🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
3) کیمون ـ تکهی 11
🔸 افيالتيس همداستان نبود و مىگفت ما نبايد بشهرى كه همچشم آتن مىباشد ياورى كنيم و با دست خود آن را نيرومند گردانيم. كنون كه اسپارت پايين افتاده بايد آن را در همان حال نگاهداشت تا از غرورش بكاهد. ولى كيمون بدانسان كه كريتياس1 آورده آسودگى و امينى لاكيدومون را بر بزرگى و چيرگى آتن برمىگزيد و اينبود كه مردم را راضى گردانيده با دستهی سپاهى بيارى اسپارت شتافت. ايون مىگويد : او جملهی پرمعنايى را براى تحريك مردم در اين هنگام بکار مىبرد و آن اينكه : «ما نبايد بگزاريم يونان لنگ بشود و نبايد بگزاريم آتن از داشتن يك هميوغ بىبهره گردد.»
و چون از اين سفر خود بازمىگشت بر بخشى از خاك كورنثس درآمد. لاخارتوس2 ايراد برو گرفته پرسيد : «چگونه بىاجازه بخاك ما درآمدى؟ كسى كه در خانهاى مىزند تا پاسخى نشنود و اجازه درنيابد چگونه بدرون درمىآيد؟» كيمون پاسخ داده گفت : «لاخارتوس! ولى شما كورنثيان در كلئوناى3 و مگارا4 را هيچ نزديد و با زور بدرون رفتيد و چنين پنداشتيد كه هر كه زور دارد همهى درها بروى او باز است.» اين سخن را گفته و از آنجا درگذشت. اندكى پس از اين حادثه لاكيدومنيان دوباره فرستاده از آتنيان ياورى طلبيدند زيرا بندگان و مسينيان دوباره جنبش كرده و بر اثومى5 دست يافته بودند ولى چون آتنيان روانهی آنجا شدند اسپارتيان از دلاورى و توانايى آنان بيم كرده از همگى دستههايى كه بيارى آمده بودند تنها اينان را بازپس گردانيدند باين بهانه كه مىخواهيم تدبير ديگرى بکار بزنيم. آتنيان از اين كار سخت برآشفتند و چون بشهر خود بازگشتند از بس كه خشمناك بودند بدشمنى آن كسانى برخاستند كه هوادارى از اسپارت مىنمودند و كيمون را بآئين اوستراكيسم براى ده سال از شهر بيرون راندند. در اين هنگام چنين رويداد كه اسپارتيان بجنگ رفته و دلفى را از دست فوكيان درآوردند و چون برمىگشتند در تاناگرا لشكرگاه زدند و آتنيان اين شنيده سپاه آراسته بقصد جنگ ايشان روانه گرديدند.
كيمون هم در اينجا حاضر گرديده با رخت و ابزار جنگ بتيرهی خود كه اوينيس6 بود پيوست تا همراه ديگر آتنيان در جنگ شركت نمايد. ولى شوراى پانصد تنى كه بود چون اين را شنيد و از آنسوى دشمنان كيمون مىگفتند مقصودش از اين پيوستن آن خواهد بود كه هنگام جنگ سامان آتنيان را بهم بزند و آن را دچار شكست ساخته لاكيدومنيان را بشهر آتن بكشاند از اين جهت شورا ترسيده بسركردگان دستور داد كه او را نپذيرند. كيمون از لشكر بيرون كشيد ولى به ايوثيپوس7 از مردم انافيلوستوس8 و ديگر همراهان خود كه همگى تهمتزدهی هوادارى لاكيدومنيان بودند سپرد كه جانبازانه با دشمن كوشيده بىگناهى خود را نزد همشهريانشان روشن سازند. اينان كه يكصد تن كمابيش بودند ابزار جنگ از كيمون گرفته همگى در يكجا تودهوار حمله بدشمن برده چنان جانبازى نمودند و بیباكانه جنگيدند كه همگى تكهتكه شدند. آتنيان از اينكه چنين جوانمردان دليرى را از دست دادهاند سخت تأسف خورده از تهمتى كه بآنان زده بودند بىاندازه پشيمان گرديدند. بهمين جهت ديگر دربارهی كيمون ايستادگى ننموده دشمنى نشان ندادند و اين از يكسوى بجهت يادآورى نيكيهاى گرانبهاى گذشتهی او و از سوى ديگر بجهت فشارى بود كه اينزمان يافته و از غرور خود كاسته بودند. زيرا در اين جنگ بزرگ تاناگرا شكست بر آتنيان افتاده وآنگاه بيمناك بودند كه چون بهار مىرسد پلوپونيسیان لشكر بر سر شهر نيز بياورند. از اين جهت قانونى گزاردند دربارهی اينكه كيمون را بشهر باز بخوانند و پيشنهاد كنندهی اين قانون خود پريكليس بود. اين بود شيوهی زندگانى مردم در آنزمان كه لگام كينه و مهر را رها ساخته و آنها را بر راستى و دادگرى چيره نمىگردانيدند و اينبود كه در هر كارى سود توده منظور مىگرديد ، هوس كه در ميان دريافتهاى آدمى از همه سركشتر است آنان اين را نيز زيردست سود توده مىگردانيدند.
