🔶 کتاب فرهنگ چیست؟
گفتار سوم : از كار وارونه جز نتيجه‌ی وارونه برنخيزد ، تکه‌ی 6

🔸 يك چيز بيم‌آورتر درباره‌ی اين جوانان (يا مردان) آنكه چون سرچشمه‌ی جوش و جنبشان جز هوسبازي و خودنمايي و سودجويي نيست و در هيچ كاري بانديشه نمي‌پردازند و درباره‌ی آينده كمترين پروايي نمي‌دارند ، بآساني فريب توانند خورد و بآساني افزار دست بيگانگان توانند بود.
بلكه راستي آنست كه اينان با حالي كه ميدارند و هميشه درپي دستاويزهايي مي‌باشند كه بخودنمايي پردازند ، خود درپي بيگانگان و بدخواهانند و نيازي بآنكه كسي فريبشان دهد نيست.
اينان با آن كمي مايه هيچ نمي‌دانند آينده‌ی كشور چه بايد بود و هر كسي به چه بايد كوشد ، و يك راه روشني در پيش پا نمي‌دارند ، و در سايه‌ی هوسمندي ، با هر آوازي تكان مي‌خورند و با هر نوايي برقص مي‌پردازند.
يك روزي در اروپا هيتلري پيدا مي‌شود و نامي درمي‌آورد ، و ناگهان اينان در ايران بتكان مي‌آيند و هواداريها از وي مي‌كنند و با صد بيخردي چنين مي‌گويند : «اگر آلمان غلبه كند ما هم نجات خواهيم يافت». يك روز مي‌بيني بازگشته‌اند و بي‌آنكه بدانند كمونيستها چه مي‌گويند دم از كمونيستي مي‌زنند ، و يا از يك دسته‌ی ديگري هواداري نشان مي‌دهند. با صد بيخردي اين بهانه را بزبان مي‌آورند : «ما چون ضعيفيم بايد به يكي از دولتهاي بزرگ استناد كنيم». يگانه چيزي كه بانديشه‌ی اين «سياسي‌دانان» بيخرد ميرسد همين است. بي‌آنكه كسي برقصاندشان خود ميرقصند.
اين دلبستگي كه جوانان و ديگران بسعدي و حافظ و ديگر شاعران نشان مي‌دهند و در آن پافشاري را از اندازه مي‌گذرانند ، سرچشمه‌ی اين كار آنست كه چند تن از شرقشناسان كه خود از كاركنان سياسي دولتهاي غربي مي‌باشند ، كتابها درباره‌ی اين شاعران نوشته و ستايشها از آنان كرده‌اند ، و اينان كه خود فهم و خرد درستي براي شناختن نيك و بد و راست و دروغ نمي‌دارند ، و خود از هوسمندي در جستجوي عنواني براي جنب و جوش مي‌باشند ، از همان نوشته‌هاي شرقشناسان بتكان آمده‌اند و ديدنيست كه چه دلبستگي بشاعران مي‌نمايند ، و چه بافندگيهايي در آن باره مي‌كنند.
همين داستان بهترين نمونه از بيكارگي فهمها و خردهاي آنان ميباشد. ببينيد با چه آساني توان آنان را از راه برد. با چه آساني توان كلنگ بدستشان داد و بكندن بنياد خودشان واداشت.
همگي مي‌دانيم در ايران پيش از مشروطه ، شاعران جايگاهي نمي‌داشتند و ارجي بآنها گزارده نمي‌شد. سپس در جنبش مشروطه ، هرچه خوارتر و بي‌ارجتر گرديدند و يكي از سخناني كه بزبانها افتاده بود مايه‌ی بدبختي بودن شاعران چاپلوس و ستايشگر مي‌بود و گفته‌هاي سعدي و ديگران درباره‌ی پادشاهان با ريشخند ياد مي‌شد.
ليكن سپس كه پروفسور براون و ديگر شرقشناسان بستايشهايي از آن شاعران پرداختند و چند كتابي نوشتند ، در اندك‌زماني در شهرهاي ايران تكاني پيدا و دلبستگي بشاعران پديد آمد ، و همان شاعران ياوه‌گو از بزرگان شمارده شدند و نام «مفاخر ملي» پيدا كردند و كتابهاي آنها بنياد فرهنگ ايران گرديد.
در اينجا سخن بسيار است و من چون فرصت نمي‌دارم تنها به يك مثلي بس مي‌كنم : مي‌گويند كسي را اسبي مي‌بود ، لاغر و تنبل و پير و چموش كه از دست آن بتنگ آمده بود. روزي آن را ببازار برد كه بفروشد و خود را آسوده گرداند. در بازار دلال سوار اسب گرديده با زور تازيانه آن را چندي دوانيد و بانگ برداشته چنين گفت : «كيست بخرد اسبي را كه جوانست و چابك و راهوار ...» ، و از اينگونه ستايشها چندان سرود كه دارنده‌ی اسب خود پيش آمده جلوش را گرفت و گفت : «اگر چنين است چرا بفروشم؟!..» و اسب را بخانه بازگردانيد.
سخن را بپايان مي‌رسانم. مي‌دانم كساني خواهند گفت : «چه بايد كرد؟.. آيا شما ميخواهيد فرهنگي نباشد؟..». ميگويم : ما چنين سخني نمي‌گوييم. ما بفرهنگ نياز بسيار مي‌داريم. چيزي كه هست فرهنگ بايد بمعني راستش باشد (بدانسان كه بازنموديم).
خواهند گفت : پس با اين فرهنگ چه بايد كرد؟.. آيا نتوان آن را «اصلاح» كرد؟!.. ميگويم : اين فرهنگ درخور پيراستن (يا بگفته‌ی شما اصلاح كردن) نيست و بايد از ريشه عوض گردد.
آري از روزي كه ما بكوشش برخاسته‌ايم و هر زمان ايرادها بشاعران و كتابهاي ايشان گرفته و پس از هايهويي گفته‌هاي ما در دلها جا باز كرده وزارت فرهنگ ناچار شده كتابهاي خود را ديگر گرداند. ولي اين كار جز بنام سنگر عوض كردن نبوده. چون يك دسته در وزارت فرهنگ ماهانه‌هاي گزافي مي‌برند براي آنكه دستشان از آن پولها كوتاه نگردد ، هر زمان برويه‌كاريهايي پرداخته‌اند كه خواستشان جز فريب نمي‌بوده. اگر آن كسان مردان دلسوزي بودندي بايستي در اين چند سال با گفته‌هاي ما كه همه آميغ است ، هم‌آواز گردند و همين آميغها را پايه‌ی فرهنگ گردانند.

