پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.28K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
✴️ ورجاوندبنیاد

(بزبان عادی)
(بخش سوم : درباره‌ی زندگانی اجتماعی)

🔸تکه‌ی 8
(بهر 1 از 1)

🔸هر کسی می‌تواند باندازه‌ی لیاقت و کوشش خود از زندگانی بهره‌مند گردد.🔸

در یک ملت هر کسی می‌تواند باندازه‌ی لیاقت و کوشش خود از زندگانی بهره‌مند گردد. باید بیشتر از آن را اجازه نداد. باید برای سرمایه اندازه تعیین کرد. زمین را بکشاورزان باندازه داد. ماشینها را تا می‌شود کوچک گردانید و ماشینهای بزرگ را جز به شرکتها اجازه نداد. مزدها را دادگرانه تعیین کرد. بدانشمندان و صنعتگران که چیزهای نادانسته پیدا می‌کنند و یا ابزارها و اختراعات سودمند می‌سازند پاداشهای مناسب داد.

🔸🔸🔸

در یک ملت همه‌ی مردم ، در هوش و چابکی و خرد و فهم و اندازه‌ی دانش و آگاهی ، و همچنین در اندازه‌ی کوشش و دلسوزی یکسان نیستند و از اینرو در برخورداری از خوشیهای زندگانی یکسان نمی‌توانند باشند.

در یک ملت هر کسی می‌تواند باندازه‌ی لیاقت و کوشش خود از خوشیهای زندگی و از دستاوردهای دیگران بهره‌مند گردد. ولی باید بیشتر از آن را اجازه نداد. باید تا می‌شود از بیشتر از آن جلوگیری کرد.

اگر بخواهیم این مطلب را خوب شرح دهیم باید بگوییم : آدمها چه در نیروهای جسمی و جانی و چه در نیروهای مغزی و روانی یکسان آفریده نشده‌اند. همچنین در دانشها و آگاهیها که خود بدست بیاورند در یک مرتبه نیستند و دانشهاشان نیز در سودمندی نمی‌تواند یکسان باشد. پس از همه‌ی اینها ، در اندازه‌ی کوششها تفاوت دارند و کسانی که دلسوزترند بیشتر کوشش می‌کنند.

روی‌همرفته باید گفت : مردم همه‌ در سود رسانیدن بزندگانی اجتماعی یکسان نیستند از اینرو در بهره‌مندی از خوشیهای زندگی یا بهتر بگویم : در یافتن پاداش کوششهای خود نیز نمی‌توانند یکسان باشند. بلکه هر کسی می‌تواند باندازه‌ی لیاقت خود (از روی نیروهای مغزی و جسمی و دانشها و آگاهیها) و باندازه‌ی کوشش و دلسوزی‌ای که بکار می‌برد ، از خوشیهای زندگانی و از دستاوردهای دیگران برخوردار گردد.

این یک قانون بسیار منصفانه است. این اندازه تفاوت نه تنها زیان ندارد بلکه سودمند هم هست. این معنایش بها دادن به استعدادها و کوششهای افراد و پاداش دادن بآنهاست. «یکسانی از هر جهت» نشدنی است و شایسته هم نیست.

در هر ملتی باید تا می‌شود این قانون را اجرا کرد و برای اینکه مقدمات آن آماده شود گذشته از جلوگیری از مفتخوریها و کارهای بیهوده که گفته‌ایم ، باید دو چیز در میان باشد :

اول اینکه کار و کسب آزاد و میدان برای کوشش و دلسوزی و نشان دادن لیاقت باز باشد. هر کسی می‌تواند هر کاری را که برای خود بهتر می‌شمارد و آن را بهتر انجام می‌دهد (غیر از کارهای بیهوده و زیانمند) انتخاب کند و سود و زیان آن بخودش باشد. اینکه کارها را دولت در دست گیرد و مردم را بکار واداشته به هر کدام مزدی بپردازد (که زمانی فکر می‌کردند) می‌تواند از دلسوزی کردن و لیاقت نشان دادن جلوگیری ‌کند.

از این گذشته ، این آزادی را از مردم بی‌سبب گرفتن است. آزادی را از مردم گرفتنست در جایی که نیازی بآن نیست.

گذشته از اینها ، در این حال دولت باید تشکیلاتی برای نظارت و رسیدگی بآن کارها برپا گرداند و به یک تشکیلات بزرگتر دیگری برای تقسیم محصولات بین مردم و رسانیدن آنها بخانواده‌ها نیازمند باشد. در حالی که در آزادی کار باین تشکیلات نیازی نیست ، و اینکه هر کسی خود کاری بگیرد و بازرگانانی برای خرید و فروش در میان باشند ، خودش کار تقسیم کالاها را نیز بانجام می‌رساند. اینست معنی آنچه می‌گویم : آزادی کار خود راهبری بسیار مؤثر در زندگانیست.

دوم از چیزهایی که مانع استعدادها بوده آن قانون را می‌تواند بهم بزند جلوگیری شود ، بدین ترتیب :

1) در بازرگانی برای سرمایه اندازه تعیین شود که کسی نتواند بیشتر از آن را بکار اندازد. زیرا سرمایه ابزار کار است و در جایی که آزاد باشد اختیار کارها بیش از همه در دست پول بوده استعدادها بیکاره خواهد گردید. کسانی که پول بسیار ‌دارند دست دیگران را خواهند بست.

2) زمین به کشاورزان باندازه داده شود. زیرا زمین نیز ابزار کار می‌باشد و در اینجا نیز کسانی خواهند توانست زمینهای بسیاری را بچنگ آورده دستهای دیگران را بسته و استعدادهای آنان را بیکاره کنند.