1ـ Critias
2ـ Lachartus
3ـ Cleonae
4ـ Megara
5ـ Ethome
6ـ Oeneis
7ـ Euthippus
8ـ Anaphlystus
3) کیمون ـ تکهی 11
🔸 افيالتيس همداستان نبود و مىگفت ما نبايد بشهرى كه همچشم آتن مىباشد ياورى كنيم و با دست خود آن را نيرومند گردانيم. كنون كه اسپارت پايين افتاده بايد آن را در همان حال نگاهداشت تا از غرورش بكاهد. ولى كيمون بدانسان كه كريتياس1 آورده آسودگى و امينى لاكيدومون را بر بزرگى و چيرگى آتن برمىگزيد و اينبود كه مردم را راضى گردانيده با دستهی سپاهى بيارى اسپارت شتافت. ايون مىگويد : او جملهی پرمعنايى را براى تحريك مردم در اين هنگام بکار مىبرد و آن اينكه : «ما نبايد بگزاريم يونان لنگ بشود و نبايد بگزاريم آتن از داشتن يك هميوغ بىبهره گردد.»
و چون از اين سفر خود بازمىگشت بر بخشى از خاك كورنثس درآمد. لاخارتوس2 ايراد برو گرفته پرسيد : «چگونه بىاجازه بخاك ما درآمدى؟ كسى كه در خانهاى مىزند تا پاسخى نشنود و اجازه درنيابد چگونه بدرون درمىآيد؟» كيمون پاسخ داده گفت : «لاخارتوس! ولى شما كورنثيان در كلئوناى3 و مگارا4 را هيچ نزديد و با زور بدرون رفتيد و چنين پنداشتيد كه هر كه زور دارد همهى درها بروى او باز است.» اين سخن را گفته و از آنجا درگذشت. اندكى پس از اين حادثه لاكيدومنيان دوباره فرستاده از آتنيان ياورى طلبيدند زيرا بندگان و مسينيان دوباره جنبش كرده و بر اثومى5 دست يافته بودند ولى چون آتنيان روانهی آنجا شدند اسپارتيان از دلاورى و توانايى آنان بيم كرده از همگى دستههايى كه بيارى آمده بودند تنها اينان را بازپس گردانيدند باين بهانه كه مىخواهيم تدبير ديگرى بکار بزنيم. آتنيان از اين كار سخت برآشفتند و چون بشهر خود بازگشتند از بس كه خشمناك بودند بدشمنى آن كسانى برخاستند كه هوادارى از اسپارت مىنمودند و كيمون را بآئين اوستراكيسم براى ده سال از شهر بيرون راندند. در اين هنگام چنين رويداد كه اسپارتيان بجنگ رفته و دلفى را از دست فوكيان درآوردند و چون برمىگشتند در تاناگرا لشكرگاه زدند و آتنيان اين شنيده سپاه آراسته بقصد جنگ ايشان روانه گرديدند.
