✴️ گواهی پاکدلانه‌ی یکی از خوانندگان
یکی از همراهان گرامیمان در نامه‌ی خویش چنین نوشته :
کتابی که تحت نام دردها و درمانها معرفی فرمودید را تا نیمه رساندم. اگرچه نوشتار آن فرزند خِرد ، کسروی ، را جسته و گریخته و اینجا و آنجا خوانده‌ام ، اما خواندن نوشتار ایشان بصورت دقیق و به کرّات را بر خودم و بر هر ایرانی مفید و لازم میدانم. جلوتر بروم ، زشت و اندوهگین است نام ایرانی یدک کشیدن و نوشتار کسروی را نخواندن. موجب هزاران افسوس هست وقتی می‌بینیم که کتب درسی فرزندان ایران در مدارس از نام و نوشته های کسروی تهی است. گویی هزار سال و هزار و چهارصد سال و سه هزار و هفتصد سال منتظر میهمانی عزیز نشسته ایم و حال که بر در آمده در را نمی گشاییم. میدانیم این در گشودنی است.
لازم نیست مخاطب با تمامی آنچه کسروی گفت موافق باشد ، بلکه لازم است آگاهی یافته و دلیلی برای آن احیاناً مخالفت در ذهن خود جستجو کند. همین تماس با اندیشه های کسروی خود در رزونانس و هم آوایی با خرد برای رسیدن به مکانی فراتر لازم و ضروری است.
لبهایش را به نام ایران و فرزندان ایران مزین کرد ، نامش تا ابد بر لب ، زبان و در قلب ما.
یکی از همراهان گرامیمان در نامه‌ی خویش چنین نوشته :
کتابی که تحت نام دردها و درمانها معرفی فرمودید را تا نیمه رساندم. اگرچه نوشتار آن فرزند خِرد ، کسروی ، را جسته و گریخته و اینجا و آنجا خوانده‌ام ، اما خواندن نوشتار ایشان بصورت دقیق و به کرّات را بر خودم و بر هر ایرانی مفید و لازم میدانم. جلوتر بروم ، زشت و اندوهگین است نام ایرانی یدک کشیدن و نوشتار کسروی را نخواندن. موجب هزاران افسوس هست وقتی می‌بینیم که کتب درسی فرزندان ایران در مدارس از نام و نوشته های کسروی تهی است. گویی هزار سال و هزار و چهارصد سال و سه هزار و هفتصد سال منتظر میهمانی عزیز نشسته ایم و حال که بر در آمده در را نمی گشاییم. میدانیم این در گشودنی است.
لازم نیست مخاطب با تمامی آنچه کسروی گفت موافق باشد ، بلکه لازم است آگاهی یافته و دلیلی برای آن احیاناً مخالفت در ذهن خود جستجو کند. همین تماس با اندیشه های کسروی خود در رزونانس و هم آوایی با خرد برای رسیدن به مکانی فراتر لازم و ضروری است.
لبهایش را به نام ایران و فرزندان ایران مزین کرد ، نامش تا ابد بر لب ، زبان و در قلب ما.
✴️ گواهی پاکدلانه‌ی یکی از خوانندگان
نویسنده‌ی سطرهای بالا سپس به شرح دیگری پرداخت و اینها را نیز به سخنان خود افزود :
«در مورد زنده نام کسروی به قدری نیکی ها زیاد هستند که بهتر است قبل از پرداختن به ایرادهای "احتمالی", از ایشان بیاموزیم, به فهم مسائل کوشش کنیم و به مرز دانش ایشان نزدیک شویم. این شرط اول هست. در حالیکه آن همه دانش, کتاب و خردورزی از ایشان به جا مانده, و من ایرانی از آنها و سودمندی آنها نا آگاه هستم, ای بسا دور از خرد هست جستجو کردن و پرداختن به ایراد های احتمالی».
در پایان نیز چنین مینویسد :
«اما همانطور که شهید راه خرد از فرزندان خویش, یعنی ما, درخواست کرد, سعی خواهیم کرد به خرد پایبند و متعهد بمانیم نه فرد و شخص».
نویسنده‌ی سطرهای بالا سپس به شرح دیگری پرداخت و اینها را نیز به سخنان خود افزود :
«در مورد زنده نام کسروی به قدری نیکی ها زیاد هستند که بهتر است قبل از پرداختن به ایرادهای "احتمالی", از ایشان بیاموزیم, به فهم مسائل کوشش کنیم و به مرز دانش ایشان نزدیک شویم. این شرط اول هست. در حالیکه آن همه دانش, کتاب و خردورزی از ایشان به جا مانده, و من ایرانی از آنها و سودمندی آنها نا آگاه هستم, ای بسا دور از خرد هست جستجو کردن و پرداختن به ایراد های احتمالی».
در پایان نیز چنین مینویسد :
«اما همانطور که شهید راه خرد از فرزندان خویش, یعنی ما, درخواست کرد, سعی خواهیم کرد به خرد پایبند و متعهد بمانیم نه فرد و شخص».
📗 بهائیگری (بخش هفدهم)
تا اینجاست نوشته‌ي ولیعهد. در قصص‌العلماء مینویسد : «سید گفت که اسم من علی‌محمد با رب وفق دارد. نظام‌العلماء جواب داد که هر علی‌محمد و محمدعلی با رب وفق دارند. آن وقت شما باید دعوی ربوبیت بکنید نه دعوی بابیت». ببینید بیچاره به چه سخنان سست و بيپایی زبان می‌گشاده.
در نقطةالکاف داستان دیگری از همین گونه مینویسد. حاجی میرزا جانی کاشانی که یکی از بابيان دل‌افروخته می‌بوده و در این راه کشته شده ، کتابی بنام «نقطةالکاف» نوشته که مستر براون آن را بچاپ رسانیده. در آن کتاب از بزم ولیعهد و گفتگوهای آنجا سخن رانده. از جمله گفتگوی ملا محمد مامقانی را با باب چنین مینویسد :
«گفته بود شنیدم که شما ادعای بابيت نموده‌اید. فرموده بود بلی. عرض کردند که باب چه معنی دارد؟.. فرمودند کلام شریف انا مدینة‌العلم و علی بابها را چگونه فهمیدی؟. آیا نظر نکردی به وجه خود که چهار مشعر دارد و در یک صفحه واقعه است که پنج می‌شود به عدد باب که مطابق هاء هویت است؟. اما آن چهار مشعر اول چشم می‌باشد که حاکی از مقام فواد است و حامل آن رکن توحید می‌باشد و مقام مشیت است. دوم مشعر گوش می‌باشد که حاکی از رتبه‌ي عقل و حامل رکن نبوت و مصداق اراده است. سوم مشعر شامه است که حاکی از مقام نفس است و مطابق ولایت است و حامل مقام قدر. چهارم مشعر دهان است که حاکی از مقام جسم و مقام رکن شیعه و مطابق به رکن قضا می‌باشد و خود صفحه‌ی وجه. این پنج می‌شود».
دلیل را نگرید : می‌گوید چون چشم و گوش و بینی و دهان با خود چهره پنج می‌شود ، و از کلمه‌ي باب نیز بحساب ابجد پنج درمی‌آید ، و هاء که حرف نخست کلمه‌ي هویت است نیز در شماره‌ي ابجدی پنج است ، پس من خود مهدی یا درِ آن می‌باشم. کسی که دعوی مهدیگری می‌کرده این بوده دلیل او. همان حاجی میرزا جانی بارها در کتاب خود گله مینویسد که مهدی آمد مردم بی‌انصاف او را نپذیرفتند!.
