✴️در پیرامون گفتار سعدی✴️
یكی از نویسندگان شرحی در نامهی پرچم در شمارهی 19 آبانماه 1321 نوشته میگوید : شاعر نامی پارس سعدی تنها دو سه شعر خوب دارد آن هم از دهانش بیرون افتاده و الاّ مایل نبوده شعر خوب بگوید یا نمیتوانسته (عین عبارات نویسنده بیادم نمانده گویا چنین عباراتی بوده) ـ نویسندهی نامبرده میگوید اكنون من نمونهی چند شعر خوب سعدی را در زیر مینویسم و علت اینكه گفتم اگر چند شعر خوب دارد از دهانش بیرون افتاده نیز نگاشته میگردد.
این شعر خوب سعدی است :
بنی آدم اعضای یكدیگرند كه در آفرینش ز یك گوهرند
اما این شعر خوب را سعدی در جای دیگر باطل نموده چه میگوید :
هر كه را خیمه بصحرای قناعت زدهاند گر جهان زلزله گیرد غم ویرانی نیست
اینك من میخواهم پاسخی بآن نویسنده داده دفاع از شاعر شهیر شیراز كنم.
نویسندهی گفتار كه شعر نخست را خوب و شعر دوم را ضد آن دانسته خوب بود معنی شعر دوم را بپرسند ببینند ضد شعر نخست است یا نه. اگر ضد باشد حق دارند بسعدی حملهور شوند و الاّ خیر.
معنی شعر دوم اینست كسی كه قانع باشد یعنی آز بر او غالب نباشد و باندك چیز یا روزی حلال بسازد چنانچه هنگامی اوضاع دنیا متزلزل گردد چنین كسی ویران نشود یعنی هر خطر یا لطمه كه متوجه آزمندان گردد متوجه او نگردد ـ نویسنده (انتقاد كننده) تصور كرده سعدی خواسته بگوید اگر دنیا متزلزل شود و مردم بزحمت افتند شخص قانع در غم دیگران نخواهد بود ـ آیا چنین چیزی شدنی است؟ بلی این شدنی است در صورتی كه ما معنی شعر روان و فصیح شیخ را نفهمیم و در ضمن این تصور باطل را هم در مخیلهی خـود بپرورانیم كه ممكن است هـركسی قناعت پیشه كند احساسات شریفهاش بمیرد و قناعت را كشندهی حس همدردی بدانیم و حال آنكه عقل باور نمیكند كه چنین باشد ـ لذا شعر دوم ابداً بضد شعر نخست سروده نشده ـ اگر این پاسخ را نمیپذیرید بفرمائید تا مفصلتر بنویسم.
مسجدسلیمان : م هزار
پرچم : این نوشته را آقای هزار چند ماه پیش فرستادهاند كه چون روزنامه نداشتیم [1] همچنان چاپ نشده مانده و چون مایهی گلهمندی آقای هزار شده است در اینجا بچاپ رسانیدیم.
ولـی بایـد پـوشیده نـداشت كـه معنایـی كـه آقـای هـزار بشعـر سعـدی داده بسیـار دور است. چـه از كلمـهی «ویرانی» پیداست كه خواست شاعر ویرانی جهان بوده. در آدمی كلمهی «ویرانی» معنی ندارد. از سوی دیگر شعر سعدی تنها این نیست كه ما خواستش را ندانیم. ما نیك میدانیم كه این شاعران خواستشان از «قناعت» چه بوده. نیـك میدانیـم كه آنان بیـكار بودن و بجهـان و جهانیان بیپروایی كـردن و نان از دسترنج دیگـران خـوردن را «قناعت» یا درویشی میشماردهاند.
سعدی در جای دیگر میگوید :
جهان بر آب نهاده است و زندگی بر باد غلام همت آنم كه دل بر آن ننهاد
«دل بدنیا ننهادن» چیست؟!... چه معنایی از آن خواسته شده؟... خود سعدی چه میكرده؟... بكدام یكی از كارهای زندگی میپرداخته؟...
از سوی دیگر سعدی همانست كه در زمان مغول زیسته و آن هنگامی بوده كه ملیونها مردان از ایرانیان كشته شده و ملیونها دختران بدست دشمن افتاده بوده. همهی خاندانها سوگوار میبودهاند. سعدی كمترین اندوهی از این گرفتاریها در شعـرهای خـود نشان نداده ، بلكه سعدی همانست كه سال 656 را كه سال كشتار بغداد و دیگـر شهـرهای عراق بوده سال خوش خود شمارده است. پس گفتن «بنیآدم اعضای یكدیگرند... » او را سودی نتواند داشت. مایهی سرفرازی برایش نتواند بود.
آقای هزار از یكسو مرد غیرتمندیست و میخواهد ایرانیان همچون دیگران سرفراز باشند و از یكسو نمیخواهد از این شاعران و از گفتههاشان كه مایهی بدبختی توده است چشم پوشد. آیا باین چه نامی میتوان داد؟.
(پرچم هفتگی شمارهی یکم)
[1] : در مدت زمان شش ماههی دوم سال 1322 که پرچم بازداشت بود.
یكی از نویسندگان شرحی در نامهی پرچم در شمارهی 19 آبانماه 1321 نوشته میگوید : شاعر نامی پارس سعدی تنها دو سه شعر خوب دارد آن هم از دهانش بیرون افتاده و الاّ مایل نبوده شعر خوب بگوید یا نمیتوانسته (عین عبارات نویسنده بیادم نمانده گویا چنین عباراتی بوده) ـ نویسندهی نامبرده میگوید اكنون من نمونهی چند شعر خوب سعدی را در زیر مینویسم و علت اینكه گفتم اگر چند شعر خوب دارد از دهانش بیرون افتاده نیز نگاشته میگردد.
این شعر خوب سعدی است :
بنی آدم اعضای یكدیگرند كه در آفرینش ز یك گوهرند
اما این شعر خوب را سعدی در جای دیگر باطل نموده چه میگوید :
هر كه را خیمه بصحرای قناعت زدهاند گر جهان زلزله گیرد غم ویرانی نیست
اینك من میخواهم پاسخی بآن نویسنده داده دفاع از شاعر شهیر شیراز كنم.
نویسندهی گفتار كه شعر نخست را خوب و شعر دوم را ضد آن دانسته خوب بود معنی شعر دوم را بپرسند ببینند ضد شعر نخست است یا نه. اگر ضد باشد حق دارند بسعدی حملهور شوند و الاّ خیر.
معنی شعر دوم اینست كسی كه قانع باشد یعنی آز بر او غالب نباشد و باندك چیز یا روزی حلال بسازد چنانچه هنگامی اوضاع دنیا متزلزل گردد چنین كسی ویران نشود یعنی هر خطر یا لطمه كه متوجه آزمندان گردد متوجه او نگردد ـ نویسنده (انتقاد كننده) تصور كرده سعدی خواسته بگوید اگر دنیا متزلزل شود و مردم بزحمت افتند شخص قانع در غم دیگران نخواهد بود ـ آیا چنین چیزی شدنی است؟ بلی این شدنی است در صورتی كه ما معنی شعر روان و فصیح شیخ را نفهمیم و در ضمن این تصور باطل را هم در مخیلهی خـود بپرورانیم كه ممكن است هـركسی قناعت پیشه كند احساسات شریفهاش بمیرد و قناعت را كشندهی حس همدردی بدانیم و حال آنكه عقل باور نمیكند كه چنین باشد ـ لذا شعر دوم ابداً بضد شعر نخست سروده نشده ـ اگر این پاسخ را نمیپذیرید بفرمائید تا مفصلتر بنویسم.
مسجدسلیمان : م هزار
پرچم : این نوشته را آقای هزار چند ماه پیش فرستادهاند كه چون روزنامه نداشتیم [1] همچنان چاپ نشده مانده و چون مایهی گلهمندی آقای هزار شده است در اینجا بچاپ رسانیدیم.
ولـی بایـد پـوشیده نـداشت كـه معنایـی كـه آقـای هـزار بشعـر سعـدی داده بسیـار دور است. چـه از كلمـهی «ویرانی» پیداست كه خواست شاعر ویرانی جهان بوده. در آدمی كلمهی «ویرانی» معنی ندارد. از سوی دیگر شعر سعدی تنها این نیست كه ما خواستش را ندانیم. ما نیك میدانیم كه این شاعران خواستشان از «قناعت» چه بوده. نیـك میدانیـم كه آنان بیـكار بودن و بجهـان و جهانیان بیپروایی كـردن و نان از دسترنج دیگـران خـوردن را «قناعت» یا درویشی میشماردهاند.
سعدی در جای دیگر میگوید :
جهان بر آب نهاده است و زندگی بر باد غلام همت آنم كه دل بر آن ننهاد
«دل بدنیا ننهادن» چیست؟!... چه معنایی از آن خواسته شده؟... خود سعدی چه میكرده؟... بكدام یكی از كارهای زندگی میپرداخته؟...
