📗 بهائیگری ـ گفتار دوم ـ ایرادهاي بزرگی که بکیش بهائی توان شمرد. 19

چنانکه چون فتحعلیشاه مرده و محمدشاه بجای او نشسته و قائم مقام با حکیم احمد نامی از ملایان تهران چنین می‌خواسته‌اند پادشاهی را از قاجاریان ترک درآورده بخاندان زندی بازگردانند ، دالغورکی بدستیاری میرزا حسینعلی از این داستان آگاه گردیده و بجلوگیری کوشیده. بدینسان که با دست میرزا حسینعلی زهر بحکيم احمد خورانیده و محمدشاه را از چگونگی آگاهانیده و بکشتن قائم‌مقام واداشته.
سپس دالغورکی به روسستان بازگشته و از آنجا بنام درسخواندن بکربلا رفته و در آنجا با میرزا علی‌محمد باب آشنا گردیده ، و چون میرزا علی‌محمد چرس1 می‌کشیده ، دالغورکی به او چیرگی یافته و بدعوی امام زمانیش واداشته و بدینسان بابیگری را او بنیاد نهاده. سپس هم که به روسستان بازگشته و این بار بعنوان سفارت به ایران آمده در اینجا از شورش بابیگری بهواداری کوشیده.
اینست کوتاه‌شده‌ي آن یادداشت دراز. بیگمان چیز ساخته‌ایست و چنانکه بتازگی دانسته شد یک مرد بی‌مایه‌ي بلندپروازی که در تهرانست و سالها بشناخته گردانیدن خود می‌کوشد این را ساخته و از یك راه دزدانه میان مردم پراکنده.2
این نویسنده می‌خواهد بگوید که کیش شیعی راستست ، شیخیگری راستست ، شیخ احمد و سید کاظم از علمای پاک و نیک می‌بوده‌اند ، و این تنها کيش بابی است که کج می‌باشد و آن را یک کارکن سیاسی روسی پدید آورده ، اینست خواست او. ولی می‌باید گفت : دروغی ساخته و رنج بیهوده کشیده. زیرا چنانکه گفتیم بابیگری و بهائیگری از شیخیگری و شیعیگری زاییده شده ، و این بسیار بیجاست که کسی بگوید فلان روسی یا انگلیسی آن را پدید آورده. بسیار نیک ، سید باب را دالغورکی بدعوی برانگیخته. اما زمینه را برای دعوی امام‌زمانی یا بابی او که درچیده بود؟!.. آیا افسانه‌ي مهدیگری را که سرچشمه‌ي دعویست نیز دالغورکی پدید آورده بوده؟!.. کسانی به این نوشته ارج می‌گزارند. ولی بسیار بی‌ارجست.
اما بهمبستگی میانه‌ي بابیگری و بهائیگری با سیاست دولتهای همسایه‌ي ایران ، در آن باره نیز بچند سخنی می‌پردازیم :
چنانکه گفتیم جنبش بابیگری را در ایران روس یا انگلیس پدید نیاورده و خود نتوانستندی آورد. ولی پس از پدید آمدن ناچاری می‌بوده که آنان بسودجویی از آن پردازند. آنچه ما دانسته‌ایم بهاء در تهران با کارکنان سیاسی روس بهمبستگی می‌داشته و اینبوده چون بزندان افتاد ، روسیان برهاییش کوشیده و از تهران تا بغداد غلامی از کنسولخانه همراهش گردانیده‌اند. پس از آن نیز دولت امپراتوری روس در نهان و آشکار هواداری از بهاء و دسته‌ي او نشان می‌داده. اینست در عشق‌آباد و دیگر جاها آزادی به ایشان داده شده.
از آنسو انگلیسیان بنام همچشمی که در سیاست شرقی خود با روسیان می‌داشتند ، بمیرزا یحیا ازل که از بهاء جدا گردیده دسته‌ي دیگری بنام ازلیان می‌داشت ، پشتیبانی می‌نموده‌اند. بویژه پس از آنکه جزیره‌ي قبرس که نشیمنگاه ازل می‌بود ، بدست ایشان افتاده که دلبستگیشان به او و پیروانش بیشتر گردیده.
چاپ کتاب «نقطةالکاف» که پرفسور براون بآن برخاسته و آن «مقدمه»ي دلسوزانه‌ای که نوشته ، اگرچه عنوانش دلسوزی بتاریخ و دلبستگی بآشکار شدن آمیغهای تاریخیست ، ولی انگیزه‌ي نهانیش پشتیبانی از ازل و از بابیان می‌بوده.