آن «توبه‌نامه‌ي پا به مهر» که در گزارش ولیعهد یادش شده ، ما نمی‌دانیم چه بوده و آیا مانده یا از میان رفته. ولی یک نامه‌ای از سید باب بولیعهد (که نیز توبه‌نامه خوانده می‌شود) با پاسخ آن از شیخ علی‌اصغر شیخ‌الاسلام و از سید ابوالقاسم نامی در دستست که براون و دیگران در کتابهای خود پیکره‌های آنها را آورده‌اند و ما در پایین نسخه‌هاشان می‌آوریم :
نامه‌ي سید باب بولیعهد
فداک روحی الحمدلله کما هو اهله و مستحقه که ظهورات فضل و رحمت خود را در هر حال بر کافه‌ی عباد خود شامل گردانیده بحمدالله ثم حمداله که مثل آن حضرت را ینبوغ رأفت و رحمت خود فرموده که بظهور عطوفتش عفو از بندگان و تستر بر مجرمان و ترحم بر یاغیان فرمرده اشهد الله من عنده که این بنده‌ي ضعیف را قصدی نیست که خلاف رضای خداوند عالم و اهل ولایت او باشد اگرچه بنفسه وجودم ذنب صرف است ولی چون قلبم موقن بتوحید خداوند جل ذکره و نبوت رسول او (ص) و ولایت اهل ولایت اوست و لسانم مقر بر کل ما نزل من عندالله است امید رحمت او را دارم و مطلقاً خلاف رضای حق را نخواسته‌ام و اگر کلماتی که خلاف رضای او بوده از قلمم جاری شده غرضم عصیان نبوده و در هر حال مستغفر و تائبم حضرت او را و این بنده را مطلق علمی نیست که منوط به ادعایی باشد استغفرالله ربی و اتوب الیه من ان ینسب الی امر و بعضی مناجات و کلمات که از لسان جاری شده دلیل بر هیچ امری نیست و مدعي نیابت خاصه‌ي حضرت حجة علیه‌السلام را محض ادعای مبطل است و این بنده را چنین ادعایی نبوده و نه ادعای دیگر مستدعی از الطاف حضرت شاهنشاهی و آن حضرت چنانست که این دعاگو را بالطاف عنایات و بسط رأفت و رحمت خود سرافراز فرمایید والسلام.
پاسخ نامه از شیخ الاسلام
سید علی‌محمد شیرازی ـ شما در بزم همایون و محفل میمون در حضور نواب اشرف والا ولیعهد دولت بی‌زوال ایدالله وسدده و نصره و حضور جمعی از علمای اعلام اقرار بمطالب چندی کردی که هر یک جداگانه باعث ارتداد شماست و موجب قتل. توبه‌ی مرتد فطری مقبول نیست و چیزی که موجب تأخیر قتل شما شده ، شبهه‌ی خبط دماغست. اگر آن شبهه رفع شود ، بلا تأمل احکام مرتد فطری بشما جاری می‌شود. حرره خادم الشریعه الطاهره.
محل مهر محل مهر
ابوالقاسم الحسنی الحسینی علی اصغر الحسنی الحسینی
تا اینجاست نوشته‌ي ولیعهد. در قصص‌العلماء مینویسد : «سید گفت که اسم من علی‌محمد با رب وفق دارد. نظام‌العلماء جواب داد که هر علی‌محمد و محمدعلی با رب وفق دارند. آن وقت شما باید دعوی ربوبیت بکنید نه دعوی بابیت». ببینید بیچاره به چه سخنان سست و بيپایی زبان می‌گشاده.
در نقطةالکاف داستان دیگری از همین گونه مینویسد. حاجی میرزا جانی کاشانی که یکی از بابيان دل‌افروخته می‌بوده و در این راه کشته شده ، کتابی بنام «نقطةالکاف» نوشته که مستر براون آن را بچاپ رسانیده. در آن کتاب از بزم ولیعهد و گفتگوهای آنجا سخن رانده. از جمله گفتگوی ملا محمد مامقانی را با باب چنین مینویسد :
«گفته بود شنیدم که شما ادعای بابيت نموده‌اید. فرموده بود بلی. عرض کردند که باب چه معنی دارد؟.. فرمودند کلام شریف انا مدینة‌العلم و علی بابها را چگونه فهمیدی؟. آیا نظر نکردی به وجه خود که چهار مشعر دارد و در یک صفحه واقعه است که پنج می‌شود به عدد باب که مطابق هاء هویت است؟. اما آن چهار مشعر اول چشم می‌باشد که حاکی از مقام فواد است و حامل آن رکن توحید می‌باشد و مقام مشیت است. دوم مشعر گوش می‌باشد که حاکی از رتبه‌ي عقل و حامل رکن نبوت و مصداق اراده است. سوم مشعر شامه است که حاکی از مقام نفس است و مطابق ولایت است و حامل مقام قدر. چهارم مشعر دهان است که حاکی از مقام جسم و مقام رکن شیعه و مطابق به رکن قضا می‌باشد و خود صفحه‌ی وجه. این پنج می‌شود».
دلیل را نگرید : می‌گوید چون چشم و گوش و بینی و دهان با خود چهره پنج می‌شود ، و از کلمه‌ي باب نیز بحساب ابجد پنج درمی‌آید ، و هاء که حرف نخست کلمه‌ي هویت است نیز در شماره‌ي ابجدی پنج است ، پس من خود مهدی یا درِ آن می‌باشم. کسی که دعوی مهدیگری می‌کرده این بوده دلیل او. همان حاجی میرزا جانی بارها در کتاب خود گله مینویسد که مهدی آمد مردم بی‌انصاف او را نپذیرفتند!.
آن «توبه‌نامه‌ي پا به مهر» که در گزارش ولیعهد یادش شده ، ما نمی‌دانیم چه بوده و آیا مانده یا از میان رفته. ولی یک نامه‌ای از سید باب بولیعهد (که نیز توبه‌نامه خوانده می‌شود) با پاسخ آن از شیخ علی‌اصغر شیخ‌الاسلام و از سید ابوالقاسم نامی در دستست که براون و دیگران در کتابهای خود پیکره‌های آنها را آورده‌اند و ما در پایین نسخه‌هاشان می‌آوریم :
نامه‌ي سید باب بولیعهد
فداک روحی الحمدلله کما هو اهله و مستحقه که ظهورات فضل و رحمت خود را در هر حال بر کافه‌ی عباد خود شامل گردانیده بحمدالله ثم حمداله که مثل آن حضرت را ینبوغ رأفت و رحمت خود فرموده که بظهور عطوفتش عفو از بندگان و تستر بر مجرمان و ترحم بر یاغیان فرمرده اشهد الله من عنده که این بنده‌ي ضعیف را قصدی نیست که خلاف رضای خداوند عالم و اهل ولایت او باشد اگرچه بنفسه وجودم ذنب صرف است ولی چون قلبم موقن بتوحید خداوند جل ذکره و نبوت رسول او (ص) و ولایت اهل ولایت اوست و لسانم مقر بر کل ما نزل من عندالله است امید رحمت او را دارم و مطلقاً خلاف رضای حق را نخواسته‌ام و اگر کلماتی که خلاف رضای او بوده از قلمم جاری شده غرضم عصیان نبوده و در هر حال مستغفر و تائبم حضرت او را و این بنده را مطلق علمی نیست که منوط به ادعایی باشد استغفرالله ربی و اتوب الیه من ان ینسب الی امر و بعضی مناجات و کلمات که از لسان جاری شده دلیل بر هیچ امری نیست و مدعي نیابت خاصه‌ي حضرت حجة علیه‌السلام را محض ادعای مبطل است و این بنده را چنین ادعایی نبوده و نه ادعای دیگر مستدعی از الطاف حضرت شاهنشاهی و آن حضرت چنانست که این دعاگو را بالطاف عنایات و بسط رأفت و رحمت خود سرافراز فرمایید والسلام.
