آفرین بر این غیرتمندان (بروجرد)

‌✴️پیدایش آمریکا
بخش سوم
✴️ گفتار سوم
(تکه‌ی یکم)
چگونه پيزارو اينگا را دستگير گردانيد؟!.
جنگها و رنجهاي بيهوده ـ تاراج فراوان ـ سانت‌ميشل ـ آهنگ لشگرگاه اينگا ـ پذيرايي صافدلانه‌ی اتهوالبا ـ پاسخهاي ساده‌ي او بسخنان كشيش ـ رفتار نامردانه‌ي پيزارو ـ گرفتاري اينگا
  
چنانكه ديديم در آغازهاي سال 1531 پيزارو با سه كشتي از پاناما روانه گرديد و چون هوا سازگار و او براه آشنا بود در سيزده روز خود را بدماغه‌ي سانت‌ماتثو رسانيد. پس از كمي آسايش از آنجا هم گذشته راه خود را پي كرد. در اين بخش از نزديكيهاي خشكي راه پيموده ، بي‌آنكه جهتي باشد در بسيار جاها با بوميان بجنگ مي‌پرداخت و خود را و همراهانش را دچار رنجها ميگردانيد. اينبود مسافران بستوده آمدند و زبان بگله و بدگويي باز كردند. ولي چون بسرزمين كاكو رسيده مردم آنجا را داراي آرايش‌افزارهاي زرين و سيمين بسيار فراوان يافتند و همچون گرگان گرسنه بآنها تاخته هرچه داشتند تاراج كردند ، اين تاراجگري آبي بآتش دلهاي آنها ريخت و بسيار شادشان گردانيد.
پيزارو چندان دارا شده بود كه يك كشتي آماده گردانيده سهمي از تاراج براي آلماكرو و لوكو فرستاد. همچنان زر و سيم فراوان براي سرجنبانان اسپانياييها در پاناما و در نيكاراكوا فرستاده از آنها خواستار شد كمك بسيجيده براي او فرستند.

📗 پرسش و پاسخ (رشته‌ی دوم ـ بخش یازدهم)