3) ماشینهای ریسندگی و بافندگی و دوزندگی و کشاورزی و مانند اینها را باید تا می‌شود کوچک گردانند که با سرمایه‌های کم نیز بتوان یکی را راه انداخت ، و بکار انداختن ماشینهای بزرگ را که نمی‌‌توان کوچک کرد جز به شرکتها که چند نفری باندازه‌ی سرمایه‌ی خود برپا کرده‌اند اجازه داده نشود. زیرا ماشین نیز ابزار کار است و زیادی یا بزرگی این نیز همان زیان را می‌تواند داشته باشد.
👇
4) کسانی که از پزشکان و هنرمندان و کارمندان اداره‌های حکومتی و یا شرکتهای خصوصی که مزد یا ماهانه می‌گیرند و (به علت معادله‌ی عرضه و تقاضا) ، بیش از اندازه‌ی متعارف می‌تواند باشد منصفانه اندازه تعیین گردد. [1]

5) به دانشمندان و صنعتگرانی که چیزهای نادانسته پیدا می‌کنند و به دانشها پیشرفت می‌دهند و یا ابزارهای سودمندی ساخته زندگانی را آسانتر می‌کنند ، گذشته از احترامی که گذاشته شود ، پاداشهای شایسته داده شود.

با این کارهاست که آن قانون منصفانه می‌تواند اجرا بشود و پستی و بلندیهای زندگانی بسیار کم شده می‌تواند باندازه‌ی متعادل برسد.


[1] : در کتاب «کار و پیشه و پول» در این باره شرح بیشتر داده شده که بجا دیدیم در زیر بیاوریم :
«کسانی که مزد می‌گیرند به اندازه‌ی ارزش کارشان مزد تعیین شود. مثلاً امروز در میان ما خیاط مزد خوب می‌گیرد و زندگانیش به خوبی تأمین می‌شود. برخی از پزشکان که شناخته شده‌اند مزد بیش از اندازه می‌گیرند که گذشته از آنکه با خوشیها زندگی می‌کنند پول‌اندوزی هم می‌کنند. از آن طرف هیزم‌شکن و چاه‌کن و خشت‌زن و مانند اینها مزدشان بسیار کمست. یک هیزم‌شکن که شش ساعت تبر می‌زند و کوفته می‌شود ، در این موقعِ گرانی بیش از صد ریال مزد نمی‌گیرد که تنها ناهار و شام او و خانواده‌اش را می‌تواند تأمین کند ، برای رخت و دیگر چیزها سختی باید بکشد.
«ما عادت کرده‌ایم که به کارهای هیزم‌شکنی و چاه‌کنی و خشت‌زنی و مانند اینها اهمیت کم بگذاریم و مزدهای کم بدهیم. خود آن کارگران نیز همین حال را می‌دارند. ولی از نقطه نظر حقایق ، به کارهای آنها در زندگانی نیاز هست و باید اهمیتی که سزاوار است بگذاریم و مزدهایی که شایسته است تعیین کنیم.
مثلاً امروز در تهران که یک خانواده‌ی متوسط روزانه چهارصد ریال خرج‌ دارد و با کمتر از آن نمی‌تواند زندگی کند و از طرف دیگر یک هیزم‌شکن در یک روز بیش از پانصد کیلو هیزم نمی‌تواند بشکند ، از اینرو ما باید حداقل به هر صد کیلویی هشتاد ریال مزد بدهیم (در حالی که امروز بیش از بیست ریال داده نمی‌شود). دیگر کارها نیز همین طور است».
.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔸 این بایای آدمیگری شماست.


🖌 احمد کسروی
🔶 کتاب «امروز چاره چیست؟» (احمد کسروی)

🔸 5ـ باید بانجمنهای استانی و شهرستانی ارج بیشتر گزارده شود : (تکه‌ی 4)


موضوع دوم اینست که در این هنگام که در استانها و شهرستانها انتخابات برای انجمنها آغاز می‌یابد ، باید حقایقی بمردم فهمانیده شود. انبوه مردم کورند و کرند و چیزی از مشروطه و شرایط زندگانی دمکراسی نفهمیده‌اند. آنها نمی‌دانند انجمن ایالتی یا ولایتی برای چیست؟.. چه نتیجه از آن بدست خواهد آمد. این بگردن مردان بافهم و نیکخواهست که پا پیش گزارند و نشستها برپا کنند و بسخنرانیها برخیزند و بمردم بفهمانند که این انجمنها برای آنست که کسانی از سوی شما وکیل باشند و مصالح شما را حفظ کنند و بآبادی خاکتان کوشند. بآنها بفهمانند که در چنین هنگامی این پیشامد وسیله برای آزمایش شایستگی شماست که اگر ندانید چه کنید و چه کسانی را برگزینید ، ناشایستگی نشان داده‌اید و باید از شما نومید گردید.

راستی هم اگر بنا باشد در انتخاب نمایندگان برای این انجمنها ، آن رفتاری پیش آید که در انتخاب نمایندگان برای مجلس شورا بوده ، و کسانی این را فرصتی شناسند که وکیل انجمن گردیده درپی استفاده‌های مادی باشند و یا آرزوشان اعمال نفوذ در اداره‌ها باشد ، و وکیل گردیده با اختلاس‌کنندگان و رشوه‌گیران شرکتی برپا گردانند و از این راه گرفتاریهای دیگری برای دولت و کشور پیدا شود و بجای سود زیان رخ دهد ، در آن حال بدیهیست که زبان نیکخواهان کوتاه خواهد شد و این فرصتی که برای پیشرفت در راه زندگانی دمکراسی پدید آمده از دست خواهد رفت.

اینست معنی آنچه می‌گویم : باید بموضوع انجمنها اهمیت بیشتر داد. آن دسته‌ی نیکخواهان و غیرتمندان که امروز در این زمانِ گرفتاری کشور باید احساسات و جدیت از خود نمایند ، باید از این موضوع غفلت نکنند و در هر شهری که هستند بهمدستی با یکدیگر بکوششهایی پردازند.