پاسخ نامه از شیخ الاسلام
سید علی‌محمد شیرازی ـ شما در بزم همایون و محفل میمون در حضور نواب اشرف والا ولیعهد دولت بی‌زوال ایدالله وسدده و نصره و حضور جمعی از علمای اعلام اقرار بمطالب چندی کردی که هر یک جداگانه باعث ارتداد شماست و موجب قتل. توبه‌ی مرتد فطری مقبول نیست و چیزی که موجب تأخیر قتل شما شده ، شبهه‌ی خبط دماغست. اگر آن شبهه رفع شود ، بلا تأمل احکام مرتد فطری بشما جاری می‌شود. حرره خادم الشریعه الطاهره.
محل مهر محل مهر
ابوالقاسم الحسنی الحسینی علی اصغر الحسنی الحسینی
📗 پندارها ـ گفتار يكم : آيا توان پيشگويي كرد؟.. 2
مي‌گويم : جوكيان از ما دورند و ما از حال آنان نيك آگاه نيستيم. آنچه از كارهاي ايشان مي‌شنويم از زبان اين و آنست كه باور نتوان كرد. مردم در اين گونه چيزها دروغ بسيار گويند و خود را نيز فريب دهند. كساني كه در ديگر جاها دروغ نگويند در اينجا از آن نپرهيزند. اين چيزيست كه ما بارها آزموده‌ايم.
از آنسو ما مي‌بينيم اگر جوكيان ناپيدا دانستندي و يا از آينده آگاه بودندي مردم برخورداريهاي بزرگي از ايشان كردندي. بايستي در درگاه آنان هميشه انبوهي باشد و مردم هزارها در پيرامون ايشان گرد آيند و از پيشگوييهاشان سود جويند.
ديگران بمانند ، دولتها توانستندي سودهاي بزرگي از آنان جويند. دولت انگليس كه سرزمين جوكيان در دست اوست توانستي با پرسيدن از آنان حال ديگر دولتها را بداند و از رازهاي نهان ايشان آگاه باشد.
در همين جنگ كه از چند سال باز ميانه‌ی انگليس و روس و آمريكا با آلمان و ايتاليا و ژاپن مي‌رود ، ما ديديم كه در سال دوم جنگ ژاپن كه تا آن روز بي‌يكسو مي‌بود ناگهان به رزم آغاز كرد و به ماليزي و ديگر سرزمينهاي زيردست انگليس و آمريكا تاخت برده پيشرفت بسياري كرد. انگليسها شكستهاي پياپي خوردند و اين كار بآنان گران افتاد. در پارلمان به مستر چرچيل نخست‌وزير انگليس سخت گرفتند كه نزديك بود بر سر همان ، كابينه‌اش بيفتد. مستر چرچيل چنين گفت كه گمان جنگ و رزم به ژاپن كمتر مي‌برده ، و اينست بسيج درستي در برابر آن نكرده بوده.
در اينجا توان پرسيد : چرا مستر چرچيل نخواسته بوده از هنر جوكيان هند سود جويد و از آهنگ ژاپن آگاه گردد و بدينسان ناگه‌گير نباشد؟!.. بايد ديد آيا چرچيل كوتاهي نشان داده يا داستان ناپيداداني جوكيان دروغست؟!.. آيا كدام يكي از اين دو را توان پذيرفت؟!..
امروز از آرزوهاي هر دولتي پي بردن برازهاي نهاني دولتهاي ديگر است و چنانكه مي‌دانيم در راه اين كار جاسوسها مي‌فرستند و پولهاي گزاف بيرون مي‌ريزند. ما مي‌پرسيم : اگر داستان جوكيان راستست چه نياز بآن پول‌ريختنها و رنج بردنهاست؟!.. چرا اين نمي‌كنند كه هر دولتي يك يا چند تن از آن جوكيان را مزدور گيرد و از دانسته‌هاي او بهره جويد؟!.. چرا دولت انگليس از آن جوكيان در «انتلجنس سرويس» بكار نمي‌گمارد؟!..
شنيده‌ايم بسياري از آن جوكيان گدايي كنند. با كارهايي شگفت نگاه مردم را بسوي خود كشند و از آنان پول خواهند. همين نمونه‌ي پستي ايشانست. يك دسته تا چه اندازه پست باشند كه در جايي همچون هندوستان روزي خود را درنياورند و دست بسوي اين و آن يازند. آيا نتيجه‌ي سختي‌كشيها اين بايستي بود؟!..
آنگاه اين خود ايراديست كه كساني با دانستن ناپيدا و آگاهي از آينده ، خود سود نجويند و از گدايي بي‌نياز نگردند. يك جوكي اگر آينده مي‌داند و از ناپيدا آگاهست چرا جاي يك گنجي را از گنجهاي نهان در زمين نشناسد و با درآوردن آن توانگر و بي‌نياز نگردد؟!.. چرا با نشان دادن دزدان و جايگاه دزديده شده‌ها پولهاي بسيار از مردم بدست نياورد؟!.. چرا با پيش‌بيني از گراني فلان كالا به يك داد و ستدي برنخيزد و سود گزافي پيدا نكند؟!..
در اينجاست كه بايد گفت : درخت را از ميوه‌اش شناسند. يك جوكي هر سختي بخود مي‌دهد بدهد ، هر كاري مي‌كند بكند ، همانكه در پايان كارش دست بگدايي مي‌يازد دليل بُرنده به بيپايي و بيهودگي كارهاي اوست.
چنانكه گفتيم پيشگويي يكي از هوسها ، بلكه از بيماري مغزي آدميست. بارها كساني بپيشگويي برخيزند و آن را درميان مردم پراكنند. ولي تاكنون هر كسي هر پيشگويي كرده دروغ درآمده.
مي‌گويم : جوكيان از ما دورند و ما از حال آنان نيك آگاه نيستيم. آنچه از كارهاي ايشان مي‌شنويم از زبان اين و آنست كه باور نتوان كرد. مردم در اين گونه چيزها دروغ بسيار گويند و خود را نيز فريب دهند. كساني كه در ديگر جاها دروغ نگويند در اينجا از آن نپرهيزند. اين چيزيست كه ما بارها آزموده‌ايم.
از آنسو ما مي‌بينيم اگر جوكيان ناپيدا دانستندي و يا از آينده آگاه بودندي مردم برخورداريهاي بزرگي از ايشان كردندي. بايستي در درگاه آنان هميشه انبوهي باشد و مردم هزارها در پيرامون ايشان گرد آيند و از پيشگوييهاشان سود جويند.
ديگران بمانند ، دولتها توانستندي سودهاي بزرگي از آنان جويند. دولت انگليس كه سرزمين جوكيان در دست اوست توانستي با پرسيدن از آنان حال ديگر دولتها را بداند و از رازهاي نهان ايشان آگاه باشد.
در همين جنگ كه از چند سال باز ميانه‌ی انگليس و روس و آمريكا با آلمان و ايتاليا و ژاپن مي‌رود ، ما ديديم كه در سال دوم جنگ ژاپن كه تا آن روز بي‌يكسو مي‌بود ناگهان به رزم آغاز كرد و به ماليزي و ديگر سرزمينهاي زيردست انگليس و آمريكا تاخت برده پيشرفت بسياري كرد. انگليسها شكستهاي پياپي خوردند و اين كار بآنان گران افتاد. در پارلمان به مستر چرچيل نخست‌وزير انگليس سخت گرفتند كه نزديك بود بر سر همان ، كابينه‌اش بيفتد. مستر چرچيل چنين گفت كه گمان جنگ و رزم به ژاپن كمتر مي‌برده ، و اينست بسيج درستي در برابر آن نكرده بوده.