اين معني وحي است. ما در فارسي بجاي آن واژه‌ی «فَرْهيدن» را گزارده‌ايم كه به همان معني انداختن بدل كسي است : «تو گويي بمن فرهيده شد كه فلان كار را بكنم ، فلان سخن را بگويم.»
كوتاه‌سخن : مقصود از وحي كه در دينها عنواني پيدا كرده اين بوده كه يكرشته حقايق ارجداري (در زمينه‌ی خداشناسي و زندگاني) بدريافت پيغمبر اسلام يا ديگريع انداخته مي‌شده. در قرآن كه نام جبرئيل رفته است گفته مي‌شود : «فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ». معنايش اينست كه به دل تو انداخته است. من بياد ندارم كه سخني از ديده شدن جبرئيل يا فرشته‌ی ديگري در بيرون در قرآن رفته باشد.
از سوي ديگر ما اين را بگفتگو گزارده روشن گردانيده‌ايم كه گاهي درميان مردمان كسي بوده كه ناگهان تكاني درو پديد آمده كه جهان را با ديده‌ی بيناتري ديده. تو گويي پرده‌اي از جلو چشم او برداشته شد كه حقايق زندگاني را آشكار مي‌بيند و بيپايي و زيانمندي گمراهيها در برابر چشم او هويدا بوده ، و اين كس چون بكوشش برخاسته و با گمراهيها نبرد آغاز كرده ، تكاني در خردها پديد آمده و خردمندان و پاكدلان گفته‌هاي او را همه راست شناخته با او هم‌آواز گرديده‌اند و بدينسان جنبش پديد آمده است.
اين چيزيست كه تاريخ گواه آنست. چيزيست كه بوده است و هست و خواهد بود و خود رازي از رازهاي سپهر مي‌باشد. آدميان كه در زندگاني هميشه رو به نيكوتري دارند و هميشه در پيشرفتند (همان پيشرفتي كه تمدن ناميده مي‌شود) يكي از وسائل آن نيكوتري و پيشرفت ، برخاستن اينگونه كسانست كه ما برانگيختگان مي‌ناميم.
در اين زمينه سخن بسيار است و همه را در اينجا نتوان گفت. در همين زمينه در كتابهامان گفتگوهاي بسيار شده كه شما توانيد آنها را بخوانيد.1 در اينجا گفتگو در آنست كه آيا اينها با دانشها ناسازگار است؟.. ما ناسازگاري درميانه نمي‌بينيم.
ب ـ من نيز اقرار مي‌كنم كه اينها با دانشها ناسازگار نيست. اگرچه من نمي‌توانم باين زودي بگفته‌هاي شما تسليم شوم. چنانكه يادآوري كرديد بايد كتابهاتان بخوانم. در همانحال بايد اذعان كنم كه منافاتي درميان اين مطالب با علوم نيست. ولي باز تكرار مي‌كنم كه اينها چيزهاييست كه شما مي‌گوييد. بدينهاي ديگر ربطي ندارد.
د ـ در دينهاي ديگر نيز حقيقت همين بوده و از ميان رفته.
ب ـ يك پرسش ديگري هست كه مي‌خواهم آن را بپرسم : درباره‌ی معجزات چه مي‌فرماييد؟.. در تمام اديان براي انبياء معجزه ثابت مي‌كنند در حالي كه علوم نمي‌تواند پذيرفت. مثلاً در انجيل حكايتهايي هست كه مسيح جن‌ها را از دلهاي ديوانگان بيرون مي‌آورده. اين قضيه گذشته از آنكه دروغست و تاريخ آن را قبول نمي‌كند با علم نيز منافيست. زيرا اين معنايش آنست كه آدم كه ديوانه مي‌شود جن به تن او داخل مي‌گردد و اين بسيار مهمل است. در همان انجيلها حكايتي هست كه عيسا مرده را زنده گردانيد. در حالي كه زمان مسيح زمان تاريخ است. در آنزمان دولت روم در اوج تمدن خود بود و فلسطين نيز جزو خاك روم بشمار ميرفت. مرده زنده گردانيدن كار كوچكي نيست. اگر چنين داستاني رخ داده بود سراسر كشور روم بتكان مي‌آمد و آوازه‌ی آن بتاريخها مي‌افتاد. پس چرا نيفتاده؟.
د ـ جاي گفتگو نيست كه اينها دروغست. چون خود شما دليل دروغ بودن آنها را ياد كرديد من نيازي بسخن راندن در آن زمينه نمي‌بينم. من ميخواهم رویه‌ی[=صورتِ] ديگر موضوع را بسخن گزارم :
من مي‌خواهم بگويم كسي كه براهنمايي گروهي برخاسته بمعجزه چه نياز دارد؟!. اساساً معجزه بكار او ارتباط ندارد و نتيجه‌اي از آن در دست نتواند بود. چيزيست بسيار روشن : شما اگر ميخواهيد حقايقي را بمردم بفهمانيد بايد آن را با دليل ثابت كنيد. اگر ثابت كرديد مردان پاكدل خواهند پذيرفت و بياري شما خواهند برخاست و هيچگاه معجزه نخواهند خواست و اگر ثابت نكرديد نخواهند پذيرفت اگرچه بالفرض معجزه هم بياوريد. يك راه‌نماينده بايد كارهايش ارجدار و خردپذير باشد تا مردم باو پيروي نمايند. از معجزه چه سودي تواند بود؟... معجزه چه ارتباط بكار او دارد؟!.

پابرگی 1 : از جمله در كتاب «خدا با ماست»

پیشامد افسوس‌آوری امروز بامداد در اهواز رخ داده که شنیدن آن دلها را پر اندوه گردانید.
ما در این زمینه سخنانی داریم که باید بهنگامش در کانال بیاوریم.
اینک خود پیشامد :

نکته های گفتگوی خبری بالا :

1ـ ملت ما ، « ملت عرب» تحت ستم است : آبش را به جای دیگر میدهند ... تبعیض و فقر بسیار بالا ، راهی نمی‌ماند جز مقاومت.

2ـ مقاومت ملی اهواز عملیاتی داشته بر ضد اهداف «مشروع» ، شامل سپاه هست و شامل جاهایی که شهروندان معمولی در آنجا نیستند.

3ـ عملیات امروز ، «مقاومت ملی اهواز» آن را انجام داد. اهداف مشروع که جزو آن لوله‌های نفتی بود ...

4ـ اولاً یک عدد را تصحیح بکنم : تعداد کشته‌ها از چهل نفر بیشتره.
(گمان نکنید تنها پنج ده تن را کشته ایم).

5ـ جایی که هدف قرار گرفت جایگاه مسئولان بود.
(خبرگزاریها فیلمهایی منتشر کرده اند که نشان میدهد سربازانی در کف خیابان کشته شده یا زخمی بزمین افتاده‌اند ، اگر حمله تنها به جایگاه مسئولان بود این سربازان چگونه کشته یا زخمی شدند؟!)

6ـ شما بگویید من میخواهم به «زبان مادری» درس بخوانم شما را دستگیر میکنند.