از سوی دیگر سعدی همانست كه در زمان مغول زیسته و آن هنگامی بوده كه ملیونها مردان از ایرانیان كشته شده و ملیونها دختران بدست دشمن افتاده بوده. همهی خاندانها سوگوار میبودهاند. سعدی كمترین اندوهی از این گرفتاریها در شعـرهای خـود نشان نداده ، بلكه سعدی همانست كه سال 656 را كه سال كشتار بغداد و دیگـر شهـرهای عراق بوده سال خوش خود شمارده است. پس گفتن «بنیآدم اعضای یكدیگرند... » او را سودی نتواند داشت. مایهی سرفرازی برایش نتواند بود.
آقای هزار از یكسو مرد غیرتمندیست و میخواهد ایرانیان همچون دیگران سرفراز باشند و از یكسو نمیخواهد از این شاعران و از گفتههاشان كه مایهی بدبختی توده است چشم پوشد. آیا باین چه نامی میتوان داد؟.
(پرچم هفتگی شمارهی یکم)
[1] : در مدت زمان شش ماههی دوم سال 1322 که پرچم بازداشت بود.
✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
(بخش یکم : دربارهی جهان و انسان)
🔸تکهی 14
(بهر 1 از 2)
🔸هر کاری را باید از راهش و با وسایلش کرد.🔸
جهان از روی یک آیینی میگردد ، آیینی که هیچگاه تغییر نمییابد. خارج از آیین جهان چیزی ممکن نیست.
هر کاری را باید از راهش و با وسایلش کرد. آنهایی که بکارهای بیراه اقدام میکنند با خدا میجنگند. مردمی که در فکر زندگی نبوده چشم به راه پیشامدها میدوزند جز بدبختی نصیبی نخواهند یافت.
خدا انسانها را آفریده و در کارهاشان آزاد گزارده. دروغ است آنچه میگویند : بودنیها بوده. دروغ است آنچه میگویند : بدبختی یا نیکبختی هر کسی به پیشانیاش نوشته شده.
هر کس به هر کاری کوشش کند نتیجه خواهد برداشت. ولی کوشش از راهش و با وسایلش باید باشد.
🔸🔸🔸
جهان از روی یک آیینی میگردد : زمین میچرخد. شبها و روزها میگذرند. بهار و تابستان و پاییز و زمستان پی هم آمده میروند. سالها به سر میآیند. گیاهان و درختان میرویند و زمانی شادابند و سپس میخشکند. جانوران و آدمیان زاییده میشوند و روزگاری زندگی کرده و میمیرند. بدینسان جهان از روی یک آیین و نظمی میگردد. آیین و نظمی که هیچگاه تغییر نمیکند.
بیرون از آیین جهان چیزی ممکن نیست. نشدنیست که کسی هزار سال زنده بماند. نشدنیست که مردهای بجهان برگردد. نشدنیست که از سنگ شتر بیرون آید. نشدنیست که خورشید برگردد. هرچه از اینگونه گفته شود باور نکردنی است.
هر کاری را باید از راهش و با وسایلش کرد. کشاورزی که گندم میخواهد باید تخم بکارد. مردی که میخواهد با خوشی و آسایش زندگی کند باید بکار یا حرفهای بپردازد. بیماری که میخواهد بهبود پیدا کند باید درپی درمان باشد. ملتی که میخواهند سرفراز (باافتخار) باشند باید به نیک شدن خود کوشش کنند. اینکه در مذاهب میگویند خدا در آسمان است و هر وقت از مردم نافرمانی دید بخشم میآید و بلا میفرستد و چون مردم توجه به او کردند و به درخواست و التماس افتادند بآنها رحم کرده بلا را برمیگرداند سرتاپا نادانی (جهالت) است. از این التماسها و درخواستها کمترین نتیجهای ممکن نیست.
میگویند : مگر کارها در دست خدا نیست؟! میگویم : کارها در دست خداست. ولی خدا قاعده و آیینی برای کارهایش قرار داده. ای بیفهمان شما را چه شده که پیروی از آیین خدا نمیکنید و میخواهید خدا به احترام التماس و زاریِ شما ، آیینش را تغییر دهد؟. آیا این گستاخی و خدانشناسی نیست؟!
کسانی که بکارهای بیراهی از جادوگری و دعانویسی و مانند اینها میپردازند و یا به فالگیری و رملاندازی پرداخته از آینده خبر میدهند ، با خدا میجنگند. اینان میخواهند آیین خدا را به هم زنند ، میخواهند بکارها از راهی که خواست خدا نیست ، وارد شوند. اینان دشمنان خدایند.
ملتی که در فکر زندگی نبوده ، با یکدیگر همدستی نمیکنند و به نگهداری و آبادی کشور خود نمیکوشند ، و راه و هدفشان را یکی نمیکنند و سر پایین انداخته روز میگذرانند و چشم به راه پیشامدها میدوزند ، چنان مردمی از جهان جز بدبختی بهره نخواهند داشت.
خدا انسانها را آفریده و در کارهاشان آزاد گذارده. هر کسی با فهم و خردِ آزاد ، میتواند بکارهای نیک مشغول شود و یا به کارهای بد مبادرت کند. میتواند از خرد پیروی کند و یا دنبال طمع و هوس را بگیرد ، میتواند حقایق را بیاموزد و یا در نادانیها بماند. اختیار انتخاب در دست خود اوست.
.
(بزبان عادی)
(بخش یکم : دربارهی جهان و انسان)
🔸تکهی 14
(بهر 1 از 2)
🔸هر کاری را باید از راهش و با وسایلش کرد.🔸
جهان از روی یک آیینی میگردد ، آیینی که هیچگاه تغییر نمییابد. خارج از آیین جهان چیزی ممکن نیست.
هر کاری را باید از راهش و با وسایلش کرد. آنهایی که بکارهای بیراه اقدام میکنند با خدا میجنگند. مردمی که در فکر زندگی نبوده چشم به راه پیشامدها میدوزند جز بدبختی نصیبی نخواهند یافت.
خدا انسانها را آفریده و در کارهاشان آزاد گزارده. دروغ است آنچه میگویند : بودنیها بوده. دروغ است آنچه میگویند : بدبختی یا نیکبختی هر کسی به پیشانیاش نوشته شده.
هر کس به هر کاری کوشش کند نتیجه خواهد برداشت. ولی کوشش از راهش و با وسایلش باید باشد.
🔸🔸🔸
جهان از روی یک آیینی میگردد : زمین میچرخد. شبها و روزها میگذرند. بهار و تابستان و پاییز و زمستان پی هم آمده میروند. سالها به سر میآیند. گیاهان و درختان میرویند و زمانی شادابند و سپس میخشکند. جانوران و آدمیان زاییده میشوند و روزگاری زندگی کرده و میمیرند. بدینسان جهان از روی یک آیین و نظمی میگردد. آیین و نظمی که هیچگاه تغییر نمیکند.
بیرون از آیین جهان چیزی ممکن نیست. نشدنیست که کسی هزار سال زنده بماند. نشدنیست که مردهای بجهان برگردد. نشدنیست که از سنگ شتر بیرون آید. نشدنیست که خورشید برگردد. هرچه از اینگونه گفته شود باور نکردنی است.
هر کاری را باید از راهش و با وسایلش کرد. کشاورزی که گندم میخواهد باید تخم بکارد. مردی که میخواهد با خوشی و آسایش زندگی کند باید بکار یا حرفهای بپردازد. بیماری که میخواهد بهبود پیدا کند باید درپی درمان باشد. ملتی که میخواهند سرفراز (باافتخار) باشند باید به نیک شدن خود کوشش کنند. اینکه در مذاهب میگویند خدا در آسمان است و هر وقت از مردم نافرمانی دید بخشم میآید و بلا میفرستد و چون مردم توجه به او کردند و به درخواست و التماس افتادند بآنها رحم کرده بلا را برمیگرداند سرتاپا نادانی (جهالت) است. از این التماسها و درخواستها کمترین نتیجهای ممکن نیست.
میگویند : مگر کارها در دست خدا نیست؟! میگویم : کارها در دست خداست. ولی خدا قاعده و آیینی برای کارهایش قرار داده. ای بیفهمان شما را چه شده که پیروی از آیین خدا نمیکنید و میخواهید خدا به احترام التماس و زاریِ شما ، آیینش را تغییر دهد؟. آیا این گستاخی و خدانشناسی نیست؟!
کسانی که بکارهای بیراهی از جادوگری و دعانویسی و مانند اینها میپردازند و یا به فالگیری و رملاندازی پرداخته از آینده خبر میدهند ، با خدا میجنگند. اینان میخواهند آیین خدا را به هم زنند ، میخواهند بکارها از راهی که خواست خدا نیست ، وارد شوند. اینان دشمنان خدایند.
ملتی که در فکر زندگی نبوده ، با یکدیگر همدستی نمیکنند و به نگهداری و آبادی کشور خود نمیکوشند ، و راه و هدفشان را یکی نمیکنند و سر پایین انداخته روز میگذرانند و چشم به راه پیشامدها میدوزند ، چنان مردمی از جهان جز بدبختی بهره نخواهند داشت.