.
🔶 حقایق زندگی (احمد کسروی)

🔸 38ـ خرده‌گیری و پاسخ آن (تکه‌ی سه از چهار)


از تاریخ درگذریم : من می‌خواهم از شما که هم از ملایانید و هم در مشروطه پا درمیان داشته‌اید پرسشهایی کنم و من خواهشمندم از پاسخ خودداری ننمایید.

ملایان می‌گویند : حکومت حق ماست و مردم باید پیروی از ما کنند فرمان از ما برند. می‌گویند باید بجای مالیات ، زکات و مال امام بما پردازند. من از شما می‌پرسم :

1) آیا این سخن را می‌توان پذیرفت؟!.. امروز که حکومت یکتنه (فردی) بیکبار از میان رفته و در سراسر جهان حکومت دمکراسی برپاست آیا می‌توان پذیرفت که کسانی بگویند حکومت حق ماست؟!.. از آنسوی سرمایه‌ی ملایان چیست؟!.. آیا جز آنست که زبان عربی یاد می‌گیرند و فقه و اصول می‌خوانند؟!.. آیا با این سرمایه کسی سزاوار فرمانروایی بدیگران می‌گردد؟!.. گرفتم که ایرانیان این سخن را پذیرفتند و حکومت را بدست ملایان سپردند آیا جهانیان با چه دیده در اینان خواهند نگریست؟!..

2) چنین انگارید که این دعوا از ملایان پذیرفته شده و ایرانیان می‌خواهند در زیر فرمانروایی یک مجتهدی زندگی کنند ، امروز که دست‌کم سه‌هزار تنها مجتهد هست آیا کدام یکی از آنان فرمانروا برگزیده خواهد شد؟!.. اگر مقصود آنست که چنانکه اکنون هست همگیشان فرمان رانند آن مایه‌ی هرج و مرج خواهد بود ، اگر می‌خواهند یک تنی را از میان خود برگزینند بسیار خوب همین کار را بکنند تا بدانیم که خواهند توانست. این بیگمان است که هیچ‌ کس از آنان گردن بدیگری نخواهد گزاشت و هر یکی جز خود دیگری را شایسته‌ی فرمانروایی و سررشته‌داری نخواهد دانست. چنانکه همین اکنون رفتارشان همانست. از بس پاکدل و «روحانی»اند هر یکی جز خود را نمی‌شناسد.

3) گرفتم که پاکدلی نمودند و یکی را از میان خود (مثلاً حاجی‌میرزاحسین نایینی را) برگزیدند و مردم نیز پذیرفتند و شاه ایران نیز بنام عقیده‌ی مذهبی (که می‌شنویم علاقه‌ی بسیار دارد) از جایگاه خود چشم پوشید و آقا را از نجف بایران خواستند و با هلهله و شادی بتهران آوردند و کاخ پادشاهی را برایش تهی ساختند آیا کشور را چگونه راه خواهد برد؟!.. نه آنست که باید وزارت جنگ و دیگر وزارتخانه‌ها و اداره‌ها را بهم زند و از مالیات چشم‌پوشی کند و همه‌ی قوانین را کنار گزارد و بجای آنها از طلبه‌ها «جند شرعی» بیاراید ، و برای رفع اختلافات ، قضاتی از فقیهان برگمارد ، بجای پاسبان و کارکنان شهربانی عدولی را برای امر بمعروف و نهی از منکر و اجرای حدود وادارد؟!.. نه آنست که باید از گاو و گوسفند و شتر زکات بطلبد؟!.. نیک اندیشید که تا چه ‌اندازه خنک و بیمعنی است! این سخنان برای پیِس[=نمایشنامه] و صحنه‌ی تئاتر خوبست نه آنکه کسانی عنوان کنند و بدستاویز آنها یک توده‌ی بیست‌ملیونی را بخاک سیاه نشانند!

کسانی که می‌گویند : این دولت غاصب است و حکومت حق علماست باین پرسشها پاسخ دهند. پاسخ دهند تا بدانیم چه می‌گویند؟! پاسخ دهند که اگر پذیرفتنی است بپذیریم.

من می‌خواهم این دوتیرگی از میان برخیزد. اگر ملایان می‌توانند حکومت را راه برند بیایند رشته‌ی کارها را بدست گیرند (1) و مردم نیز گردن گزارند. اگر نمی‌توانند دست از آن سخن بردارند و بیش از این مایه‌ی بدبختی یک توده نباشند.

آن کسانی که در منبر یا در پایین می‌گویند : مالیات دادن بدولت گناه است ، سرباز دادن گناه است ، کسی که در جنگهای دولتی کشته شود مرتد از جهان رفته ، می‌گویند : اگر کسی مال دولت را بدزدد تقاص کرده گناهی بَرو نیست ـ بهتر است بما پاسخ دهند که آیا دولتی باشد یا نباشد؟!.. اگر می‌گویند نباشد پس کشور را که اداره کند؟!.. بمردم که ایمنی دهد؟!.. دست بیدادگران و تاراجگران را که برتابد؟!.. اگر می‌گویند دولت باشد پس چگونه مردم را از دادن مالیات و پذیرفتن سربازی بازمی‌دارند؟!.. خواستارم باینها پاسخ دهید.