خرده‌ها‌یی که به کیش شیعیگری توان گرفت

ششم : برگزيده پنداشتن شيعيان و از آب و گِل والاتری نشان دادن ايشان ، خود ايراد جداگانهايست ـ سران شيعه که خود را از آب و گل والاتری پنداشته‌اند ، شيعيان را از بازمانده‌ی آن آب و گل وانموده‌اند. [۱]

كسی که شيعی ميگردد و «ولايت علی» را می‌پذيرد از آنست که گوهر پاکی دارد و آنکه نمی‌پذيرد برای آنست که گوهرش ناپاک ميباشد. شيعيان گروه برگزيده‌ای هستند و درآن جهان يکسره به بهشت خواهند رفت.

اين سخنان چندان نابجا بوده که برخی از خود شيعيان زبان به ايراد گشاده‌اند. ما در کتابهاشان می‌بينيم که صفوان جمال که خود يکی از شيعيان ميبوده به بنيادگزار شيعيگری خرده گرفته و چنين گفته :

«شما ميگوييد شيعيان ما در بهشت خواهند بود در حالی که ميان شيعيان گروههايی هستند که گناهکارند و به هر بدی ميپردازند» و او به سخن معنی‌ ديگر داده و چنين پاسخ گفته که شيعی از جهان نرود مگر آنکه به بيماری افتد و يا گرفتار زن بدرفتار و همسايه‌ی دُژکردار [=درشت رفتار] گردد و اينها کفاره‌ی گناهان او باشد و اگر اينها نبود جان کندنش دشوار باشد تا از جهان بيگناه رود.

صفوان دوباره خرده گرفته و گفته «پس ستمهايی که به مردم ميکنند و پولهای ايشان ميخورد چه خواهد بود؟!.» پاسخ داده : «چون حساب مردم روز رستاخيز با ماست اينها را نيز از «خمس» پذيرفته او را از وامداري بيرون خواهيم آورد». [۲]

در برخی کتابها اين را به زمينه‌ی ديگری انداخته چنين گفته‌اند : «روز رستاخيز که به کارنامه‌های مردم يکايک رسيدگی خواهند کرد ، آنچه گناه شيعيانست به گردن سُنّيان و آنچه کَرفه‌ی [=ثواب] سُنّيانست به شيعيان داده اينان را به بهشت و آنان را به دوزخ خواهند فرستاد».

اين گفته‌ها از يکسو مردم را فريفتن و آنان را از راه بردن ، و از يکسو با خدا گستاخی نمودن و دستگاه او را آبدارخانه‌ی خود پنداشتن ميبوده که راستی را گناه بسيار بزرگيست.

به گفته‌ی قرآن : «ستمگرترين مردم کسيست که به خدا دروغ بندد».[۳]

اينکه خدا گروهی را از آب و گِل والاتری آفريده از هر راه که بسنجيد دروغ آشکاريست.

اينکه خدا گروهی را ويژه‌ی خود گردانيده از بديهای آنان چشم پوشد و پاداشهاي گزاف دهد سخنی سراپا زيانست.

اين گفته‌ها ريشه‌ی اسلام را برانداختن و رنجهای پاکمرد عرب را بيهوده گردانيدن بوده است.

[۱] : ان شيعتنا خلقوا من فاضل طينتنا.

[۲] : روی صفوان الجمال انه قال دخلت علی الصادق عليه السلام فقلت جعلت فداك سمعتك تقول شيعتنا فی الجنه و فی الشيعه اقوام يذنبون و يرتكبون الفواحش و يشربون الخمر و يتمتعون فی دنياهم فقال نعم ان الرجل من شيعتنا لا يخرج من الدنيا حتی يبتلی بسقم او بمرض او بدين او بجار يؤذيه او بزوجه سوء فان عوفی من ذلك والا شدد الله عليه النزع حتی يخرج من الدنيا و الذئب عليه فقلت لابد من رد المظالم فقال عليه السلام ان الله عز و جل جعل حساب خلقه يوم القيمه الی محمد و علی فكل ماكان من شيعتنا جعلنا من الخمس فی اموالهم و كل ماكان بينهم و بين خالقهم استوينا هم حتی لايدخل احد من شيعتنا في النار.

[۳] : و من اظلم ممن افتری علی الله كذبا

(کتاب داوری سات ۲۹ از ۱۰۵)

🗂 در پیرامون جان و روان

💎 بخش دوم

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

🔶 درباره‌ی دوتیرگی و پیشامدهایی که ریشه‌ در آن دارد

چنانکه امروز گفتیم ما را در این زمینه سخنانی هست. در آنباره در نوشته‌هامان بارها از جدایی زبانها و تیره‌های گوناگونی که در ایران می‌زیند و اینکه برای همبستگی ملی چه کارهایی باید کرد گفتگو رفته.
نخست بار کسروی نزدیک به هشتاد سال پیش بی‌پرده‌کشی و آشکاره ـ چنانکه ویژگی نوشته‌هایش می‌باشد ـ از این دشواری سخن بمیان آورد.

