را بدانند ، و زندگی مطابق خرد بکنند.
جهان یک دستگاه بانظم و نظامی است ، و یک مقصودی و خواستی از آن درمیان میباشد ، و از روی یک نظام و آیین پایداری میگردد. یک سری حقایقی در زندگانی مؤثر میباشد : انسان زبده و برگزیدهی آفریدگان ، و این زمین سپرده بدست او است. خدا به انسان خرد داده که تشخیص دهندهی نیک و بد و شناسندهی راست و کج میباشد. دین آنست که مردمان این حقایق را بشناسند و در زندگی خرد را راهنما بگیرند.
آنست که هر چیزی را همچون حرفه و داد و ستد و بازرگانی و کشاورزی و صنعت و زناشویی و زندگانی اجتماعی و حکومت و مانند اینها بمعنی درستش بشناسند و بمعنی درستش بکار ببرند.
اینها کارهای زندگی و هر کدام راهی است برای به چرخش درآوردن چرخ زندگانی. لیکن مردمان معنای راست و حقیقی اینها را کمتر میدانند ، و در هر یکی از آنها هوسها و نادانیهای خود را به میان میآورند.
(بزبان عادی)
(بخش دوم : دربارهی دین)
🔸تکهی 1
(بهر 1 از 2)
🔸دین شناختن حقایق و زیستن از راه خرد است.🔸
دین چیست؟ دین آنست که مردمان ، جهان و آیین آن را خوب بشناسند ، حقایق زندگی را بفهمند ، گوهر (اصل) انسانیت را بدانند ، و زندگی مطابق خرد کنند.
دین آنست که هر چیزی را ـ از حرفه ، داد و ستد ، بازرگانی ، کشاورزی ، صنعت ، زناشویی ، زندگی اجتماعی ، حکومت و مانند اینها ـ بمعنی راستش بشناسند و بمعنی راستش بکار ببرند.
دین آنست که مردم به بهتر گردانیدن جهان بکوشند و تا میتوانند آن را از بدیها پاک کنند.
آنست که روانها نیرومند و جانها مطیع ، و زندگی مطابق روان و درخواستهای آن باشد.
آنست که هر کسی در خواستهها و رفتار خود ، مقید به آسایش همگان باشد.
آنست که آدمیان از آفریدگار و خواستهی او ناآگاه نمانند و پی خواستههای بیارزش خود را نگیرند.
🔸🔸🔸
امروز معنی دین معلوم نیست ، و این خودش یک گرفتاری برای جهان شده. امروز تشکیلات چندی ـ از کیشهای زردشتی ، یهودی ، مسیحی ، و اسلام ـ در میان است و مسیحیگری و اسلام هر یک شاخههای پرشماری پیدا کرده و از هر کدام مذاهب بسیاری بوجود آمده است.
اینها پر از گمراهی و نادانی بوده و هر کدام از اینها در بیارزشی همردیف بتپرستیهای چینیان و ژاپنیان و هندیان میباشد.
مردمان «دین» اینها را میدانند و از اینرو به دو دسته میباشند : یک دسته پیروان اینها که در نادانیها و گمراهیها فرورفتهاند ، و بسیار کوتهفکرند. دستهی دیگر آنان که از اینها رمیده کاملاً از دین روگردان و فراری میباشند.
باید گفت : دین اینها نیست. زردشت و موسا و عیسا و پیغمبر اسلام برانگیختگانی (پیغمبر) بودهاند ، و هر کدام در زمان خود دینی بنیاد گذاشتهاند. ولی به هر یکی از دینهای آنها صد گمراهی و نادانی درآمیخته و از هر یک مذاهب بیپای فراوانی بوجود آمده است. هر یکی از آنها پس از روزگاری اصل خود را از دست داده. علاوه بر این ، زمان پیش رفته و تغییرات بسیاری رخ داده و زمینه عوض شده است که خود اینْ موضوع جداگانهای میباشد.