بسیار شگفت است که اگر ملایی دزد بخانه‌اش بیاید یکسره بکلانتری می‌شتابد و با پرخاش و تندی دادخواهی می‌کند. ولی از آنسوی می‌گوید : کار اینها خلاف شرعست ، پولی که می‌گیرند حرامست ، اینها روز قیامت بدوزخ خواهند رفت. آن پاسبانی که شب تا سحر بیداری می‌کشد و در سایه‌ی بیداری او مردم آسوده می‌خوابند ملا می‌گوید بدوزخ خواهد رفت. من نمی‌دانم باین تناقض‌گویی و تناقض‌کاری چه بگویم و چه نام دهم. خواهشمندم شما آقای «الداعی عبدالله» مرا از این تحیّر بیرون آورید.


👇
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ خوانندگان پروا کنند که کسانی آگاهانه یا ناآگاهانه (خدا میداند) این سخن را تحریف کرده از زبان کسروی دروغی بدینسان ساخته‌اند : «ایرانیان یک حکومت به ملایان بدهکارند». زبان دروغسازان بریده باد!
آیا در گفتارهای کسروی هیچ دیده‌اید او بخواهد مردم سر به تاریک‌اندیشیها فرود آورند؟! یا بجای پیروی از خرد ، ایشان را به پیروی از کیشهای سراسر بیخردی بخواند؟! گویا این دغلکاران می‌پنداشته‌اند کتاب داوری (شیعیگری) و دهها گفتاری که کسروی در زمینه‌ی کیشها و ملایان نوشته به دست مردم نخواهد رسید و دغلکاری و دروغگویی ایشان آشکار نخواهد گردید.
افسوسمندانه اینترنت و فضای مجازی میدان پهناوری برای دروغسازان و دغلکاران گردیده. از آنسو ، ایرانیان «درسخوانده» هنوز تا این اندازه خردمند نگردیده‌اند که به راست و ناراست سخنان پروا کنند و پیام‌رسانِ دروغها و دغلها نگردند. تنها این یک دروغ نیست. دروغهای دیگر نیز ساخته‌اند. شما می‌بینید ما هیچ سخنی را ازو بی‌آنکه جایش بنویسیم نمی‌آوریم تا خوانندگان خو گیرند بسخن بی‌منبع پروا نکنند. گذشته از آنکه پیمانها ، پرچمها و دیگر نوشته‌های آن یگانه مرد را نیز گرد آورده و در کانال تلگرامی «پاکدینی» در دسترس همگان گزاشته‌ایم که بتوانند سرچشمه‌ی هر سخنی را جسته پیدا کنند.


.
(پرچم روزانه شماره‌ی 221)
(پرچم روزانه شماره‌‌ی 221)
✴️ ورجاوندبنیاد

(بزبان عادی)
(بخش سوم : درباره‌ی زندگانی اجتماعی)

🔸تکه‌ی 9
(بهر 1 از 1)

🔸تربیتْ یاد گرفتن حقایق است.🔸

هر پسری یا دختری چون وقتش رسید باید به او خواندن و نوشتن و مقداری از دانشها را یاد بدهند. سپس باید حقایق زندگی را بیاموزند و روانش را نیرومند و خصلتهایش را نیکو گردانند و وظایفش را باو یاد دهند. تربیتی که لازمست اینهاست.
باید در هر شهر و شهرچه و ده آموزشگاهها باندازه‌ی نیاز تأسیس کنند. یکی از وظایف حکومت اینست.

🔸🔸🔸

هر پسر یا دختری وقتی که به سن شش هفت سالگی رسید باید او را بدبستان بفرستند و خواندن و نوشتن بیاموزند. مقداری از دانشها بیاموزند که او را از ناآگاهی و بیخبری درآورد و به جهان و مردمان بصیرت یابد. [1] باین اندازه از سواد هر کسی از مرد و زن نیازمند است.

این وظیفه‌ی هر پدری است که فرزندان خود را بدبستان بفرستد یا برای او آموزگار بگیرد تا دارای چنین سوادی بشود. بچه‌های یتیم را باید نیکوکاران بفرزندی بردارند و باسواد کنند و یا حکومت این کار را بکند.

سپس که دختر یا پسر ده و چند ساله شد باید او را بآموزشگاه بالاتری (که می‌توان آن را «دینکده» نامید یا هر نام بهتر دیگری گزاشت) بفرستند تا حقایق زندگی را باو یاد دهند و روانش را نیرومند و خصلتهایش را نیکو کنند.

همان طور که گفته‌ایم (2) آدمی دارای دو گوهر (یا سرشت) است : یکی گوهر جان با خودخواهی و هوس و طمع و حسد و خشم و کینه و خودنمایی و چاپلوسی و ستمگری و دیگر خصلتهای پست حیوانی. دیگری گوهر روان با فهم و خرد و اندیشه و نیکخواهی و دلسوزی بدیگران و حقیقت‌پرستی و انصاف و مانند اینها که خصلتهای انسانی است.

این نیز گفته‌ایم که این دو گوهر همیشه در کشاکش هستند و چون یکی نیرومند گردید دیگری از نیرو افتاده کمزور می‌شود.

حالا گفتگو سر اینست که نیرومندی روان و خرد ، و همچنین نیکی خصلتها و عادتها ، بیش از همه از رهگذر دانستن حقایق زندگی انجام‌پذیر است. باید به نورسان یک دوره درس حقایق داده شود. باید جهان را نیک بشناسند ، از هستی آفریدگار بگویند ، گوهر انسانی را شرح بدهند ، خرد و نقش آن را بفهمانند ، از خیالبافی و زیانهای بسیار آن آگاهشان کنند ، بی‌نیاز بودن آدمی را از مبارزه با همدیگر توضیح دهند ، زیانهای بلای «مبارزه» را روشن کنند. معنی راست ملت و زندگانی اجتماعی را یاد بدهند. رفتاری که ملتها باید با هم داشته باشند را بشناسانند ، زیانهای جنگ را به پیش چشمهاشان بیاورند ، وظیفه‌ی مقدسی که آدمها درباره‌ی آباد کردن زمین و مبارزه با بیماریها و بدیها بگردن دارند بیاموزند ، از معنی حکومت و خدمت بمیهن بگویند ، معنیهای کار و حرفه و پول و بازرگانی و مانند اینها را شرح بدهند ، قدر و اهمیت کشاورزی را بشناسانند ، کارهای ثواب را یاد داده گناهان را بشمارند ، از زیانهای بسیار طمعکاری و پول جمع کردن آگاهشان گردانند ، نقش دانشها و نتایج آنها را روشن کنند ، از زناشویی و واجب بودن آن گفتگو کنند. از این قبیل بسیار است که باید همه را بیاموزند.