دشواری زبانها و تیره‌های گوناگون ایرانی در آغاز این قرن هجری خود را بدینسان سازمان یافته نشان نمیداد و امید بسیار میرفت که با پیشرفت دمکراسی از میان برخیزد یا از زیانهایش کاسته شود.
ولی کشورداری ایران براه دیگری افتاد و از این جداییها نخست هوسمندان و سبکسرانی به سودجویی برخاستند و سپس جای پای استواری برای سیاستهای بیگانگان گردید.

چون در 1320 متفقین به ایران آمدند ، آن دسته‌ی هوسمند و سبکسر زبان ترکی را بهانه‌ی خواستهای بی‌ارج خود ساختند و تا چهار سال در آذربایجان جدایی ترک و فارس راه انداختند. بجای آنکه جایگاه والای آذربایجان را که در سایه‌ی جنبش مشروطه بهره‌ی آنجا شده بود نگاه دارند به گردنکشی و پدید آوردن بیزاری میان فارس زبانان و آذربایجانیان پرداختند. تا اینکه در سال 1324 زمینه‌ی جدایی‌خواهی نیز فراهم آمد : نخست سخن از «خودمختاری» راندند تا نوبت به «ملت جدا» هم رسید.

در هر حال با آزمایش شکست خورده‌ی سال 25 ـ 1324 در آذربایجان (و سپس در کردستان) ، دریافتند آرزویی که در سر دارند و در آن زمان در یک گام میخواستند برسند ، دست یافتنی نیست. اینست از دهها سال است میکوشند در چهار گام خزنده به آن برسند تا چشمها را نزند :
گام نخست : «زبان مادری» ، گام دوم : «هویت طلبی» ،‌ گام سوم : فدرالیزم (خودمختاری) ، گام چهارم : جدایی‌خواهی.
«زبان مادری» و «هویت طلبی» نقابهایی است تا چهره‌ی جدایی‌خواهی در پشت آن پنهان گردد.

افسوسمندانه حکومت ملایان بجای رفتار دادگرانه و پیشرفت دادن بدمکراسی به وارونه‌ی آن کار بست و نه تنها دمکراسی را به شکل ریشخندآمیز و بیکاره‌ی کنونی درآورد ، با سنیان و پیروان دیگر کیشها نیز بدرفتاریها کرد و اینست چنانکه قاعده‌ی سیاست و اجتماعات است ، اندیشه‌های تندروانه نیرو و رواج بیشتری گرفت و به شکافهای پدید آمده بسی افزود.

در این میان سیاست کشورهای آزمند غربی نیز به کار افتاده و از ده بیست سال پیش (بیش از همه رسانه‌های آمریکا ، انگلیس ـ بی‌بی سی ـ و فرانسه) نفت به این آتش میریزند.

یک دسته کوشندگانی نیز در درون و بیرون کشور همان راهی را می‌پویند که سیاستهای کشورهای بیگانه دنبال میکنند. آنها یا دشمنان ایرانند یا آنکه از روی ساده‌دلی و نافهمی فریب مظلوم نماییهایی همچون «ستمی که به قومیتها می رود» یا «حق تحصیل به زبان مادری» ، «فقر قومیتها» و مانند این را خورده هوادار چنین شعارهایی شده‌اند و نمی دانند که آب به آسیاب دشمنان کشور میریزند و دل آزمندانی را که چشم به خاک کشورمان دوخته اند شاد میگردانند.

همچون هر جایی که بیگانگان را سودی هست ، دلارها و پوندها و پولهای هنگفت عربی و ترکی نیز در راه افزودن به پراکندگیهای ملی و بیزاریهای تیره‌ها بکار افتاده و گره‌ کار را هرچه سفت‌تر گردانیده است.

ما این یادداشت را دیباچه‌ای برای سخنان آینده می‌شماریم. بزودی به این زمینه درخواهیم آمد و آنگاهست که باید سخنانمان را هرچه بازتر گردانیم.

تنها تیره‌هایی با زبان یا نژاد جدا نیستند که دچار دشواریها هستند ، زندگانی برای بیشتر مردم در این کشور دشوارست ولی راه چاره نیک گردیدن و همدستی و آرمان یکی گردانیدنست نه بیدادگری نمودن و خون ریختن.