پابرگیها :
ـ ماده‌ي‌ مخدري‌ است‌ كه‌ از مالش‌ دادن‌ سرشاخه‌هاي‌ گياه‌ شاهدانه‌ با دست‌ يا روي‌ پارچه‌ بدست‌ مي‌آيد و آن‌ را با توتون‌ يا تنباكو مي‌كشند. (فرهنگ معين) ـ و این واژه در آغازهای کتاب آمده
ـ درباره‌ي این یادداشتها گفتاری که در شماره‌ي چهارم پرچم نیمه‌ماهه نوشته شده دیده شود.

احمدشاه قاجار

📗 پندارها ـ گفتار پنجم : آيا با مردگان گفتگو توان داشت؟..

بخش چهارم


از اينرو چون يك بار ديگر گرد ميز نشستند و مرا نيز خواندند پذيرفتم و با ايشان همراهي كردم. چهار تن گرد ميز نشستيم. دستها را روي آن گزارده هوشهاي خود گمارديم. پس از چندي تكاني در ميز پديد آمد و گفتگو آغاز يافت :
ـ تو كيستي؟.. زني يا مردي؟.. از كدام شهري؟..
+ زنم ، از مردم تبريز.
ـ با كدام يكي از اين چهار تن آشنايي مي‌داري؟..
+ با فلان. ( نام مرا مي‌برد)
ـ از كدام كوي تبريزي؟..
+ از ليلاوا.
از شنيدن نام ليلاوا من دلم بتكان آمد. زيرا در آن كوي تنها زني را كه مي‌شناختم مادر پير آن جوان مي‌بود. با خود گفتم : مرگ آن زن كه من گمان مي‌بردم راست مي‌بوده ، و تو گفتيي تشنه‌اي بآب رسيده بپرسشهايي پرداختم. هرچه پرسيدم بتكان ميز پاسخ داد. همه آن بود كه من از پيش خود پنداشته بودم. در پايان پرسيدم :
ـ آيا تواني خود پسرت را بخواني تا با من بگفتگو پردازد؟.
+ توانم.
ـ پس نشان آن باشد كه ميز تكان خورد.
پس از چند دقيقه بار ديگر ميز بتكان آمد و پرسشها آغاز شد :
ـ آيا تو اسدآقا هستي؟.
+ آري.
ـ آخرين شهري كه در آنجا مي‌بودي و كشته شدي نامش چيست؟.
+ ساوَجبُلاغ.
ـ چند سالست كه بآنجهان رفته‌اي؟.
+ ده سال.
پرسشهاي پياپي كردم. حال خودش را پرسيدم ، شادروان خياباني را پرسيدم. بهمگي پاسخ داد. چون از گرد ميز برخاستيم رگهاي تن من مي‌لرزيد. تو گفتيي راستي را با آن جوان در يكجا مي‌بودم و مي‌خواستم جدا گردم. چون بخانه رفتم تا نزديكيهاي بامداد خوابم نبرد. پياپي اينسو و آنسو مي‌گشتم و در توي سَهِشها و انديشه‌هاي گوناگون دست و پا مي‌زدم. گاهي مي‌گفتم : اي افسوس! راهي باين نزديكي براي بهمبستگي با مردگان ، چرا تاكنون ندانسته پيش نرفته بودم.
گاهي مي‌انديشيدم : من هرچه پرسيدم آنهايي بود كه مي‌دانستم. بهتر بودي اگر از چيزهاي ندانسته پرسيدمي. با اين بيتابيها شب را گذرانيدم.
فردا نامه‌اي ببرادرم در تبريز نوشتم و پرسيدم : مادر اسدآقاخان كي مرده و چرا آن را بمن آگاهي نداده‌ايد؟. پس از يك هفته نامه برادرم رسيد. نوشته بود : «مادر اسدآقاخان نمرده تا ما بشما آگاهي دهيم».
از اين پاسخ سخت تكان خورده پس از انديشه و سنجش دانستم كه آنهمه پرسش و پاسخ از درون من بوده و رواني درميان نمي‌بوده. در اينجا بود كه پرده از روي پندارهاي بيپا برخاست و من پي بچگونگي آن دستگاه ميز بردم. پس از آن دو سه بار نيز بخانه‌ي سعدالدوله رفتم و باز بآزمايشهايي پرداختم ، و همه‌ي آنها اين نتيجه را داد كه پاي رواني درميان نيست و هرچه هست از خود گرد ميزنشينانست و خدا را سپاس گزاردم كه راستي را باين آساني دريافتم.
آنچه را شگفت افتاد اين بود كه چيزي با اين بي‌بنيادي چگونه هزاران پروفسور و دانشمند هوادارش مي‌باشند؟!.. چگونه آن كتابها را مي‌نويسند؟!.. چگونه آن انجمنها را برپا مي‌گردانند؟!.. از اينجا پي بردم كه آدمي تا چه اندازه گمراهي‌پذير است. پي بردم كه دانشها به تنهايي جلو پندارپرستي را نتواند گرفت و اگر پندارهايي از ميان رفت پندارهاي ديگري پديد تواند آمد.
چنانكه ديديم برخي از اينان «مانيتيزم» يا خوابانيدن كسي را با نيروي كهربايي ، افزار فريبكاريهاي خود گرفته‌اند ، و چنين وامي‌نمايند كه چون يكي را خوابانيدند او با روانهاي مردگان بهمبستگي تواند يافت و با آنان بگفتگو تواند پرداخت. نيز چنين وامي‌نمايند كه همان خوابانيده شده (يا بگفته‌ي خودشان «ميديوم») با نيروي خود ، يا با گفتگو با روانهاي مردگان ، از آينده و ناپيدا آگاهي تواند داد. مي‌بايد گفت : براي فريبكاري و گزافگويي صد راه مي‌دارند.
بايد دانست اين نيز بيپاست. در اين زمينه نيز آنچه راستست همان خوابانيدن است ، اين نيرو در بسيار كسان هست كه با نگاههايي كسي را از خود بدر كنند و نيروهاي او را از كار انداخته افزاري در دست خود گردانند. كسي كه خوابيده از هيچ چيز آگاه نمي‌باشد و هرچه بكند و بگويد با دستور خواباناننده است. اينست آنچه هست ، و آنكه با رواني بگفتگو پردازد و از آينده آگاهي دهد و اين گونه چيزها همه دعويهاي پوچيست.