پایان کتاب

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
1) ثميستوكليس‌ ـ تکه‌ی 2

🔸 او اين تدبيرها را بنام همچشمى با ملتياديس مى‌كرد. بارى اين موضوع كه آيا او پاكدلانه و بى‌غرضانه در كار توده‌ی مردم دخالت مى‌كرد يا نه گفتگويى است كه بايد فيلسوفان ‌بكنند و بهرحال نتوان انكار نمود كه رهايى يونان در هنگام گرفتارى خود از جانب دريا فرارسيد و اين كشتيها كه ثميستوكليس تهيه نمود آتن را پس از ويرانى دوباره آباد گردانيد. اگر گواهى ديگرى هم بر اين سخن پيدا نكنيم كار خود خشايارشا براى گواهى بس. چه او با آنكه زور و سپاه خشكى را درست و بى‌گزند نگاهداشته بود با اينهمه پس از شكست در دريا روى بگريختن گزاشت كه ديگر خود را براى روبرو شدن با يونانيان توانا نمى‌پنداشت ‌و اينكه ماردونيوس1 را در آنجا بازگزاشت من چنان مى‌پندارم كه جز براى جلوگيرى از دنبال كردن يونانيان نبود وگرنه اميدى بزير دست كردن يونان در دل او بازنمانده بود.
گفته‌اند : ثميستوكليس سخت آزمند و خواهان توانگرى بود. برخى هم گفته‌اند كه اين ‌آزمندى براى آن بود كه هميشه مى‌خواست دست او باز باشد تا بخدايان قربانيهاى بسيار كرده و در ميهمانيهايى كه براى بيگانگان تهيه مى‌كرد شكوه بسيار نشان بدهد و پيداست كه ‌براى اين كارها عايدى فراوان دربايست داشت. ليكن برخى تهمت طمعكارى زده و گفته‌اند تا آن اندازه خسيس مى‌نمود كه آنچه آذوقه براى او هديه مى‌فرستادند آن را نيز مى‌فروخت و او از ديفيليديس2‌ كه اسب نگاه مى‌داشت كره‌اى خواست و چون ديفيليديس از دادن سر باز زد او را بيم داده گفت : باندك زمانى خانه‌ی تو را به اسب چوبينى برمى‌گردانم. مقصودش اينبود كه ميانه‌ی او و پاره‌ای از خويشانش كشاكش و دعوى پديد مى‌آورد.
علاقه‌مندى او به شهرت و شكوه بیمانند بود. چنانكه در زمان نوجوانى خود كه هنوز گمنام بود اپيسكليس3 را از مردم هرميونى4 كه مهارت بى‌اندازه در ساز زدن داشت و آتنيان‌ هميشه خواهان او بوده در پى‌اش مى‌گشتند بخانه‌ی خود دعوت كرد كه در آنجا ساز بزند و مردم بدينسان روى بخانه‌ی او بياورند و طلب دوستى با وى كنند. زمانى كه براى بازيهاى ‌المپياد5 مى‌آمد هيچگونه آرايش و شكوه دريغ نمى‌گفت و در آن چادر آراسته و زيباى خود ميهمانيها مى‌داد و مقصود او اينبود كه از اين راه بر كيمون6 برترى جويد. ليكن اين كار او نزد آتنيان پسنديده نيفتاد و چنين مى‌گفتند كه اين شكوه و آرايش شايسته‌ی جوانى است كه از خاندان برگزيده‌ی مشهورى باشد. از يك جوان گمنام كه نه لقبى دارد و نه كار برجسته‌اى از او سرزده چنين خودنماييها جز بى‌آزرمى شمرده نخواهد شد. بهرحال توده‌ی انبوه او را دوست مى‌داشتند و او هر يكى از مردم شهرها را با نام خود خوانده هميشه بر ایشان سلام مى‌داد. نيز اگر گفتگويى ميان دو كس برمى‌خاست او دادگسترانه داورى ‌مى‌نمود. سيمونيديس7 ‌شاعر كيوس در آن هنگام كه ثميستوكليس سردار سپاه بود خواهشى ازو كرد. ثميستوكليس پاسخ داده گفت : «اى سيمونيديس چنانكه شما اگر شعرى را از قاعده بيرون كنيد شاعر بدى شمرده مى‌شويد من نيز اگر از بهر شما از قانون چشم بپوشم فرمانرواى بدى شمرده خواهم شد.»