خدا انسانها را آفریده و در کارهاشان آزاد گذارده. هر کسی با فهم و خردِ آزاد ، میتواند بکارهای نیک مشغول شود و یا به کارهای بد مبادرت کند. میتواند از خرد پیروی کند و یا دنبال طمع و هوس را بگیرد ، میتواند حقایق را بیاموزد و یا در نادانیها بماند. اختیار انتخاب در دست خود اوست.
.
🔶 سرنوشت ایران چه خواهد بود؟ (احمد کسروی)
🔸 5ـ حزب دمکرات آذربایجان : (تکهی 4)
نتیجهی کارها تا باینجا رسیده : دمکراتها با اسلحه قیام کرده آذربایجان را از ایران جدا ساختهاند ، دولت خواسته اقدامی کند و روسها جلو گرفتهاند ، انگلیس و آمریکا دخالت کردهاند و قضیه در فهرست اختلافات دولتها جا گرفته. اکنون ببینیم از این پس چه خواهد بود و چه تواند بود؟.. همهی شقوق را بدیده گیریم ، و چون موضوع بسیار مهم است باید کاملاً بیپرده حرف زنیم و حقایق را بیلفافه بمیان گزاریم :
جای گفتگو نیست که چه دولت شوروی و چه دولتهای انگلیس و آمریکا در این قضیه خودشان منافع دارند. باز جای هیچ گفتگو نیست که آنها منافع خود را بملاحظهی حال ما مقدم خواهند داشت. ما نبایستی کار را بآنجا رسانیم که دیگران دخالت کنند. اکنون که رسانیدهایم نباید تصور کنیم سیاستمداران روس و انگلیس و آمریکا تنها دربند ما خواهند بود و سیاستهای مهم و بزرگ خود را فدای منافع ما خواهند گردانید. باید از هر نتیجهای که درآمد گلهمند نباشیم.
به هر حال از چندیست رشتهی روابط سه دولت بسیار تیره شده در حال گسیختن است. آن امیدها که بانجمن سانفرانسیسکو و منشور ملل متفق بسته میشد همه بیجا درآمده. جهان بار دیگر با جنگ و خونریزی تهدید میشود. کنفرانس وزرای خارجه در لندن با نافیروزی پایان پذیرفت و اکنون همهی چشمها بسوی کنفرانس مسکو دوخته شده ، و در چنین هنگامیست که در کشور ما نیز غائله برپا گردیده و یک موضوع دیگر (یک موضوع حساس) برای اختلاف و رنجش دولتها پیدا شده که جای خطرناک همینجاست.
اکنون اگر دولتها آمادهی جنگند و سود خود را در آن میبینند ، هرآینه بروی حرفهای خود ایستادگی نموده وارد جنگ خواهند شد و هرآینه ایران یکی از میدانهای کارزار خواهد گردید. در آن حال خدا میداند که این کشور آشفته چه صورتی پیدا خواهد کرد و این مردم جنگندیده و سختینکشیده با چه بدبختیهایی روبرو خواهند شد. خدا میداند که چه ویرانیها در شهرها و آبادیها رخ خواهد داد.
آن وقت هم چون جنگ بپایان رسد ، دولتی که فاتح درآمده ایران را طعمهای خواهد شمرد که از چنگال و دهان شیر بیرون آورده است.
آمدیم که دولتها آمادهی جنگ نیستند و یا آن را صلاح خود نمیدانند ، در آن صورت هم دولت شوروی در شمال نفوذ خود را بسیار ریشهدار گردانیده و چون دولت ایران توانای جنگ و لشگرکشی نیست ، انگلیسها بخود حق خواهند داد که در جنوب مقابله بمثل کنند ، و ایران بار دیگر بمنطقههای نفوذ منقسم خواهد شد و شیرازهی استقلال این کشور بیکبار از هم خواهد گسیخت.
من نمیخواهم همه چیز را پیشبینی کنم. خوانندگان خودشان بیندیشند در چنان حالی چه کشاکشها درمیان شمال و جنوب رخ خواهد داد ، چه طعنهها از دو سو به یکدیگر خواهند زد ، در روزنامههاشان چه دشنامها بهم خواهند نوشت. بسود بیگانگان صد رسوایی بسر یکدیگر خواهند آورد. تاریخ استقلال ایران پایان پذیرفته ولی رسواییها قرنها ادامه خواهد داشت.
.
🔸 5ـ حزب دمکرات آذربایجان : (تکهی 4)
نتیجهی کارها تا باینجا رسیده : دمکراتها با اسلحه قیام کرده آذربایجان را از ایران جدا ساختهاند ، دولت خواسته اقدامی کند و روسها جلو گرفتهاند ، انگلیس و آمریکا دخالت کردهاند و قضیه در فهرست اختلافات دولتها جا گرفته. اکنون ببینیم از این پس چه خواهد بود و چه تواند بود؟.. همهی شقوق را بدیده گیریم ، و چون موضوع بسیار مهم است باید کاملاً بیپرده حرف زنیم و حقایق را بیلفافه بمیان گزاریم :
جای گفتگو نیست که چه دولت شوروی و چه دولتهای انگلیس و آمریکا در این قضیه خودشان منافع دارند. باز جای هیچ گفتگو نیست که آنها منافع خود را بملاحظهی حال ما مقدم خواهند داشت. ما نبایستی کار را بآنجا رسانیم که دیگران دخالت کنند. اکنون که رسانیدهایم نباید تصور کنیم سیاستمداران روس و انگلیس و آمریکا تنها دربند ما خواهند بود و سیاستهای مهم و بزرگ خود را فدای منافع ما خواهند گردانید. باید از هر نتیجهای که درآمد گلهمند نباشیم.
به هر حال از چندیست رشتهی روابط سه دولت بسیار تیره شده در حال گسیختن است. آن امیدها که بانجمن سانفرانسیسکو و منشور ملل متفق بسته میشد همه بیجا درآمده. جهان بار دیگر با جنگ و خونریزی تهدید میشود. کنفرانس وزرای خارجه در لندن با نافیروزی پایان پذیرفت و اکنون همهی چشمها بسوی کنفرانس مسکو دوخته شده ، و در چنین هنگامیست که در کشور ما نیز غائله برپا گردیده و یک موضوع دیگر (یک موضوع حساس) برای اختلاف و رنجش دولتها پیدا شده که جای خطرناک همینجاست.
اکنون اگر دولتها آمادهی جنگند و سود خود را در آن میبینند ، هرآینه بروی حرفهای خود ایستادگی نموده وارد جنگ خواهند شد و هرآینه ایران یکی از میدانهای کارزار خواهد گردید. در آن حال خدا میداند که این کشور آشفته چه صورتی پیدا خواهد کرد و این مردم جنگندیده و سختینکشیده با چه بدبختیهایی روبرو خواهند شد. خدا میداند که چه ویرانیها در شهرها و آبادیها رخ خواهد داد.
آن وقت هم چون جنگ بپایان رسد ، دولتی که فاتح درآمده ایران را طعمهای خواهد شمرد که از چنگال و دهان شیر بیرون آورده است.
آمدیم که دولتها آمادهی جنگ نیستند و یا آن را صلاح خود نمیدانند ، در آن صورت هم دولت شوروی در شمال نفوذ خود را بسیار ریشهدار گردانیده و چون دولت ایران توانای جنگ و لشگرکشی نیست ، انگلیسها بخود حق خواهند داد که در جنوب مقابله بمثل کنند ، و ایران بار دیگر بمنطقههای نفوذ منقسم خواهد شد و شیرازهی استقلال این کشور بیکبار از هم خواهد گسیخت.
من نمیخواهم همه چیز را پیشبینی کنم. خوانندگان خودشان بیندیشند در چنان حالی چه کشاکشها درمیان شمال و جنوب رخ خواهد داد ، چه طعنهها از دو سو به یکدیگر خواهند زد ، در روزنامههاشان چه دشنامها بهم خواهند نوشت. بسود بیگانگان صد رسوایی بسر یکدیگر خواهند آورد. تاریخ استقلال ایران پایان پذیرفته ولی رسواییها قرنها ادامه خواهد داشت.
.
🔶 حقایق زندگی (تکهی چهل و سوم)
🔸 چرا زندگانی رو بسختی رفته؟.. (بخش 2 از 3)
این خود معماییست كه چرا چنینست؟. چرا از ماشینها كه بیگمان مایهی كمی رنجست فزونی رنج نتیجه گرفته میشود؟.. آیا راز كار چیست؟.. كسی راز آن را نمیدانست. بسیاری از اروپاییان در برابر این معما گیج درمانده گناه را بگردن تمدن انداخته میگفتند : «تمدن زحمت مردم را بیشتر میگرداند و باید مردمان را بزندگانی سادهی باستانی بازگردانید». این اندیشه در همه جای اروپا پیدا شده و كسان بسیاری كوششهایی نیز درآن باره بكار میبردند ، باینمعنی كه جمعیت ساخته باهم پیمان میبستند كه در یك دیهی یا در یك جزیرهای بحال وحشیان زندگی كنند.
قرنها بتمدن نازیده و بخود بالیده و منت بر سر جهانیان گزارده بودند ، و اكنون بازگشته میگفتند : باید تمدن را از میان برداشت. باید بحال وحشیگری بازگردید.
