پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.28K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
📗 پندارها ـ گفتار پنجم : آيا با مردگان گفتگو توان داشت؟..

بخش دوم


اگر گويند : پس آن پاسخها از كجا مي‌آيد؟. زيرا گاهي آگاهيهايي پديد مي‌آيد كه گرد ميزنشينان هيچ كدام آن را نمي‌دانسته‌اند ـ اگر پاي روان درميان نيست پس آن آگاهيها از كجاست؟!.. مي‌گويم : چنين چيزي هرگز نبوده است و نتواند بود كه پاسخي از ميز درآيد و در آن آگاهيي باشد كه گرد ميزنشينان هر سه از آن ناآگاه و بيگانه بوده‌اند. راز داستان آنست كه هر آدمي هر آنچه از كودكي ديده و يا شنيده و يا انديشيده در مغز او جا گرفته و رويهم آمده اگرچه خود او درنمي‌يابد و بسياري از آنها را بيكبار فراموش كرده ، و همين چيزهاست كه گاهي در اين هنگام در سايه‌ي برگماردن هوش بيرون مي‌آيد و آگاهي نادانسته‌اي پنداشته مي‌شود. (چنانكه در خواب ديدن نيز چنينست و همين اندوخته‌هاي مغزيست كه در خواب بتكان مي‌آيد و درهم آميخته چيزهاي شگفتي پديد مي‌آورد).
اين چيزيست كه ديگران در اين زمينه گفته‌اند و ما نيز مي‌پذيريم. به هر حال آنچه نتوان پذيرفت آنست كه مردگان با زندگان بسخن درآيند وآنگاه از آينده نيز آگاهي دهند.
چه اگر اين توانستي بود كه با مرده‌اي سخن گويند چه نياز بودي كه در آدمكشيها آنهمه رنج برند و جستجو كنند و كشنده را بشناسند يا نشناسند؟!.. چرا اين نكردندي كه روان كشته شده را بخواهند و چگونگي را از خود او پرسند؟!.. چرا بجاي آنهمه بازجويان و بازپرسان كه در شهربانيها بكار مي‌گمارند ، در هر كجا چند تني از اين «روانيان» (يا بهتر گويم : گرد ميزنشينان) را بكار نگماردندي؟!..
دولتها بماند. چرا در آنهمه آدمكشيها كه رخ مي‌دهد و كشنده نادانسته مي‌باشد يكي از خود روانيان پا بميان ننهاده و هنر خود را ننموده است؟!..
اگر اين راست بودي كه با مردگان سخن توان گفت ما توانستيمي بسياري از رازهاي پوشيده‌ی تاريخ را بآشكار آوريم. توانستيمي روانهاي مردان تاريخي را بپاي ميز كشانيده هرچه مي‌خواهيم از آنها بپرسيم.
اگر اين راست بودي كه روانها ناپيدا مي‌دانند و از آينده آگاهي مي‌دهند ما هزارها سود از اين دستگاه ميز چرخنده برديمي.
اين دليل بُرنده‌ايست كه آن تكان ميز از نيروي خود گرد ميزنشينانست ، پاي رواني درميان نيست. شگفتتر آنست كه خود روانيان (اسپرتيستها) ، چه در اروپا و چه در ايران ، در اين اندازه نايستاده بگزافه‌ها و دروغهاي بسيار ديگر پرداخته‌اند. برخي دعوي مي‌دارند كه چون كسي را با نيروي كهربايي (مانيتزم) مي‌خوابانند ، آن خوابيده با روانها بهمبستگي پيدا مي‌كند و از آنان هرچه مي‌خواهد مي‌پرسد.
برخي مي‌گويند : يكسره روانها با آنان بسخن درمي‌آيند و خود را باو مي‌نمايانند. در كتابهاشان داستانهاي درازي هست كه روانها بفلان انجمن آمده‌اند كه ناهار مي‌خورده‌اند و موسيقي مي‌نواخته‌اند. داستانهايي هست كه روانها بفلان خانواده آزارها رسانيده دشمني مي‌نموده‌اند. داستانهايي را كه در زمانهاي پيش درباره‌ي جن‌ها گفته شده اينان درباره‌ی روانها تازه مي‌گردانند.
در تهران يكي مي‌بود و مي‌گفت : در تفليس دختر روسي را خوابانيده روان فردوسي را خواستيم و او شعرهاي شاهنامه را براي ما با لهجه‌ي خراساني مي‌خواند. ديگري مي‌گفت : اسحاق موصلي و پروانه 1 هر شب بنزد من آمده برايم آواز مي‌خوانند. همين مرد داستان خنده‌آوري مي‌دارد كه مي‌بايد در اينجا بنويسم :
روزي در يكي از اداره‌ها سرگرم گزافگويي و دروغبافي مي‌بوده و از جمله چنين مي‌گفته : «شما هر پرسشي از مردگان خود مي‌داريد بروي كاغذي بنويسيد و آن را سربسته مهر كنيد و من بآن مرده‌تان رسانم و با خط خودش پاسخ گيرم». يكي از كاركنان آن اداره كه همچون خود او سبك‌مغز و دروغساز است ، اين لافها را باور كرده و نامه‌اي نوشته و از پدرش برخي پرسشهايي كرده ، و آن را در پاكت گزارده باو داده. هفته‌ها گذشته و آن لاف‌زن پديدار نگرديده ، و چون پرسنده بارها پي او فرستاده روزي ناچار گرديده آمده ، و پاكت را بروي ميز گزارده.