1ـ Mardnius داماد داريوش بزرگ و يكى از سرداران بنام ايران بوده كه در لشكركشى نخستين بر سر يونانيان و در جنگ پلاتاى او سردار بود و در اين جنگ آخرى كشته گرديد كه داستان آن خواهد آمد.
2ـ Diphilides
3ـ Eipiscles
4ـ Hermione
5ـ بازيهايى بود كه يونانيان بنام ورزش هر چهار سال يكبار برپا مى‌كردند و شكوه بزرگى در ميان ايشان داشت. چنانكه گاهى آن را آغاز تاريخ گرفته سالها را با آن مى‌شمرده‌اند. درباره‌ی اين بازيها در تاريخها شرح درازى نوشته شده.
6ـ پسر ملتياديس است كه سپس يكى از سرداران بزرگ يونان گرديد و داستان او خواهد آمد.
7ـSimonides از مردم Ceos

🔶 در پيرامون نوشته‌هاي پيمان

(هر دو بخش در یکجا)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از ماهنامه‌ی پیمان)

🔶 گرفتاري را فيروزی مي‌شمارند
(بخش سوم)

🔸 شما ديني ميداشتيد بت‌پرستي و پندارپرستي را بهم آميخته ، ديني با دانشها ناسازگار ، ديني از خرد بسيار دور ـ آيا آن با اينكه ما ميگوييم يكسانست؟!..

🔸چون جنبش مشروطه برخاست ديري نكشيد كه ناسازگاري آن با كيش و باورهاي كيشي روشن گرديد و درميان آن دو كشاكشي سخت برخاست كه تا سالها درميان مي‌بود و نتيجه آن شد كه جنبش آزاديخواهي باورهاي كيشي را سست گردانيد و بسياري از مردم از آنها بيزاري نمودند و آن دستگاهي كه مي‌بود بهم خورد. از اينسو اين باورها نيز سنگ راه مشروطه گرديد و از پيشرفت آن جلو گرفت و بدينسان هر دو از همديگر آسيب ديدند.

🔶 گرفتاري را فيروزی مي‌شمارند

(بخش پایانی)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از ماهنامه‌ی پیمان)

🔶تأثیر حقایق
(گواهی پاکدلانه)

آقای کسروی
چون امروزها پرچم از تأثیر حقایق گفتگو می‌کند برای آن میخواهیم مختصری در این باره شرحی بنویسم.
من یکی از گمراه‌ترین جوانان بودم و به شعر هم علاقه‌ی زیادی داشتم و مانند سایر شعرا بیراه و بی‌هدف به هر چیزی که هوس میکردم شعر میگفتم و گاهی هم که موضوعی برای شعر گفتن نداشتم با زور آسمان و ریسمان را بهم می‌بافتم و یک غزلی می‌ساختم در اواخر هم از بیراهی به یکی از گمراه‌ترین کیشها گرویدم. در آنجا نیز شعر می‌سرودم و آنها هم محض تشویقم با یک آب و تابی اشعارم را بچاپ میرسانیدند.
در دو سال پیش بمیانجیگری یکی از دوستانم آقای علایی با پیمان مربوط شدم. پس از خواندن ، گذشته از اینکه از آن کیش بیپا دل برداشتم شعر سرودن و بیهوده گفتن را نیز ترک گفتم و هم با یک رشته حقایق که تا آنوقت نمیدانستم آشنا گردیده و راه زندگانی را آموختم. بنابراین ایمان دارم حقایق پیمان در هر پاکدلی تأثیر خواهد کرد مگر کسانی که دلهاشان تیره شده و نیروهای خدادادیشان را از دست داده باشند.
محمدباقر رحیمی