🗂 چرا زندگانی رو بسختی رفته؟..

💎 بخش دو از سه

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

‌✴️ پیدایش آمریکا
بخش دوم
گفتار پنجم
✴️ چگونه کُرتيز آهنگِ مكزيك كرد؟...
برگزيدنِ والاسكز ، كُرتيز را ـ روانه گرديدنِ او ـ سرگذشتِ او در تاباسكو ـ رسيدن بخاكِ مكزيك

📗 پندارها ـ گفتار ششم : آيا رشته‌ي كارها در دست خود آدميان نيست؟..

بخش یکم


يكي ديگر از پندارها كه مي‌بايد آن را بزرگتر و بدتر شماريم پندار بخت و سرنوشت و مانند اينهاست. از باستان‌زمان مردمان چون يكي را در زندگاني فيروز و ديگري را نافيروز يافته و شُوندهاي كارها را نمي‌دانسته‌اند باين پندار شده‌اند كه آدميان برخي خوشبخت و برخي بدبخت باشند. اين پندار از باستانترينِ زمانها پيدا شده و درميان همه‌ي توده‌ها رواج مي‌دارد.
سپس چون دين و خداشناسي رواج گرفته دينداران همه‌ي كارها را از خدا شمارده درباره‌ي فيروزي و نافيروزي آدمي پندار سرنوشت را پديد آورده‌اند. «خدا هر كه را باينجهان مي‌فرستد هر آنچه بسرش خواهد گذشت در پيشاني او نوشته شده».
سپس كه ستاره‌شماري رواج يافته ستاره‌شماران به پندار رنگ ديگري داده‌اند. در پندار آنان كارهاي اينجهان همه از گردش ستارگان گردنده و از دوري و نزديكي آنان بيكديگر برمي‌خيزد ، و فيروزي و نافيروزي هر كسي در زندگاني ، نتيجه‌ي «طالع» او (حال ستارگان در هنگام زاييدن او) مي‌باشد.
سپس در اسلام گفتگوي «لوح محفوظ» بميان آمده و جمله‌هايي از قرآن كه درست فهميده نشده عنواني گرديده و انبوهي از مسلمانان همه‌ي كارها را از خدا دانسته مردمان را در زندگاني داراي هيچ اختياري نشمارده‌اند.
رويهم‌رفته چند گونه گمراهي از كهنه و نو بهم آميخته و يك پندار بسيار زيان‌آوري درميان مردمان ـ بويژه ايرانيان و مسلمانان ـ رواج داده شده.
از اينرو اين پندار بسيار ريشه‌دار است. زيرا از يكسو با زبانهاي گوناگوني گفته‌ شده و با نامهاي گوناگوني ـ از بخت و سرنوشت و قضا و قدر و قسمت و طالع و مانند اينها ـ خوانده گرديده. از يكسو رنگ خداشناسي و دينداري بآن داده شده و انبوهي چنين دانسته‌اند كه اگر نپذيرند خدا را نشناخته‌اند. در كتابها صدها حديث و جمله در اين باره نوشته شده : «عبدي تريد و اريد و لا يكون الا ما اريد» ، «عرفت الله بفسخ العزائم» ، «السعيد سعيد في بطن امه الشقي شقي في بطن امه» ، «الرزق مقسوم»