هرچه هست ، مذاهبی که امروز در جهان است و بنام «دین» خوانده میشود ، نه دین ، بلکه بیدینی هستند. زیرا دین برای آنست که مردمان به چنین نادانیها نیفتند ، و این طور از هم متفرق و پراکنده نشوند. اینها مردمان را از حقایق دور میکنند ، و تفرقه و پراکندگی بمیان ایشان میاندازند. نام خدا را ذلیل و خوار میکنند. خدا از آنها بیزار است. دین یک معنای ارجمند و بزرگی میدارد و خودش یک دستگاه خدایی است.
دین اینست که مردمان ، جهان و آیین جهان را نیک بشناسند ، و حقایق زندگی را بفهمند و اصل و گوهر انسانیت را بدانند ، و زندگی مطابق خرد بکنند.
جهان یک دستگاه بانظم و نظامی است ، و یک مقصودی و خواستی از آن درمیان میباشد ، و از روی یک نظام و آیین پایداری میگردد. یک سری حقایقی در زندگانی مؤثر میباشد : انسان زبده و برگزیدهی آفریدگان ، و این زمین سپرده بدست او است. خدا به انسان خرد داده که تشخیص دهندهی نیک و بد و شناسندهی راست و کج میباشد. دین آنست که مردمان این حقایق را بشناسند و در زندگی خرد را راهنما بگیرند.
آنست که هر چیزی را همچون حرفه و داد و ستد و بازرگانی و کشاورزی و صنعت و زناشویی و زندگانی اجتماعی و حکومت و مانند اینها بمعنی درستش بشناسند و بمعنی درستش بکار ببرند.
اینها کارهای زندگی و هر کدام راهی است برای به چرخش درآوردن چرخ زندگانی. لیکن مردمان معنای راست و حقیقی اینها را کمتر میدانند ، و در هر یکی از آنها هوسها و نادانیهای خود را به میان میآورند.
✴️ کتاب سرنوشت ایران چه خواهد بود؟
احمد کسروی
(در موضوع پیشامد آذربایجان)
پیشگفتار +
1ـ آقاسید ضیاءالدین
دستیابی
احمد کسروی
(در موضوع پیشامد آذربایجان)
پیشگفتار +
1ـ آقاسید ضیاءالدین
دستیابی
🔶 سرنوشت ایران چه خواهد بود؟ (احمد کسروی)
🔸 5ـ حزب دمکرات آذربایجان : (تکهی 6)
کسانی هم اتازونی یا کشورهای متحدهی آمریکای شمالی را مثل آورده میگویند : چه مانعی دارد که چنانکه در اتازونی هست ، در ایران هم استانها در کارهای داخلی مستقل گردیده ولی در سیاست خارجی و در تشکیل آرتش و در قوهی مقننه باهم اتحاد نمایند و ایران بحال خود بماند؟..
میگویم : شما نمیتوانید ایران را با حال آشفتهی امروزی و با موقعیتی که از نظر سیاست پیدا کرده با اتازونی به یک ترازو گزارید. درمیانه جدایی بسیار است :
نخست مردم آمریکا رشد سیاسی دارند و میدانند چه میکنند.
دوم حس میهنپرستی و علاقهمندی باستقلال و آزادی درمیان آنها بسیار نیرومند است و از جدایی میان استانها بیم بهم خوردن کشور نمیرود.
سوم اتازونی مانندهی ایران درمیان دو سیاست مهیب واقع نشده در اختیار هر ترتیبی برای کشور خود آزاد است.
به هر حال در کار مردم اتازونی بیگانگان دخالت ندارند و در این پیشامد ایران ، در آشکار و نهان ، دخالتهایی از سوی بیگانگان رفته و میرود.
من هیچ مانعی نمیدانم که ایرانیان پس از آنکه بآلودگیهای خود چاره کردند و در توده رشد سیاسی پدید آمد و بیم از دخالت بیگانگان درمیان نبود ، یک روز نمایندگان از استانها بمرکز بیایند و انجمن برپا گردانیده باهم نشینند و از روی فهم و بینش و دلسوزی به شور پردازند و اگر صلاح دیدند استانها را در کارهای درونی آزاد گردانند. با این شرایط هیچ مانعی نیست و نتواند بود. همهی تشکیلات و تنظیمات برای آبادی کشور و آسایش مردم است. اگر روزی صلاح در آن دیده شد چرا باید نکنند؟!..