(پرچم روزانه ش 103)

🔶 فرهنگ تکه‌ی 1

🔸 1ـ فرهنگ چيست و براي چيست؟ ...
چنانكه خوانندگان ميدانند در چند شماره‌ی پيش پرسشهايي از آقاي فرهشيد بچاپ رسانيده وعده داديم كه پاسخ آنها را سپس در سرگفتارها بنويسيم. اينك وعده‌ی خود را بجا مي‌آوريم. چون چند تا از پرسشها درباره‌ی «فرهنگ» بود ميخواهيم نخست بآن پردازيم و چون يك زمينه‌ی بسيار مهم و دامنه‌داريست بايد در چند شماره اين گفتگو را دنبال نمائيم :
نخست بايد ديد : «فرهنگ چيست و براي چيست؟ ...». يكي از نكته‌هايي كه بايد دانست اينستكه بيشتر مردم چون چشم باز كرده و اين عادتها و كارهاي زندگي را ديده‌اند درپي حقيقت آنها نبوده‌اند و از چگونگي آنها و علتي كه دارد و نتيجه‌اي كه بايد بدهد پرسش نكرده‌اند ، مثلاً شما اگر از يكتن بپرسيد : «رخت چيست؟ ... چرا بايد آدم رخت بپوشد؟ ...» از اين پرسش شما در شگفت شده خواهد گفت : " عجب سئوالي ميكنيد. رخت هم براي چيست دارد؟ مگر شما ميخواهيد رخت نپوشيم؟! ..."، بيش از اين پاسخي نخواهد توانست و حقيقت آنستكه بيشتر مردم ـ بلكه انبوه ايشان ـ از معني درست رخت ، و اينكه براي چه مي‌پوشند ، آگاه نيستند.
رخت براي آنستكه تن آدمي را از گرما و سرما ، و از آفتاب و باران نگه دارد و برخي اعضا را بپوشاند. ولي آنان رخت را باين معني نمي‌شناسند بلكه آن را براي نشاندادن شأن و درجه‌ی آدمي ميدانند و اينست اگر كسي جامه‌اش از يك پارچه‌ی كم بهايي بود يا تازه نبود از احترام او ميكاهند يا براي شب فلانگونه رخت و براي روز بهمانگونه قرار ميدهند كه هيچ معنايي ندارد ، يا زنان در خيابان و بازار بجاي آنكه سينه و بازوهاي خود را بپوشانند و نظر مردها را بخود نكشند آنها را باز ميگزارند ولي دستهاي خود را كه براي دادن و گرفتنست و بايد آزاد باشد تو دستكش ميكنند كه بيكبار وارونه است. [1]
ناآگاهي مردم از حقيقت رخت تا بحديست كه بارها ديده شده كه دزدي ميكنند و رخت ميخرند و بهانه‌شان اينست كه خواستم آبرويم نرود. چندي پيش مردي در يك اداره پولي اختلاس كرده و چون گرفتار شده بود چنين پاسخ ميداد : " ديدم رختم كهنه شده و آبرويم ميرود مجبور شدم اين پول را برداشتم و يكدست رخت تهيه كردم وگرنه منكه دزد نيستم".
مانند همين رفتار را وقتي از زني آگاه شدم. اين زن با داشتن شوهر بيك كار ناشايستي برخاسته و در پاسخ بازپرس چنين گفته بود : " منكه نميتوانم چادر عبايي بسرم كنم ، كفش بازاري پام كنم. براي حفظ آبرويم مجبورم چادر كربدوشين [گونه‌اي از پارچه‌ی ابريشمي] و كفش گيو بخرم و چون عايدي شوهرم اين اندازه‌ها نيست اجباري بيك راه بدي پا گزارده‌ام".
اينها داستانهاييست كه هر كس نظيرش را شنيده يا ديده و اينها همه نتيجه‌ی ندانستن معني درست رخت مي‌باشد. در بيشتر چيزها اين ندانستن درميانست.
درباره‌ی «فرهنگ» نيز شما اگر بپرسيد : چيست و براي چيست؟. خواهيد ديد از اين پرسش در شگفت مي‌افتند و چنين پاسخ ميدهند : " اينهم پرسيدن دارد؟! ... بچه بايد تحصيل كند ، جوانها بايد علم بخوانند ، اگر فرهنگ نباشد ما كه ترقي نخواهيم كرد ..." راستي اينستكه از حقيقت اين نيز ناآگاهند و درست نميدانند كه براي چه بايد بچه درس بخواند؟ ... چه چيزها را بايد ياد بگيرد؟ ... در پايان كار چه نتيجه‌اي را بدست آورد؟ ... اينست ما بايد نخست اين زمينه را روشن گردانيم :
«فرهنگ» در فارسي بمعني تربيت است. يكفرق آدمي با چهارپايان و جانوران ديگر همينست كه آنها بفرهنگ يا تربيت نيازي ندارند و همينكه بزرگ شدند با غريزه‌ی خود كارهاي زندگي را انجام ميدهند. ولي آدمي نياز بسياري بآن دارد.
يك فرزند آدمي چون بجهان مي‌آيد بديهيست كه بايد چيزهاي بسياري را ياد بگيرد تا مرد درستي گردد و بزندگي پردازد. ولي ما همه‌ی آنها را فرهنگ نمي‌ناميم و تنها يكرشته‌هاي خاصي را با اين نام ميخوانيم و من اينك آنها را از نظر عقيده‌ی خودمان بسه قسمت ميگردانم : 1) سواد 2) دانش 3) حقايق زندگاني كه بايد از هر يكي جداگانه سخن برانيم.