در اينجا توان پرسيد : چرا مستر چرچيل نخواسته بوده از هنر جوكيان هند سود جويد و از آهنگ ژاپن آگاه گردد و بدينسان ناگه‌گير نباشد؟!.. بايد ديد آيا چرچيل كوتاهي نشان داده يا داستان ناپيداداني جوكيان دروغست؟!.. آيا كدام يكي از اين دو را توان پذيرفت؟!..
امروز از آرزوهاي هر دولتي پي بردن برازهاي نهاني دولتهاي ديگر است و چنانكه مي‌دانيم در راه اين كار جاسوسها مي‌فرستند و پولهاي گزاف بيرون مي‌ريزند. ما مي‌پرسيم : اگر داستان جوكيان راستست چه نياز بآن پول‌ريختنها و رنج بردنهاست؟!.. چرا اين نمي‌كنند كه هر دولتي يك يا چند تن از آن جوكيان را مزدور گيرد و از دانسته‌هاي او بهره جويد؟!.. چرا دولت انگليس از آن جوكيان در «انتلجنس سرويس» بكار نمي‌گمارد؟!..
شنيده‌ايم بسياري از آن جوكيان گدايي كنند. با كارهايي شگفت نگاه مردم را بسوي خود كشند و از آنان پول خواهند. همين نمونه‌ي پستي ايشانست. يك دسته تا چه اندازه پست باشند كه در جايي همچون هندوستان روزي خود را درنياورند و دست بسوي اين و آن يازند. آيا نتيجه‌ي سختي‌كشيها اين بايستي بود؟!..
آنگاه اين خود ايراديست كه كساني با دانستن ناپيدا و آگاهي از آينده ، خود سود نجويند و از گدايي بي‌نياز نگردند. يك جوكي اگر آينده مي‌داند و از ناپيدا آگاهست چرا جاي يك گنجي را از گنجهاي نهان در زمين نشناسد و با درآوردن آن توانگر و بي‌نياز نگردد؟!.. چرا با نشان دادن دزدان و جايگاه دزديده شده‌ها پولهاي بسيار از مردم بدست نياورد؟!.. چرا با پيش‌بيني از گراني فلان كالا به يك داد و ستدي برنخيزد و سود گزافي پيدا نكند؟!..
در اينجاست كه بايد گفت : درخت را از ميوه‌اش شناسند. يك جوكي هر سختي بخود مي‌دهد بدهد ، هر كاري مي‌كند بكند ، همانكه در پايان كارش دست بگدايي مي‌يازد دليل بُرنده به بيپايي و بيهودگي كارهاي اوست.
چنانكه گفتيم پيشگويي يكي از هوسها ، بلكه از بيماري مغزي آدميست. بارها كساني بپيشگويي برخيزند و آن را درميان مردم پراكنند. ولي تاكنون هر كسي هر پيشگويي كرده دروغ درآمده.
az kuwewe bihude ce sud tavãnad bud.pdf
88.6 KB
از كوشش بیهوده چه سود تواند بود؟!.
(گفتاری از پرچم روزانه)
(گفتاری از پرچم روزانه)
✴️ پیدایش آمریکا
گفتار ششم
✴️ چگونه كلمبوس دوباره به هند غربی بازگشت؟.
(تکه‌ی یکم)
سفر دوم كلمبوس ـ جزیره‌های تازه‌ای كه پیدا كرد ـ سرگذشت سی‌وهشت تن ـ شهر ایزابلا ـ نمك‌ناشناسی اسپانیاییها
گفتار ششم
✴️ چگونه كلمبوس دوباره به هند غربی بازگشت؟.
(تکه‌ی یکم)
سفر دوم كلمبوس ـ جزیره‌های تازه‌ای كه پیدا كرد ـ سرگذشت سی‌وهشت تن ـ شهر ایزابلا ـ نمك‌ناشناسی اسپانیاییها
Telegram
attach 📎
📗 پندارها ـ گفتار يكم : آيا توان پيشگويي كرد؟.. 3
شما يك پيشگويي نشان نتوانيد داد كه راست درآمده است. همين دليل ديگر است كه چنين كاري نشدنيست. مردم از هر پيشگويي يك جايش را كه راست درآمده گيرند و از جاهاي ديگرش چشم پوشند. براي مثل يكي را ياد مي‌كنم :
در سال ١٩١٤ ميلادي كه جنگ جهانگير آغاز يافت روزنامه‌هاي اروپا يك پيشگويي را از تولستوي فيلسوف بنام روس چاپ كردند كه روزنامه‌هاي فارسي نيز ترجمه كردند و در همه‌جا ارزش بسياري بآن دادند. من اينك كوتاه‌شده‌ي آن را از روزنامه‌ي عصر جديد مي‌آورم :
«اشتعال بزرگي در اروپا تقريباً در سال ١٩١٣ شروع شده و ابتداي شروع آن از ممالك جنوب شرقي اروپا خواهد بود. اين آتش كم‌كم بالا گرفته و تمام اروپا را در سال ١٩١٤ فرا خواهد گرفت. در آن سال من تمام قطعه‌ي اروپا را يكپارچه آتش و خون مي‌بينم و ناله‌هاي جانسوز از ميدانهاي جنگهاي خيلي خونين مي‌شنوم. ولي در سال ١٩١٥ يك نفر آدم غريبي از ناحيه‌ي شمال ظهور مي‌كند و اين آدم مثل ناپلئون ثاني وارد ميدان جنگ مي‌شود. اين شخص يك نظامي خيلي ماهر يا نويسنده‌ي قابلي نيست ولي ممالك اروپا در چنگ او خواهند افتاد. تا ١٩٢٥ خاتمه‌ي اين اشتعال بزرگ ابتداي يك قرن جديدي در سياست دنيا خواهد بود. دول مختلفه‌ي دنيا از ميان برداشته مي‌شوند و تمام دنيا حال يك مملكت متحده را بهم مي‌رساند كه از ملل مختلفه تشكيل شده باشد».
مجله‌ي «اسفير» لندن اين را چاپ كرده و نوشته بود : «مي‌گويند همه‌ي اين پيشگويي را بنظر اعليحضرت امپراتور روس رسانيده‌اند و از آنجا براي امپراتور آلمان فرستاده شده و او بسيار در شگفت بوده».
اين را در روزنامه‌ها و مهنامه‌ها بچاپ رسانيده گفتند : راست درآمده. زيرا جنگ در سال ١٩١٤ آغاز گرديده ، چنانكه او آگاهي داده بود. ولي اگر شما نيك انديشيد خواهيد فهميد همه دروغ درآمده.
چه او آغاز جنگ را از سال ١٩١٣ گفته ، در حالي كه در ١٩١٤ آغاز گرديده. روزنامه‌نويسان از بس خوششان مي‌آمد يك سال جدايي را بديده نمي‌گرفتند.
آن «آدم غريبي» كه در سال ١٩١٥ از شمال بيرون خواستي آمد و همه‌ي كشورها را در چنگ خواستي داشت ، كه بود و پس چرا بيرون نيامد؟!.. در پايان جنگ نويد سياست تازه‌اي براي جهان داده است در حالي كه بيكبار دروغ درآمده.
اينست نمونه‌اي از پيشگوييها و دروغ درآمدن آنها و خود شگفتست كه همچون تولستوي مردي بچنين كاري برخاسته؟!..
آيا اينها را از كجا مي‌گفته؟!.. اگر پيش‌بيني است كه اين گونه نتواند بود ، و اگر پيشگوييست از كجا و با چه نيرويي آن را دانسته؟!..
در اينجاست كه بايد گفت هوسهاي آدمي پايان‌پذير نيست و يك مردي چون رنجها بخود داد و تولستوي گرديد در آن زمانش نيز هوسهايي تواند داشت. در آن زمان نيز بازيچه‌هايي پيدا خواهد كرد.
اين بيماري در زمانهاي جنگ فزوني يابد و بيش از همه گريبانگير دانشمندان و كسان بنام گردد.