ولی اکنون از آن شرایط هیچ کدام نیست. امروز با حال کنونی قیام کردن و برای آذربایجان استقلال داخلی درست کردن نتیجهاش آن خواهد بود که شرح دادم و دوباره نباید شرح دهم. امروز این رفتار استقلال ایران را بهم زدنست ، تاریخ چند هزارسالهی این کشور را بپایان رسانیدن است.
امروز در ایران ، اگر انجمنی از مردان دوراندیش و دلسوز ، برای گفتگو از حال توده و کشور تشکیل یابد ، آنچه سخنش هم بمیان نخواهد آمد برای استانها استقلال داخلی خواستنست. امروز صد مسئله مهمتر از آن درمیانست.
یک بار گفتهام و برای مثل باز هم میگویم : چهل سالست در این کشور مشروطه روان گردیده. ولی هنوز صدیک مردم ، بلکه هزاریک آنها ، معنی مشروطه را نمیدانند و بآن علاقه ندارند ، مغزهاشان آکنده از تعلیماتیست که با زندگانی دمکراسی متضاد میباشد. آن رسواییها که در هنگام انتخابات در ایران رخ میدهد و این بیآبروگریها که در مجلس پیش میآید ، جز نتیجهی بیعلاقگی مردم بمشروطه و حکومت دمکراسی نیست. امروز مهمترین موضوع آنست که معنی مشروطه بمردم فهمانیده شود و موانعی که در پیش است ـ چه از نظر عقاید و چه از نظرهای دیگر ـ از میان برداشته شود ، و اصول حکومت دمکراسی در این کشور ریشه دواند و ایران همسر انگلیس و فرانسه و اتازونی گردیده درمیان تودهها سرفراز باشد ، و احترام جهانیان را بخود جلب کند.
نخست گام در راه اصلاحات اینست. پس از آن باید در این کشور رژیم زندگی معین گردد. ایرانیان چنانکه از نظر سیاست درمیان دو نیروی متضاد محصور افتاده ، از نظر اصول زندگانی اجتماعی نیز همان حال را دارد. از این نظر نیز درمیان کمونیستی شوروی و سرمایهداری انگلیس و آمریکا محصور است.
ولی اگر ایرانیان بخواهند از روی فهم و بینش زندگی کنند ، راهی برویشان باز است که نه از کمونیستی پیروی نمایند و نه گریبان بچنگال سرمایهداری دهند ـ یک راه بهتر و علمیتر پیش گرفته از محصوریت بیرون آیند.
.
🔸 5ـ حزب دمکرات آذربایجان : (تکهی 6)
کسانی هم اتازونی یا کشورهای متحدهی آمریکای شمالی را مثل آورده میگویند : چه مانعی دارد که چنانکه در اتازونی هست ، در ایران هم استانها در کارهای داخلی مستقل گردیده ولی در سیاست خارجی و در تشکیل آرتش و در قوهی مقننه باهم اتحاد نمایند و ایران بحال خود بماند؟..
میگویم : شما نمیتوانید ایران را با حال آشفتهی امروزی و با موقعیتی که از نظر سیاست پیدا کرده با اتازونی به یک ترازو گزارید. درمیانه جدایی بسیار است :
نخست مردم آمریکا رشد سیاسی دارند و میدانند چه میکنند.
دوم حس میهنپرستی و علاقهمندی باستقلال و آزادی درمیان آنها بسیار نیرومند است و از جدایی میان استانها بیم بهم خوردن کشور نمیرود.
سوم اتازونی مانندهی ایران درمیان دو سیاست مهیب واقع نشده در اختیار هر ترتیبی برای کشور خود آزاد است.