كيمون هم در اينجا حاضر گرديده با رخت و ابزار جنگ بتيرهی خود كه اوينيس6 بود پيوست تا همراه ديگر آتنيان در جنگ شركت نمايد. ولى شوراى پانصد تنى كه بود چون اين را شنيد و از آنسوى دشمنان كيمون مىگفتند مقصودش از اين پيوستن آن خواهد بود كه هنگام جنگ سامان آتنيان را بهم بزند و آن را دچار شكست ساخته لاكيدومنيان را بشهر آتن بكشاند از اين جهت شورا ترسيده بسركردگان دستور داد كه او را نپذيرند. كيمون از لشكر بيرون كشيد ولى به ايوثيپوس7 از مردم انافيلوستوس8 و ديگر همراهان خود كه همگى تهمتزدهی هوادارى لاكيدومنيان بودند سپرد كه جانبازانه با دشمن كوشيده بىگناهى خود را نزد همشهريانشان روشن سازند. اينان كه يكصد تن كمابيش بودند ابزار جنگ از كيمون گرفته همگى در يكجا تودهوار حمله بدشمن برده چنان جانبازى نمودند و بیباكانه جنگيدند كه همگى تكهتكه شدند. آتنيان از اينكه چنين جوانمردان دليرى را از دست دادهاند سخت تأسف خورده از تهمتى كه بآنان زده بودند بىاندازه پشيمان گرديدند. بهمين جهت ديگر دربارهی كيمون ايستادگى ننموده دشمنى نشان ندادند و اين از يكسوى بجهت يادآورى نيكيهاى گرانبهاى گذشتهی او و از سوى ديگر بجهت فشارى بود كه اينزمان يافته و از غرور خود كاسته بودند. زيرا در اين جنگ بزرگ تاناگرا شكست بر آتنيان افتاده وآنگاه بيمناك بودند كه چون بهار مىرسد پلوپونيسیان لشكر بر سر شهر نيز بياورند. از اين جهت قانونى گزاردند دربارهی اينكه كيمون را بشهر باز بخوانند و پيشنهاد كنندهی اين قانون خود پريكليس بود. اين بود شيوهی زندگانى مردم در آنزمان كه لگام كينه و مهر را رها ساخته و آنها را بر راستى و دادگرى چيره نمىگردانيدند و اينبود كه در هر كارى سود توده منظور مىگرديد ، هوس كه در ميان دريافتهاى آدمى از همه سركشتر است آنان اين را نيز زيردست سود توده مىگردانيدند.
1ـ Critias
2ـ Lachartus
3ـ Cleonae
4ـ Megara
5ـ Ethome
6ـ Oeneis
7ـ Euthippus
8ـ Anaphlystus
komonisti dar Irãn 1-4.pdf
220.1 KB
🔶 کمونیستی در ایران
(همهی بخشها در یکجا)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم نیمهماهه)
(همهی بخشها در یکجا)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم نیمهماهه)
🔶 در پیرامون ادبیات
نشست چهارم : زيان بدآموزيهاي حافظ از همه بيشتر بوده
تکهی 6
🔸 داستان ما با خيام و انگليسيان داستان آن مرديست كه ميگويند اسبي ميداشت عاجز و تنبل و پير و ناتوان كه از دستش بستوه آمده بود. روز خواست او را بفروشد و آسوده گردد. افسارش را گرفته ببازار برد. در بازار دلال براي كشيدن خريداران سوار آن شد و با زور سيخ و تازيانه كمي دوانيد ، و آنگاه آواز بلند كرده گفت : «كيست بخرد يك اسب جوان و چاق و تيز رو و چالاكي را ...». چون چند بار اين ستايشها را سرود ، دارندهي اسب پيش آمده افسار آن را گرفت و گفت : «اكنون كه چنانست چرا بفروشم؟!..». آن را گرفت و بخانه بازگردانيد.
بيچارگان نافهم فريب خوردهاند و ميخواهند ديگران را هم بروز خود نشانند. بيچارگان نافهم نميدانند كه انديشههاي خيام نه چيزيست كه در راديو بخوانند و به رخ جهانيان كشند ، نه چيزيست كه بآنها بنازند.
آن شعرها كه خوانده ميشد هر يكي نمونهی ديگري از نافهمي خيام ميبود :
گر بر فلكم دست بدي چون يزدان
برداشتمي من اين فلك را ز ميان
از نو فلك دگر چنان ساختمي
كآزاده بكام دل رسيدي آسان
همين شعرها جز يك ماليخوالياي بدمستانه نيست. اين شعرها همان به كه در مستي و درميان مستان خوانده شود : يكي مستانه بخواند و ديگران مستانه آفرين گويند. وگرنه در پيش خردمندان انديشهي بسيار پست و بيارجيست.
اين مانندهی آنست كه كسي پي كاري نرود و با گرسنگي و لختي بسازد و آنگاه انديشه را تند گردانيده بگويد : «من بايد گنجي پيدا كنم و يكباره آسوده شوم». يا مانندهي آنست كه بيماري درپي درمان نباشد و با درد و ناتواني روز بگزارد و آنگاه بنشيند و جلو گزافگويي را باز گزارد و بگويد : «من بايد كاري كنم كه بيماري هيچ نباشد».