از اينسو نيز شاعران كه با پستي و تنبلي زيسته با تنگدستي مي‌گذرانيده‌اند اين پندار دستاويز نيكي در دست آنان مي‌بوده ، و خود زمينه‌ي پهناوري براي ياوه‌گويي و سخنبافي بروي آنان مي‌گشاده. اينست در اين زمينه بيش از هر زمينه‌ي ديگري بسخنبافي پرداخته در بيهوده‌گويي اندازه نشناخته‌اند.
بلي قضاست بهر نيك و بد عنانكش خلق بدين دليل كه تدبيرهاي جمله خطاست
كسي ز چون و چرا دم نمي‌تواند زد كه نقشبند حوادث و راي چون و چراست
شاعركي كه با تهيدستي و گدايي با پادشاهان و توانگران دعوي همسري مي‌داشته افسانه‌ي «الرزق مقسوم» براي او دستاويز نيكي مي‌بوده :
ما آبروي فقر و قناعت نمي‌بريم با پادشه بگوي كه روزي مقرر است
مردك پي كاري نرفته و روز با ياوه‌بافي مي‌گذرانيده و آنگاه بهانه آورده و چنين مي‌گفته :
گر زمين را بآسمان دوزي ندهندت زياده از روزي
گاهي چنين وانموده‌اند كه باور نداشتن بقضا و قدر و بخت و قسمت ، خدا را نشناختن و بدستگاه او گردن نگزاردنست. يكي از آنان گفته :
خدا را ندانست و طاعت نكرد كه بر بخت و روزي قناعت نكرد

📗 بهائیگری ـ گفتار دوم ـ ایرادهاي بزرگی که بکیش بهائی توان شمرد. 20

سالها چنین می‌گذشته و از دو دسته ، آن یکی پشتیبانی از روسیان می‌دیده و این یکی از هواداری انگلیسیان بهره می‌جسته ، و این پشتیبانی و هواداری در پیشامدهای درون ایران بی‌هنایش[=بی‌اثر] نمی‌بوده تا هنگامی که جنگ جهانگیر گذشته[جنگ جهانی یکم] پیش آمده. چون در نتیجه‌ي آن جنگ از یکسو دولت امپراتوری روس با سیاستهای خود برافتاد و از میان رفت و از یکسو دولت انگلیس بفلسطین که عَکّاء کانون بهائیگری در آنجاست ، دست یافت ، از آنسوی تا این هنگام میرزا یحیا مرده و دستگاه او بهم خورده و ازلیان چه در ایران و چه در دیگر جاها سست و گمنام گردیده بودند ـ این پیشامدها آن حال پیش را از میان برده است.
یکی از داستانهایی که دستاویز بدست بدخواهان بهائیگری داده و راستی را داستان ننگ‌آوری می‌باشد ، آنست که پس از چیره گردیدن انگلیسیان به فلسطین ، عبدالبهاء درخواست لقب «سر» (sir) از آن دولت کرده و چون داده‌اند ، روز رسیدن فرمان و نشان در عَکّاء جشنی برپا گردانیده و موزیک نوازیده‌اند و در همان بزم پیکره‌ای برداشته‌اند. پیداست که عبدالبهاء این را شُوند پیشرفت بهائیگری و نیرومندی بهائیان پنداشته و کرده. ولی راستی را جز مایه‌ي رسوایی نبوده است و جز بناتوانی بهائیان نتواند افزود.
پایان