اين جنگي كه از پنج سال باز درميان دولتهاي بزرگ مي‌رود ، در اين چند سال هم پياپي پيشگوييها شده و در روزنامه‌ها نوشته گرديده و همه‌ي آنها پوچ و بيپا درآمده ، و جاي افسوسست كه با اين حال باز مردم ارجي به پيشگويي مي‌گزارند و باز فريب فريبكاران را مي‌خورند.
پارسال يكي از روزنامه‌هاي فارسي زير عنوان «يك پيشگويي آسماني» گفتاري نوشت در اين زمينه كه صفي‌علي‌شاه در تفسير خود بقرآن كه با شعر است در معني آيه‌ي «يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاءُ» يك پيشگويي كرده بدينسان :
سيصد و شصت و سه الف اندر مدار بگذرد چون از شمار روزگار
دوره‌ي گيتي سر آيد بالتمام دور ديگر ثبت گردد در نظام
شما يك پيشگويي نشان نتوانيد داد كه راست درآمده است. همين دليل ديگر است كه چنين كاري نشدنيست. مردم از هر پيشگويي يك جايش را كه راست درآمده گيرند و از جاهاي ديگرش چشم پوشند. براي مثل يكي را ياد مي‌كنم :
در سال ١٩١٤ ميلادي كه جنگ جهانگير آغاز يافت روزنامه‌هاي اروپا يك پيشگويي را از تولستوي فيلسوف بنام روس چاپ كردند كه روزنامه‌هاي فارسي نيز ترجمه كردند و در همه‌جا ارزش بسياري بآن دادند. من اينك كوتاه‌شده‌ي آن را از روزنامه‌ي عصر جديد مي‌آورم :
«اشتعال بزرگي در اروپا تقريباً در سال ١٩١٣ شروع شده و ابتداي شروع آن از ممالك جنوب شرقي اروپا خواهد بود. اين آتش كم‌كم بالا گرفته و تمام اروپا را در سال ١٩١٤ فرا خواهد گرفت. در آن سال من تمام قطعه‌ي اروپا را يكپارچه آتش و خون مي‌بينم و ناله‌هاي جانسوز از ميدانهاي جنگهاي خيلي خونين مي‌شنوم. ولي در سال ١٩١٥ يك نفر آدم غريبي از ناحيه‌ي شمال ظهور مي‌كند و اين آدم مثل ناپلئون ثاني وارد ميدان جنگ مي‌شود. اين شخص يك نظامي خيلي ماهر يا نويسنده‌ي قابلي نيست ولي ممالك اروپا در چنگ او خواهند افتاد. تا ١٩٢٥ خاتمه‌ي اين اشتعال بزرگ ابتداي يك قرن جديدي در سياست دنيا خواهد بود. دول مختلفه‌ي دنيا از ميان برداشته مي‌شوند و تمام دنيا حال يك مملكت متحده را بهم مي‌رساند كه از ملل مختلفه تشكيل شده باشد».
مجله‌ي «اسفير» لندن اين را چاپ كرده و نوشته بود : «مي‌گويند همه‌ي اين پيشگويي را بنظر اعليحضرت امپراتور روس رسانيده‌اند و از آنجا براي امپراتور آلمان فرستاده شده و او بسيار در شگفت بوده».
اين را در روزنامه‌ها و مهنامه‌ها بچاپ رسانيده گفتند : راست درآمده. زيرا جنگ در سال ١٩١٤ آغاز گرديده ، چنانكه او آگاهي داده بود. ولي اگر شما نيك انديشيد خواهيد فهميد همه دروغ درآمده.
چه او آغاز جنگ را از سال ١٩١٣ گفته ، در حالي كه در ١٩١٤ آغاز گرديده. روزنامه‌نويسان از بس خوششان مي‌آمد يك سال جدايي را بديده نمي‌گرفتند.
آن «آدم غريبي» كه در سال ١٩١٥ از شمال بيرون خواستي آمد و همه‌ي كشورها را در چنگ خواستي داشت ، كه بود و پس چرا بيرون نيامد؟!.. در پايان جنگ نويد سياست تازه‌اي براي جهان داده است در حالي كه بيكبار دروغ درآمده.
اينست نمونه‌اي از پيشگوييها و دروغ درآمدن آنها و خود شگفتست كه همچون تولستوي مردي بچنين كاري برخاسته؟!..
آيا اينها را از كجا مي‌گفته؟!.. اگر پيش‌بيني است كه اين گونه نتواند بود ، و اگر پيشگوييست از كجا و با چه نيرويي آن را دانسته؟!..
در اينجاست كه بايد گفت هوسهاي آدمي پايان‌پذير نيست و يك مردي چون رنجها بخود داد و تولستوي گرديد در آن زمانش نيز هوسهايي تواند داشت. در آن زمان نيز بازيچه‌هايي پيدا خواهد كرد.
اين بيماري در زمانهاي جنگ فزوني يابد و بيش از همه گريبانگير دانشمندان و كسان بنام گردد.
اين جنگي كه از پنج سال باز درميان دولتهاي بزرگ مي‌رود ، در اين چند سال هم پياپي پيشگوييها شده و در روزنامه‌ها نوشته گرديده و همه‌ي آنها پوچ و بيپا درآمده ، و جاي افسوسست كه با اين حال باز مردم ارجي به پيشگويي مي‌گزارند و باز فريب فريبكاران را مي‌خورند.
پارسال يكي از روزنامه‌هاي فارسي زير عنوان «يك پيشگويي آسماني» گفتاري نوشت در اين زمينه كه صفي‌علي‌شاه در تفسير خود بقرآن كه با شعر است در معني آيه‌ي «يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاءُ» يك پيشگويي كرده بدينسان :
سيصد و شصت و سه الف اندر مدار بگذرد چون از شمار روزگار
دوره‌ي گيتي سر آيد بالتمام دور ديگر ثبت گردد در نظام
📗 بهائیگری (بخش هجدهم)
پس از این آزمایش و چوبکاری ، باب را دوباره به چَهریق برگردانیدند که تا سال 1266 در آنجا در بند می‌بود. در این میان کارهایی رخ می‌داد. از جمله محمدشاه درگذشت و حاجی میرزا آقاسی از کار افتاد و ناصرالدین میرزا از تبریز به تهران رفته بتخت نشست ، و میرزا تقیخان رشته‌ي کارهای کشور را بدست گرفت. بابيان که به پیشاهنگی ملا حسین بُشرویه‌ای و دیگران در مازندران دسته‌ای پدید آورده بودند ، از آشفتگی کارهای دولت در آخرهای زمان محمدشاه فرصت یافته دزی ساختند و با سپاهیان دولتی بجنگ برخاستند. همچنین در زنجان ملا محمدعلی و در تبریز سید یحیا دارابی کار را بخونریزی کشانیدند و جنگهای بسیار دلیرانه کردند. در نتیجه‌ي این پیشامدها در سال 1266 ناصرالدین‌شاه و میرزا تقیخان امیرکبیر چنین اندیشیدند که تا باب زنده است ، پیروانش از پا نخواهند نشست. راستی هم آن بود که بابيان که سید باب را «صاحب‌الزمان» می‌پنداشتند ، حدیثهایی را که در کتابهای شیعیان درباره‌ي شهرگشاییهای صاحب‌الزمان و یاران اوست بدیده گرفته امیدها بفیروزی خود می‌بستند و با آن امیدها در اینجا و آنجا بکار برمی‌خاستند. اینبود میرزا تقیخان و شاه چنین نهادند که او را بیاورند و در تبریز بکشند و در این باره دستور به حمزه میرزا عموی شاه فرستادند.