[1] : يكي از نمونه‌هاي بيراهي در داستان رخت ، جامه‌ی ملاييست. اين جامه چه معني‌اي دارد؟!. چرا بايد جز از عموم مردم بپوشند؟!. آن دستار چيست؟!. آيا سر آقايان را از آفتاب يا سرما حفظ مي‌كند؟!. آنچه همگان مي‌دانند آقايان كمتر زير آفتاب يا در سرما مي‌مانند. آن عبا و قبا و نعلين دست و پا گير چيست كه ميپوشند؟!. آيا جامه براي آنست كه جلوي چالاكي و كار كردن را بگيرد؟! آيا پيغمبر جامه‌اي جدا از مردم مي‌پوشيده؟!. ـ و

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
1) ثميستوكليس‌ ـ تکه‌ی 3

🔸 بارى او رفته‌رفته بزرگتر مى‌گرديد و احترام مردم درباره‌ی او بيشتر مى‌شد تا سرانجام ‌روزى آمد كه بدستيارى هواداران خود توانست از روى آيين اوستراکيزم1 ‌دشمن خود آريستيديس را از شهر بيرون كند. در اين زمان پادشاه ايران بآهنگ جنگ با يونان بيرون‌ آمده بود و از اين جهت آتنيان به شور پرداخته مى‌خواستند كسى را براى سردارى سپاه برگزينند و بسيارى خودشان را كنار مى‌كشيدند زيرا از بزرگى و خطرناكى پيشامد بيمناك ‌بودند. ولى مردى بنام اپيكوديس2‌ كه زبان گويايى داشت و پدر او ايوفميديس‌3 مرد زباندار و زيركى بود خواستار سردارى گرديده مى‌كوشيد تا آن را بدست آورد. ليكن او مرد كم‌دل و كارندان و خود بنده‌ی آز و طمع بود و از اين جهت ثميستوكليس سخت ‌مى‌ترسيد كه مبادا رأى بيشتر باو داده شود كه بدينسان همه‌ی كوششها بى‌نتيجه مانده رشته از دست بيرون رود و اينبود كه تدبير انديشيده با دادن پول او را از آن داوطلبى و كوشش ‌منصرف گردانيد.
و چون فرستاده‌اى از پادشاه ايران همراه ترجمان رسيده كه از مردم آتن آب و خاك ‌بطلبد و اين خود علامت فرمانبردارى و زيردستى بشمار بود ثميستوكليس بهمداستانى ‌مردم شهر ترجمان را دستگير كرده بگناه اينكه فرمانهاى يك پادشاه بيابانى (وحشى) را با زبان يونانى در ميان مردم پراكنده مى‌گرداند بكشت و اين يكى از كارهايى است كه سخت ‌پسنديده افتاده. چنانكه كار ديگر او را در زمينه‌ی آرثميوس4‌ از مردم زيلاييا5 همگى‌ مى‌پسندند. و آن اينكه آرثميوس زر از سمت پادشاه ايران به يونان آورد كه بدستيارى آن ‌يونانيان را بفريبد. ولى ثميستوكليس فرمان داد كه او را از رتبه بيانداختند و خود او و پسران و نوادگانش را از حقوق شهرى (مدنى) بى‌بهره گردانيد. اين كار بسيار بجا و خود باعث آن بود كه دوتيرگى و دشمنى در ميان يونانيان پديد نيامد و تا جنگ با ايرانيان پيشرفت داشت همگى دست بهم داده از دشمنى با يكديگر پرهيز جستند. در اين كار بزرگ خيلايوس6 از مردم آركاديا همدست و يار ثميستوكليس بود.