نیز برخی از قانونهای عمومی را بآنان درس بدهند ، معنی قانون و اینکه نظم و ایمنی کشور و آسایش خانواده‌ها در اجرای آنهاست یاد بدهند.

نیز از سلامتی و دستورهای آن درس بدهند. بدختران از چگونگی خانه‌داری و بچه‌پروری آموزش بدهند.

نیز وظایفی را که هر کسی چه درباره‌ی جهان و آفریدگار آن و چه درباره‌ی کشور و ملت و چه درباره‌ی خانواده و خویشان و همسایگان و از کار افتادگان دارند آموزش بدهند. رفتاری را که لازمست زنان با مردان و مردان با زنان ، بزرگترها با کوچکترها و کوچکترها با بزرگترها داشته باشند بیاموزند. از خصلتها و عادتهای نیک و سودهای آنها و از خصلتها و عادتهای پست و زیانهای آنها گفتگو کنند.

تربیتی که نورسان لازم دارند اینهاست. تربیتِ حقیقی ، آموختنِ حقایق و نیرومند گردانیدن روانها و خردهاست.

از چیزهای دانستنی یکی اینست که در بیشتر آدمها گوهر جانی نیرومندتر است و یک نفر چون بحال خود رها شود این گوهر مسلط است و روان و خرد را ذلیل و بیکاره می‌کند. از اینرو باید پرورش یابد و این پرورش روان است که تربیت (یا فرهنگ) نامیده می‌شود.

از دیگر چیزهای دانستنی یکی هم اینست که بدآموزی و خیالبافیهای بیپای این و آن مخصوصاً که درهم و مخلوط شوند سبب بیکارگی روانها و خردها است ، و از اینرو باید بهیچ عنوانی (حتا اگر بعنوان تاریخ باشد) به نورسان درس داده نشود مگر با شرح دادن بی‌پایی و زیانمندیشان.

باید در هر شهر و شهرچه و ده آموزشگاهها ـ چه دبستان برای سواد یاد دادن و چه دینکده برای آموزش حقایق ـ باندازه‌ی نیاز مردم تأسیس یابد. یکی از وظایف حکومت این است.

[1] : دوره‌ی دبستان در چنین وضعی ممکنست هفت سال یا بیشتر باشد.
(2) : بخش یکم ، شماره‌ی 6
.
🔶 کتاب «امروز چاره چیست؟» (احمد کسروی)

🔸 6ـ باید یک جمعیت ایرانخواه پدید آید : (تکه‌ی 1)


اکنون می‌آییم به بخش مهمتر موضوع ، آری بخش مهمتر. امروز برای نجات ایران یک جمعیت می‌خواهد ، یک جمعیت ایرانخواه بیطرف ، یک جمعیت ریشه‌دار آبرومند.

می‌دانم کسانی از خوانندگان باینجا که رسیدند رنجیدگی نشان خواهند داد و چنین خواهند گفت : «این هم می‌خواهد برای خود حزب درست کند ، این هم می‌خواهد لیدر شود».

نه آقا : من نمی‌خواهم برای خودم حزب درست کنم ، نمی‌خواهم لیدر شوم. مرا نیازی باین کارها نیست. من می‌خواهم بنام هم‌میهنی بشما راهی نمایم. شما گفته‌های مرا بشنوید و بیندیشید و ببینید بسودتانست یا نه... خدا بشما خرد داده ، فهم داده که هرچه شنیدید و دیدید بیندیشید و نیک و بدش بشناسید.

گفتم باید جمعیتی تشکیل شود. گوش دهید تا دلیلهایش را بگویم :

نخست در مشروطه راهبردن کشور بگردن مردمست. مردم مکلفند که کشور را اداره کنند. آن روزی که ما در ایران شوریدیم و بیرق مشروطه‌خواهی افراشتیم ، معنای آن شورش این بود که بمحمدعلی‌میرزا و امیر بهادر و دیگران می‌گفتیم : شما بروید ، ما خودمان این کشور را راه خواهیم برد. معنی مشروطه همینست.

اکنون ما یا باید از مشروطه دست بکشیم و این قانونها را کنار گزاریم و یک نفر ماننده‌ی ناصرالدین‌شاه را بیاوریم و بگوییم بنشین و با استبداد این کشور را اداره کن و هرچه دلت خواست آن را بکار بند ، و یا خودمان مکلف باشیم که کارها را اداره کنیم.

بدیهیست که این دومی را خواهیم کرد و اکنون سخن در آنست که یک توده کشور را چطور اداره می‌کنند؟..

بدیهیست که همه‌ی مردم آن استعداد را ندارند که در کارهای سیاسی و اجتماعی دخالت کنند و اظهار عقیده نمایند. این بگردن یک دسته از هوشمندان و غیرتمندانست که پا پیش گزارند و باهم اندیشه یکی کنند و کشور را راه برند.

تا در یک توده همه‌ی مردم دارای رشد سیاسی نشده‌اند ، باید جمعیتی باشد و آنها را اداره کند ، و این ناچاریست.