حمزه میرزا سید باب را به تبریز خواست و او را با دو تن از شاگردانش که یکی سید حسین یزدی و دیگری میرزا محمدعلی تبریزی می‌بود ، همراه فراشان گردانید که بخانه‌های ملایان می‌بردند و از یکایک ایشان فتوا بکشتنشان می‌گرفتند. بیچاره باب لابه می‌نمود و از گفته‌های خود بیزاری می‌جست ولی سودی نمی‌داشت.
سه تن از ملایان فتوا بکشتن ایشان نوشتند. سید حسین یزدی بیزاری از باب نموده از کشته شدن رها گردید. ولی باب را با میرزا محمدعلی (که پایداری شگفت از خود می‌نمود) بسربازخانه‌ي کوچک1 برده با ریسمانی آویزان کردند و یک فوج نصرانی را که برای این کار آماده گردانیده بودند ، دستور آتش دادند. سربازان چون آتش کردند ، داستان نابیوسیده‌ای[=غیرمنتظره‌ای] رخ داد. چگونگی آنکه گلوله بریسمانی که باب بسته بآن می‌بود خورده پاره گردانید ، و باب رها شده از ترس جان خود را به یکی از اتاقهای آن پیرامون انداخت. چون دود تفنگها فرونشست ، مردم نگاه کردند و باب را ندیدند ، و یکی از سرکردگان او را جسته و در آن اتاق یافته بیرون کشید که بار دیگر آویزانش کردند و بار دیگر بسربازان دستور آتش دادند.
بدینسان باب بیچاره بدرود زندگانی گفته از دست هوسهای خود و نادانیهای پیروان و آزار دشمنان رها گردید. این پیشامد در شعبان سال 1266 بود.
پابرگیها :
1ـ همانجا که جبه خانه شده بود و اکنون جایگاه بانک و دیگر اداره‌هاست.
پس از این آزمایش و چوبکاری ، باب را دوباره به چَهریق برگردانیدند که تا سال 1266 در آنجا در بند می‌بود. در این میان کارهایی رخ می‌داد. از جمله محمدشاه درگذشت و حاجی میرزا آقاسی از کار افتاد و ناصرالدین میرزا از تبریز به تهران رفته بتخت نشست ، و میرزا تقیخان رشته‌ي کارهای کشور را بدست گرفت. بابيان که به پیشاهنگی ملا حسین بُشرویه‌ای و دیگران در مازندران دسته‌ای پدید آورده بودند ، از آشفتگی کارهای دولت در آخرهای زمان محمدشاه فرصت یافته دزی ساختند و با سپاهیان دولتی بجنگ برخاستند. همچنین در زنجان ملا محمدعلی و در تبریز سید یحیا دارابی کار را بخونریزی کشانیدند و جنگهای بسیار دلیرانه کردند. در نتیجه‌ي این پیشامدها در سال 1266 ناصرالدین‌شاه و میرزا تقیخان امیرکبیر چنین اندیشیدند که تا باب زنده است ، پیروانش از پا نخواهند نشست. راستی هم آن بود که بابيان که سید باب را «صاحب‌الزمان» می‌پنداشتند ، حدیثهایی را که در کتابهای شیعیان درباره‌ي شهرگشاییهای صاحب‌الزمان و یاران اوست بدیده گرفته امیدها بفیروزی خود می‌بستند و با آن امیدها در اینجا و آنجا بکار برمی‌خاستند. اینبود میرزا تقیخان و شاه چنین نهادند که او را بیاورند و در تبریز بکشند و در این باره دستور به حمزه میرزا عموی شاه فرستادند.
حمزه میرزا سید باب را به تبریز خواست و او را با دو تن از شاگردانش که یکی سید حسین یزدی و دیگری میرزا محمدعلی تبریزی می‌بود ، همراه فراشان گردانید که بخانه‌های ملایان می‌بردند و از یکایک ایشان فتوا بکشتنشان می‌گرفتند. بیچاره باب لابه می‌نمود و از گفته‌های خود بیزاری می‌جست ولی سودی نمی‌داشت.
سه تن از ملایان فتوا بکشتن ایشان نوشتند. سید حسین یزدی بیزاری از باب نموده از کشته شدن رها گردید. ولی باب را با میرزا محمدعلی (که پایداری شگفت از خود می‌نمود) بسربازخانه‌ي کوچک1 برده با ریسمانی آویزان کردند و یک فوج نصرانی را که برای این کار آماده گردانیده بودند ، دستور آتش دادند. سربازان چون آتش کردند ، داستان نابیوسیده‌ای[=غیرمنتظره‌ای] رخ داد. چگونگی آنکه گلوله بریسمانی که باب بسته بآن می‌بود خورده پاره گردانید ، و باب رها شده از ترس جان خود را به یکی از اتاقهای آن پیرامون انداخت. چون دود تفنگها فرونشست ، مردم نگاه کردند و باب را ندیدند ، و یکی از سرکردگان او را جسته و در آن اتاق یافته بیرون کشید که بار دیگر آویزانش کردند و بار دیگر بسربازان دستور آتش دادند.
بدینسان باب بیچاره بدرود زندگانی گفته از دست هوسهای خود و نادانیهای پیروان و آزار دشمنان رها گردید. این پیشامد در شعبان سال 1266 بود.
پابرگیها :
1ـ همانجا که جبه خانه شده بود و اکنون جایگاه بانک و دیگر اداره‌هاست.
cãre joz kuwew o istãdegi nist.pdf
88.8 KB
چاره جز كوشش و ایستادگی نیست
(گفتاری از پرچم روزانه)
(گفتاری از پرچم روزانه)
✴️ پیدایش آمریکا
گفتار ششم
✴️ چگونه كلمبوس دوباره به هند غربی بازگشت؟.
(تکه‌ی دوم)
پس از این كارها در سال 1494 كلمبوس چون می‌خواست نومیدی و فرسودگی از دلهای یاران خود بیرون گردانیده آنها را بكوشش برانگیزد بدیده گرفت كه در درون جزیره گردشها و كاوشهایی رود. نخست آلونسو نامی را با یك دسته بسویی فرستاد. سپس دیگری را بخاك سیبئو كه بداشتن زر فراوان شناخته شده بود روانه گردانید. پس از آنها خودش با دسته‌ی دیگری آهنگ سوی دیگر كرد.
گفتار ششم
✴️ چگونه كلمبوس دوباره به هند غربی بازگشت؟.
(تکه‌ی دوم)
پس از این كارها در سال 1494 كلمبوس چون می‌خواست نومیدی و فرسودگی از دلهای یاران خود بیرون گردانیده آنها را بكوشش برانگیزد بدیده گرفت كه در درون جزیره گردشها و كاوشهایی رود. نخست آلونسو نامی را با یك دسته بسویی فرستاد. سپس دیگری را بخاك سیبئو كه بداشتن زر فراوان شناخته شده بود روانه گردانید. پس از آنها خودش با دسته‌ی دیگری آهنگ سوی دیگر كرد.
Telegram
attach 📎
✴️ خرافات است یا گمراهی؟
(بخش یکم)
گاهی هست که یک واژه مایه‌ی گمراهی گردیده پرده بروی بینش آدمی تواند کشید ـ برای مثال هنگامی که آن واژه در جا یا معنی خود بکار نرود.
چون یکی از آنها واژه‌ی «خرافات» است و اکنون در کانال از «پندارها» سخن میرانیم بجا دیدیم به معنی این واژه بپردازیم و نشان دهیم چگونه یک واژه میتواند مایه‌ی گمراهی گردد.