به هر حال در کار مردم اتازونی بیگانگان دخالت ندارند و در این پیشامد ایران ، در آشکار و نهان ، دخالتهایی از سوی بیگانگان رفته و میرود.
من هیچ مانعی نمیدانم که ایرانیان پس از آنکه بآلودگیهای خود چاره کردند و در توده رشد سیاسی پدید آمد و بیم از دخالت بیگانگان درمیان نبود ، یک روز نمایندگان از استانها بمرکز بیایند و انجمن برپا گردانیده باهم نشینند و از روی فهم و بینش و دلسوزی به شور پردازند و اگر صلاح دیدند استانها را در کارهای درونی آزاد گردانند. با این شرایط هیچ مانعی نیست و نتواند بود. همهی تشکیلات و تنظیمات برای آبادی کشور و آسایش مردم است. اگر روزی صلاح در آن دیده شد چرا باید نکنند؟!..
ولی اکنون از آن شرایط هیچ کدام نیست. امروز با حال کنونی قیام کردن و برای آذربایجان استقلال داخلی درست کردن نتیجهاش آن خواهد بود که شرح دادم و دوباره نباید شرح دهم. امروز این رفتار استقلال ایران را بهم زدنست ، تاریخ چند هزارسالهی این کشور را بپایان رسانیدن است.
امروز در ایران ، اگر انجمنی از مردان دوراندیش و دلسوز ، برای گفتگو از حال توده و کشور تشکیل یابد ، آنچه سخنش هم بمیان نخواهد آمد برای استانها استقلال داخلی خواستنست. امروز صد مسئله مهمتر از آن درمیانست.
یک بار گفتهام و برای مثل باز هم میگویم : چهل سالست در این کشور مشروطه روان گردیده. ولی هنوز صدیک مردم ، بلکه هزاریک آنها ، معنی مشروطه را نمیدانند و بآن علاقه ندارند ، مغزهاشان آکنده از تعلیماتیست که با زندگانی دمکراسی متضاد میباشد. آن رسواییها که در هنگام انتخابات در ایران رخ میدهد و این بیآبروگریها که در مجلس پیش میآید ، جز نتیجهی بیعلاقگی مردم بمشروطه و حکومت دمکراسی نیست. امروز مهمترین موضوع آنست که معنی مشروطه بمردم فهمانیده شود و موانعی که در پیش است ـ چه از نظر عقاید و چه از نظرهای دیگر ـ از میان برداشته شود ، و اصول حکومت دمکراسی در این کشور ریشه دواند و ایران همسر انگلیس و فرانسه و اتازونی گردیده درمیان تودهها سرفراز باشد ، و احترام جهانیان را بخود جلب کند.
نخست گام در راه اصلاحات اینست. پس از آن باید در این کشور رژیم زندگی معین گردد. ایرانیان چنانکه از نظر سیاست درمیان دو نیروی متضاد محصور افتاده ، از نظر اصول زندگانی اجتماعی نیز همان حال را دارد. از این نظر نیز درمیان کمونیستی شوروی و سرمایهداری انگلیس و آمریکا محصور است.
ولی اگر ایرانیان بخواهند از روی فهم و بینش زندگی کنند ، راهی برویشان باز است که نه از کمونیستی پیروی نمایند و نه گریبان بچنگال سرمایهداری دهند ـ یک راه بهتر و علمیتر پیش گرفته از محصوریت بیرون آیند.
.
✴️ حقایق زندگی (تکهی چهلوپنجم)
🔶 ارزش اسكناس با پشتوانه نیست
(بخش 1 از 3)
تا سی و چند سال پیش از این ، بازرگانان ایران ، از برگزیدهترین تیرههای ایران شمرده میشدند. زیرا با پیشانی باز پول بدست میآوردند و با پیشانی باز بكار میبردند ، به كمچیزان و درماندگان دستگیریها مینمودند ، بكارهای تاریخی نیكی از ساختن پل و درآوردن چشمه و مانند اینها میپرداختند.
در جنبش مشروطه نیز اینان مردانگی بسیار نمودند و رادمردانه پولهای فراوان در راه جنبش بیرون ریختند.