پابرگیها :
1ـ اسحاق موصلي از آوازه‌خوانان هزار سال پيش بوده و پروانه زني خواننده مي‌بود كه ده و چند سال پيش در تهران مرد. گزافگوي روسياه براي دروغهاي خود جز اين دو نام را نمي‌شناخته است.
📗 بهائیگری ـ گفتار دوم ـ ایرادهاي بزرگی که بکیش بهائی توان شمرد. 17

داستان او اینست که در آن زمان یکی از دوتیرگیها میان ملایان ، دوتیرگی اخباری با اصولی می‌بوده. یک دسته از ملایان اخباری و یک دسته اصولی می‌بودند و اینان با یکدیگر دشمنی سختی می‌نمودند. چنانکه میرزا محمد اخباری را با یک تن از شاگردانش در کاظمین کشتند و ریسمان بپاهاشان بسته در کوچه‌ها کشیدند.
در زنجان ملا محمدعلی ، اخباری و دیگر ملایان ، اصولی می‌بودند ، و از اینرو کشاکش و دشمنی درمیانه‌شان می‌رفت. چون ملا محمدعلی پیروان بسیار می‌داشت و خود مرد بیباکی می‌بود ، ملایان و همچنین دولتیان ازو ترسیده نامه‌ها بتهران نوشتند. این در سالهای اخیر محمدشاه می‌بود و حاجی میرزا آقاسی دستور فرستاد که ملا محمدعلی را گرفتند و به تهران روانه گردانیدند. ملا محمدعلی چند زمانی در تهران می‌زیست تا چون محمدشاه مرد و درمیانه آشفتگی برخاست ، فرصت یافته خود را به زنجان رسانید.
در زنجان پیروان پیشواز بزرگی کردند. ملا محمدعلی چون می‌دانست دولت او را بحال خود نخواهد گزاشت ، به نگهداری خود پرداخته آشکاره بدولتیان و ملایان دشمنی نشان داد. در همان هنگامست که بابیگری آشکار گردانیده و همگی پیروانش آن را پذیرفته‌اند ، و کم‌کم کار بجنگ و خونریزی انجامیده.
برخی می‌گویند : ملا محمدعلی باوری به باب نمی‌داشته و بابیگری را دستاویزی برای جنگ با دولتیان و ملایان گرفته بود. ولی این نه راستست. زیرا ملا محمدعلی مرد ساده و بی‌نیرنگی می‌بوده. می‌باید گفت : ملا محمدعلی از بس بملایان و دولتیان خشمناک و درپی جنگ و کینه‌جویی می‌بوده ، همدردی و هم‌سَهِشی[=هم‌احساسی] با بابيان او را به باب گروانیده. هرچه هست با آشنایی که ما به بیمایگی و درماندگی باب و بی‌ارجی گفته‌های او می‌داریم نشدنیست که بگوییم ملا محمدعلی از روی فهم و داوری خرد به باب گرویده. ملا محمدعلی ، چنانکه من نوشته‌های او را دیده‌ام1 نه آن می‌بوده که پوچی سخنان باب و غلط بودن آنها را نفهمد.
حاجی میرزا جانی در «نقطةالکاف» درباره‌ي ملا محمدعلی بسخنان بيپایی پرداخته. زیرا می‌نویسد : «حقیر در دارالخلافه در منزل محمودخان کلانتر خدمت ایشان رسیدم و آن جناب محبوس بودند بجهت اخلاص کیشی بآن حضرت».