ثميستوكليس فرماندهى سپاهيان آتن را بعهده گرفته بیدرنگ بكار پرداخت و مى‌كوشيد كه مردم شهر را قانع گردانيده از شهر بدرون كشتيها بكشاند و نيز مى‌خواست با ايرانيان در جاى بسيار دورى از يونان جنگ كرده شود. ولى چون بسيارى از يونانيان با اين عقيده موافق نبودند او ناگزير شده سپاه انبوهى را برداشته روانه‌ی تمپى7‌ گرديد كه مگر در آن تنگه بنگهدارى تسالى كه هنوز خود را بدست‌ پادشاه ايران نداده بود بكوشد. ولى از اين سفر بى‌نتيجه بازگشت و چنين دانسته شد كه نه تنها تساليان بلكه همه‌ی ديگران تا نزديكى بويوتيا8 بسوى خشايارشا رفته‌اند. در اين هنگام بود كه مردم آتن بدلخواه سخن ثميستوكليس را بگوش گرفتند و رضايت ‌بر آن دادند كه جنگ را در دريا كنند و او را با يك دسته‌ كشتى جنگى روانه نمودند تا تنگه‌هاى ‌آرتيميسيوم‌9 را نگاهدارى كند.
و چون دسته‌هاى يونانيان كه از هر سوى در آنجا گرد آمدند انبوه آنان بر اين سر شدند كه ‌لاكيدومنيان‌10 را پيشواى خود گيرند و ايوروبياديس11 را فرمانده دريايى خود برگزيند. ولى آتنيان چون از جهت شماره‌ی كشتى رویهم‌رفته‌ی آنان بيشتر بودند باين ترتيب ‌رضايت نمى‌دادند كه زير دست ديگران گزارده شوند. ليكن ثميستوكليس چون مى‌ديد اگر كشاكشى در ميانه روى دهد خطر بزرگى پيش خواهد آمد از اين جهت فرماندهى ايوروبياديس بر خود پذيرفته و آتنيان را نيز قانع ساخت كه‌ رضايت به پيشامد بدهند و براى دلدارى ايشان چنين گفت : اگر شما در اين جنگ پيروى از ديگران بنماييد من كوششهايى خواهم كرد كه در نتيجه‌ی آن ‌پس از انجام جنگ همه‌ی يونانيان بدلخواه پيشوايى شما را بگردن بگيرند. پيداست كه اين بردبارى ثميستوكليس باعث آن شد كه يونانيان از خطر آزاد گرديدند و آتنيان سرافرازيها يافته هم بر دشمن چيره درآمدند و در دانش و خرد برترى خود را بر ديگران نشان دادند و اينهمه از رهگذر كاردانى ثميستوكليس بود.



1ـ Ostracism شرح آن در كتاب خواهد آمد.
2ـ Epicydes
3ـ Euphemides
4ـ Arthimius
5ـ Zelea
6ـ Chileus
7ـ Tempe چنانكه از خود عبارت پيداست نام تنگه‏اى در تسالى است. شهرى نيز با اين نام در آنجا بوده.
8ـ Boeotia
9ـ Artemsium تنگه معروف دريايى
10ـ Lacedaemane نام سرزمينى كه اسپارت شهر آن بود و از اينجا در بسيار جاها اسپارتيان را لاكيدومنيان مى‌خوانند.
11ـ Eurybiade يكى از سرداران اسپارت

🔶دغلكاری و هوچیگری
(بخش یکم)

🔸در تهران نیز شنیده می‌شود برخی حاجیها و مشهدیهای مقدس ـ همان تیره‌درونان پستنهاد كه از گرانی كالاها دارایی اندوخته‌اند و پیاپی به كربلا میروند و برای آخوندهای مفتخوار پول میبرند ـ به همدستی یكدیگر شكایتنامه‌ای نوشته‌اند كه به وزارت فرهنگ فرستند.

🔸در این كشور چهارده كیش هست ، كه باید گفت : چهارده توده ، چهارده سیاست ، چهارده آرمان ، بالاخره چهارده كشور. زیرا هر یكی از آن كیشها معنای دیگری به زندگانی میدهد و راه دیگری می‌آموزد ، هر یكی خود را جدا میگیرد و آرمان جدایی را دنبال میكند.