اگر خوانندگان فراموش نكردهاند از سال1311[1932م] در اروپا و آمریكا بحرانی پیدا شد. باینمعنی كه بازارها بازایستاد و كالاها كه با فراوانی بسیار از كارخانهها بیرون میآمد خریدار پیدا نكرده بروی هم چیده ماند. در همه جا كار كمتر گردیده شمارهی بیكاران بملیونها رسید ، گرسنگی و بدبختی درمیان كارگران بحكمروایی پرداخت ، مثلاً آمریكا كه مركز ثروت جهان شمرده میشود شمارهی گرسنگان و بیكاران در آنجا به یازدهملیون (1) رسید. در یك خبر روتر[امروز : رویترز=Reuters] میگفت : «در نیویورك شمارهی بچههای بیخانمان و ویلگرد بسیصدهزار رسیده» كه بایستی گفت سیصدهزار خاندان بهم خورده و بچههایش بیرون ریختهاند. در یكی از مجلههای لندن شمارشی آورده بود كه در ضمن یك سال در كشورهای اروپا چهارملیون تن از گرسنگی مرده یا از ترس چنان مرگی خودكشی كرده كه ما این شمارش را ترجمه كرده در پیمان بچاپ رسانیدیم.
در این گرماگرم گرسنگی و بدبختی اروپاییان بود كه اندیشهی دشمنی با تمدن در اروپا پیدا شده و در سایهی همین سختیها رواج آن بیشتر میگردید.
چنانكه دیده میشود در اینجا دو موضوع است. نخست : ماشینها و اختراعها كه هر یكی كمك دیگری بآسانی كارهاست ، چگونه است كه هرچه آنها فزونتر ، زندگانی سختتر میشود؟.. چگونه است كه آن روزی كه مردم همهی كارها را با دست انجام میدادند از امروز آسودهتر بودند؟!.. ماشینها كه میبایست رنج مردم را كمتر گرداند آن را بیشتر گردانیده؟!.. این نتیجهی وارونه از كجا پیدا شده؟!.. دوم : اكنون كه این اختراعات بسختی زندگانی میافزاید آیا میتوان از آنها چشم پوشید؟!. میتوان آنها را كنار گزاشت؟!.. و آنگاه آیا چنین كاری بسود جهانست؟!.
بهمهی این پرسشها بایستی پاسخ داد. ولی كسی برای پاسخ دادن دیده نمیشد. نه تنها در ایران ، در سراسر اروپا و آمریكا چنین كسی درمیان نمیبود (و خود نبایستی باشد). در اروپا و آمریكا تنها بگله از سختی زندگانی و نكوهش از تمدن اكتفا مینمودند و در ایران نیز تقلید از آنان میكردند. در اینجا نیز نكوهش از تمدن آغاز شده بود و كسانی آن را سرمایهی شهرتی برای خود گرفته بودند.
از سال 1312 كه من بكار برخاستم (2) در گامهای نخست باین موضوع برخوردم و اینست كتابی دربارهاش پرداخته سپس نیز گفتارها نوشتم. باید گفت : معما را بگشودم و راه چاره را بازنمودم و اینك اندكی از سخنان خود را در اینجا مینویسم :
دربارهی ماشینها و سختی كار باید دانست كه ما در زندگانی دو رشته كوشش داریم ، یا بهتر گویم : بدو نبرد گرفتاریم. یكی نبرد با طبیعت برای بدست آوردن لوازم زندگانی و دیگری نبرد با همدیگر برای پیش افتادن و پس نماندن. زندگانی هر كسی با این دو نبرد آغاز مییابد و با این دو نبرد بپایان میرسد.
یك مثل روشنی برای این ، زندگانی یك كشاورز است : یك كشاورزی كه در یك باغی یا كشتزاری زندگی میكند و بكشت میپردازد اگر كوششهای او را بدیده گیریم بدو رشته است. زیرا از یكسو باید با بیل زمین را شخم كند و تخم پاشد و به وجین پردازد و آبیاری كند و بدفع آفات كوشد كه اینها نبرد با طبیعت است. از آنسوی این كشاورز باید باغ را از دزد نگه دارد. از تعدی همسایه جلو گیرد ، هوشیار باشد كه دیگران میوه یا غله را زودتر از او ببازار نرسانند و جلوتر نیفتند. یك رشته هم این كارهاست كه نبرد با همجنسان میباشد.
این یك مقدمه است. كنون ببینیم كدام یك از این دو رشته نبرد پررنجتر است و مایهی سختی زندگی میباشد؟!.. باید گفت : نبرد با طبیعت رنج چندانی ندارد و چیزی نیست كه مایهی سختی زندگی باشد. بخصوص پس از اختراعهای اروپایی كه چیرگی آدمیان را بطبیعت بیشتر گردانیده. آنچه پررنجتر است و زندگی را سخت و توانفرسا میگرداند این پتیارهی[=بلا] نبردیست كه درمیانهی همجنسان میرود.
👇
🔸 چرا زندگانی رو بسختی رفته؟.. (بخش 2 از 3)
این خود معماییست كه چرا چنینست؟. چرا از ماشینها كه بیگمان مایهی كمی رنجست فزونی رنج نتیجه گرفته میشود؟.. آیا راز كار چیست؟.. كسی راز آن را نمیدانست. بسیاری از اروپاییان در برابر این معما گیج درمانده گناه را بگردن تمدن انداخته میگفتند : «تمدن زحمت مردم را بیشتر میگرداند و باید مردمان را بزندگانی سادهی باستانی بازگردانید». این اندیشه در همه جای اروپا پیدا شده و كسان بسیاری كوششهایی نیز درآن باره بكار میبردند ، باینمعنی كه جمعیت ساخته باهم پیمان میبستند كه در یك دیهی یا در یك جزیرهای بحال وحشیان زندگی كنند.
قرنها بتمدن نازیده و بخود بالیده و منت بر سر جهانیان گزارده بودند ، و اكنون بازگشته میگفتند : باید تمدن را از میان برداشت. باید بحال وحشیگری بازگردید.
اگر خوانندگان فراموش نكردهاند از سال1311[1932م] در اروپا و آمریكا بحرانی پیدا شد. باینمعنی كه بازارها بازایستاد و كالاها كه با فراوانی بسیار از كارخانهها بیرون میآمد خریدار پیدا نكرده بروی هم چیده ماند. در همه جا كار كمتر گردیده شمارهی بیكاران بملیونها رسید ، گرسنگی و بدبختی درمیان كارگران بحكمروایی پرداخت ، مثلاً آمریكا كه مركز ثروت جهان شمرده میشود شمارهی گرسنگان و بیكاران در آنجا به یازدهملیون (1) رسید. در یك خبر روتر[امروز : رویترز=Reuters] میگفت : «در نیویورك شمارهی بچههای بیخانمان و ویلگرد بسیصدهزار رسیده» كه بایستی گفت سیصدهزار خاندان بهم خورده و بچههایش بیرون ریختهاند. در یكی از مجلههای لندن شمارشی آورده بود كه در ضمن یك سال در كشورهای اروپا چهارملیون تن از گرسنگی مرده یا از ترس چنان مرگی خودكشی كرده كه ما این شمارش را ترجمه كرده در پیمان بچاپ رسانیدیم.
در این گرماگرم گرسنگی و بدبختی اروپاییان بود كه اندیشهی دشمنی با تمدن در اروپا پیدا شده و در سایهی همین سختیها رواج آن بیشتر میگردید.
چنانكه دیده میشود در اینجا دو موضوع است. نخست : ماشینها و اختراعها كه هر یكی كمك دیگری بآسانی كارهاست ، چگونه است كه هرچه آنها فزونتر ، زندگانی سختتر میشود؟.. چگونه است كه آن روزی كه مردم همهی كارها را با دست انجام میدادند از امروز آسودهتر بودند؟!.. ماشینها كه میبایست رنج مردم را كمتر گرداند آن را بیشتر گردانیده؟!.. این نتیجهی وارونه از كجا پیدا شده؟!.. دوم : اكنون كه این اختراعات بسختی زندگانی میافزاید آیا میتوان از آنها چشم پوشید؟!. میتوان آنها را كنار گزاشت؟!.. و آنگاه آیا چنین كاری بسود جهانست؟!.
بهمهی این پرسشها بایستی پاسخ داد. ولی كسی برای پاسخ دادن دیده نمیشد. نه تنها در ایران ، در سراسر اروپا و آمریكا چنین كسی درمیان نمیبود (و خود نبایستی باشد). در اروپا و آمریكا تنها بگله از سختی زندگانی و نكوهش از تمدن اكتفا مینمودند و در ایران نیز تقلید از آنان میكردند. در اینجا نیز نكوهش از تمدن آغاز شده بود و كسانی آن را سرمایهی شهرتی برای خود گرفته بودند.