در حالی که من بیست سال پیش در زنجان در این باره ببازجویی و بازرسی بسیار پرداخته‌ام و از روی گفته‌های پیرمردان و از روی برخی یادداشتها این بیگمانست که ملا محمدعلی پیش از رفتن به تهران بابیگری ننموده ، و گویا در همان هنگام درنگ در تهران است که با باب و پیروان او بهمبستگی پیدا کرده.
سپس از زبان خود ملا محمدعلی می‌نویسد : «همینکه خبر ظهور آن جناب بمن رسید و بقدر یک صفحه‌ي کوچک از آیات آن نقطه‌ي فرقان را دیدم هوش از سرم بدر شد و بی‌اختیار در عین اختیار تصدیق حقیت ایشان را نمودم ... زیرا که معجزه‌ي اشرف پیغمبر را از ایشان دیدم هرگاه انکار می‌کردم انکار حقیقت مذهب اسلام را کرده بودم». ما نمی‌دانیم این دروغها را ملا محمدعلی گفته یا حاجی میرزا جانی از خود ساخته. اگر این سخنان راست باشد باید بگوییم ملا محمدعلی بی‌مایه‌تر و نافهمتر از خود باب می‌بوده. نافهمی و بیمایگی بالاتر از این چه باشد که کسی عربی‌بافیهای غلط و پوچ باب را با آيه‌های قرآن به یک ارج شناسد؟!.. ما در پیشتر نمونه‌ای از گفته‌های باب در «تفسیر سوره‌ي کوثر» که آن را در برابر قرآن و در آغاز کار خود نوشته آوردیم و در اینجا نمونه‌ي دیگری را می‌آوریم تا خوانندگان در پیش چشم دارند.

پابرگیها :
1ـ ملا محمدعلی پیش از بابی بودن کتابهایی نوشته که بچاپ نرسیده. ولی نسخه‌هایی از آنها در خانه‌ها هست. من یکی از آنها را بنام «صَواعِق» خوانده‌ام.
ویرانه‌های قلعه‌ی چهریق
شیخ هادی نجم‌آبادی
bãyad bepastiye xuyhã cãre kard 2.pdf
51.5 KB
🗂 باید به پستی خویها چاره کرد

💎 بخش دو از دو

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
شما [ملایان] جز پایداری دستگاه خود را نمی‌خواهید و اسلام را بهانه ساخته‌اید. شما اسلام به آن دستگاه مفتخواری خود میگویید.

(پرسش و پاسخ ص 10 از 64)
‌✴️ پیدایش آمریکا
بخش دوم
گفتار چهارم
✴️ چگونه ماجلان گرد جهان گرديد؟..
چنانكه گفته‌ايم در اين زمان پرتغال و اسپانيا دو دولت بزرگ دريايي بودند كه با يكديگر همچشميها داشتند. اسپانياييها بسفر كردن پرتغاليها بهندوستان و جزيره‌هاي هند شرقي با ديده‌ي رشك مي‌نگريستند ، و چون از روي مرزگزاري پاپ كه يادش كرده‌ايم دريانوردي از راه جنوب آفريقا بكشتيهاي اسپانيا نامشروع بود شارل پادشاه آن كشور بپيدا شدن راهي از سوي غرب دلبستگي بسيار مي‌داشت. از اينرو پيشنهاد را بآساني پذيرفت و براي بسيج افزار سفر زيمنس نام كشيش را برگزيد كه برخلاف فونسكا مردي نيكخواه بود و دلسوزانه به تهيه‌ي زمينه براي مسافرت ماجلان كوشيد.
📗 بهائیگری ـ گفتار دوم ـ ایرادهاي بزرگی که بکیش بهائی توان شمرد. 18