🔶 دغلکاری و هوچیگری

(بخش یکم)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم نیمه‌ماهه)

🔶 در پیرامون قرآن

(همه‌ی بخشها در یکجا)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم نیمه‌ماهه)

ما میگوییم : بسیاری از شاعران (و همچنین از دیگر مؤلفان) مردم را به جبریگری و خراباتیگری دعوت كرده‌اند و شعرها و گفته‌های آنها را می‌آوریم :

«می خور كه ندانی ز كجا آمده‌ای***خوش باش ندانی بكجا خواهی رفت» و

«گر زمین را بآسمان دوزی***ندهندت زیاده از روزی» و

«اگر تیغ عالم بجنبد ز جای***نبرّد رگی تا نخواهد خدای» ،

«تریدو اریدو مایكون الا ماارید».

میگوییم : جبریگری و خراباتیگری هر دو بسیار غلطست و مردمی كه باینها بگروند جز نابودی سرگذشتی نخواهند داشت.

این سخنیست كه ما میگوییم.

كنون یك آدمی باخرد كه اینها را میخواند یا باید هر دو مقدمه را بپذیرد و با ما همراهی و همدستی كند و یا بگوید فلان مقدمه را نمی‌پذیرم و یا بفلان مقدمه ایراد دارم.

و آنچه می‌فهمد با دلیل بگوید تا ما نیز با دلیل پاسخ دهیم.

اینست آنچه كه از یك آدمی باخرد انتظار توان داشت.

اما اینكه كسی همه‌ی آنها را بكنار گزارد و پس از آنهمه دلیلها باز بر سر نادانی خود ایستادگی نشان دهد و آنگاه به هیاهو پردازد كه بشعرا توهین شده ، این همان درماندگی خرد و فهم است.

(پرچم روزانه شماره‌ی ۱۲۶)

🔶 چه می‌باید کرد؟!..

(همه‌ی بخشها در یکجا)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از ماهنامه‌ی پیمان)