دوم امروز که این گرفتاری برای ایران پیش آمده و دو دسته از هم‌میهنان ما باهم بلجاجت افتاده کار را باینجا رسانیده‌اند که بیم جنگ و خونریزی می‌رود ، به یک جمعیتی نیاز هست که درمیانه فاصله باشند و تا توانند از لجاجت جلو گیرند.

آنگاه اگر خدا نکرده جنگی از داخل یا از خارج پیش آید ، آن جمعیت است که می‌تواند در برابر پیشامد ایستادگی نشان دهد و از آشفتگیها (تا آنجا که تواند بود) جلو گیرد.

امروز در این کشاکش و گرفتاری از مردم پراکنده بیش از این ساخته نیست که هر زمان به یک سو می‌گرایند و فهمیده و نافهمیده عقیده‌ای یا احساساتی نشان می‌دهند. فردا هم اگر جنگی برخاست جز آن ساخته نخواهد بود که بناله و زاری پردازند.


.
«امروز چاره چیست؟»
🔶 حقایق زندگی (احمد کسروی)

🔸 38ـ خرده‌گیری و پاسخ آن (تکه‌ی چهار از چهار)


امروز توده‌ها باهم در نبرد بسیار سختی هستند و زندگانی رُویه‌ی جنگ و کشتار بخود گرفته ... اینست در همه‌ی کشورها مردم ، چه زن و چه مرد ، چه پیر و چه جوان بدولت خود پشتیبانی می‌نمایند و جان و دارایی در راه آن دریغ نمی‌گویند.

ببینید دخترهای روسی رخت سربازی پوشیده همدوش شوهران و برادران خود برای جانفشانی در راه مقاصد دولت آماده گردیده‌اند. در خیابانهای تهران و قزوین و تبریز چشم باز کرده این دختران جانباز را تماشا کنید. این نمونه‌ای از دلسوزی و علاقه‌مندی توده‌های دیگر بکشور و دولت خودشان می‌باشد.

در چنین هنگام جهان ، ملایان در ایران بالای منبر می‌روند و داد می‌زنند : مردم بدولت مالیات نپردازید ، بسربازی نروید ، اگر در جنگ دولتی کشته شوید مرتد هستید ، اگر پول دولت را بدزدید با اجازه‌ی علما تقاص کرده‌اید. پس از سالیان دراز که زنان ایران از توبره‌ی سیاه (1) بیرون آمده‌اند و می‌توانند در این روزهای سخت شریک درد و گرفتاری مردان خود باشند ، آخوندها می‌کوشند که دوباره آنان را بدرون توبره بیندازند.

اینها درخور خاموشی نیست. باید باینها چاره کرد. این سخنان زهر است که بخورد توده داده می‌شود. باید موضوع یکرویه[=قطعی] گردد. اگر سخنان ملایان راستست و دلیلی برای گفته‌های خود دارند باید حکومت بدست آنان سپرده شود که اداره کنند ، و اگر راست نیست و دلیلی ندارد ، و یا نمی‌توانند حکومت را اداره کنند باید هرچه زودتر جلو آنان گرفته شود.

اینجا جای تسامح نیست. اینجا پای زندگانی بیست‌ملیون مردم درمیانست. برای آنکه دانسته شود آن گفته‌های ملایان چه نتیجه‌های زشتی را درپی دارد داستانهایی یاد می‌کنم :

دو سال پیش من به تبریز رفته بودم آقای احمد کاوه‌ که آن روز رییس مالیات بر درآمد تبریز بود و امروز رییس دارایی اقتصادی آنجا می‌باشد و تبریزیان و اسپهانیان و دیگران از اندازه‌ی پاکدلی و راستگویی او آگاهند با یک شگفتی این داستان [را] بازگفت : یکی از بازرگانان توانگر تبریز بایستی سی ‌و چند هزار ریال مالیات بر درآمد پردازد و چون نمی‌پرداخت گفتم فشار آورند و سخت گیرند و شبانه دیدم همان توانگر بخانه‌ی من آمد و پول از کیف خود درآورد و بجلو من گزاشت و گفت : «این سی‌ و چند هزار ریال است که می‌خواهید. من نادار نیستم. این پول را بخودت می‌دهم بدولت نمی‌دهم. مذهبم مرا نهی کرده» این را گفت و برخاست و من درماندم که باو چه بگویم و فردا دستور دادم رسید برایش فرستادند.

نیک اندیشید که بدآموزیها چه نتیجه‌ای را داده. مرد تیره‌درون می‌خواهد رشوه بدهد ولی مالیات نپردازد و می‌گوید : «مذهبم مرا نهی کرده» شما از اینجا پی برید که چرا در ایران همیشه بخشی از مالیات لاوصول می‌ماند.

یک سیدی از تبریز بتهران آمده چون پسرش از کارکنان وزارت دارایی است بنام آنکه نان او از پول دولت و خود حرامست بخانه‌ی او نرفته و چون خود نیز پیر است و تاکنون عادت بکار و پیشه نداشته ناچار از این و از آن پول می‌طلبد و زندگی بسر می‌برد. مرد نادان گدایی و آبروریزی را بخوردن نان یک کارکن دولتی ترجیح می‌دهد.

از این داستانها صدها و هزارها توان نوشت و زیانش نیز بیشتر از آنست که من در اینجا توانم یاد کرد.

یکی از بزرگترین علل بدبختی ایرانیان همینست. اینکه پس از سی‌وهفت سال که از تاریخ جنبش مشروطه می‌گذرد ، هنوز یکی از هزار تن معنی درست مشروطه را نمی‌داند ، اینکه انبوه مردم بکشور و توده علاقمندی ندارند ، اینکه امروز این بدبختی بکشور رو داده که در سالی که از آسمان باریده و از زمین روییده مردم گرسنگی می‌کشند و در هنگامی که تازه خرمنها برداشته شده در جلو نانواییها ازدحام می‌شود علت بزرگ آن همینست. یک مردمی که پشتیبانی از دولت نمی‌نمایند بلکه خود را مؤظف از کارشکنی می‌دانند خواری و زبونی به پیشانی آنان نوشته شده و بیگمان در این جنگ و کشاکش لگدمال و نابود خواهند گردید.