باب در این کتاب پس از آنکه خود سوره را «تفسیر» کرده و یک رشته سخنان پوچ و شگفت‌آوری بهم بافته ، دوباره بازگشته و به یکایک حرفهای آن «تفسیر» آغازیده که درباره‌ي الف چنین می‌نویسد :
ثم الالف القائمة علی کل نفس التی تعالت و استعالت و نطقت و استنطقت و دارت و استدارت و اضائت فاستضائت و افادت و استفادت و اقامت و استقامت و اقالت و استقالت و سعرت و استسعرت و تشهقت و استشهقت و تصعقت و استصعقت و تبلبلت و استبلبلت و ان فی الحین اذن الله لها فتلجلجت ثم فاستلجلجت و تلالئت ثم فاستلالئت و قالت باعلی صوتها تلک شجرة مبارکة طابت و طهرت و ذکت و علت نبتت من نفسها بنفسها لنفسها الی نفسها ...
یک نکته‌ در کار بهائیگری و بابیگری آنست که این کیشها درمیان شیعیگری پدید آمده و کسانی که بآنها می‌گروند ، راستی آنست که از میان پندارهایی درآمده بمیان پندارهایی می‌افتند.
بلکه راستی آنست که داستان امام ناپیدا در شیعیگری گرهی در رشته‌ي اندیشه‌هاست. کسی را می‌گویند هزار سالست زنده است. چگونه کسی هزارسال زنده تواند ماند؟!. خدا چرا کسی را هزارسال زنده نگه داشته تا روزی بیرون آوردش؟!. مگر نمی‌توانسته همان هنگامی که بیرون خواهد آورد بیافردش؟!. پس از همه‌ي اینها ، چرا بیرون نمی‌آيد؟!. تا کی باید لابه کرد و بیرون آمدنش را خواست؟!. در بابیگری و بهائیگری باری اینها نیست. این یکی از شُوندهاییست که مایه‌ي رواج این کیشها شده.
چیزی که هست در بابیگری و بهائیگری نیز گره‌های دیگری هست. از اینرو کسانی که از شیعیگری گریخته ، بابی یا بهائی می‌شوند کمتر یکی پایدار می‌مانند. بارها شده که بشیعیگری بازگشته یا بیکبار بیدین گردیده‌اند. بهائیان که اکنون هستند بیشترشان فرزندان بابيان و بهائیان پیشگام می‌باشند. یک دسته هم از جهودیگری یا از زردشتیگری بآنان پیوسته‌اند که می‌باید گفت از دست پندارهای کهن کيشهای خود بتنگ آمده پناه به این پندارهای تازه آورده‌اند.
ميرزا آقاخان از كساني مي‌بوده كه بكيشهاي گوناگون رفته و بيرون مي‌آمده‌اند. زماني نيز در قبرس از ازليان شمرده مي‌شده و خواهر ازل را گرفته بوده. ليكن سپس از ازليگري بازگشته و داستان پايان زندگي او و شيخ احمد روحي در تاريخ مشروطه آورده شده.
شيخ احمد همشهري ميرزا آقاخان و همراه او مي‌بوده. اين نيز بقبرس رفته و خواهر ازل را گرفته بوده. اين نيز سپس از ازليگري بازگشته و بنام اينكه از پيروان سيد جمال مي‌باشد ،
همراه ميرزا آقاخان و خبيرالملك در تبريز كشته شده‌اند.
از کسانی که به بابیگری رفته و از آن بازگشته‌اند یکی میرزا آقاخان کرمانی و دیگری همشهری او میرزا احمد روحیست. اینان بجزیره‌ي قبرس رفته‌اند و میرزا آقاخان خواهر ازل را بزنی گرفته. کتاب هشت بهشت که تاریخ بابیگریست از یکی از اینهاست. با این حال هر دو از بابیگری برگشته‌اند که در پایان زندگانیشان از شاگردان سید جمال‌الدین اسدآبادی شمرده می‌شده‌اند و بهمین نام کشته شده‌اند. { برای شناختن داستان ایشان بخش یکم تاریخ مشروطه دیده شود.}
آنچه در پایان کتاب می‌باید نویسم آنست که از سه یا چهار سال پیش نوشته‌ای بنام
«یادداشتهای کینیاز دالغورکی» بمیان آمده که «زنجیر خوشبختی» گردانیده شده و کسانی نسخه‌هایی برداشته به این و آن می‌فرستند. بتازگی نیز دو سه روزنامه آن را بچاپ رسانیدند. کوتاه‌شده‌ي آن اینست که پرنس دالغورکی در سال 1831 (1246 قمری) که زمان فتحعلیشاه می‌بوده به ایران آمده که کارکن سفارت روس می‌بوده. ولی در اینجا در نزد ملایی بنام شیخ محمد بدرس خواندن پرداخته و اسلام آشکار گردانیده که رخت ملایی می‌پوشیده و زن مسلمان گرفته و بمیان مسلمانان آمد و رفت می‌کرده. لیکن در نهان همچنان کارکن دولت خود می‌بوده و بجاسوسی می‌پرداخته. اینست با کسانی که آشنا گردیده (که از جمله میرزا حسینعلی نوری و برادرش میرزا یحیا بوده‌اند) همگی را با دادن پول بجاسوسی وامی‌داشته و کارهایی بزیان ایران می‌کرده.
میرزا آقاخان کرمانی
شیخ احمد روحی
📗 پندارها ـ گفتار پنجم : آيا با مردگان گفتگو توان داشت؟..