‌✴️پیدایش آمریکا
بخش سوم
✴️ گفتار سوم
(تکه‌ی دوم)
چگونه پيزارو اينگا را دستگير گردانيد؟!.
اينها چون بنزد پيزارو بازگشته و آنچه را كه از فزوني زر و سيم و سنگهاي گرانبها در آنجا ديده بودند بازگفتند ، دوزخ آز پيزارو زبانه كشيدن گرفت. چون با آن گروه اندك نمي‌توانست بجنگ برخيزد و يا بتاراج دست گشايد بر آن شد كه نقشه‌ي كُرتيز را بكار بندد. بدانسان كه او مونتيزوما را گرفته دربند نگه داشته كارهاي خود را پيش برده بود اين هم اتهوالبا را بگيرد و دربند نگه دارد. بر آن شد كه فردا كه اينگا بديدن او خواهد آمد انديشه‌ي خود را بكار بندد.

📗 پرسش و پاسخ (رشته‌ی دوم ـ بخش دوازدهم)

مثلاً پيغمبر اسلام برخاست. عرب گرفتار نادانيهاي پست بودند. بتهايي تراشيده و ساخته و در خانه‌ی كعبه گزارده خود را پابند آنها گردانيده بودند. عشيره‌ها از هم جدا افتاده با يكديگر هميشه در كشاكش بودند. از نافهمي و سنگدلي دختران خود را زنده بگور مي‌گردانيدند. پيغمبر با اين نادانيها به نبرد برخاست. آن بتها را نشان داده مي‌گفت : اينها را كه با دست خود تراشيده يا ساخته‌ايد چرا مي‌پرستيد؟!. اينها كه نه زياني بشما توانند رسانيد و نه سودي ، چه شايسته‌ی پرستشند؟!. درباره‌ی دختران مي‌گفت : آنها چه گناهي كرده‌اند كه زنده بگور مي‌گردانيد؟!. زيان پراكندگيها را بآنان بازمي‌نمود. پس از همه‌ی اينها درباره‌ی خود ميگفت : «من يك تن از شمايم تنها چيزهايي به دل من انداخته مي‌شود».
اين سخنان همه از روي دليل بود ـ چيزهايي بود كه دليلهايش پهلويش بود. همه از روي خرد بود. از اينرو مردان پاكدل با خشنودي پذيرفتند و بياري او شتافتند. مرداني مانند ابوبكر و عمر و علي و ديگران گرد او را فراگرفتند. او خود در مكه بود و در مدينه گروهي بياري او برخاستند و پيغمبر را بشهر خود دعوت كردند ـ اين كارها شد بي‌آنكه كسي ازو معجزه بخواهد يا معجزه خواستن بيادش بيفتد.
اما از اينسو در ايران سيد باب برخاست و بجاي همه‌چيز عربيهاي مغلوط را بهم مي‌بافت كه دانسته نبود به چه درد خواهد خورد. گاهي نام امام‌زمان را ( كه فرزند حسن عسكري باشد) مي‌برد و خود را «باب» او مي‌خواند و گاهي خودش دعوي امام‌زماني مي‌كرد. به هر حال بكمترين دردي چاره نمي‌كرد و با هيچ گمراهي بنبرد نمي‌پرداخت و تنها بادعاهاي رنگارنگ و عربيهاي مغلوط مي‌پرداخت. اينبود همه‌ی چيزفهمان ازو دوري جستند و او كاري نتوانست و خود نيز كشته گرديد ، و سخنان او چندان مهمل و بيمعني بود كه بهائيها سالها كوشيده‌اند كه آنها را از هر كجا كه هست بدست آورند و نابود سازند و زبان مردم را كوتاه گردانند.
فرض كنيم معجزه شدني بود و سيد باب چند معجزه هم نشان مي‌داد ، آيا مردان باخرد مي‌توانستند فهم و خرد را بكنار گزارده و بخاطر معجزه ادعاهاي رنگارنگ او را بپذيرند؟..آيا ميتوانستند بپاس معجزه آن عربيهاي مغلوط بيمعني را سخن خدا باور كنند؟!. آيا چنين كاري توانستي بود؟!.
الف ـ من در اينجا اشكالي پيدا كردم. شما درباره‌ی پيغمبر اسلام گفتيد : «اينكارها شده بي‌آنكه كسي معجزه بخواهد ...» در حالي كه در نوشته‌هاي خودتان در جاهاي ديگر نوشته‌ايد كه مي‌آمدند و از پيغمبر اسلام معجزه مي‌طلبيدند و او در پاسخش مي‌گفت من نمي‌توانم و آيه‌هايي از قرآن گواه آورده‌ايد.
د ـ هر دو راستست. ابوبكر و عمر و علي و سلمان و عمار و مانند اينها كه به پيغمبر گرويدند و بياري او برخاستند هيچ يكي ازو معجزه نطلبيد ، هيچيكي بيادش نيفتاد كه معجزه هم هست. ولي يهوديان و نصارا و ديگران كه مغزهاشان آلوده بود و نمي‌توانستند بآن پاكمرد بگروند و در آن كوششها ياوري كنند ، هر زمان بهانه‌ی ديگري پيش مي‌كشيدند و يكي از بهانه‌هاشان همين بود كه مي‌گفتند : پس چرا معجزه نشان نمي‌دهد؟. (لَوْلَا أُنزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ) در پاسخ آنها بود كه پيغمبر مي‌گفت : من معجزه نتوانم. اين چيزها كه شما ميخواهيد من توانا نمي‌باشم.
اساساً اين داستان معجزه از يادگارهاي توده‌ی يهود است. آنها بوده‌اند كه به پيغمبران خود معجزه‌ها ساخته در كتابهاشان نوشته‌اند. سپس هم مسلمانان و ديگران پيروي از آنها كرده‌اند.

