دفتر «سیزدهم مرداد 1323»

(٭): صمدخان نامرد خونریز و سنگدلی بود که روسیان پس از چیرگی بر آزادیخواهان تبریز به فرمانروایی این شهر گماردند.
برای شرح بیشتر این متن را بخوانید.
.

🔶 «تاریخ و پندهایش» ، احمد کسروی (بخش یکم : تاریخ و تاریخنویس)

🔸 4ـ1) آیا بردیا دروغی بود؟ (تکه‌ی یک از یک)


داستان بردیا را می‌دانیم که او پسر دوم کوروش پادشاه هخامنشی بود و پس از مرگ کوروش که نوبت پادشاهی بپسر بزرگتر او کمبوجی رسید بگفته‌ی داریوش در نوشته‌ی سنگی بیستون ، کمبوجی بردیا را که برادر پدری و مادری او بود نهانی بکشت چنانکه کسی آگاهی از آن نیافت. و چون پس از چندی کمبوجی بمصر رفته در آنجا دیر کرد مردم از دیر کردن او دل‌آزرده گردیدند و دروغهایی درباره‌ی او بر زبانها افتاد.

در چنین هنگامی بود که «گومات» نامی از مغان در کوه «اَرکادَرِس» برخاسته چنین گفت که من بردیا پسر کوروش هستم و مردم را فریفته بر کمبوجی بشورانید و پادشاهی را ازآنِ خود ساخت. از آنسوی کمبوجی این خبر را در مصر شنیده خود را بکشت. داریوش می‌گوید بردیا به هر کسی که گمان می‌برد او را می‌شناسد می‌کشت تا رازش در پرده بماند.

این داستان از شگفتترین داستانهاست و پاره‌ای دشواریها در کار آن هست. بعبارت دیگر یک رشته موضوعهایی در آن هست که بسختی می‌توان باور کرد : یکی آنکه اگر کمبوجی بردیا را نهانی کشته بود پس گومات از کجا آن را دریافت و خود را بنام بردیا خواند؟! دوم آنکه گومات پیش از آن در کجا بود و چگونه شد که مردمی که از پیش از آن او را می‌شناختند پرده از روی کارش برنداشتند؟! سوم آیا از کسانی که نخستین بار نزد گومات شتافتند و گرد سر او فراهم آمدند یکی نبود که بردیا را دیده باشد و بشناسد که این مرد نه آنست؟!. آیا باورکردنی است که کسی چندان مانندگی بدیگری پیدا کند که مردم از هیچ راه آنان را از هم بازنشناسند؟! چهارم مگر با کشتن این و آن چنین رازی سر پوشیده می‌ماند؟! یک چنین سخنی همینکه بدهانها می‌افتاد در اندک‌زمانی بسراسر کشور پراکنده می‌شد و مردم را بشورش درمی‌آورد. بویژه که هنوز کمبوجی نمرده بوده و بی‌شک هوادارانی هم میانه‌ی ایرانیان داشته است.

پادشاهی هخامنشی در آن زمان از یک رشته پادشاهیهایی پدید آمده بود که هر یکی پیش از آن مستقل می‌زیسته و این زمان هم همیشه آرزوی استقلال در دل خود داشته و باندک‌بهانه هر یکی سر بشورش می‌آورد. اگر چنین خبری پراکنده می‌گردید بایستی در اندک‌زمانی از همه‌ی آن کشورها بیرق شورش برافراشته شود. چنانکه در پادشاهی داریوش برافراشته گردید و بگفته‌ی خود آن پادشاه هشت تن بدعوای پادشاهی برخاسته بودند.

آری اگر کسی در یک جایی شهرت داشته باشد ولی مردم خود او را ندیده و نشناخته باشند در چنین جایی می‌تواند بود که کس دیگری بدروغ خود را بنام آن کس بنامد و مردم را فریب دهد. چنانکه در داستان اسماعیل‌میرزای دروغی در لرستان و کوهگیلویه که ما آن را در «تاریخ پانصدساله‌ی خوزستان» آورده‌ایم چنین کاری روی داده و باز داستانهای دیگری از اینگونه در همان تاریخ خواهیم آورد. لیکن داستان بردیا از اینگونه نیست و اینست که سخت شگفت می‌نماید و باور کردنش آسان نیست.