هيچ كس را از آدميان دستي بفلك نتواند بود. آن جز ماليخولياي بدمستانه نيست. ولي اگر كساني راه خرد را پي گيرند اين تواند بود كه با بديهاي جهان نبرد كنند و از آنها بكاهند و از آسايش و خوشي بهرهها جويند. آن سخني كه كسي بايد بمردم بگويد و راهي نمايد اينهاست.
از سخن خود دور افتادم. ميگفتم در آغاز كار صوفيان جدا ميبودهاند و خراباتيان جدا. خراباتيان گروهي لات و لوت ميبودهاند و خرابات جز در بيرون شهر نتوانستي بود.
ولي همانا پس از چيرگي مغولان بوده كه مِيفروشان ، كه چنانكه گفتيم از ترسايان و جهودان و مغان ميبودهاند ، آزادي يافته و بدرون شهر آمدهاند. بلكه در سايهی پشتيباني كه از مغولان ميديدهاند گستاخ گرديده برونق ميخانهها افزودهاند و بيگفتگوست كه مِيخواران نيز فزونتر ميبودهاند.
چون در آن زمان صوفيگري نيز بازار گرم ميداشت و خانقاهها فراوان و صوفيان گروهي انبوه ميبودند ، ناچار ميانهی دو گروه همچشمي و دشمني ، بلکه نبرد و كشاكش پديد آمده و اينبوده كه خراباتيان بنكوهش صوفيان پرداختهاند و اين زمينهی ديگري براي شعرگويي و قافيهسازي آنان گرديده.
بگو بزاهد سالوس خرقهپوش دو روي
كه دست زرق درازست و آستين كوتاه
تو خرقه را ز براي هوا همي پوشي
كه تا بزرق بري بندگان حق از راه
چون صوفيان بادهخواري و خراباتنشيني را باينان گناه ميشمردند در پاسخ آنان به پيروي از خيام دست بدامن جبريگري زده ميگفتند : خدا ما را خراباتي خواسته ، ما چه كار كنيم؟!..
منعم از مِي مكن اي صوفي صافي كه حكيم
در ازل طينت ما را بمِي صاف سرشت
من ز مسجد بخرابات نه خود افتادم
اينم از روز ازل حاصل فرجام افتاد
برو اي زاهد و دعوت نكنم سوي بهشت
كه خدا روز ازل بهر بهشتم نسرشت
يا نشسته با خود ميگفتند : از كجا كه همان كارهاي آنان بهتر از اين كارهاي ما باشد؟!..
ترسم كه صرفهاي نبرد روز بازخواست
نان حلال شيخ ز آب حرام ما
زاهد شراب كوثر و عارف پياله خواست
تا درميانه خواستهی كردگار چيست
ترسم كه روز حشر عنان بر عنان رود
تسبيح شيخ و خرقهی رند شرابخوار
ميگفتند : اين بادهنوشي بيرياي ما بهتر از پارسايي ريايي صوفيان است.
باده نوشي كه درو هيچ ريايي نبود بهتر از زهدفروشيست كه از روي رياست
ميگفتند : خود صوفيان نيز باده ميخورند ولي در نهان.
خمشكن نميداند اينقدر كه صوفي را
جنس خانگي باشد همچو لعل رماني
نشست چهارم : زيان بدآموزيهاي حافظ از همه بيشتر بوده
تکهی 6
🔸 داستان ما با خيام و انگليسيان داستان آن مرديست كه ميگويند اسبي ميداشت عاجز و تنبل و پير و ناتوان كه از دستش بستوه آمده بود. روز خواست او را بفروشد و آسوده گردد. افسارش را گرفته ببازار برد. در بازار دلال براي كشيدن خريداران سوار آن شد و با زور سيخ و تازيانه كمي دوانيد ، و آنگاه آواز بلند كرده گفت : «كيست بخرد يك اسب جوان و چاق و تيز رو و چالاكي را ...». چون چند بار اين ستايشها را سرود ، دارندهي اسب پيش آمده افسار آن را گرفت و گفت : «اكنون كه چنانست چرا بفروشم؟!..». آن را گرفت و بخانه بازگردانيد.
بيچارگان نافهم فريب خوردهاند و ميخواهند ديگران را هم بروز خود نشانند. بيچارگان نافهم نميدانند كه انديشههاي خيام نه چيزيست كه در راديو بخوانند و به رخ جهانيان كشند ، نه چيزيست كه بآنها بنازند.