🔸مشروطه بیش از همه با پول بازرگانان پیش رفته.
لیكن جای افسوسست كه امروز بازرگانان از نیكان شمرده نمیشوند ، و در این سالهای آخر در نتیجهی آزمندی و پولدوستی كه از خود نمودهاند درمیان توده سخت بدنام شدهاند. راستی را بیشتر آنان جز دربند پول نیستند و در این باره پروا از كسی و چیزی نمیدارند. از آنسوی دچار برخی لغزشهای مهمی هستند كه آن مایهی دیگری بزیانكاری آنان گردیده. من در اینجا از لغزشهای آنان سخن میرانم :
این بازرگانان داراك (یا مال) تنها پول را میشمارند و اینست بارها دیدهام چون گفتگو از كالا فرستادن باروپا پیش میآید و ما میگوییم : نباید هر كالایی را به بیرون فرستاد ، آنها پاسخ داده میگویند : میفرستیم پول میآید و كشور ثروتمند میشود كه پیداست داراك یا ثروت جز پول را نمیشناسند ، و این یك لغزش مهمی از ایشانست.
از آنسوی اینان در اسكناس اهمیت بسیاری به پشتوانهی آن نشان میدهند و ارزش اسكناس را بسته بكمی یا فزونی پشتوانهی آن كه زر و سیم و جواهرات است میشناسند ، و اینست هر زمان كه اسكناس تازه چاپ میشود اینان بیدرنگ نرخهای كالاها را بالا میبرند كه این هم لغزش دوم ایشان است.
🔸ما چنانكه بارها گفتهایم پول جز وسیلهی داد و ستد نیست و هیچ ارزشی خود آن ندارد. اینست هیچگاه نباید داراك شمرد. داراك در درجهی نخست این آب و خاكست كه خدا بما سپرده سپس نیز كالاهاست كه میتوان داراك شمرد.
این آب و خاك و هوا و تابش آفتاب كه خدا بما سپرده ما همهی دربایستهای خود را از آن درمیآوریم. اگر امروز همهی پولهایی كه در ایرانست از اسكناس و زر و سیم و همچنین جواهراتی كه داریم بیكبار نابود گردد چیزی از ما كم نخواهد شد و بگرسنگی نخواهیم افتاد. همین كه هستیم باز خواهیم بود. ولی اگر این زمین و آب و هوا و آفتاب را از دست دهیم از گرسنگی خواهیم مرد.
بارها گفتهایم : اگر از مردم بپرسیم كه دِه داراتر است یا شهر؟.. خواهند گفت : شهر ، زیرا در اینجا پول فراوانست ، زر و سیم بسیار است ، جواهرات و كالاهای بازرگانی هست. لیكن اگر راستی را بخواهیم ده داراتر میباشد. باین دلیل كه ما اگر میانهی ده و شهر را ببریم به دیهیان [dih = ده ، روستا] گزندی نخواهد رسید ، ولی شهریان از گرسنگی خواهند مرد.
در دیدهی ما آزادگان ، زر و سیم جز بهای فلزی خود را ندارند. یك من زر بیش از آن ارزش ندارد كه یك سینی بزرگی یا تشتی از آن بسازند. یك برلیان یا زمرد جز سنگ قشنگی نیست و بیش از آن ارزش ندارد كه زنی بگردن آویزد یا بسینه بزند.
ولی از آنسوی آب و خاك در دیدهی ما ارجمند است كه سرچشمهی زندگانیِ توده میباشد. اینست كه میگوییم : باید ارج این نعمت خدادادی را دانست كه هم بنگهداریش كوشید و دست بیگانگان را از آن دور داشت و هم بیش از این بآن پرداخت و بیش از این بهره برداشت.
بارها گفتهایم ایرانیان از داراترین تودههای جهانند.[1] زیرا یك چنین آب و خاكی دارند كه چنانكه حساب كردهایم برای زندگانی دویستوپنجاهملیون بلكه بیشتر كفایت دارد ، و این یكی از خواستهای ماست كه مردم را بارجشناسی از این سرزمین و بهرهمندی از آن واداریم و بیاری خدا در این راه از كوشش دریغ نخواهیم گفت.