از سال 1312 كه من بكار برخاستم (2) در گامهای نخست باین موضوع برخوردم و اینست كتابی دربارهاش پرداخته سپس نیز گفتارها نوشتم. باید گفت : معما را بگشودم و راه چاره را بازنمودم و اینك اندكی از سخنان خود را در اینجا مینویسم :
دربارهی ماشینها و سختی كار باید دانست كه ما در زندگانی دو رشته كوشش داریم ، یا بهتر گویم : بدو نبرد گرفتاریم. یكی نبرد با طبیعت برای بدست آوردن لوازم زندگانی و دیگری نبرد با همدیگر برای پیش افتادن و پس نماندن. زندگانی هر كسی با این دو نبرد آغاز مییابد و با این دو نبرد بپایان میرسد.
یك مثل روشنی برای این ، زندگانی یك كشاورز است : یك كشاورزی كه در یك باغی یا كشتزاری زندگی میكند و بكشت میپردازد اگر كوششهای او را بدیده گیریم بدو رشته است. زیرا از یكسو باید با بیل زمین را شخم كند و تخم پاشد و به وجین پردازد و آبیاری كند و بدفع آفات كوشد كه اینها نبرد با طبیعت است. از آنسوی این كشاورز باید باغ را از دزد نگه دارد. از تعدی همسایه جلو گیرد ، هوشیار باشد كه دیگران میوه یا غله را زودتر از او ببازار نرسانند و جلوتر نیفتند. یك رشته هم این كارهاست كه نبرد با همجنسان میباشد.
این یك مقدمه است. كنون ببینیم كدام یك از این دو رشته نبرد پررنجتر است و مایهی سختی زندگی میباشد؟!.. باید گفت : نبرد با طبیعت رنج چندانی ندارد و چیزی نیست كه مایهی سختی زندگی باشد. بخصوص پس از اختراعهای اروپایی كه چیرگی آدمیان را بطبیعت بیشتر گردانیده. آنچه پررنجتر است و زندگی را سخت و توانفرسا میگرداند این پتیارهی[=بلا] نبردیست كه درمیانهی همجنسان میرود.
👇
ما اگر رنج و اندوه زندگانی را بصد تقسیم كنیم نَودونُه قسمت آن از راه این نبرد است و تنها یك قسمت از راه كوشش با طبیعت میباشد.
شما میتوانید یك شمارشی از كوششهای آدمیان بگیرید كه كدامها در راه نبرد با طبیعت و كدامها در راه نبرد با همجنسان میباشد. این تنها كوششهای كشاورزان و ریسندگان و بافندگان و دوزندگان و سازندگان و پزشكان و دواسازان و مانند اینهاست كه در برابر طبیعت میباشد. بازمانده همه در راه نبرد با همجنسان یا برای جلوگیری از آنست. وزیران و پادشاهان و نمایندگان مجلس و سپاهیان و افسران و اسلحهسازان و همگیِ كاركنان دولتی هیچ یكی با طبیعت نمیجنگند.. با اندكی اندیشه اینها را نیك توان فهمید.
نتیجهی این سخنان آنست كه رنج زندگانی بیشترش از رهگذر كشاكشیست كه آدمیان باهم میكنند. این پتیارهی نبرد است كه جهانیان را از آسایش و خرسندی بیبهره میگرداند. اینست ما اگر بخواهیم از رنج و سختی زندگانی بكاهیم و جهانیان را از آسایش و خرسندی بهرهمند گردانیم باید بكاستن از سختی این پتیارهی نبرد بكوشیم (همان راهی كه من و یارانم میپیماییم).
پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ جمعيت آن روزی (1942) آمريکا صدوسیمليون تن بوده. اين در گفتار ديگری در پرچم ياد شده است. پس بيکاران آن زمان آمريکا نزديک به 8.5 درصدنسبت به کل جمعیت بوده.
2ـ نويسنده بخش يکم کتاب «آيين» را در زمستان 1311(گويا در آخرهای سال) نوشت ولی هميشه کوششهای خود را از سال 1312 که مهنامهی پيمان را هم بنياد گزارد بشمار میآورد.
.
شما میتوانید یك شمارشی از كوششهای آدمیان بگیرید كه كدامها در راه نبرد با طبیعت و كدامها در راه نبرد با همجنسان میباشد. این تنها كوششهای كشاورزان و ریسندگان و بافندگان و دوزندگان و سازندگان و پزشكان و دواسازان و مانند اینهاست كه در برابر طبیعت میباشد. بازمانده همه در راه نبرد با همجنسان یا برای جلوگیری از آنست. وزیران و پادشاهان و نمایندگان مجلس و سپاهیان و افسران و اسلحهسازان و همگیِ كاركنان دولتی هیچ یكی با طبیعت نمیجنگند.. با اندكی اندیشه اینها را نیك توان فهمید.
نتیجهی این سخنان آنست كه رنج زندگانی بیشترش از رهگذر كشاكشیست كه آدمیان باهم میكنند. این پتیارهی نبرد است كه جهانیان را از آسایش و خرسندی بیبهره میگرداند. اینست ما اگر بخواهیم از رنج و سختی زندگانی بكاهیم و جهانیان را از آسایش و خرسندی بهرهمند گردانیم باید بكاستن از سختی این پتیارهی نبرد بكوشیم (همان راهی كه من و یارانم میپیماییم).
پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ جمعيت آن روزی (1942) آمريکا صدوسیمليون تن بوده. اين در گفتار ديگری در پرچم ياد شده است. پس بيکاران آن زمان آمريکا نزديک به 8.5 درصدنسبت به کل جمعیت بوده.
2ـ نويسنده بخش يکم کتاب «آيين» را در زمستان 1311(گويا در آخرهای سال) نوشت ولی هميشه کوششهای خود را از سال 1312 که مهنامهی پيمان را هم بنياد گزارد بشمار میآورد.
.
✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
(بخش یکم : دربارهی جهان و انسان)
🔸تکهی 14
(بهر 2 از 2)
🔸هر کاری را باید از راهش و با وسایلش کرد.🔸
جهان از روی یک آیینی میگردد ، آیینی که هیچگاه تغییر نمییابد. خارج از آیین جهان چیزی ممکن نیست.
هر کاری را باید از راهش و با وسایلش کرد. آنهایی که بکارهای بیراه اقدام میکنند با خدا میجنگند. مردمی که در فکر زندگی نبوده چشم به راه پیشامدها میدوزند جز بدبختی نصیبی نخواهند یافت.
خدا انسانها را آفریده و در کارهاشان آزاد گزارده. دروغ است آنچه میگویند : بودنیها بوده. دروغ است آنچه میگویند : بدبختی یا نیکبختی هر کسی به پیشانیاش نوشته شده.
هر کس به هر کاری کوشش کند نتیجه خواهد برداشت. ولی کوشش از راهش و با وسایلش باید باشد.
🔸🔸🔸
راست است که اختیار از هر جهت در دست انسانها نیست. یک کشاورزی که درخت کاشته چه بسا که سرما آن را بخشکاند. بازرگانی که قصد سفر دارد چه بسا که بیماری او را از سفر بازدارد. ولی اینها آزادی را از میان نمیبرد. آن کشاورز میتواند دوباره بکارد ، و آن بازرگان میتواند پس از بهبود قصد سفر را از سر بگیرد.
این طبیعت است که میبینیم و از وضعیتش آگاهیم. در آن سختیها و خسارتها نیز هست. ولی ما هم میتوانیم با کوششهای خردمندانهی خود بیشترِ آن سختیها و خسارتها را از خود دور کنیم. «بخت» که شنیدهاید همین است. همین است که مردمی بکوششهای خردمندانه مبادرت کنند و سختیها و خسارتهای طبیعت را (تا آنجا که ممکن است) از خود دور کنند ، و یا با نادانی و هوسبازی روز بگذرانند و خود را دچار آسیبها کنند. «بخت» چیزی جز میوهی شیرین یا تلخ اندیشهها و کارهای خود انسانها نیست.[1]
دروغ است آنچه میگویند : «پیشامدهای جهان از پیش نوشته شده و بودنیها بوده». این حرفی است که خراباتیان بمیان آوردهاند.[2] چون خودشان افراد بدکردار و از نیکیها متنفر بودهاند و روزها و شبها با میخواری و یاوهبافی بسر برده پی کاری نمیرفتهاند این را از مذاهب گرفته و آب و رنگ بیشتر داده ، بهانه برای خودشان قرار دادهاند. کوردلان با چشم خود میدیدهاند که هر کس دنبال کاری یا حرفهای میرود مایحتاج زندگی را بآسانی فراهم کرده و با خوشی زندگی میکند ، و هر کسی که مانند آنان با بیکاری و تنبلی روز میگذراند دچار تنگدستی میگردد. بچیزهایی که خود میدیده و میشنیدهاند بها نداده به این ترتیب سنگ به تاریکی انداخته و بهانه میآوردهاند.
دروغ است آنچه میگویند : »بدبختی یا نیکبختی هر کسی بر پیشانی او نوشته شده». این هم سخنی است که از مذاهب نشأت گرفته و در میان مردم انتشار یافته. این نیز دروغ و بیپا است. بدبختی یا نیکبختی چیزی جز از نتیجهی کارهای خود آدمها نیست.