در پایان چاپ دوم

چنانکه بارها گفته‌ایم ما را با بهائیان دشمنی نیست. آنچه ما را بنوشتن این کتاب واداشته ، دلسوزی بحال مردم است. امروز بهائیگری در این کشور یکی از گرفتاریهاست. این کيش هم خود بهائیان و هم دیگران را به رنج انداخته است.
اما بهائیان :
نخست ، همه می‌دانیم که آنان دسته‌ي کوچکی هستند و مردم که آنان را دشمن می‌دارند هر زمان که فرصت یافتند از گزند و آسیب به ایشان خودداری نمی‌کنند. چنانکه همین امسال آن پیشامد ننگ‌آور در شاهرود رخ داد.[ یکی از پاکدینان که گواه این پیشامد بوده ، آن وحشیگریها را در کتابی بنام «حقایق گفتنی» نوشت. کسروی نیز آن را چاپ نمود. ـ و]
دوم ، هر بهائی چه زن و چه مرد ، بدستور کيش خود ، ناچار است که «تبلیغ» کند و این تبلیغها نود و نه درصد بیهوده است و جز مایه‌ي شرمندگی و دل‌آزردگی بخود «تبلیغ» کننده نمی‌باشد. بدبختان باید این رنج بیهوده را بخود هموار گردانند.
سوم ، بهائیان چون تشنه‌ي «تبلیغ» می‌باشند و به «مُبَلِّغ» پول می‌دهند و پاس می‌گزارند و نوازش می‌نمایند ، این خود زمینه‌ای پدید آورده که برخی مردان بیدین و بی‌همه‌چیز که هنرشان جز سخنبافی و زبانگردانی نیست ، خود را بنام «مُبَلِّغ» بآنها می‌بندند که تا می‌توانند بهره‌جوییها می‌کنند و بخوشگذرانیها می‌پردازند و چون اندک‌رنجشی پیدا کردند ، این بار بیرون می‌آيند و بنام آنکه من فریب خورده بودم ، جا برای خود درمیان مسلمانان باز می‌کنند ، و این بار بدشمنیهای بسیار بیشرمانه با بهائیان می‌پردازند و هرچه دلشان می‌خواهد می‌نویسند.
اما رنج و زیانی که ایرانیان از بهائیگری می‌برند ، بیگفتگوست که بهائیان دشمن این توده‌اند. باز بیگفتگوست که از درون دل بدبختی و گرفتاری این توده را می‌خواهند. زیرا آنان که از مردم اینهمه رنج می‌برند و در این صد سال نتوانسته‌اند آزادی برای خود بدست آورند ، ناچاریست که در آرزوی بهم خوردن این کشور می‌باشند که بآزادی برسند. گذشته از رازهای سیاسی که نمی‌خواهم در اینجا بمیان آید.
به هر حال ما می‌خواهیم این دوتیرگی از میان برخیزد (چنانکه می‌خواهیم دوتیرگیهای دیگر از میان برخیزد) و این کتاب را بآن خواست نوشته‌ایم. ما نمی‌گوییم بهائیها دست از کيش خود بکشند ، بلکه می‌گوییم اگر کيش بهائی آن شایستگی را دارد که جهان را راه برد نشان بدهند و ما نیز خواهیم توانست با بهائیان همدست گردیم و آن را در سراسر ایران رواج دهیم ، و اگر ندارد در آن حال بهائیان باید دست بردارند و خود را و دیگران را به رنج نیندازند. بهائیان به ایرادهای ما پاسخ دهند تا بدانیم چه می‌گویند.
این را هم بنویسم که پس از آنکه چاپ نخست این کتاب پراکنده شد ، بهائیان (همچون شیعیان و دیگران) بکینه‌جوییهای پستی برخاستند. از جمله ریحانی نام که یکی از سردستگان ایشانست به تبریز رفت و ناشناسانه با ملایان آنجا در پدید آوردن دستگاه وحشیگریهای بهمن‌ماه آنجا همدستی نمود و پولها در آن راه بیرون ریخت. سپس در تهران برخی یاوه‌گوییهایی با تلفن یا از راههای دیگری دیده شد که در نتیجه‌ي آنها یک بهائی بنام محمد رفیع کتکی از دست پاکدینان خورد. این هم نمونه‌ي دیگری از زیانهای این دوتیرگی است.
کسروی

عبدالبهاء که لقب «سر» را از دولت انگلیس دریافت میکند.