آن شعرها كه خوانده ميشد هر يكي نمونهی ديگري از نافهمي خيام ميبود :
گر بر فلكم دست بدي چون يزدان
برداشتمي من اين فلك را ز ميان
از نو فلك دگر چنان ساختمي
كآزاده بكام دل رسيدي آسان
همين شعرها جز يك ماليخوالياي بدمستانه نيست. اين شعرها همان به كه در مستي و درميان مستان خوانده شود : يكي مستانه بخواند و ديگران مستانه آفرين گويند. وگرنه در پيش خردمندان انديشهي بسيار پست و بيارجيست.
اين مانندهی آنست كه كسي پي كاري نرود و با گرسنگي و لختي بسازد و آنگاه انديشه را تند گردانيده بگويد : «من بايد گنجي پيدا كنم و يكباره آسوده شوم». يا مانندهي آنست كه بيماري درپي درمان نباشد و با درد و ناتواني روز بگزارد و آنگاه بنشيند و جلو گزافگويي را باز گزارد و بگويد : «من بايد كاري كنم كه بيماري هيچ نباشد».
هيچ كس را از آدميان دستي بفلك نتواند بود. آن جز ماليخولياي بدمستانه نيست. ولي اگر كساني راه خرد را پي گيرند اين تواند بود كه با بديهاي جهان نبرد كنند و از آنها بكاهند و از آسايش و خوشي بهرهها جويند. آن سخني كه كسي بايد بمردم بگويد و راهي نمايد اينهاست.
از سخن خود دور افتادم. ميگفتم در آغاز كار صوفيان جدا ميبودهاند و خراباتيان جدا. خراباتيان گروهي لات و لوت ميبودهاند و خرابات جز در بيرون شهر نتوانستي بود.
ولي همانا پس از چيرگي مغولان بوده كه مِيفروشان ، كه چنانكه گفتيم از ترسايان و جهودان و مغان ميبودهاند ، آزادي يافته و بدرون شهر آمدهاند. بلكه در سايهی پشتيباني كه از مغولان ميديدهاند گستاخ گرديده برونق ميخانهها افزودهاند و بيگفتگوست كه مِيخواران نيز فزونتر ميبودهاند.
چون در آن زمان صوفيگري نيز بازار گرم ميداشت و خانقاهها فراوان و صوفيان گروهي انبوه ميبودند ، ناچار ميانهی دو گروه همچشمي و دشمني ، بلکه نبرد و كشاكش پديد آمده و اينبوده كه خراباتيان بنكوهش صوفيان پرداختهاند و اين زمينهی ديگري براي شعرگويي و قافيهسازي آنان گرديده.
بگو بزاهد سالوس خرقهپوش دو روي
كه دست زرق درازست و آستين كوتاه
تو خرقه را ز براي هوا همي پوشي
كه تا بزرق بري بندگان حق از راه
چون صوفيان بادهخواري و خراباتنشيني را باينان گناه ميشمردند در پاسخ آنان به پيروي از خيام دست بدامن جبريگري زده ميگفتند : خدا ما را خراباتي خواسته ، ما چه كار كنيم؟!..
منعم از مِي مكن اي صوفي صافي كه حكيم
در ازل طينت ما را بمِي صاف سرشت
من ز مسجد بخرابات نه خود افتادم
اينم از روز ازل حاصل فرجام افتاد
برو اي زاهد و دعوت نكنم سوي بهشت
كه خدا روز ازل بهر بهشتم نسرشت
يا نشسته با خود ميگفتند : از كجا كه همان كارهاي آنان بهتر از اين كارهاي ما باشد؟!..
ترسم كه صرفهاي نبرد روز بازخواست
نان حلال شيخ ز آب حرام ما
زاهد شراب كوثر و عارف پياله خواست
تا درميانه خواستهی كردگار چيست
ترسم كه روز حشر عنان بر عنان رود
تسبيح شيخ و خرقهی رند شرابخوار
ميگفتند : اين بادهنوشي بيرياي ما بهتر از پارسايي ريايي صوفيان است.
باده نوشي كه درو هيچ ريايي نبود بهتر از زهدفروشيست كه از روي رياست
ميگفتند : خود صوفيان نيز باده ميخورند ولي در نهان.