خراباتیان که حرفهایی را از مذاهب گرفته و هر یکی را ایرادی یا مسخرهای به دین میساختهاند ، در اینجا نیز همان رفتار را کرده چنین گفتهاند : «خدا هر آنچه شده و خواهد شد از پیش میدانسته. پس ما در کارهای خود اختیاری نداریم وگرنه علم خدا راست درنمیآید». این یکی از ایرادهای چشمگیر ایشان است. خیام به میخواریهای خود این بهانه را آورده. [3]
باید گفت : شما در اندیشهی زندگی خود باشید و هر آنچه نیک و سودمند است بکنید ، و هر آنچه زیانآور است دوری کنید و هیچگاه نگران دانستن و یا ندانستن خدا نباشید. شما چه کار به علم خدا دارید؟! خیام که در میخواری این بهانه را آورده اگر زهری بجلوش میگذاردند آیا با این بهانه آن را میخورد؟!
هر کسی به هر کاری بکوشد نتیجه خواهد برداشت. ولی این کوشش از راهش و با ابزارش باید باشد.
(پایان بخش یکم کتاب بنیاد)
[1] : «گاهی نیز دیدهام دربارهی «بخت» میپرسند. میگویم : «بخت» بآن معنی كه شما میگویید جز خیالبافی نیست. ما «بخت» را نتیجهی كارهای هر كسی میدانیم ، هر كسی یا هر ملتی در نتیجهی كارهای خود نیكبخت یا بدبخت میشود. اما اینكه كسانی خوشبخت آفریده شده باشند كه همیشه از زندگی خوشی ببینند و نكوشیده نتیجه بردارند و كسان دیگری بعكس آنها همیشه بدی ببینند و از كوششهای خود نیز نتیجه برندارند ـ ما از چنین چیزی آگاه نمیباشیم و آن را جز یك خیالی نمیشناسیم.
این از ضعف روانهاست كه كسانی همینكه از تصادفات چند بار زیان بردند چنین میدانند كه یك چیزی در طبیعت هست كه با وی دشمنی میكند و برعكس اگر چند بار از تصادفات سود بردند بخود مغرور گردیده چنین خیال کند كه یك چیز نهانی با وی یاوری میكند. داستان بخت از اینجا پیدا شده».
(پرچم روزانه شمارهی 87 با تغییر کم در زبان آن.)
👇
(بزبان عادی)
(بخش یکم : دربارهی جهان و انسان)
🔸تکهی 14
(بهر 2 از 2)
🔸هر کاری را باید از راهش و با وسایلش کرد.🔸
جهان از روی یک آیینی میگردد ، آیینی که هیچگاه تغییر نمییابد. خارج از آیین جهان چیزی ممکن نیست.
هر کاری را باید از راهش و با وسایلش کرد. آنهایی که بکارهای بیراه اقدام میکنند با خدا میجنگند. مردمی که در فکر زندگی نبوده چشم به راه پیشامدها میدوزند جز بدبختی نصیبی نخواهند یافت.
خدا انسانها را آفریده و در کارهاشان آزاد گزارده. دروغ است آنچه میگویند : بودنیها بوده. دروغ است آنچه میگویند : بدبختی یا نیکبختی هر کسی به پیشانیاش نوشته شده.
هر کس به هر کاری کوشش کند نتیجه خواهد برداشت. ولی کوشش از راهش و با وسایلش باید باشد.
🔸🔸🔸
راست است که اختیار از هر جهت در دست انسانها نیست. یک کشاورزی که درخت کاشته چه بسا که سرما آن را بخشکاند. بازرگانی که قصد سفر دارد چه بسا که بیماری او را از سفر بازدارد. ولی اینها آزادی را از میان نمیبرد. آن کشاورز میتواند دوباره بکارد ، و آن بازرگان میتواند پس از بهبود قصد سفر را از سر بگیرد.
این طبیعت است که میبینیم و از وضعیتش آگاهیم. در آن سختیها و خسارتها نیز هست. ولی ما هم میتوانیم با کوششهای خردمندانهی خود بیشترِ آن سختیها و خسارتها را از خود دور کنیم. «بخت» که شنیدهاید همین است. همین است که مردمی بکوششهای خردمندانه مبادرت کنند و سختیها و خسارتهای طبیعت را (تا آنجا که ممکن است) از خود دور کنند ، و یا با نادانی و هوسبازی روز بگذرانند و خود را دچار آسیبها کنند. «بخت» چیزی جز میوهی شیرین یا تلخ اندیشهها و کارهای خود انسانها نیست.[1]
دروغ است آنچه میگویند : «پیشامدهای جهان از پیش نوشته شده و بودنیها بوده». این حرفی است که خراباتیان بمیان آوردهاند.[2] چون خودشان افراد بدکردار و از نیکیها متنفر بودهاند و روزها و شبها با میخواری و یاوهبافی بسر برده پی کاری نمیرفتهاند این را از مذاهب گرفته و آب و رنگ بیشتر داده ، بهانه برای خودشان قرار دادهاند. کوردلان با چشم خود میدیدهاند که هر کس دنبال کاری یا حرفهای میرود مایحتاج زندگی را بآسانی فراهم کرده و با خوشی زندگی میکند ، و هر کسی که مانند آنان با بیکاری و تنبلی روز میگذراند دچار تنگدستی میگردد. بچیزهایی که خود میدیده و میشنیدهاند بها نداده به این ترتیب سنگ به تاریکی انداخته و بهانه میآوردهاند.
دروغ است آنچه میگویند : »بدبختی یا نیکبختی هر کسی بر پیشانی او نوشته شده». این هم سخنی است که از مذاهب نشأت گرفته و در میان مردم انتشار یافته. این نیز دروغ و بیپا است. بدبختی یا نیکبختی چیزی جز از نتیجهی کارهای خود آدمها نیست.
خراباتیان که حرفهایی را از مذاهب گرفته و هر یکی را ایرادی یا مسخرهای به دین میساختهاند ، در اینجا نیز همان رفتار را کرده چنین گفتهاند : «خدا هر آنچه شده و خواهد شد از پیش میدانسته. پس ما در کارهای خود اختیاری نداریم وگرنه علم خدا راست درنمیآید». این یکی از ایرادهای چشمگیر ایشان است. خیام به میخواریهای خود این بهانه را آورده. [3]
باید گفت : شما در اندیشهی زندگی خود باشید و هر آنچه نیک و سودمند است بکنید ، و هر آنچه زیانآور است دوری کنید و هیچگاه نگران دانستن و یا ندانستن خدا نباشید. شما چه کار به علم خدا دارید؟! خیام که در میخواری این بهانه را آورده اگر زهری بجلوش میگذاردند آیا با این بهانه آن را میخورد؟!
هر کسی به هر کاری بکوشد نتیجه خواهد برداشت. ولی این کوشش از راهش و با ابزارش باید باشد.
(پایان بخش یکم کتاب بنیاد)
[1] : «گاهی نیز دیدهام دربارهی «بخت» میپرسند. میگویم : «بخت» بآن معنی كه شما میگویید جز خیالبافی نیست. ما «بخت» را نتیجهی كارهای هر كسی میدانیم ، هر كسی یا هر ملتی در نتیجهی كارهای خود نیكبخت یا بدبخت میشود. اما اینكه كسانی خوشبخت آفریده شده باشند كه همیشه از زندگی خوشی ببینند و نكوشیده نتیجه بردارند و كسان دیگری بعكس آنها همیشه بدی ببینند و از كوششهای خود نیز نتیجه برندارند ـ ما از چنین چیزی آگاه نمیباشیم و آن را جز یك خیالی نمیشناسیم.
این از ضعف روانهاست كه كسانی همینكه از تصادفات چند بار زیان بردند چنین میدانند كه یك چیزی در طبیعت هست كه با وی دشمنی میكند و برعكس اگر چند بار از تصادفات سود بردند بخود مغرور گردیده چنین خیال کند كه یك چیز نهانی با وی یاوری میكند. داستان بخت از اینجا پیدا شده».
(پرچم روزانه شمارهی 87 با تغییر کم در زبان آن.)
👇
[2] : از آب و گِلم سرشتهای من چه کنم وین پشم و قصب تو رشتهای من چه کنم
هر نیک و بدی که از من آید به وجود تو بر سر من نوشتهای من چه کنم؟
[3] : من مِی خورم و هر که چو من اهل بود مِی خوردن او نزد خدا سهل بود
مِی خوردن من حق ز ازل میدانست گر مِی نخورم علم خدا جهل بود
.
هر نیک و بدی که از من آید به وجود تو بر سر من نوشتهای من چه کنم؟
[3] : من مِی خورم و هر که چو من اهل بود مِی خوردن او نزد خدا سهل بود
مِی خوردن من حق ز ازل میدانست گر مِی نخورم علم خدا جهل بود
.
🔶 سرنوشت ایران چه خواهد بود؟ (احمد کسروی)
🔸 5ـ حزب دمکرات آذربایجان : (تکهی 5)
در این قضیه خطای بزرگ در آنست که بسیاست بیگانه دخالت داده شده. این دخالت دادن خطر را بزرگتر گردانیده. دمکراتها درخواستهاشان بجا یا بیجا ، چرا آن نکردند که صبر کنند تا آرتشهای بیگانه از این کشور بیرون روند و آنگاه هر کاری که میخواهند بکنند؟!.. چرا این نفهمیدند که هنگامی که یک دولت دخالت کرد ، دولتهای دیگر در کنار نخواهند ایستاد؟!..