در اینجا گفتگو از آنست كه خوانندگان معنی درست داراك را بفهمند و این بدانند كه پول داراك نیست و نباید آن را داراك شمرد. همین نشناختن معنی درست داراك نه تنها نادانیست و شایستهی كسی نمیباشد خود زیانهای بزرگی را دربر میدارد. در نتیجهی همین ندانستن است كه ایرانیان آن دلبستگی كه بجواهرات و طلاهای بانك مینمایند ده یكش را دربارهی آب و خاك نشان نمیدهند. در نتیجهی همان ندانستن است كه سرزمینی باین بزرگی و باردهی دارند و باندازهی نیازمندی بیستملیون بهره از آن برنمیدارند.
👇
🔶 ارزش اسكناس با پشتوانه نیست
(بخش 1 از 3)
تا سی و چند سال پیش از این ، بازرگانان ایران ، از برگزیدهترین تیرههای ایران شمرده میشدند. زیرا با پیشانی باز پول بدست میآوردند و با پیشانی باز بكار میبردند ، به كمچیزان و درماندگان دستگیریها مینمودند ، بكارهای تاریخی نیكی از ساختن پل و درآوردن چشمه و مانند اینها میپرداختند.
در جنبش مشروطه نیز اینان مردانگی بسیار نمودند و رادمردانه پولهای فراوان در راه جنبش بیرون ریختند.
🔸مشروطه بیش از همه با پول بازرگانان پیش رفته.
لیكن جای افسوسست كه امروز بازرگانان از نیكان شمرده نمیشوند ، و در این سالهای آخر در نتیجهی آزمندی و پولدوستی كه از خود نمودهاند درمیان توده سخت بدنام شدهاند. راستی را بیشتر آنان جز دربند پول نیستند و در این باره پروا از كسی و چیزی نمیدارند. از آنسوی دچار برخی لغزشهای مهمی هستند كه آن مایهی دیگری بزیانكاری آنان گردیده. من در اینجا از لغزشهای آنان سخن میرانم :
این بازرگانان داراك (یا مال) تنها پول را میشمارند و اینست بارها دیدهام چون گفتگو از كالا فرستادن باروپا پیش میآید و ما میگوییم : نباید هر كالایی را به بیرون فرستاد ، آنها پاسخ داده میگویند : میفرستیم پول میآید و كشور ثروتمند میشود كه پیداست داراك یا ثروت جز پول را نمیشناسند ، و این یك لغزش مهمی از ایشانست.
از آنسوی اینان در اسكناس اهمیت بسیاری به پشتوانهی آن نشان میدهند و ارزش اسكناس را بسته بكمی یا فزونی پشتوانهی آن كه زر و سیم و جواهرات است میشناسند ، و اینست هر زمان كه اسكناس تازه چاپ میشود اینان بیدرنگ نرخهای كالاها را بالا میبرند كه این هم لغزش دوم ایشان است.
🔸ما چنانكه بارها گفتهایم پول جز وسیلهی داد و ستد نیست و هیچ ارزشی خود آن ندارد. اینست هیچگاه نباید داراك شمرد. داراك در درجهی نخست این آب و خاكست كه خدا بما سپرده سپس نیز كالاهاست كه میتوان داراك شمرد.
این آب و خاك و هوا و تابش آفتاب كه خدا بما سپرده ما همهی دربایستهای خود را از آن درمیآوریم. اگر امروز همهی پولهایی كه در ایرانست از اسكناس و زر و سیم و همچنین جواهراتی كه داریم بیكبار نابود گردد چیزی از ما كم نخواهد شد و بگرسنگی نخواهیم افتاد. همین كه هستیم باز خواهیم بود. ولی اگر این زمین و آب و هوا و آفتاب را از دست دهیم از گرسنگی خواهیم مرد.