پایان

🗂 در پیرامون جان و روان

💎 بخش سوم

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

🔶 خرده‌ها‌یی که به کیش شیعیگری توان گرفت

هفتم : آن بارگاهها که در مشهد و قم و عبدالعظیم و بغداد و سامره و کربلا و نجف و دیگر شهرهاست و شیعیان به زیارت روند خود جداگانه داستانیست. اگر دیده‌اید ، هر یکی بتخانه‌ی باشکوهی میباشد. از صدها فرسنگ راه به زیارت می‌آیند ، با گردنهای کج و چشمهای نمناک در برابر در میایستند ، سیدی یا ملایی پیش افتاده بانگ برمیدارد : «أأدخل یا الله ، أأدخل یا رسول الله ...» سپس به درون میروند ، گرد صندوق آهنین یا سیمین میگردند ، آنها را میبوسند ، سر پائین آورده مینیایند. آیا این بت‌پرستی نیست؟!.
این به آنان برمیخورد که ما این بارگاهها را بت میخوانیم ، چه باید کرد که راستی همینست. هر چیزی که جز خدا بپرستند و دست‌اندرکار جهانش دانند بُت باشد.
گفتگو میانه‌ی خداپرستی و بت‌پرستی بر سرِ آنست که آیا جز خدا کسی را در این جهان دستی هست؟!. خداپرستی میگوید : نیست ، بت‌پرستی میگوید : هست. آنگاه خداپرستی (یا بهتر گویم : دین) میگوید : خدا این جهان را از روی آئینی میگرداند و هر کاری در این جهان راهی میدارد که جز از آن ‌راه نتواند بود : کسی که بیمار است باید پی ‌درمان باشد ، کسی اگر بیچیز است باید به کاری یا پیشه‌ای پردازد و چیزدار گردد ، کسی اگر خشنودی خدا را میخواهد باید به نیکوکاری کوشد. همچنین در دیگر کارها. گفتگو بر سر اینهاست نه بر سر آنکه تندیسه‌های چوبین و آهنین پرستند یا گنبدهای سیمین و زرین. اگر مردمان یک کس زنده‌ای را دست‌اندرکارهای خدا شمارند و از او بهبود بیماری یا گشایش کار یا مانند آن خواهند نیز بت خواهد بود اگرچه آدمی‌ای زنده میباشد. [1]
شگفت آنکه درباره‌ی این زیارت رفتن «حدیثها» از پیشوایانشان میدارند : هر کس به زیارت رود همه‌ی گناهانش آمرزیده شود ، بهشت به او بایا[=واجب] گردد ، به هر گامی کاخی از زر و سیم و بلور برایش سازند ، صد حوری به نامش نویسند ... از بس سرگرم سیاست بوده‌اند از گفتن هیچ گزافه‌ای بازنایستاده‌اند.
یکی نپرسیده : رفتن به دیدن بارگاهی چیست و چه سودی دارد که خدا این پاداشها را دهد؟!... آخر پاداش در برابر یک کار سودمند تواند بود. به یک کار بیهوده‌ای پاداش از خدا چه سزاست؟!. گفتن چنین دروغهایی بنام خدا ، آیا نشان خدانشناسی نیست؟!... آیا گفتن : «هر که حسین را در کربلا زیارت کند خدا را در عرش زیارت کرده» (2) با خدا گستاخی و بیفرهنگی نیست.
شگفت‌تر اینکه از آن بارگاهها نتوانستنی (معجزه) نیز چشم دارند و داستانها پدید آورند : فلان کور را بینا گردانید ، و بَهمان بیمار را تندرست ساخت ، فلان دشمن را کُشت و بَهمان بدخواه را سنگ گردانید.
شاهی که به ضربت دو انگشت از معجزه ابن قیس را کُشت
بنیادگزار اسلام با آن جایگاه والایی که میداشت و با آن کار خدایی که پیش میبرد ، چون جهودان و ترسایان فشار آورده نتوانستنی میخواستند در پاسخشان میگفت : من نتوانم. قرآن پر از اینگونه پاسخهاست. ولی نوادگان هیچکاره‌ی ‌او در زندگی نتوانستنی میکرده‌اند بجای خود كه پس از مرگشان نیز میکنند. افسوس از این نادانی!.
اگر تاریخ را نگریم تاکنون بارها در پیرامون آن گنبدها کشتار رخ داده و هزاران کسان کشته شده‌اند و هیچ کاری از آنها دیده نشده (و نبایستی دیده شود). در زمان شاه‌عباس در سال ٩٨٨ که عبدالمؤمن‌خان‌اُزبک با جنگ و خونریزی به مشهد دست یافت ، انبوه مردم از ملایان و سیدها و دیگران به «آستانه‌ی مقدسه» پناه برده چنین میدانستند که از کشتار خواهند رهید. ولی ازبکان با شمشیرهای آخته به درون درآمدند و دست به کشتار گشادند و به کسی دریغ نگفته زنده نگزاردند. در عالم‌آرا مینویسد : «از صحیح القولی استماع رفت که میرمحمدحسین مشهور به میر بالای سر که از سادات مشهد مقدّس و در صلاح و تقوی و عبادت درجه‌ی عالی داشت در بالای سرِ ضریح مبارک به نماز و طاعت و تلاوت قیام نموده کمتر از آن مقام شریف حرکت کردی در روز هولناک بدستور معتاد در بالای سر نشسته به تلاوت مشغول بود یکی از ازبکان از خدا بیخبر دست در کمر او زده بیرون میکشید. میر بیچاره از هول جان و کشاکش و اضطراب دست بر پنجره‌ی ضریح مبارک زده محکم گرفت. ازبک دیگری شمشیری انداخته قطع ید او نمود و دستش در محجر مانده او را کشیدند و پاره‌پاره کردند».
(کتاب داوری سات 30 از 105)