🗂 چرا زندگانی رو بسختی رفته؟..

💎 بخش سه از سه

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

✴️ بمناسبت «عید قربان» ✴️

(بخش نخست)
از چیزهایی كه باید در پیرامونش گفتگو كرد قربانیست.

درباره‌ی آن از دو رو سخنانی هست :

✴️ یكی آنكه قربانی چه معنی دارد؟.. مگر خدا از كشتن گوسفند و گاو خوشش می‌آید كه كسی نذر كند اگر فلان كار شد گوسفندی كشم؟!.. آن شنیده‌اید كه اصغر بروجردی ، آن مرد تیره‌درون ، كه بچه‌ها را می‌فریفته و با خود می‌برده و پس از زشتكاری می‌كشته ، چون گرفتار شده محكوم گردیده بود ، هنگامی كه بپای دارش می‌برده‌اند می‌گفته : «من نذر كرده بودم اگر از این بلا خلاص شدم در حضرت عبدالعظیم گوسفندی به نذر حضرت عباس بكشم». آن كارهای زشتش و این هم نذرش.

✴️ دیگری اینكه چگونه اسلام به قربانی دستور داده؟!..
یكی از ایرادهای بزرگ باسلام قربانیهاییست كه در مكه می‌شود.
در یك روز از نیم ملیون تا یك ملیون گوسفند و شتر را از یكسو سر می‌برند و از یكسو برای آنكه نگندد و بیماریها پدید نیاورد بیدرنگ گودالی كنده زیر خاك نهان می‌گردانند ـ باین چه نامی‌ توان داد؟!.
گوسفند اگر كالاست (چنانكه فهمیده‌ی دیگران می‌باشد) باید ارجش دانست و بدانسان تباهش نگردانید و اگر كالا نیست و آفریده‌ی جداسریست[مستقل] (چنانكه فهمیده‌ی ما می‌باشد) باید بآن اندازه ستم بیهوده سزا نشمرد. پس چه رازی داشته كه اسلام دستور آن را داده؟!.

✴️ باید دانست كه قربانی از پدیدآورده‌های اسلام نیست. قربانی از پیش از آن می‌بوده و اسلام چون نتوانسته آن را براندازد باین بس كرده كه شكلش را دیگر گرداند. قربانی بازمانده از زمانهای بت‌پرستی بوده و ما اگر بخواهیم تاریخچه‌ی آن را روشن گردانیم باید كمی هم از بت‌پرستی سخن رانیم.

✴️ چنانكه بارها گفته‌ایم بت‌پرستی كه مردمان باستان گرفتار آن بوده‌اند معنایش نشناختن جهان و كارهای آن می‌بوده.
باین معنی چون باین جهان نگریسته از گردش آن سر در نیاورده و شُوَند[=سبب] كارهایش را نمی‌دانسته‌اند درمی‌مانده‌اند و یك نافهمیشان این می‌بوده كه جهان را یك دستگاه نشناخته دستهای گوناگونی را در آن كارگر می‌شمارده‌اند.
مثلاً چون بچه را می‌دیده‌اند كه زاییده می‌شود و بزرگ می‌گردد و از آنسو ناگهان بیمار گردیده می‌میرد ، آن زاییده شدن و بزرگ گردیدن را با این بیمار شدن و مردن سازگار نشناخته نمی‌توانسته‌اند باور كنند كه هر دو از یك سرچشمه است. همچنان باران را می‌دیده‌اند كه می‌بارد و كشتها را می‌پرورد و می‌رویاند و از آنسو تگرگی باریده آنها را می‌كوبد و نابود می‌گرداند و این دو را هم آخشیج[=ضد] یكدیگر می‌شناخته‌اند.
در نتیجه‌ی اینها گروهی در جهان دو دست را كارگر دیده به دو خدا ـ یكی خدای نیكوكار یا یزدان ، دیگری خدای بدكار یا اهریمن ـ باور می‌داشته‌اند. (از جمله ایرانیان باستان باین باور می‌بوده‌اند). گروهی باین اندازه هم بس نكرده برای هر رشته از كارها خدای جدایی از پندار خود پدید می‌آورده‌اند. مثلاً برای دریا و كارهای آن خدایی ، برای جنگ و فیروزی و نافیروزی خدایی ، برای كشت و كار و گله‌داری خدایی می‌پنداشته‌اند. اگر متولوجی[mythology] یونان را بخوانیم برای باده‌گساری و خوشگذرانی نیز خدایی جداگانه می‌داشته‌اند.[1]