بارها گفتهایم : اگر از مردم بپرسیم كه دِه داراتر است یا شهر؟.. خواهند گفت : شهر ، زیرا در اینجا پول فراوانست ، زر و سیم بسیار است ، جواهرات و كالاهای بازرگانی هست. لیكن اگر راستی را بخواهیم ده داراتر میباشد. باین دلیل كه ما اگر میانهی ده و شهر را ببریم به دیهیان [dih = ده ، روستا] گزندی نخواهد رسید ، ولی شهریان از گرسنگی خواهند مرد.
در دیدهی ما آزادگان ، زر و سیم جز بهای فلزی خود را ندارند. یك من زر بیش از آن ارزش ندارد كه یك سینی بزرگی یا تشتی از آن بسازند. یك برلیان یا زمرد جز سنگ قشنگی نیست و بیش از آن ارزش ندارد كه زنی بگردن آویزد یا بسینه بزند.
ولی از آنسوی آب و خاك در دیدهی ما ارجمند است كه سرچشمهی زندگانیِ توده میباشد. اینست كه میگوییم : باید ارج این نعمت خدادادی را دانست كه هم بنگهداریش كوشید و دست بیگانگان را از آن دور داشت و هم بیش از این بآن پرداخت و بیش از این بهره برداشت.
بارها گفتهایم ایرانیان از داراترین تودههای جهانند.[1] زیرا یك چنین آب و خاكی دارند كه چنانكه حساب كردهایم برای زندگانی دویستوپنجاهملیون بلكه بیشتر كفایت دارد ، و این یكی از خواستهای ماست كه مردم را بارجشناسی از این سرزمین و بهرهمندی از آن واداریم و بیاری خدا در این راه از كوشش دریغ نخواهیم گفت.
در اینجا گفتگو از آنست كه خوانندگان معنی درست داراك را بفهمند و این بدانند كه پول داراك نیست و نباید آن را داراك شمرد. همین نشناختن معنی درست داراك نه تنها نادانیست و شایستهی كسی نمیباشد خود زیانهای بزرگی را دربر میدارد. در نتیجهی همین ندانستن است كه ایرانیان آن دلبستگی كه بجواهرات و طلاهای بانك مینمایند ده یكش را دربارهی آب و خاك نشان نمیدهند. در نتیجهی همان ندانستن است كه سرزمینی باین بزرگی و باردهی دارند و باندازهی نیازمندی بیستملیون بهره از آن برنمیدارند.
👇
[1] : تأكید نویسنده بیعلت نیست. در آن زمان گفتهی «ما كشور فقیری هستیم» زبانزد همه ، از عامیان و پیشافتادگان بود. اندیشهی چیره در توده آن بود كه عقب افتادگی ما یك علتش همین نداری ماست. سخن از نداری هم كه میشد همان گرسنگی و بیچیزی مردم و نایابی خواربار بجلو چشمها میآمد. در جایی كه اگر نداری اینست باید میگفتند : نداری ما علتش عقب افتادگی ماست.
بیش از همه دستههایی ، از حزبها و روزنامهها و هوادارانشان ، بر پایهی این نادانی هیاهو برپا میکردند و گمراهی نوینی را بدینسان پیش آوردند : «علت بدبختیهای ما از نداری و بدی اقتصاد است. آن که درست شد این بدبختیها نیز از میان خواهد برخاست».
پیشامدهای سالهای دیرتر از جمله دههی آخر پادشاهی محمدرضاشاه بیارجی این اندیشه را نشان داد.
بیش از همه دستههایی ، از حزبها و روزنامهها و هوادارانشان ، بر پایهی این نادانی هیاهو برپا میکردند و گمراهی نوینی را بدینسان پیش آوردند : «علت بدبختیهای ما از نداری و بدی اقتصاد است. آن که درست شد این بدبختیها نیز از میان خواهد برخاست».
پیشامدهای سالهای دیرتر از جمله دههی آخر پادشاهی محمدرضاشاه بیارجی این اندیشه را نشان داد.