اینست دوباره می‌نویسم : باید باین چاره کرد. دوباره می‌نویسم : شما یا خود ملایان به پرسشهای من پاسخ دهید. پاسخ دهید که ببینم اگر حکومت حق شماست ما نیز بیاوری کوشیم و این دستگاه را برانداخته سررشته‌ی کارها را بدست شما دهیم. اگر حق با شما نیست و یا نمی‌توانید آن نیز دانسته گردد و راه روشن باشد. به هر حال چشم براه پاسخ خواهم بود.

(پرچم روزانه شماره‌های 219 تا 222)


پابرگی :
1ـ توبره‌ی سیاه یا کفن سیاه ، نامی که به چادر داده‌اند.


(یادداشت کوشاد را فرداشب می‌آوریم.)
.
✴️ ورجاوندبنیاد

(بزبان عادی)
(بخش سوم : درباره‌ی زندگانی اجتماعی)

🔸تکه‌ی 10
(بهر 1 از 1)

🔸دانشها و صنایع مایه‌ی پیشرفت جهان می‌باشد.🔸

دانشها و صنایع مایه‌ی پیشرفت جهان است. باید در هر شهری دانشکده‌ها برپا و درهای آن بروی خواستاران باز باشد.
باید در هر ملتی کسانی که توانایی دارند پاکدلانه به دانشها بپردازند ، و تا می‌توانند پیش بروند و این را کاری ثواب بشناسند.
باید از دانشها و تکنولوژی بهره گرفته برای آبادی جهان و آسایش مردمان جهان کوشش کرد. این مایه‌ی ننگ است که بکوشند از دانشها و صنایع برای کشتار و ویرانی استفاده کنند. مایه‌ی ننگ است که وسایل آسیب‌زا و نابودکننده ‌سازند.

🔸🔸🔸

دانشها و تکنولوژی مایه‌ی پیشرفت جهان است. آدمیان از رهگذر اینها از جهان بهتر آگاه می‌گردند ، اسرار پنهان بسیاری را بدست می‌آورند ، از زمین و آب و هوا و آفتاب که منابع و سرچشمه‌های زندگانیست بهتر استفاده می‌کنند ، و بیشتر می‌توانند به آبادی زمین که وظیفه‌ی مقدس ایشانست کوشش کنند و می‌توانند برای زندگانی لوازم و اثاث و ابزارهای سودمند بسیار بسازند.

دانشها از یک طرف به قدر آدمها اضافه می‌کنند و مرتبه‌ی او را در میان دیگر موجودات بالاتر می‌برند و از طرف دیگر طبیعت را در زیردست او رامتر می‌گردانند و به تسلط و موفقیت او اضافه می‌کنند.

شاید کسانی ندانند ما دانش یا تکنولوژی چه چیز را می‌گوییم. برای همین معنی آن را در اینجا روشن می‌گردانیم : باید دانست دانش حقایقیست که از راه جستجو یا آزمایش یا مانند آنها بدست می‌آید و مسلم می‌گردد. هرچه از دانشمندان شنیده شود دانش نیست. بسیاری از دانشمندان بسخنان بی‌اساسی ـ از گفتگو با مردگان و تعبیر خواب و خیالبافیهایی بعنوان فلسفه یا مانند اینها ـ پرداخته‌اند که هیچ ارزشی ندارد. تکنولوژی نیز دانشهایی است که در صنعت بکار رود یا صنعتی است که با دانشها تطبیق دارد.

باید در هر شهری دانشکده‌ها و پلی‌تکنیکها برای همه‌ی رشته‌های دانش و تکنولوژی برپا و درهای آنها بروی خواستاران باز باشد. این یکی از وظایف حکومت است.

اینها برای کسانی خواهد بود که همه‌ی روز خود را با درس گذرانند و درپی کسب دانش و فنون برای یک حرفه‌ای باشند. ممکنست کسانی باشند که بکاری یا حرفه‌ای پرداخته‌اند ولی می‌خواهند از دانشها نیز بیش از آنچه در دبستانها یاد گرفته‌اند بهره‌مند شوند. برای اینان دانشکده‌هایی مخصوص می‌توان تأسیس کرد که روزانه چند ساعتی در آن درس بخوانند و شاید از میان ایشان دانشمندان ارجمند بیرون آیند. باید از هر راهی که وجود دارد و می‌توانیم ، به رواج دانشها و تکنولوژی کوشش کنیم.

یکی از کارهای سودمندی که باید باشد اینست که کتابهایی در زمینه‌ی دانشها با زبانهای آسان بنویسند و چاپ کنند و در دسترس همه بگذارند.

باید در هر ملتی کسانی که می‌توانند ، پاکدلانه به دانشها مشغول شوند ، همانطور که در میان ملتهای پیشرفته‌ی اروپا و آمریکا هست ، هر کدام به یکی از رشته‌های دانشها پرداخته اندیشه و آزمایش و جستجو را دنبال کنند و تا می‌توانند پیش بروند و آنها را پیشرفت دهند ، و این را که کوشش در راه پیشرفت جهان است کاری ثواب ـ کاری که مایه‌ی رضایت خدا خواهد بود ـ بشناسند.