این بوده راز بت‌پرستی. از سوی دیگر اینان خدایانی را كه از پندار خود پدید می‌آورده‌اند هر یكی را دارای خیمهای آدمی ـ خشم ، رشك ، كینه ، خودخواهی و مانند اینها ـ می‌شمارده‌اند. این لغزش دیگری از ایشان می‌بوده و نتیجه‌ی این لغزش آن می‌شده كه همیشه از خدایان بترسند و از خشم و رشک و كینه‌ی آنها بیمناك باشند. از جمله این نافهمی درمیان ایشان رواج می‌داشته كه هر كسی كه دارایی اندوخت ، یا فرزندان بسیاری پیدا كرد ، یا سرداری در چند جنگ فیروز درآمد ، خدایان باو رشك برند و آسیب و آزار دریغ ندارند. از نافهمی چنین بیمی بخود راه داده آنگاه برای چاره چنان اندیشیده بودند كه با دادن ارمغانهایی از رشك و خشم خدایان جلو گیرند و خود را از آسیب و زیان نگه دارند. اینبود كسی كه توانگر می‌شده بایستی سهمی از داراك خود بنام خدایان جدا گرداند و به پرستشگاه برد. كسی كه دارای چند فرزند می‌بوده یكی از آنها را ـ دختر یا پسر ـ برگزیده بپرستاری در پرستشگاه می‌گمارده. سرداری كه از جنگ با فیروزی بازمی‌گشته بخشی از كالاهای تاراجی را ویژه‌ی خدایان می‌گردانیده.

✴️ این ترس از خدایان یا بهتر گویم این پندارها در برخی توده‌ها رویه‌ی سیاهكاری بخود می‌گرفته. زیرا می‌پنداشته‌اند خدایان خونخوارند و از ریخته شدن خون خشنود می‌گردند. با این پندار دختران و پسران خود را در جلو بتهای بیجان سر می‌بریده‌اند. كسانی را كه در جنگ دستگیر می‌ساخته‌اند قربانی خدایان می‌گردانیده‌اند.

✴️ آن یونانیان كه آوازه‌ی تمدنشان پس از هزارها سال در گردشست نیز گرفتار چنین اندیشه‌های پستی می‌بوده‌اند.

پُلوتارخ[2] چون داستان جنگ خشایارشا را می‌آورده می‌نویسد در روز جنگ سه تن خواهرزادگان خشایارشا دستگیر افتادند و چون آنها را بنزد ثمیستوكلیس[3] (سردار یونانی در آن جنگ) آوردند چون آتش روشن می‌بود كه قربانیها می‌گزاردند پیشینگو كه در آنجا می‌بود پافشاری كرد كه باید هر سه‌ی آنها را قربانی گردانید. گفت : «اگر اینها را به باخوس خون‌آشام قربانی گردانید نه تنها یونانیان از این گرفتاری رها خواهند گردید بدشمن چیرگی هم خواهند داشت». در سایه‌ی پافشاری او و دیگران سه تن جوان را بآتش انداخته قربانی باخوس خون‌آشام گردانیدند.
(در پیرامون جانوران ، بازپسین بخش ، ص 78 از 87 )

[1] : باخوس (یا دیونیسوس) : خدای باده
[2] : Plutarchus : پلوتارخوس (تلفظ نام او به یونانی) زندگینامه‌‌نویس و تاریخ‌نویس بنام یونانی
[3] : Themistoceles

(فردا این گفتار را دنبال خواهیم کرد)

مراسم قربانی حج

‌✴️ پیدایش آمریکا
بخش دوم
گفتار پنجم
✴️ چگونه کُرتيز آهنگِ مكزيك كرد؟...
(تکه‌ی دوم)
كرتيز راهي را كه غريچالوا رفته بود پيش گرفت. اينبود پس از چند روزي بجزيره‌يِ گوزوميل رسيده داكويلار نامي را از اسپانياييها كه از هشت سال پيش بدستِ هندويان افتاده در آنجا اسير مي‌زيست آزاد گردانيد و چون زبانِ بوميان را ياد گرفته بود او را ترجمانِ خود گردانيده همراه برداشت.