نخست معنی خرافه و پندار را بدیده گیریم. خرافه آن باوریست که بیپا می‌باشد. باوریست که نه خرد ، نه دانش و تجربه ، نه تاریخ آن را براست نمیدارد. مثلاً گفته می‌شود فلانی چشمش شور است یا «چشم زخم» میزند. این به آن معنیست که چون او برای مثال به خانه‌ا‌ی درآمد ، باید بیگمان بود که آسیبی برای آن خانه در راهست. اگر بپرسید : از چیست که چنین باوری پیدا کرده‌اید؟! پاسخهایی مانند این خواهید شنید : «یک بار از ما بهای قبضهای برق و آن دیگرها را پرسید. ما هم گفتیم. هرچه میگفتیم او میگفت : شانس دارید! ، برای ما بیشتر می‌آید. پس از آن پول قبضهای برقمان خیلی زیاد شد». یا اینکه «همسایه‌مان خودرو نوی خریده بود. میگفت : تا دید شروع کرد به تعریف کردن از آن. تعریف کردن او همان و تصادف شوهرم با یک کامیون دو روز دیگر همان ، که خودرو بیکبار داغون شد!».
چنانکه دیده می‌شود باور «شورچشمی» یک چیز بیپاست. زیرا دانش میان ستایش از خودرو و تصادفِ آن همبستگی‌ای نمی‌تواند نشان دهد. خرد نیز آن را نمی‌پذیرد. خرد در چنین جاهایی جستجوی علت میکند. چه همبستگی میان تعریف از بهای برق مصرفی و ناگهان افزایش بهای آن هست؟! یا چه همبستگی میان ستایش از خودروی نو و تصادفش هست؟!..
هیچ! ولی آنکه به این باور پوچ پابسته است از آنست که نه از خرد بلکه از پندارش پیروی میکند.
یک خردمندی که به این پندارها باور ندارد و میخواهد جستجوی علت کند ، میکوشد نخست بیگمان گردد آگاهیهایی که به او رسیده درست بوده و پس از آن علت افزایش مصرف برق و یا تصادف خودروی همسایه را جستجو کند. مثلاً چه بسا گوینده یا آن خانه‌دار پس از چنان گفتگویی یک اجاق مایکروویو خریده و هیچ نیندیشیده که مصرف برقش را همان اجاق افزایش داده است یا اینکه آقای همسایه گواهینامه‌اش مانند خودرو‌اش نو بوده و آزمودگی بایسته را نداشته و در تصادف هم مقصر بوده.
این یک نمونه از خرافه یا پندار است. خرافه یا پندار در برابر «اندیشه» می‌باشد. به وارونه‌ی اندیشه که نیروییست که بدستیاری مغز از چیزهای مسلّم (دانسته‌ها) بیک نادانسته‌ای پی می‌برد ، پندار میکوشد از نادانسته‌ها سود برده یک چیز غیرمسلّمی را مسلّم نشان دهد. این را جور دیگری توان گفت : اندیشه برای رسیدن به حقیقت پایش را روی جاهای استوار میگزارد ولی پندار از چیزهایی که یقین و استوار نیست میکوشد نتیجه‌ای (راست یا ناراست) بگیرد. بیشتر مردم به جای پندار واژه‌ی خرافات را بکار می‌برند. خرافه همین پندار است. آن واژه‌ی عربی و این فارسی است.
در این روزگار پیشرفت تند دانشها ، افسوسمندانه بیشتر مردم جهان به پندارهایی باور دارند. شگفت آنکه برخی از آنها میانشان مشترک است. شوم شمردن سیزده یکی از آنهاست. در ایران برخیها ناخن گرفتن در شب را مایه‌ی «بدیُمنی» می‌پندارند. گفته می‌شود همین پندار درمیان هندویان نیز هست. «به تخته زدن» یکی دیگر از پندارهاییست که هم ایرانیان و هم در دیگر توده‌ها باور دارند که با آن از چشم‌زخم و بدیمنی دور خواهند بود. آب پشت سر مسافر بزمین ریختن که در ایران باور دارند نگاهدارنده‌ی مسافر از گزندهاست گفته می‌شود درمیان صربها نیز رسم است.
اگر این پندارها را دسته‌بندی کنیم می‌بینیم یک دسته از آنها به پندار باورمندانشان برای جلوگیری از آسیب است. چیزهایی هست که «بدیُمن» و مایه‌ی «بد شانسی» شناخته شده‌اند. این دسته پندارها بیم‌دهنده‌اند. پندارپرستان از آنها می‌پرهیزند و اگر نشد و نتوانستند با کارهایی مانند اسفند دود کردن می‌پندارند که از آسیبهای آن دور خواهند ماند. یک مثال آن درمیان غربیان گربه‌ی سیاه است که نشان بدیمنی می‌باشد. این دسته از پندارها ریشه در خودخواهی آدمیان دارد. زیرا بدستاویز آنها هر کاری را که به نتیجه‌ی نیکی نینجامید بجای آنکه بجویند و ریشه‌اش را پیدا کنند ، به بدیمنیها میتوانند ببندند.
دسته‌ی دوم آنهاییست که به وارونه‌ی دسته‌ی پیش ، مایه‌ی خوش بختی و شگون می‌باشد. مثال آن درمیان غربیان نعل اسبی است که مانند حرف U نهاده شده. این دسته از پندارها امیددهنده‌اند. پندارپرستان تو گویی با اینها «روحیه» میگیرند.
دسته‌ی سوم پندارها آنهاییست که می‌پندارند خواست و آرزویی را برمی‌آورند. مانند سکه به حوض انداختن که در برخی جاها رواج دارد. یا دستمال به درخت «مقدسی» بستن.
(بخش یکم)
گاهی هست که یک واژه مایه‌ی گمراهی گردیده پرده بروی بینش آدمی تواند کشید ـ برای مثال هنگامی که آن واژه در جا یا معنی خود بکار نرود.
چون یکی از آنها واژه‌ی «خرافات» است و اکنون در کانال از «پندارها» سخن میرانیم بجا دیدیم به معنی این واژه بپردازیم و نشان دهیم چگونه یک واژه میتواند مایه‌ی گمراهی گردد.
نخست معنی خرافه و پندار را بدیده گیریم. خرافه آن باوریست که بیپا می‌باشد. باوریست که نه خرد ، نه دانش و تجربه ، نه تاریخ آن را براست نمیدارد. مثلاً گفته می‌شود فلانی چشمش شور است یا «چشم زخم» میزند. این به آن معنیست که چون او برای مثال به خانه‌ا‌ی درآمد ، باید بیگمان بود که آسیبی برای آن خانه در راهست. اگر بپرسید : از چیست که چنین باوری پیدا کرده‌اید؟! پاسخهایی مانند این خواهید شنید : «یک بار از ما بهای قبضهای برق و آن دیگرها را پرسید. ما هم گفتیم. هرچه میگفتیم او میگفت : شانس دارید! ، برای ما بیشتر می‌آید. پس از آن پول قبضهای برقمان خیلی زیاد شد». یا اینکه «همسایه‌مان خودرو نوی خریده بود. میگفت : تا دید شروع کرد به تعریف کردن از آن. تعریف کردن او همان و تصادف شوهرم با یک کامیون دو روز دیگر همان ، که خودرو بیکبار داغون شد!».
چنانکه دیده می‌شود باور «شورچشمی» یک چیز بیپاست. زیرا دانش میان ستایش از خودرو و تصادفِ آن همبستگی‌ای نمی‌تواند نشان دهد. خرد نیز آن را نمی‌پذیرد. خرد در چنین جاهایی جستجوی علت میکند. چه همبستگی میان تعریف از بهای برق مصرفی و ناگهان افزایش بهای آن هست؟! یا چه همبستگی میان ستایش از خودروی نو و تصادفش هست؟!..
هیچ! ولی آنکه به این باور پوچ پابسته است از آنست که نه از خرد بلکه از پندارش پیروی میکند.