باید دانشها دوشادوش دین راهنمای جهانیان باشند. دانشها از راه خود تا به هر کجا که می‌روند باید تبعیت کرد. به هر نتیجه‌ای که می‌رسند باید قبول کرد. این نادانی است که کسانی چیزهایی را چون تازه می‌شنوند قبول نکنند. نادانیست که در برابر دلیلها بایستند. چنین رفتاری به هر بهانه‌ای که باشد جایز نیست.

باید از دانشها و تکنولوژی بهره برده بآبادی جهان و آسایش جهانیان کوشش کرد. باید درپی این بود که رازهای نادانسته هرچه بیشتر کشف شود ، تسلط آدمها به طبیعت و استفاده‌شان از نیروهای شناخته و ناشناخته‌ی آن افزایش یابد. ابزارهایی که انجام کارها را آسانتر می‌کند بیشتر ساخته شود ، کشاورزی هرچه بهتر باشد. مبارزه با بیماریها هرچه موفقیت‌آمیزتر انجام شود ، و تا ممکنست از زحمت و آسیب آنها کم شود. ملتها بهمدیگر هرچه نزدیکتر شوند ، همکاریشان مستحکم‌تر و بهره‌مندیشان از آسایش و سعادت بیشتر باشد.

این ننگ و بدبختیست که از دانشها و تکنولوژی بهره برده برای کشتار مردمان و ویران کردن شهرها کوشش کنند. مایه‌ی ننگ و بدبختی است که بیش از همه ابزارهای آسیب‌زا و نابودکننده ـ از تانک و بمب‌انداز و موشک و گازهای کشنده و توپهای دورزن و مانند اینها ـ بسازند. این کار قدر دانشها را ندانستن است. این کار معنی زندگانی را نشناختن است.
.
🔶 کتاب «امروز چاره چیست؟» (احمد کسروی)

🔸 6ـ باید یک جمعیت ایرانخواه پدید آید : (تکه‌ی 2)


سوم چنانکه گفتیم در این کشور به یک رشته اصلاحات مهمی نیاز هست. اصلاحات چگونه می‌شود؟.. آیا تنها با آرزو و یا گله و ناله اصلاحات انجام می‌گیرد؟..

برای اصلاحات اولاً نقشه لازمست که چه کنند و چگونه کنند. ثانیاً جمعیتی لازمست که بآن اصلاحات علاقه‌مند باشند و پشتیبانی نمایند و موانع را از جلو بردارند.

در ایران هر کار را از دولت می‌خواهند. همه کس طالب اصلاحاتست. ولی تصور می‌کنند باید آنها را هم دولت بانجام رساند. این هم نتیجه‌ی آنست که در این چهل سال در این کشور کسانی نبوده‌اند که بمردم معنی مشروطه و توده و دولت را بفهمانند. اینها تصور می‌کنند دولت به هر کاری تواناست و اصلاحات هم در اختیار اوست.

دولت چیست؟.. دولت چند نفر وزیریست که می‌آیند و در پشت میزها می‌نشینند و فرمانها می‌دهند.. اولاً این وزیران چون تکیه‌گاهی نمی‌دارند همیشه متزلزلند و بیش از چند ماه نمی‌مانند. ثانیاً اگر بخواهند اصلاحات کنند ناچار دسته‌هایی را از خود رنجیده خواهند گردانید و یک جمعیتی که پشتیبانی بآنها نماید نیست. اینست توانا باصلاحات نیستند.

اینها جهتهاییست که ثابت می‌کند باید جمعیتی یا باصطلاح دیگران حزبی پدید آید. ولی متأسفانه در ایران معنی حزب نیز دانسته نشده. این خود داستانیست که در این کشور حزب را به چه معنی می‌شناسند و چگونه حزب می‌سازند.

حزب در ایران برای مقاصد اشخاص است ، برای آنست که پارتی درست کنند و در اداره از ترفیعات و اضافه حقوق بهره‌مند باشند و از انفصال و انتظار خدمت ایمن گردند. عالیترین مقصد آنست که بنمایندگی مجلس رسند یا وزارت یابند. این معناییست که از حزب فهمیده‌اند.

اما تشکیل حزب ، مقدمات آن نوشتن یک مرامنامه ، انتخاب یک نام ، نویساندن یک تابلو ، گرفتن یک کانون است ، و اگر هم گامی بالاتر گزاردند تهیه‌ی امتیاز یک روزنامه‌است که ارگان جمعیت باشد.

چند تن می‌نشینند و مرامنامه می‌نویسند. چند جمله‌ی جالب توجهی را پیدا می‌کنند : حفظ استقلال ایران ، تأمین وحدت ملی ، اجرای قانون تعلیمات عمومی ، مبارزه با خرافات ، حفظ شعائر دینی ...

این مرامنامه بگفته‌ی ملا نصاب «وزن شعر» است. باید باشد ، وگرنه هیچ نتیجه و فایده‌ای از آن در تصور نیست. آن جمله‌ها که نوشته می‌شود نه راستی را علاقه ‌بآنها دارند ، و نه کوششی درباره‌ی آن خواهد رفت. افراد بماند ، اگر از همان بنیادگزاران بپرسید مثلاً وحدت ملی چیست؟.. از چه راه می‌خواهید آن را تأمین کنید؟.. چه کوششهایی در آن باره خواهید کرد؟.. از این پرسشها در شگفت خواهند بود. زیرا که چنین مقصودی هرگز درمیان نبوده.

این مقدمات فراهم می‌شود و حزب بنیاد می‌یابد. از فردا هر یکی از بنیادگزاران باید چند تن از خویشان و آشنایان و زیردستان خود را با نویدهایی ـ از قبیل اینکه در ترفیعات عقب نخواهی ماند ، از اضافه‌حقوق بی‌بهره نخواهی بود ، فلان مدیر کل در این جمعیت است ، فلان وکیل مجلس یکی از مؤسسان است ـ بعضویت دعوت خواهد کرد.


.