خمشكن نميداند اينقدر كه صوفي را
جنس خانگي باشد همچو لعل رماني
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
3) کیمون ـ تکهی 12
🔸 كيمون همينكه به آتن بازگشت جنگ را در ميان دو شهر بپايان رسانيده آشتى را پايدار ساخت و چون مىديد آتنيان از بيكارى بيزارند و شوق جنگ و سرفرازيهاى آن را در سر دارند براى آنكه اين جنگجويى آنان دوباره رشتهی آشتى را با اسپارتيان پاره نكند و نيز گردش كشتيهاى جنگى آنان در پيرامون پلوپونيسوس بهانه بدست ديگران ندهد و مايهی رنجش همدستان يونانى نشود دويست كشتى را پر ساخته آهنگ جانب مصر و قبرس كرد و قصدش اين بود آتنيان را بجنگ با آسياييان آموخته گرداند و از تاراجهايى كه بدست خواهند آورد توانگر و پولدارشان سازد. ولى چون همهچيز آماده گرديد و كشتيها خواست حركت كند ناگهان كيمون چنين خوابى ديد كه سگ ديوانهاى بر او مىلايد و در ميان لاييدن عوعو او با صداى آدمى بهم درآميخته اين جملهها را بيرون مىدهد :
بيا بيا! زيرا چيزى نخواهد گذشت
كه تو مايهی لذتيابى بچههاى من شوى!!
پيداست كه گزاردن چنين خوابى كار آسانى نيست. ولى استوفيلوس1 از مردم پوسيدونيا مردى كه در غيبشناسى و خوابگزارى مهارت بىاندازه داشت و به كيمون نيز بسيار نزديك و محرم رازش بود چنين گفت : كه اين خواب از مرگ تو خبر مىدهد. سپس خواب را بدينسان بگزارش آورد : سگ به هر كه بلايد دشمن او انگاشته مىشود و بهترين مايهی لذتيابى دشمن يك كسى مرگ آن كس مىباشد. اما اينكه عوعو سگ با صداى آدمى درآميخته بوده اين اشاره بسپاهيان ايران است كه در آنجا دستههايى از يونانيان با مردم آسيا درآميختهی يكديگرند. پس از اين خواب از قربانيها نيز نشانهايى ديده مىشد كه حكايت از فال بد مىنمود. با اين حال كيمون از سفر بازنايستاده روانه گرديد. نخست شصت كشتى را بجلو مصر گسيل ساخته سپس خود او روانه شده با كشتيهاى پادشاه ايران كه برخى ازآن فنيقيان و برخى ازآن كيليكيان بود جنگ كرده بر آنان فيروزى يافت و شهرهايى را كه در آن پيرامونها بود بدست آورد و بدينسان مصر را تهديد مىنمود. اينزمان كيمون مقصودش برانداختن پادشاهى ايران بود و بس. بويژه كه شنيده بود ثميستوكليس شهرت بسيارى در نزد ايرانيان دارد و وعده بپادشاه داده كه هرگاه جنگى با يونانيان رويداد او سپهسالارى ايرانيان را بعهده بگيرد. ولى چنانكه گفته شد ثميستوكليس خواهش ايرانيان را نپذيرفته بود زيرا كار دشوارى مىدانست كه بر دليرى و فيروزبختى كيمون چيره درآيد و از نااميدى خود را كشت ، كشتنى مردانه و دليرانه. بارى كيمون چون اين انديشههاى بزرگ را در دل خود داشت و مىخواست بيك رشته كارهاى بزرگى دست بزند از اين جهت كشتيهاى خود را در نزديكيهاى جزيرهی قبرس نگاهداشته كسانى را بپرستشگاه زیوس آمون فرستاد كه دربارهى پاره كارهايى شور بخواهد و تاكنون دانسته نشده كه آن كارها چه بوده. هرچه هست خدا پاسخى بآن پرسشها نداد و فرستادگان را پس فرستاد بدين عنوان كه كيمون كنون در پيش من است. آنان اين پاسخ را شنيده بدريا بازگشتند و چون بكشتيهاى يونانى كه در كنار مصر بود رسيدند آنجا دانستند كه كيمون مرده. تاريخ آن حادثه را كه حساب كردند در آنزمان كه خدا پاسخ داد او مرده بوده و نزد خدايان مىزيسته.
1ـ Astyphilus
3) کیمون ـ تکهی 12
🔸 كيمون همينكه به آتن بازگشت جنگ را در ميان دو شهر بپايان رسانيده آشتى را پايدار ساخت و چون مىديد آتنيان از بيكارى بيزارند و شوق جنگ و سرفرازيهاى آن را در سر دارند براى آنكه اين جنگجويى آنان دوباره رشتهی آشتى را با اسپارتيان پاره نكند و نيز گردش كشتيهاى جنگى آنان در پيرامون پلوپونيسوس بهانه بدست ديگران ندهد و مايهی رنجش همدستان يونانى نشود دويست كشتى را پر ساخته آهنگ جانب مصر و قبرس كرد و قصدش اين بود آتنيان را بجنگ با آسياييان آموخته گرداند و از تاراجهايى كه بدست خواهند آورد توانگر و پولدارشان سازد. ولى چون همهچيز آماده گرديد و كشتيها خواست حركت كند ناگهان كيمون چنين خوابى ديد كه سگ ديوانهاى بر او مىلايد و در ميان لاييدن عوعو او با صداى آدمى بهم درآميخته اين جملهها را بيرون مىدهد :
بيا بيا! زيرا چيزى نخواهد گذشت
كه تو مايهی لذتيابى بچههاى من شوى!!