میگویند : اگر صبر میکردند ، پس از رفتن آرتشهای بیگانه دولت فرصت دم زدن نمیداد. میگویم : این معنایش آنست که آنها از بودن آرتش شوروی در ایران استفاده کردهاند ، این معنایش آنست که بسیاست بیگانه دخالت دادهاند. این اقرار بمسئولیت آنهاست. آنها خواستهاند کار خود را آسان گردانند و کشور را دچار دشواریهای بیمانند گردانیدهاند.
روزنامههایی که طرفداری از آنها میکنند بدرفتاریهای صدر و اکثریت مجلس را بمیان میکشند. میگویم : آنها عنوان نتوانستی بود که دمکراتها باقدامی برخیزند که استقلال کشور را بخطر اندازند. اگر قیام دمکراتها عکسالعمل رفتار صدرالاشراف و اکثریت مجلس است دیگر بدتر!.. یک دسته چون از دولت فشار دیدهاند بنابودی کشور کوشیدهاند!.. اینست معنی آن رفتار.
رویهمرفته کسانی که از دولت دل پر دارند از پیشامد خوشحالی مینمایند. چنین میدانند که انتقامی از دولت کشیده شده. ولی این انتقامی است که از توده کشیده شده. این غائله آسیبهایش همه بتوده خواهد رسید. اگر روز سختی پیش آمد ، وزیران اتومبیلهاشان سوار خواهند شد و خود را بمأمن خواهند رسانید و آسوده زندگی بسر خواهند برد. استقلال ایران هم بود بوده و نبود نبوده. آسیب و گزند را تودهی بدبخت خواهند کشید. رنجها همه بهرهی اینان خواهد بود.
گاهی میبینم در روزنامهها قیام شادروان شیخ محمد خیابانی را پیش کشیده چنین وامینمایند که این پیشامد نظیر قیام خیابانی ، بلکه دنبالهی همان قیام است. من خوشوقتم که شرح حال خیابانی در کتاب «تاریخ هجدهسالهی آذربایجان» بتفصیل نوشته شده. خوشوقتم کتابی هست که خوانندگان مراجعه کنند و از حقیقت آن قضیه آگاه گردند.
باید گفت : اولاً مرحوم خیابانی هم مقصد روشنی نداشت و تنها آن میخواست که اقتداری بدست آورد. ما اگر بخواهیم خوشگمانی نماییم باید بگوییم خیابانی میخواست نیرویی بدست آورد ، و پس از آن باصلاحاتی (اصلاحاتی که نقشهای برایش نکشیده بود) بپردازد.
به هر حال خیابانی چون از پیشروان آزادیخواهان آغاز مشروطه بود و احترامی داشت ، و آنگاه کشته شد و جان خود را در راه تلاشهای آزادیخواهانه باخت ، کسی نخواست دربارهی قیام او از روی دقت بداوری برخیزد. وگرنه قیام خیابانی نیز ، با آن حال که میبود و برای آذربایجان استقلال درونی میخواست ، به نتیجهی درستی نتوانستی رسید.
ثانیاً در قیام خیابانی پای سیاست بیگانه درمیان نبود و بیم دخالت دولتها و رخ دادن جنگ و خونریزی درمیان آنها یا تقسیم ایران بمناطق نفوذ که نتیجهی لاینفک این قیام دمکراتهاست نمیرفت. به هر حال دو موضوع باهم یکی نیست و این پیشامد را بقضیهی خیابانی قیاس نتوان کرد.
.
🔸 5ـ حزب دمکرات آذربایجان : (تکهی 5)
در این قضیه خطای بزرگ در آنست که بسیاست بیگانه دخالت داده شده. این دخالت دادن خطر را بزرگتر گردانیده. دمکراتها درخواستهاشان بجا یا بیجا ، چرا آن نکردند که صبر کنند تا آرتشهای بیگانه از این کشور بیرون روند و آنگاه هر کاری که میخواهند بکنند؟!.. چرا این نفهمیدند که هنگامی که یک دولت دخالت کرد ، دولتهای دیگر در کنار نخواهند ایستاد؟!..
میگویند : اگر صبر میکردند ، پس از رفتن آرتشهای بیگانه دولت فرصت دم زدن نمیداد. میگویم : این معنایش آنست که آنها از بودن آرتش شوروی در ایران استفاده کردهاند ، این معنایش آنست که بسیاست بیگانه دخالت دادهاند. این اقرار بمسئولیت آنهاست. آنها خواستهاند کار خود را آسان گردانند و کشور را دچار دشواریهای بیمانند گردانیدهاند.
روزنامههایی که طرفداری از آنها میکنند بدرفتاریهای صدر و اکثریت مجلس را بمیان میکشند. میگویم : آنها عنوان نتوانستی بود که دمکراتها باقدامی برخیزند که استقلال کشور را بخطر اندازند. اگر قیام دمکراتها عکسالعمل رفتار صدرالاشراف و اکثریت مجلس است دیگر بدتر!.. یک دسته چون از دولت فشار دیدهاند بنابودی کشور کوشیدهاند!.. اینست معنی آن رفتار.
رویهمرفته کسانی که از دولت دل پر دارند از پیشامد خوشحالی مینمایند. چنین میدانند که انتقامی از دولت کشیده شده. ولی این انتقامی است که از توده کشیده شده. این غائله آسیبهایش همه بتوده خواهد رسید. اگر روز سختی پیش آمد ، وزیران اتومبیلهاشان سوار خواهند شد و خود را بمأمن خواهند رسانید و آسوده زندگی بسر خواهند برد. استقلال ایران هم بود بوده و نبود نبوده. آسیب و گزند را تودهی بدبخت خواهند کشید. رنجها همه بهرهی اینان خواهد بود.
گاهی میبینم در روزنامهها قیام شادروان شیخ محمد خیابانی را پیش کشیده چنین وامینمایند که این پیشامد نظیر قیام خیابانی ، بلکه دنبالهی همان قیام است. من خوشوقتم که شرح حال خیابانی در کتاب «تاریخ هجدهسالهی آذربایجان» بتفصیل نوشته شده. خوشوقتم کتابی هست که خوانندگان مراجعه کنند و از حقیقت آن قضیه آگاه گردند.
باید گفت : اولاً مرحوم خیابانی هم مقصد روشنی نداشت و تنها آن میخواست که اقتداری بدست آورد. ما اگر بخواهیم خوشگمانی نماییم باید بگوییم خیابانی میخواست نیرویی بدست آورد ، و پس از آن باصلاحاتی (اصلاحاتی که نقشهای برایش نکشیده بود) بپردازد.
به هر حال خیابانی چون از پیشروان آزادیخواهان آغاز مشروطه بود و احترامی داشت ، و آنگاه کشته شد و جان خود را در راه تلاشهای آزادیخواهانه باخت ، کسی نخواست دربارهی قیام او از روی دقت بداوری برخیزد. وگرنه قیام خیابانی نیز ، با آن حال که میبود و برای آذربایجان استقلال درونی میخواست ، به نتیجهی درستی نتوانستی رسید.
ثانیاً در قیام خیابانی پای سیاست بیگانه درمیان نبود و بیم دخالت دولتها و رخ دادن جنگ و خونریزی درمیان آنها یا تقسیم ایران بمناطق نفوذ که نتیجهی لاینفک این قیام دمکراتهاست نمیرفت. به هر حال دو موضوع باهم یکی نیست و این پیشامد را بقضیهی خیابانی قیاس نتوان کرد.
.
🔶 حقایق زندگی (تکهی چهل و چهارم)
🔸 چرا زندگانی رو بسختی رفته؟.. (بخش 3 از 3)
کنون میآییم بر سر اختراعات اروپایی : در این دویست سال و صد سال هر اختراعی که شده مردم تنها نتیجهی آن را از نظر نبرد با طبیعت سنجیدهاند و از نبرد آدمیان با همدیگر غفلت داشتهاند. مثلاً ماشین کفشدوزی هنگامی که اختراع شده مردم از این نظر آن را ملاحظه کردهاند که روزانه صد جفت بیرون میدهد و زحمت کفش دوختن را ده بر یک آسان میگرداند ، و اینست از اختراع آن شادی نمودهاند. در حالی که همان ماشین کفشدوزی تأثیری هم در مبارزهی مردم با یکدیگر دارد. زیرا هنگامی که کفش با دست دوخته میشد در یک شهری ببزرگی تهران هزارها تن از راه کفشدوزی نان میخوردند و چنین نبود که یکی بتواند کار را از دست دیگران بگیرد. ولی اکنون یک سرمایهدار میتواند چند تا ماشین کفشدوزی بزرگی برپا کند و با دست ده تن کارگر آنها را بکار اندازد و روزانه چند هزار جفت کفش بیرون ریزد و یکتنه کفش تهران را اداره کرده دست دیگران را ببندد.