اینها دشواریهاست که در این داستان هست. کسانی می‌توانند بگویند که حقیقت داستان نه آن بوده که داریوش در نوشته‌ی بیستون می‌گوید یا هردوت در تاریخ خود می‌نگارد. شاید داستان این بوده که بردیا نه دروغی بلکه راستی بوده و اینست که مردم سر بپادشاهی او فروآورده‌اند. ولی چون او جوان ناآزموده‌ای بوده و با داشتن چنان بار سنگینی بدوش خود در سرای شاهی نشسته بکامگزاری با زنان بسنده می‌کرده داریوش که از خاندان پادشاهی و مردی دانا و توانایی بود چشم بپادشاهی او دوخته و بهمدستی کسانی از بزرگان درباری او را کشته و پادشاهی را ازآن خود ساخته. ولی برای آنکه مردم ازو دل‌آزرده نشوند چنین وانموده که آن کس نه بردیا پسر کوروش بلکه مغی دروغگو بوده و بدینسان این موضوع شهرت پیدا کرده.

این شکی است که ما در پیرامون این داستان پیدا کرده‌ایم ولی بهیچ سر قضیه یقین نداریم. و اینکه در اینجا موضوع را عنوان می‌کنیم برای آنست که گفتگو از آن بشود. اگر کسانی مقاله‌ در این باره بنویسند در پیمان چاپ خواهیم کرد و هر کسی که بهترین مقاله را نوشته یک روی موضوع را با دلیل ثابت کند یک دوره پیمان با یک دوره تألیفهای دارنده‌ی پیمان پاداش بآن نویسنده داده خواهد شد.


.

🔶 «دردها و درمانها» (احمد کسروی) ـ بخش سوم

🔸 خویهای پاک ـ 5 (تکه‌ی سه از سه)


یک نمونه از جانفشانی رومیان اینست که چون در جزیره‌ی سیسیل جنگهای سختی میانه‌ی دو کشور می‌رفت و هر دو سو گزند سختی دیده بود ـ کارتاجیان نمایندگانی به روم برای گفتگوی آشتی و آزادی دستگیرشدگان فرستاده و رگلوس نامی را که از کونسولها و سرداران روم بود و در جنگی بدست کارتاجیان افتاده بود همراه ساختند که بکوشد و سنای روم را بپذیرفتن پیشنهاد آشتی نزدیک گرداند ، و ازو پیمان گرفتند که هرگاه آشتی سر نگرفت بار دیگر به کارتاج بازگردد و در دستگیری بماند. اینان چون به روم رسیدند و فرستادگان کارتاج پیشنهاد آشتی کردند نمایندگان سنا از رگلوس شور خواستند و او چنین پاسخ داد : آشتی کردن و دستگیران را رها ساختن به کارتاج سودمندتر خواهد بود تا به روم ، و اگر جنگ دنبال شود رومیان فیروز خواهند درآمد و کارتاجیان را از سیسیلیا بیرون خواهند راند. بدینسان مرد نیکخو سود کشور را بآزادی و آسودگی خود برگزید ، و از گفتن راستی که بهای جانش بود بازنایستاد. و چون آشتی سر نگرفت همراه فرستادگان به کارتاج بازگشت و چنین می‌گویند در آنجا بشکنجه نابودش ساختند.

اما نمونه‌ای از آلودگی کارتاجیان : داستان هانیبال (1) و لشکر بردن او را بر سر روم هر تاریخ‌خوان می‌داند. از هنرهای جنگی که گفتگو می‌کنند و کتابها درباره‌اش نوشته‌اند یکی از شاهکارهای آن این لشکرکشی هانیبال می‌باشد. این مرد و خاندانش برای آنکه شکست کارتاج را جبران کنند و آن را از خاک بردارند بجانفشانیهای بسیار بزرگی برخاسته و بیست سال کمابیش کوشیده و از بومیان اسپانیا سپاهیان ورزیده پدید آورده بودند و هانیبال با یک دلیری بیمانند از کوههای آلپ سرازیر شده و بخاک روم درآمده و در چهار جنگ پیاپی لگیونهای روم را درهم شکسته و رومیان را بسختترین تنگنا انداخته بود. هر کسی می‌خواهد اندازه‌ی هنرمندی این سردار بنام تاریخ را بداند ستایشهایی را که خود رومیان ازو نوشته‌اند بخواند. این مرد پانزده سال در خاک روم نشست و رومیان با او برابری نتوانستند. کارتاج دوباره پا گرفته و با هماورد دیرین خود روبرو می‌ایستاد و امید بسیار می‌رفت که روم به یک پیمان استواری ناگزیر گردد و دو کشور همیشه با آسایش بسر برند. ولی کارتاجیان از بدخویی این شایستگی را نداشتند و چنان فرصتی را فدای ناپاکدرونی پیشروان خود ساختند.