پيداست كه گزاردن چنين خوابى كار آسانى نيست. ولى استوفيلوس1 از مردم پوسيدونيا مردى كه در غيبشناسى و خوابگزارى مهارت بىاندازه داشت و به كيمون نيز بسيار نزديك و محرم رازش بود چنين گفت : كه اين خواب از مرگ تو خبر مىدهد. سپس خواب را بدينسان بگزارش آورد : سگ به هر كه بلايد دشمن او انگاشته مىشود و بهترين مايهی لذتيابى دشمن يك كسى مرگ آن كس مىباشد. اما اينكه عوعو سگ با صداى آدمى درآميخته بوده اين اشاره بسپاهيان ايران است كه در آنجا دستههايى از يونانيان با مردم آسيا درآميختهی يكديگرند. پس از اين خواب از قربانيها نيز نشانهايى ديده مىشد كه حكايت از فال بد مىنمود. با اين حال كيمون از سفر بازنايستاده روانه گرديد. نخست شصت كشتى را بجلو مصر گسيل ساخته سپس خود او روانه شده با كشتيهاى پادشاه ايران كه برخى ازآن فنيقيان و برخى ازآن كيليكيان بود جنگ كرده بر آنان فيروزى يافت و شهرهايى را كه در آن پيرامونها بود بدست آورد و بدينسان مصر را تهديد مىنمود. اينزمان كيمون مقصودش برانداختن پادشاهى ايران بود و بس. بويژه كه شنيده بود ثميستوكليس شهرت بسيارى در نزد ايرانيان دارد و وعده بپادشاه داده كه هرگاه جنگى با يونانيان رويداد او سپهسالارى ايرانيان را بعهده بگيرد. ولى چنانكه گفته شد ثميستوكليس خواهش ايرانيان را نپذيرفته بود زيرا كار دشوارى مىدانست كه بر دليرى و فيروزبختى كيمون چيره درآيد و از نااميدى خود را كشت ، كشتنى مردانه و دليرانه. بارى كيمون چون اين انديشههاى بزرگ را در دل خود داشت و مىخواست بيك رشته كارهاى بزرگى دست بزند از اين جهت كشتيهاى خود را در نزديكيهاى جزيرهی قبرس نگاهداشته كسانى را بپرستشگاه زیوس آمون فرستاد كه دربارهى پاره كارهايى شور بخواهد و تاكنون دانسته نشده كه آن كارها چه بوده. هرچه هست خدا پاسخى بآن پرسشها نداد و فرستادگان را پس فرستاد بدين عنوان كه كيمون كنون در پيش من است. آنان اين پاسخ را شنيده بدريا بازگشتند و چون بكشتيهاى يونانى كه در كنار مصر بود رسيدند آنجا دانستند كه كيمون مرده. تاريخ آن حادثه را كه حساب كردند در آنزمان كه خدا پاسخ داد او مرده بوده و نزد خدايان مىزيسته.
1ـ Astyphilus
goftowenid 1-4.pdf
193.2 KB
🔶 گفت و شنید
(چهار بخش نخست در یکجا)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم نیمهماهه)
(چهار بخش نخست در یکجا)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم نیمهماهه)
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
قتل کسروی - بخش ۲
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
قتل کسروی - بخش ۳
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
قتل کسروی - بخش ۴
🔶 در پیرامون ادبیات
نشست چهارم : زيان بدآموزيهاي حافظ از همه بيشتر بوده
تکهی 7
🔸 تا اينجا كشاكش ساده ميبوده. ليكن سپس خراباتيان1 بكار شگفتي برخاستهاند. كاري كه نخست رويهي شوخي و ريشخند ميداشته ولي كمكم رويهی راستي بخود گرفته. چگونگي آنكه خراباتيان يك گام بالاتر گزارده خواستهاند كه خرابات يا ميخانه و قمارخانه را با آن مُغبچگان و ترسابچگان ساغرگردان ، و با آن بدمستان و قماربازان ، و با آن پير مِيفروش چركآلود ، در ردهي خانقاه و مدرسه گزارند و چنين گويند كه اينجا هم جايگاهي براي «تهذيب نفس» و «طي مقامات» ميباشد. اينبوده كه برگشته بصوفيان گفتهاند : آخر شما چه هستيد كه ما نيستيم؟!. شما در آنجا چه ميداريد كه ما در اينجا نميداريم؟!.