بخش سوم


آن مرد گفته : اين پاكت لاشه شده و پيداست كه درش را باز كرده‌اند. پاسخ داده : «نه ، باز نكرده‌اند چون «ميديوم» (آن كس خوابانيده شده) عصباني مي‌بود پاكت را در دست خود فشارده و لاشه گردانيده».
سپس چون پاكت را باز كرده گفته : «اين خط پدر من نيست». پاسخ داده : «ما كه نمي‌توانستيم پدرت را مجبور گردانيم با خط خودش نويسد. داده ديگري نوشته».
گفته است : «اين پاسخها هم بسيار پرتست و ربطي بپرسشهاي من ندارد». در اينجا چون پاسخي نمي‌داشته از در شوخي درآمده و چنين گفته : «پدر شما در زندگيش نيز بي‌ربط حرف مي‌زد. ما چه كار كنيم كه پاسخهاي بي‌ربطي داده».
ببينيد مرد سبك‌مغز يك دروغ گفته و ناچار شده با چند دروغ رسواي ديگري پرده بروي آن كشد. از اين گونه بسيار است و مي‌توان گفت : اينان همچون صوفيان و شيعيان دروغ را در راه كار خود گناه نشمارند و از رسواييش باكي ندارند. در كتابي كه بفارسي چاپ كرده‌اند داستاني مي‌نويسند كه روان حافظ شاعر ياوه‌گوي شيرازي را خواسته بگفتگو كشيده‌اند و او چنين گفته كه با سعدي «معاصر بوديم». در جايي كه سعدي صد سال جلوتر از حافظ مي‌بوده و آنان يكديگر را نديده‌اند.
بدتر از همه‌ي اينها آنكه مي‌گويند روانها كه از اينجهان بيرون رفته‌اند ، هر يكي از آنها در تن ديگري دوباره باينجهان درآيند و يكي از آنها در تهران كه مرد ياوه‌ي بي‌ارجي بيش نيست چنين مدعيست كه روان محمد بن عبدالله (بنيادگزار اسلام) در تن اوست. از يك پندار بيپايي گستاخ گرديده باين دروغها و نادانيها زبان باز مي‌كنند.
در زمينه‌ي گفتگو با مردگان خود نويسنده را داستاني هست كه دليل روشني به بيپايي آن مي‌باشد : كساني كه تاريخ مشروطه را خوانده‌اند نام اسدآقا بگوشهاي ايشان آشناست. اين جوان در تبريز در جنگهاي مشروطه دليريهاي بسيار كرده و يكي از سركردگان بنام گرديد. سپس در جنگ تبريزيان با روس دليري بيشتري نشان داد و با ديگر سران مجاهدان تبريز را گزارده به استامبول رفتند كه سالهاي چند در آنجا مي‌بودند تا پس از برافتادن دستگاه نكولا بازگشتند.