هانیبال در خاک روم دربایستها داشت و می‌بایست کارتاج پشتیبانی و یاوری ازو دریغ نگوید و پول و سپاه و خواروبار برای او فرستد و بارها هانیبال خواهش پشتیبانی از سنای کارتاج کرد. ولی چون کسانی از نمایندگان سنا آن فیروزی و پیشرفت را از هانیبال برنتافته از ناپاکدرونی بَرو رشک می‌بردند هر زمان که او خواهش پول یا سپاه کرد اینان بهانه‌ای پیش کشیده خواهش او را نپذیرفتند و نتیجه آن شد که هانیبال ناتوان گردیده و کاری از پیش نبرد و شد آنچه در تاریخها نگاشته‌اند و کارتاج زیر پای رومیان لگدمال گردید.


پابرگیها :
1ـ Hannibal (183 تا 181ـ247 پیش از میلاد)


.

✴️ با دکانهای بدآموزی و تخدیر چه باید کرد؟!

🖌 کوشاد تلگرام

(تکه‌ی 5 از 5)

پیداست اندیشه‌های ناراست سنگ راه تأثیرگزاری اندیشه‌های سودمندست. چاره جز این نیست که حقایقی (مانند معنی میهن‌پرستی در مثال بالا) بمیان آید و توأم با آن با اندیشه‌های زیانمندی که در همان زمینه در مغزهاست نبردها رود. همچنین درباره‌ی کیشها یا گمراهیهایی که در زمینه‌ی دین پدید آمده ، باید در همان حال که معنی راست دین روشن می‌گردد با کیشها (از جمله شیعیگری) نبردید. زیرا این کیشها با معنی ناراستی که به دین داده‌اند زیر نام آن بفریب مردم می‌کوشند.

یکی از راههای نبرد با کیشها نابود کردن کتابهای آنهاست. زیرا بدستیاری آن کتابهاست که مردم را گمراه گردانیده فریب می‌دهند.

چنانکه می‌دانید از روز نخست که کسروی به کوششها پرداخت ،‌ در برابر هر گفته‌ی او یک دسته‌ای از خرده‌گیران ایستادند و آزارها رسانیدند و از هر راهی کوشیدند جلو پیشرفت راه او را بگیرند. لیکن او هفت سال پیاپی با مهنامه‌ی پیمان و پنج سال نیز با نامه‌ی پرچم و دیگر کتابهایش کوشید زمینه‌های راه پاکدینی را روشن گرداند و به خرده‌گیران پاسخهای بسزا دهد.

او در نوشته‌هایش نشان می‌دهد که بدآموزیهای غیرت‌کشی همچون صوفیگری ، خراباتیگری ، جبریگری ، بهاییگری ، شیعیگری ، مادیگری ، نوشته‌های زمان مغول و کتابهای سراسر پستی و چاپلوسی چه بر سر گردنفرازی و آزادگی مردان و زنان ایران آورده و چگونه ایشان را از ستودگیهای اخلاقی بی‌بهره گردانیده. سپس «زایشگاه» آن بدآموزیها را که کتابهای مغزآشوب و اراده‌کش می‌باشد نشانه گرفته می‌فهماند که تا اینها درمیان ایرانیانست به رستگاریِ ایشان امیدی نتوان بست. و از اینرو با دلیری بیمانندی به نابودی آنها برخاست و از ایرانیان خواست که این جنبش را سرسری نگیرند و ایران را از آن کتابهای شوم پاک گردانند.

کسانی آسیب بدآموزیها را دریافته و کمابیش این را پذیرفته‌اند که آن کتابها بحال ما زیانمند افتاده ، لیکن از ما می‌پرسند : «اکنون کی کتاب می‌خواند که شما کتاب می‌سوزانید؟! ، امروز نیم بیشتر خواندنها در فضای مجازیست».