یک خردمندی که به این پندارها باور ندارد و میخواهد جستجوی علت کند ، میکوشد نخست بیگمان گردد آگاهیهایی که به او رسیده درست بوده و پس از آن علت افزایش مصرف برق و یا تصادف خودروی همسایه را جستجو کند. مثلاً چه بسا گوینده یا آن خانه‌دار پس از چنان گفتگویی یک اجاق مایکروویو خریده و هیچ نیندیشیده که مصرف برقش را همان اجاق افزایش داده است یا اینکه آقای همسایه گواهینامه‌اش مانند خودرو‌اش نو بوده و آزمودگی بایسته را نداشته و در تصادف هم مقصر بوده.
این یک نمونه از خرافه یا پندار است. خرافه یا پندار در برابر «اندیشه» می‌باشد. به وارونه‌ی اندیشه که نیروییست که بدستیاری مغز از چیزهای مسلّم (دانسته‌ها) بیک نادانسته‌ای پی می‌برد ، پندار میکوشد از نادانسته‌ها سود برده یک چیز غیرمسلّمی را مسلّم نشان دهد. این را جور دیگری توان گفت : اندیشه برای رسیدن به حقیقت پایش را روی جاهای استوار میگزارد ولی پندار از چیزهایی که یقین و استوار نیست میکوشد نتیجه‌ای (راست یا ناراست) بگیرد. بیشتر مردم به جای پندار واژه‌ی خرافات را بکار می‌برند. خرافه همین پندار است. آن واژه‌ی عربی و این فارسی است.
در این روزگار پیشرفت تند دانشها ، افسوسمندانه بیشتر مردم جهان به پندارهایی باور دارند. شگفت آنکه برخی از آنها میانشان مشترک است. شوم شمردن سیزده یکی از آنهاست. در ایران برخیها ناخن گرفتن در شب را مایه‌ی «بدیُمنی» می‌پندارند. گفته می‌شود همین پندار درمیان هندویان نیز هست. «به تخته زدن» یکی دیگر از پندارهاییست که هم ایرانیان و هم در دیگر توده‌ها باور دارند که با آن از چشم‌زخم و بدیمنی دور خواهند بود. آب پشت سر مسافر بزمین ریختن که در ایران باور دارند نگاهدارنده‌ی مسافر از گزندهاست گفته می‌شود درمیان صربها نیز رسم است.
اگر این پندارها را دسته‌بندی کنیم می‌بینیم یک دسته از آنها به پندار باورمندانشان برای جلوگیری از آسیب است. چیزهایی هست که «بدیُمن» و مایه‌ی «بد شانسی» شناخته شده‌اند. این دسته پندارها بیم‌دهنده‌اند. پندارپرستان از آنها می‌پرهیزند و اگر نشد و نتوانستند با کارهایی مانند اسفند دود کردن می‌پندارند که از آسیبهای آن دور خواهند ماند. یک مثال آن درمیان غربیان گربه‌ی سیاه است که نشان بدیمنی می‌باشد. این دسته از پندارها ریشه در خودخواهی آدمیان دارد. زیرا بدستاویز آنها هر کاری را که به نتیجه‌ی نیکی نینجامید بجای آنکه بجویند و ریشه‌اش را پیدا کنند ، به بدیمنیها میتوانند ببندند.
دسته‌ی دوم آنهاییست که به وارونه‌ی دسته‌ی پیش ، مایه‌ی خوش بختی و شگون می‌باشد. مثال آن درمیان غربیان نعل اسبی است که مانند حرف U نهاده شده. این دسته از پندارها امیددهنده‌اند. پندارپرستان تو گویی با اینها «روحیه» میگیرند.
دسته‌ی سوم پندارها آنهاییست که می‌پندارند خواست و آرزویی را برمی‌آورند. مانند سکه به حوض انداختن که در برخی جاها رواج دارد. یا دستمال به درخت «مقدسی» بستن.
کوتاهش اینکه : این پندارها یا امیددهنده‌اند یا بیم‌دهنده. برخی نیز برآورنده‌ی آرزوها بشمار می‌آیند. دوری جستن از بیم‌دهندگان (مثلاً از عدد سیزده) خود بگونه‌ای امید میدهد. روی هم رفته همه‌ی آنها برای افزودن به امید است.
زیان این پندارها آنست که آیین طبیعت و زندگانی را چیز دیگری نشان میدهد. در آیین طبیعت چیزی بنام بخت نیست. بخت هوده‌ی کوششهای ماست. درست است که در همه‌ي رخدادها اختیار در دست ما نیست ، مثلاً باغداری که یک سال کوشیده و به درختهایش رسیدگی کرده و همه‌ی امیدش به برداشت تابستانی است ، ناگهان بهاران بارش تگرگ نابهنگامی درختان پرشکوفه‌اش را لگدکوب میکند و بدینسان بیشتر رنجهایش به باد میرود.
این از بدی بخت یا «روزگار غدّار» نیست ، این در آیین طبیعت شناخته شده است که در بهار تگرگ هم «تواند» بارید. نمی‌توان با قطعیت گفت در بهار «هیچگاه» برف نخواهد بارید یا هر سال فلان اندازه خواهد بارید. تگرگ یا سرمای «نابهنگام» پیشامد ناشناخته‌ای نیست. در هر حال آن باغدار اگر به بخت بد باور بدارد تنها میتواند اندوه خورد و امیدهایش را از دست دهد که باید گفت آسیب بزرگتریست. او میتواند بجای اندوه خوردن و بخت بد را گناهکار دانستن ، جستجو کرده ببیند دیگر باغداران برای این گرفتاری چه میکنند. میتواند خود بجستجو و اندیشه پردازد ، باشد که راهی برای جلوگیری از آسیب تگرگ یا کاستن از آن بیابد. در هر حال این پیشامد هر سال رخ نمی‌دهد و میتواند آن سال بدشواریها تاب آورده باز به درختان رسیدگی کند تا سال دیگر بتواند جبران کند. میتواند همیشه اندوخته‌ای برای این گونه پیشامدها فراهم کند تا از بار دشواریها کاسته شود.
(دنباله‌ی این گفتار را فردا خواهیم آورد)
زیان این پندارها آنست که آیین طبیعت و زندگانی را چیز دیگری نشان میدهد. در آیین طبیعت چیزی بنام بخت نیست. بخت هوده‌ی کوششهای ماست. درست است که در همه‌ي رخدادها اختیار در دست ما نیست ، مثلاً باغداری که یک سال کوشیده و به درختهایش رسیدگی کرده و همه‌ی امیدش به برداشت تابستانی است ، ناگهان بهاران بارش تگرگ نابهنگامی درختان پرشکوفه‌اش را لگدکوب میکند و بدینسان بیشتر رنجهایش به باد میرود.
این از بدی بخت یا «روزگار غدّار» نیست ، این در آیین طبیعت شناخته شده است که در بهار تگرگ هم «تواند» بارید. نمی‌توان با قطعیت گفت در بهار «هیچگاه» برف نخواهد بارید یا هر سال فلان اندازه خواهد بارید. تگرگ یا سرمای «نابهنگام» پیشامد ناشناخته‌ای نیست. در هر حال آن باغدار اگر به بخت بد باور بدارد تنها میتواند اندوه خورد و امیدهایش را از دست دهد که باید گفت آسیب بزرگتریست. او میتواند بجای اندوه خوردن و بخت بد را گناهکار دانستن ، جستجو کرده ببیند دیگر باغداران برای این گرفتاری چه میکنند. میتواند خود بجستجو و اندیشه پردازد ، باشد که راهی برای جلوگیری از آسیب تگرگ یا کاستن از آن بیابد. در هر حال این پیشامد هر سال رخ نمی‌دهد و میتواند آن سال بدشواریها تاب آورده باز به درختان رسیدگی کند تا سال دیگر بتواند جبران کند. میتواند همیشه اندوخته‌ای برای این گونه پیشامدها فراهم کند تا از بار دشواریها کاسته شود.
(دنباله‌ی این گفتار را فردا خواهیم آورد)