[1] : پس تفاوتی بدینسان پدید می‌آید : بت‌پرست که همیشه گشایش کار را از بتها طلب میکرده و نیک و بدِ کارهایش را به آنها بسته میدانسته ،‌ پس از باور یافتن به خداپرستی دیگر ‌می‌بایست بخود تکیه کند و کارها را از راهش انجام دهد. همین تکیه کردن بخود تفاوت چشمگیری در رفتار یک آدمی و زندگانی او پدید می‌آورد. ـ و
(2) : من زار الحسین فی كربلا كان كمن زار الله فی عرشه.

دالاهو - کرمانشاه

‌✴️پیدایش آمریکا
بخش سوم
✴️ گفتار چهارم
(تکه‌ی یکم)
چگونه اتهوالبا را نابود كردند؟.
فديه‌ي بزرگ اتهوالبا ـ كشته شدن هواسكار ـ دار كشيدن اتهوالبا ـ اينگاي تازه ـ تاراجگريهاي اسپانياييها ـ بنياد شهر ليما
  
پيزارو با اتهوالبا همان رفتار را مي‌كرد كه كُرتيز با مونتيزوما كرده بود. باين معني كه باو احترام مي‌كرد و كارها را بنام او انجام مي‌داد. پروييان نيز بپاس دستگيري او خاموش و آرام بودند. اتهوالبا چون دلبستگي بيش از اندازه‌ی اسپانياييها را به زر و سيم مي‌ديد بانديشه‌اي افتاده با پيزارو بسخن پرداخت و چنين گفت : «اي جنرال اسپانياييها ، شما اگر مرا آزاد گرداني ، اين اتاقي را كه نشسته‌ام تا بآنجا كه دست برسد پر از زر گردانيده بتو مي‌دهم».