تنها این ماشین نیست. همهی ماشینها و اختراعها این حال را دارد که از یکسو کارها را آسان گردانیده و از یکسو نبرد را درمیان آدمیان سختتر ساخته. در واقع همان اتومبیل و راهآهن و ماشینهای بافندگی و ریسندگی و دوزندگی هر یکی افزار دیگری برای نبرد مردمان با همدیگر میباشد و پیداست که در کشاکش و نبرد هر قدر افزار بیشتر و کارگرتر باشد نبرد سختتر خواهد بود.
اینست حقایقی دربارهی اختراعات اروپایی. کنون ما را در اینجا چند رشته سخنانی هست :
1) چنانکه گفتیم بسیاری از اروپاییان سختی روزافزون زندگانی را نتیجهی پیشرفت دانشها و تمدن و اختراعات دانسته میگویند باید مردمان را بحال وحشیگری نخست برگردانید. (1) ما میگوییم : چنین کاری شدنی نیست و نیازی هم بآن نداریم. چنانکه گفتهایم اساسِ زحمت زندگانی ، کشاکش و نبرد مردم با همدیگر است که باید این را از میان برداشت. کسانی میگویند : از میان برداشتن آن ممکن نیست. ما میگوییم ممکنست و در این باره سخنان بسیاری راندهایم.
2) هنگامی که ما بگفتگو از اروپا و زندگانی برخاستیم در ایران باین اختراعات و افزارهای شگفت اروپایی بسیار مینازیدند و ستایشهای گزافهآمیز میکردند. ما در پاسخ آنها نوشتیم : اگر مقصود از زندگانی آسایش و خوشیست ، آسایش و خوشی با این افزارها تأمین نمیشود. سپس شرح دادیم که اساس زحمت زندگانی آن کشاکشیست که مردمان باهم دارند. برای تأمین آسایش باید آن را برداشت. در این باره گفتارهای فراوان نوشتیم. ولی بسیاری از خوانندگان معنی این سخنان را نفهمیده چنین پنداشتهاند که ما منکر ماشین میباشیم و میگوییم این اختراعات نباشد.
3) بسیاری از شرقیان باروپا و بدانشها و اختراعهای آن بیاندازه قیمت میگزارند ، و چون کسانی از ایشان میشنوند که ما میگوییم اروپاییان در زندگانی راه خطا میپویند و بآیین زیست ایشان و یا بقانونهاشان ایراد میگیریم در شگفت میشوند و ما دیدیم که چون برای نخستین بار باین سخنان پرداختیم نویسندگانی بهیاهو برخاستند و یک نور شرق نامی از اسپهان بسخنان خنک و بیادبانهای پرداخت. ولی راستی اینست که این جنبش دویست سالهی اروپا و پیشرفتی که در دانشها و افزارسازیها شده ارجمند و گرانبهاست. ولی این جنبش و پیشرفت بتنهایی نتیجهی درستی نتواند داد و باید با یک جنبش و پیشرفت دیگری (که ما بآن پرداختهایم) توأم گردد و به هر حال اروپا با آنهمه آراستگی و درخشندگیِ بیرونیش از درون بسیار ناتوانست و یک نمونه از ناتوانی آن همینست که اینهمه اختراعها کرده و از آن بجای سود زیان برمیدارد.
(پرچم روزانه شمارههای 135 ، 136 و 137)
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ در دهههای 1960 و 1970 جنبشی بنام «بازگشت به زمین» در آمریکا کمابیش همان اهداف را دنبال میکرد و کسان بیشتری به زندگی در دل طبیعت و تهیهی نیازمندیهای خود از زمین رو آوردند. همین امروز در آغاز قرن بیستویکم ، با جستجو در اینترنت دیده میشود که چنان آرزویی نه تنها از میان برنخاسته بلکه گزارشهایی هست که نشان میدهد کسانی که شهرها را رها کرده زندگی ساده در طبیعت را برگزیدهاند رو به فزونی هم دارند.
.
🔸 چرا زندگانی رو بسختی رفته؟.. (بخش 3 از 3)
کنون میآییم بر سر اختراعات اروپایی : در این دویست سال و صد سال هر اختراعی که شده مردم تنها نتیجهی آن را از نظر نبرد با طبیعت سنجیدهاند و از نبرد آدمیان با همدیگر غفلت داشتهاند. مثلاً ماشین کفشدوزی هنگامی که اختراع شده مردم از این نظر آن را ملاحظه کردهاند که روزانه صد جفت بیرون میدهد و زحمت کفش دوختن را ده بر یک آسان میگرداند ، و اینست از اختراع آن شادی نمودهاند. در حالی که همان ماشین کفشدوزی تأثیری هم در مبارزهی مردم با یکدیگر دارد. زیرا هنگامی که کفش با دست دوخته میشد در یک شهری ببزرگی تهران هزارها تن از راه کفشدوزی نان میخوردند و چنین نبود که یکی بتواند کار را از دست دیگران بگیرد. ولی اکنون یک سرمایهدار میتواند چند تا ماشین کفشدوزی بزرگی برپا کند و با دست ده تن کارگر آنها را بکار اندازد و روزانه چند هزار جفت کفش بیرون ریزد و یکتنه کفش تهران را اداره کرده دست دیگران را ببندد.
تنها این ماشین نیست. همهی ماشینها و اختراعها این حال را دارد که از یکسو کارها را آسان گردانیده و از یکسو نبرد را درمیان آدمیان سختتر ساخته. در واقع همان اتومبیل و راهآهن و ماشینهای بافندگی و ریسندگی و دوزندگی هر یکی افزار دیگری برای نبرد مردمان با همدیگر میباشد و پیداست که در کشاکش و نبرد هر قدر افزار بیشتر و کارگرتر باشد نبرد سختتر خواهد بود.
اینست حقایقی دربارهی اختراعات اروپایی. کنون ما را در اینجا چند رشته سخنانی هست :
1) چنانکه گفتیم بسیاری از اروپاییان سختی روزافزون زندگانی را نتیجهی پیشرفت دانشها و تمدن و اختراعات دانسته میگویند باید مردمان را بحال وحشیگری نخست برگردانید. (1) ما میگوییم : چنین کاری شدنی نیست و نیازی هم بآن نداریم. چنانکه گفتهایم اساسِ زحمت زندگانی ، کشاکش و نبرد مردم با همدیگر است که باید این را از میان برداشت. کسانی میگویند : از میان برداشتن آن ممکن نیست. ما میگوییم ممکنست و در این باره سخنان بسیاری راندهایم.
2) هنگامی که ما بگفتگو از اروپا و زندگانی برخاستیم در ایران باین اختراعات و افزارهای شگفت اروپایی بسیار مینازیدند و ستایشهای گزافهآمیز میکردند. ما در پاسخ آنها نوشتیم : اگر مقصود از زندگانی آسایش و خوشیست ، آسایش و خوشی با این افزارها تأمین نمیشود. سپس شرح دادیم که اساس زحمت زندگانی آن کشاکشیست که مردمان باهم دارند. برای تأمین آسایش باید آن را برداشت. در این باره گفتارهای فراوان نوشتیم. ولی بسیاری از خوانندگان معنی این سخنان را نفهمیده چنین پنداشتهاند که ما منکر ماشین میباشیم و میگوییم این اختراعات نباشد.
3) بسیاری از شرقیان باروپا و بدانشها و اختراعهای آن بیاندازه قیمت میگزارند ، و چون کسانی از ایشان میشنوند که ما میگوییم اروپاییان در زندگانی راه خطا میپویند و بآیین زیست ایشان و یا بقانونهاشان ایراد میگیریم در شگفت میشوند و ما دیدیم که چون برای نخستین بار باین سخنان پرداختیم نویسندگانی بهیاهو برخاستند و یک نور شرق نامی از اسپهان بسخنان خنک و بیادبانهای پرداخت. ولی راستی اینست که این جنبش دویست سالهی اروپا و پیشرفتی که در دانشها و افزارسازیها شده ارجمند و گرانبهاست. ولی این جنبش و پیشرفت بتنهایی نتیجهی درستی نتواند داد و باید با یک جنبش و پیشرفت دیگری (که ما بآن پرداختهایم) توأم گردد و به هر حال اروپا با آنهمه آراستگی و درخشندگیِ بیرونیش از درون بسیار ناتوانست و یک نمونه از ناتوانی آن همینست که اینهمه اختراعها کرده و از آن بجای سود زیان برمیدارد.
(پرچم روزانه شمارههای 135 ، 136 و 137)
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ در دهههای 1960 و 1970 جنبشی بنام «بازگشت به زمین» در آمریکا کمابیش همان اهداف را دنبال میکرد و کسان بیشتری به زندگی در دل طبیعت و تهیهی نیازمندیهای خود از زمین رو آوردند. همین امروز در آغاز قرن بیستویکم ، با جستجو در اینترنت دیده میشود که چنان آرزویی نه تنها از میان برنخاسته بلکه گزارشهایی هست که نشان میدهد کسانی که شهرها را رها کرده زندگی ساده در طبیعت را برگزیدهاند رو به فزونی هم دارند.
.