می‌گوییم : مگر فضای مجازی مستقل از فضای حقیقی است؟!. ایشان فراموش می‌کنند که هرچه در فضای مجازی برویه‌ی گفتار یا کتاب دیجیتالی هست سرچشمه‌اش در همان کتابهاست که چاپ شده در کتابخانه‌ها انباشته می‌باشد. فراموش می‌کنند هنگامی که ما سخن از زیانمندی اینها برانیم و مردم را از آسیبهای آنها آگاه کنیم خردمندان و روشن‌اندیشان از آنها رو برتافته دیگر در فضای مجازی از دست بدست گردیدن آنها بازخواهند ایستاد. در آن حال این جنبش به پاک گردیدن فضای مجازی از این بدآموزیها نیز خواهد انجامید.

امروز که این اعتراضها در خیابانها در کارست چه بسا کسانی بگویند : «درد و گرفتاری ما که از آن سخن می‌رانید نه در این کتابها بلکه در این حکومت شیاد است». .. لیکن این ایراد وارد نیست. آنان باید بدانند این کتابها و این گمراهیها هر کدام در نوبت خود یک مخدری است. اینها در روزگار مشروطه در کار فراموش شدن بود تا اینکه شرقشناسان که باید آنها را بدخواهان این توده و کشور دانست برای آنکه ریشه‌ی جانبازی برای میهن و آزادی را در میان آزادیخواهان بخشکانند با یاری همدستانشان در ایران به زنده گردانیدن آنها برخاستند. چنانکه بارها در این کانال یاد کتابهایی که از اروپا برای ایرانیان نوشته‌اند کرده‌ایم.

آری اینها مخدرند. مخدرهایی که همین حکومت چهل و اند سال کوشید بدستیاری آنها مردم را در خواب کند. فردا که این حکومت برافتاد ، باز هم توده با این کتابها تخدیر خواهد شد. این جنبش ، این خروش بلند ، باید پیش رود تا مردم را از خواب گرانِ گمراهی و درماندگی بیدار کند.

کتابسوزان خود کشیدن توجه‌ها به این حقیقت است که کتاب بخودی خود ارجدار نیست. آنچه آن را ارجدار می‌گرداند نوشته‌های سودمند آنست. کشیدن توجه‌ها به این حقیقت است که اندیشه‌های متضاد مغز را از کار می‌اندازد. توجه به این است که بهداشت روان نیز همچون بهداشت تن آداب و بنیادهایی دارد. بهداشت روان می‌طلبد که آدمی به هر نوشته‌ای نپردازد [1] و عمر خود را تباه نگرداند و از آسیبی که نوشته‌های متضاد به خردها می‌رساند بپرهیزد.

عمر ما نامحدود نیست و باید با هوشداری از آن سود برد و به خواندن کتابهای پوچ و خوشنما مغز نفرسود ، چه رسد به کتابهای زیانمند که آسیب آنها به خردها نیز هست.
👇

«یکی از کوششهایی که برای کندن ریشه‌ی بدآموزیها و گمراهیها باید کرد از میان بردن هزارها کتابهاست. یکی از مایه‌های درماندگی شرق اینها را باید شمرد و همه را از میان باید برد. از هزار سال پیش هر زمان سیل گمراهی دیگری برخاسته و از سر شرقیان گذشته ولی چرکاب همه‌ی آنها در کتابها ته‌نشین گردیده. شما به یک کتابخانه درمی‌آیید کتابها می‌بینید پهلوی هم در قفسه‌ها چیده و چون درمی‌نگرید این کتابیست در عرفان ، آن کتابیست در فلسفه‌ی یونان ، آن فروغ مَزدَیسنی است و از زردشتیگری سخن می‌راند ، این «وجه دینِ» ناصرخسرو است و از باطنیگری گفتگو می‌کند ، این دیوان خیام خراباتیست ، آن ترجمه‌ی فلسفه‌ی شوپنهاور است ، این تفسیر ملا فتح‌الله است ، آن مفتاح‌الجنانست ، آن دیوان ننگین ایرج است ، آن شعرهای صادق ملا رجب است ، این کتاب فرائد میرزا ابوالفضل است ، آن ارشادالعوام حاجی‌ محمد کریمخانست. اگر بشمری کتابهای بیست و سی گمراهی و بدآموزی را در یک کتابخانه توانی یافت. اینها برای چیست و چه سودی از آنها توان برداشت؟!. آیا جز آتش چه چیز دیگر اینها را از میان تواند برد؟!». (ما چه می‌خواهیم؟)

[1] : در این باره نوشتاری با عنوان «بهداشت تنی ، بهداشت روانی» که در کانال آمده خوانده شود.