🗂 در پیرامون جان و روان

💎 هر سه بخش در یکجا

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

🗂 خرده‌گیری و پاسخ آن


🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

✴️سخنرانی کسروی در انجمن ادبی ـ بخش یکم

کنفرانس در انجمن ادبی
در نتیجه‌ی گفتارهایی که در زمینه‌ي شعر نگاشتیم اینک می‌بینیم در انجمن ادبی کنفرانسهایی داده می‌شود. با دوستی و یکدلی‌ای که ما را با بنیادگزاران انجمن گرامی بویژه با شاهزاده افسر و آقای اورنگ درمیانست هرگز گمان نداریم که جز از روشنی راه ادبیات منظور دیگری درمیان باشد و خود این کنفرانسها کمک بزرگی بر آن مقصود خواهد بود که ما در پیمان دنبال می‌کنیم اینست که از خرسندی و سپاسگزاری خودداری نمی‌توانیم.
ولی آنچه می‌بینیم در این میان معنی «ادبیات» به پرده‌ی ابهام پیچیده هر کسی از کنفرانس‌دهندگان یک معنای ناروشن دیگری از آن در دل دارد در پیرامون آن سخنوری می‌نماید. در حالی که پیش از همه باید معنای این عنوان و حدود آن روشن باشد. این بسیار روی می‌دهد که یک کلمه با همه‌ی شهرت معنای آن روشن نمی‌باشد. بهَر حال نباید درشگفت بود که ما می‌گوییم این عنوان معنای درستی ندارد و هر کس مفهوم دیگری را از آن در دل خود دارد.
ما از آنجا که در پیمان درِ این گفتگو را بسته‌ایم نمی‌خواهیم ایرادی بگیریم یا پاسخی بایرادهای دیگران بدهیم. ولی از علاقه‌ای که بانجمن گرامی ادبی و کنفرانسهای آنجا داریم و از ته دل خواهانیم که از این کنفرانسها نتیجه‌های گرانبها در دست باشد اینست که بیادآوریهای پایین مبادرت می‌نماییم و منظورمان اینست که آقایان کنفرانس‌دهندگان آنها را از نظر دور ندارند :
1ـ معنی «ادبیات» و حدود آن چیست؟!
2ـ معنایی که برای ادبیات قائل ‌شویم آیا شامل چه قسم از شعرهای فارسی است؟!
3ـ چه سودهایی را می‌توان از رهگذر ادبیات امیدوار بود؟!
4ـ آیا ادبیات موضوع مستقل است یا نه؟!
5ـ آیا اشعار فارسی از نظر اجتماع و اخلاق چه حالی دارد؟ چه سودهایی را داده و چه زیانهایی را رسانیده؟!
6ـ درباره‌ی خیام کسی از دانشمند مزبور بد نگفته بلکه گفته1شده بسیاری از رباعیها که بنام او شهرت یافته ازو نیست و چون این رباعیها مردم را به تنبلی و ناپروایی و میخوارگی تحریص می‌کند انتشار آن درمیان توده جز زیان سود دیگری ندارد. آیا آقایان خلاف این عقیده را دارند؟!
7ـ درباره‌ی حافظ هرگز بدگویی نشده و نبایستی بشود بلکه کسی گفته1 معنی شعرهای او را نمی‌فهمم کنون هم اگر آقایان تفسیر و توضیحی برای آن اشعار دارند و می‌توانند کمکی بفهمیده شدن مقصود و منظور شاعر بنمایند آن را بفرمایند وگرنه از این موضوع درگذرند و دلسوزیهای بیهوده نکنند.
8ـ کسانی که از آقایان کنفرانس‌دهندگان روی سخن را با پیمان دارند ما در زمینه‌ی شعر گفتار بس درازی را در شماره‌ی 17 سال گذشته2 نوشته‌ایم و آنچه می‌دانیم از آغاز تا انجام حقگویی کرده هرگز سخنی را بی‌دلیل نرانده‌ایم. پس این کنفرانس‌دهندگان باید آن را خوانده اگر ایرادی بیِک بخشی یا جمله‌ای از آن دارند آشکار بگویند که ما نیز یا ایراد را می‌پذیریم و یا پاسخ می‌گوییم و بدینسان نتیجه‌ی درستی بدست می‌آید. وگرنه از پیش خود سخنانی را به پیمان نسبت دادن و هیاهوی بیجا برانگیختن یا در پرده‌‌ تعرض نمودن جز کار بیهوده نخواهد بود. بهر حال مقصود ، روشنی زمینه‌ی ادبیات است و هرگز غرض درمیان نیست.3
کسروی

پابرگیها :
1 ـ نامه‌ی خواننده‌ای بنام ذبیح‌زاده که در پیمان چاپ شده مایه‌ی هیاهویی گردیده بود. اینجا اشاره بآن نامه است و ما آن را در دفتر «در پیرامون شعر و صوفیگری» آورده‌ایم. ـ و
2 ـ گفتار «شعر در ایران» ـ و
3ـ پیمان سال دوم ، شماره‌ی هشتم ، سات 500 ـ و