🔶 فرهنگ تکه‌ی 2

🔸 2ـ ما از فرهنگ سه چيز ميخواهيم :
چنانكه گفتيم فرهنگ يا تربيت از ديده‌ی ما آزادگان بسه رشته است : 1ـ سواد 2ـ دانش 3ـ شناختن حقايق زندگاني ، و اينك آنها را يكايك شرح ميدهيم :
1ـ سواد : يك بچه چون بشش يا هفت سالگي ميرسد بايد بدبستان رود كه خواندن و نوشتن ياد بگيرد ، دستور فارسي بخواند ، اندكي حساب بياموزد ، از تاريخ و جغرافي آگاه گردد. از ستاره شناسي و برخي دانشهاي ديگر مقدماتي را بدست آورد. ما اينها را «سواد» مي‌ناميم و به هر كس بايا [واجب] مي‌شماريم. هر پدري بايد بچه‌ی خود را ـ چه پسر و چه دختر ـ بدبستان فرستد و اگر نفرستاد بايد كيفر بيند. اينست برآنيم كه بايد در شهرها در هر كويي يك يا چند دبستاني برپا باشد. همچنين در هر ديهي باندازه‌ی نياز آنجا دبستان گشاده گردد و روزيكه ما آيين خود را بكار بنديم از نخستين وظايف يكي همين را خواهيم شمرد و بيدرنگ در هر ديهي دبستان بنياد خواهيم نهاد.
2ـ دانشها : در جنبش سيصد ساله‌ی جهان دانشها پيشرفت بسياري كرده كه بايد بهمه‌ی آنها قيمت گزاشت و بپاره اي نيز در زندگاني نيازمند مي‌باشيم. اينست بايد دانشكده‌هايي براي ياد دادن آنها برپا كنيم و تا بتوانيم باين دانشها عمقي در دلها دهيم.
ليكن بايد دانست اين دانشها بدو گونه است : يكي آنكه پيشه براي دارنده‌ی آن تواند بود. چون پزشكي ، دندانسازي ، مهندسي ، حقوق و مانند اينها. ديگري آنكه پيشه نتواند بود ، چون تاريخ ، جغرافي ، زمين شناسي ، ستاره شناسي و مانندشان[2]. ما در ميان اينها جدايي گزارده برانيم كه بايد براي آن رشته دانشكده‌هاي عادي بنياد نهاد كه شاگردان از آغاز روز بدرس خواندن پردازند. ولي براي رشته‌ی دوم كلاسهاي آزادي برپا گردانيد كه عصر يا در اول شب روزانه دو ساعت باز شود كه كساني كه بخواندن آن دانشها مي‌آيند ، داراي كار و پيشه اي در بازار يا در ادارات يا در كشتزارها باشند و بتوانند زندگي كنند.
3ـ حقايق زندگاني : گذشته از اين دو رشته ، در نظر ما يك رشته آموزاكهايي هست كه از همه مهمتر و گرانبهاتر است و آن حقايقي استكه دانستنش بهر كس باياست ، حقايقي است كه معني جهان و زندگاني را روشن ميگرداند و چون تعميم يابد تغيير مهمي در زيست آدميان پديد مي‌آورد. امروز انبوه مردم آن حقايق را نميدانند و از بودنش هم آگاهي ندارند ، و اينست هيچ نيازي بدانستن حس نميكنند. ليكن چنان حقايقي هست و بايد پس از اين درميان آموزاكها جايي براي آن باز كنيم. مثلاً يكي از آن حقايق همان داستان «جان و روان» استكه بايد هر كس از زن و مرد آن را بداند تا خود را بشناسد و معني درست آدميگري را بدست آورد. و اين نباشد كه آدميان همچون درندگان بجان هم افتند و همينكه ايراد گرفتيم بگويند : «زندگاني نبرد است» ، يا مردان درس خوانده و دانشوري از دزدي و كلاهبرداري پرهيز ننمايند و در پاسخ خرده گيران چنين گويند : " كه گفت دزدي بد است؟! ... اينها عقيده‌ی عوام است". ديگري معني درست مشروطه يا حكومت دموكراسي ، يا سررشته داري توده است كه بايد همگي آن را بدانند و از روي انديشه بفهمند و ديگر آن نباشد كه فلان حاجي در بازار ريشخند كند و بمشروطه خواهان دشنام دهد. فلان واعظ بالاي منبر مردم را بدشمني آن بشوراند ، يا فلان جوان درس خوانده بگويد مشروطه ديگر كهنه شده است. يكي ديگر هستي آفريدگار جهان استكه بايد همگي با دليل و از روي بينش آن را بشناسد و اين نباشد كه يكدسته آن را انكار كنند و يكدسته‌ی ديگري ، هر كس از روي دلخواه و پندار خود يك خدايي بسازد و هر چه دلش خواست باو نسبت دهد ، همچنين بايد معني تمدن را بدانند و از پيشرفت جهان آگاه باشند ، معني خرد را بدانند و گردن بداوري او گزارند. بايد از نيك و بد آگاه گردند ، معني خوي را شناخته بنيكي خويهاي خود كوشند ـ از اينگونه چندانست كه اگر بشماريم سخن بدرازي خواهد انجاميد. اين يكرشته‌ی ديگري از چيزهاييست كه ما از فرهنگ ميشماريم ولي چون چنين چيزهايي تاكنون درميان آموزاكها نبوده دانسته نيست كه در كجا اينها را بياموزند و كيها بياموزند و ما از اين زمينه در گفتارهاي آينده سخن خواهيم راند.

[2] : خواست نويسنده «پيشه» نه به معني «مطلق» بلكه به معني «عام» آن است. براي مثال يادگيري هر رشته‌ی دانشي سرانجام مي‌تواند به آموزگاري آن رشته بينجامد كه خود پيشه ايست. چنانكه نويسنده خود استاد تاريخ در دانشكده‌ی معقول و منقول بود.
نكته‌ی ديگر اينكه دانشها عموماً نخست صورت «نظري» دارد و سپس كاربردهايي از آن پديدار ميگردد. براي مثال امروز زمين شناسي گسترده‌تر گرديده و «مهندسي زمين شناسي» از آن پديد آمده كه كاربردهاي بسياري دارد چنانكه در كان شناسي ، آبشناسي ، سد ، راه و ساختمان سازي به آن تخصص نياز هست و خود پيشه‌اي جداست.

🔶 دغلكاری و هوچیگری
(بخش دوم)

🔸برای این كار [برانداختن کیشها] یك راه بسیار شاینده‌ای را برگزیده‌ایم. بدینسان كه از یكسو معنی راست دین را با دلیلهای استوار روشن می‌گردانیم و از یكسو بیپایی یكایك آن كیشها را با دلیلهای بسیار بازمی‌نماییم. این راهیست كه ما پیش گرفته‌ایم.

🔸آیا ملایان یا كشیشان یا مبلغان بهایی یا دیگران در برابر این كوشش و رفتار ما چه بایستی كنند؟!. نه آنست كه باید خشنود گردند و رو به سوی ما آورند ، و اگر گفته‌های ما را راست می‌یابند بپذیرند و گمراهیها را رها كنند و اگر پاسخی یا ایرادی دارند بنویسند و بگویند؟!..