پس از اين بازگشت با هم دوست شديم و سالها با يكديگر آميزش مي‌داشتيم. راستي را جواني مي‌بود از هر باره آراسته. ولي افسوس كه در جنگهاي سمتقو در ساوَجبُلاغ كه فرمانده ژاندارم مي‌بود كشته گرديده قرباني بدخواهيهاي بيگانگان و كاركنان ايشان گرديد.
در اين هنگام من در مازندران مي‌بودم و چون آگهي يافتم بيتاب شدم. مرگ جوان دلير شبها مرا از خواب بازداشت و كمتر مي‌توانستم آن را فراموش كنم.
سالها گذشت و روزي در تهران باز ياد آن جوان و كشته شدنش را كرده با خود مي‌گفتم : آيا مادر پيرش چه كرد و چه شد؟!.. چگونه بمرگ چنان پسري تاب آورد؟!.. گمان مي‌كردم او نيز مرد و روانش بروان آن جوان پيوست. از برادرم گله‌مند مي‌بودم كه درباره‌ي خاندان آن جوان چيزي بمن نمي‌نويسد.
اين نيز گذشت و پس از چند ماه شبي در خانه‌ي سعدالدوله بانجمني رسيدم ، كساني را ديدم گرد ميز چرخنده‌اي نشسته‌اند و هر يكي بخود فرورفته. گاهي ميز مي‌چرخد و سخناني بميان مي‌آيد. پرسيدم چيست؟.. گفتند : با رواني گفت و شنيد مي‌دارند.
نخست بار مي‌بود كه بچنان دستگاهي برمي‌خوردم. در مهنامه‌هاي الهِلال و المُقتَطَف مصري گفتارهاي فراواني در اين زمينه ديده ولي هيچ يكي را نخوانده بودم. تنها اين مي‌دانستم كه بسياري از دانشوران بنام هوادار آن مي‌باشند و كتابها در پيرامونش مي‌نويسند ، و اينبود گمان بدي درباره‌اش نمي‌داشتم و هرگز گمان نبرده بودم كه باين بيپايي باشد.
bãyad bepastiye xuyhã cãre kard.pdf
68.6 KB
🗂 باید به پستی خویها چاره کرد

💎 هر دو بخش

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
سیدجمال‌الدین اسدآبادی
دست راست مشهدی محمدعلی‌خان ، دست چپ اسدآقاخان
cerã zendegãni ru besaxti rafte 1.pdf
54.2 KB
🗂 چرا زندگانی رو بسختی رفته؟..

💎 بخش یک از سه

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
‌✴️ پیدایش آمریکا
بخش دوم
گفتار چهارم
✴️ چگونه ماجلان گرد جهان گرديد؟..
(تکه‌ی سوم)
پس از وي يكي از زيردستانش بنام سباستيون دلکانو فرماندهِ كشتيها گرديد. چون در اين هنگام پادشاهِ سيبو نيز نافرماني آشكار گردانيده بود كشتيها در آن پيرامونها ماندن نتوانستند و براه افتادند. برخي جزيره‌هايي را در آن نزديكي ديده و بكنارِ جزيره‌يِ بزرگِ بورنئو رسيده درگذشتند.
مسیر دریانوردی ماجلان و دلکانو