همه كس طالب يارند چه هشيار و چه مست
همهجا خانهی عشقشت چه مسجد چه كنشت
چون صوفيان ميگفتند : ما در اينجا براي خداجويي گرد آمدهايم اينان گفتهاند : مگر خدا تنها در خانقاه است؟!. مگر در ميخانه نميشود او را جست؟!. ما هم در اينجا خدا را ميجوييم.
زاهد بخرابات بيا راست مترس
ترسي كه در اين راه خطرهاست ، مترس
آن كس كه ز ترس او نيايي بر ما
پنهان ز تو در خرابهي ماست مترس
در خرابات مغان نور خدا ميبينم
اين عجبتر كه چه نوري ز كجا ميبينم
بر سفالين كاسهي رندان بخواري منگريد
كاين حريفان خدمت جام جهانبين كردهاند
چون صوفيان لاف از عشق خدا ميزدند اينان نيز لاف از عشق زدهاند و آنگاه چنين گفتهاند : ما باده را بنام همان عشق ميخوريم.
ما در پياله عكس رخ يار ديدهايم
اي بيخبر ز لذت شرب مدام ما
چنانكه صوفيان در زمينهی عشق بيشرميهايي داشتهاند و شاهدبازيهاي خود را عشق بخدا ميناميدند ، اينان در آن بيشرمي از صوفيان بازنماندهاند.
دوستان عيب نظربازي حافظ نكنيد
كه من او را ز محبان خدا ميدانم
ميگفتند هرچه صوفيان ميدانند ما نيز ميدانيم ، ولي نبايد بگوييم.
مصلحت نيست كه از پرده برون افتد راز
ورنه در مجلس رندان خبري نيست كه نيست
راز درون پرده ز رندان مست پرس
كاين حال نيست زاهد عالي مقام را
صوفيان به هر خانقاهي پيري (شيخي) ميداشتند. اينان بريشخند «پيره گبر مِيفروش» را با آن ريش و پشم مِيآلود و چركآلود پيش كشيده گفتهاند : اين هم پير ماست. گفتهاند : اين نيز رازهايي را از خدا مي داند و بما ياد ميدهد.
گر مرشد ما پير مغان شد چه تفاوت
در هيچ سَري نيست كه سِرّي ز خدا نيست
مشكل خويش بر پير مغان بردم دوش
كو بتأييد نظر حل معما ميكرد
سپس از زبان همان پير مِيفروش ـ آن پيري كه هر روز دست به ريشش زده ميخنديدهاند ، آن پيري كه در حال مستي بسر و دوشش ميپريدهاند ـ پندها ساخته پراكندهاند.
نخست موعظهی پير مِيفروش اينست كه از مُصاحِب ناجنس احتراز كنيد
صوفيان ميگفتند : ما از جهان وارستهايم. اينان در آن باره نيز گام بالاتر گزارده گفتهاند : وارسته از جهان ماييم كه لات و لوتيم ، هرچه داريم بباده داده مِي خوريم. وارسته از جهان ماييم كه به هر چيز پشت پا زدهايم.
خوشوقت رند و مست كه دنيا و آخرت
بر باد داد و هيچ غم از بيش و كم نداشت
صوفيان ميگفتند : ما ميكوشيم كه «مني» را در خود بكشيم. ميكوشيم كه از خود درگذريم و بخدا پيونديم. اينان گفتهاند : چاره آنكار با بادهنوشيست. شما سالها رنج ميبريد و بخود سختي ميدهيد تا از «مني» بيرون آييد. ما چون ساغري بسر ميكشيم بيكبار از خود بيخود و از مني بيرون شدهايم.
در بحر مايي و مني افتادهام بيار
مِي تا خلاص بخشدم از مايي و مني
چون ز جام بيخودي رطلي كشي
كم زني از بيخودي لاف مني
صوفيان مدعي بودند كه با آنكه يكمشت تهيدست و گرسنهاند ، تاج بپادشاهان ميبخشند. مدعي بودهاند كه هر كه را خواهند بپادشاهي ميتوانند رسانيد و هر كه را خواهند از پادشاهي توانند انداخت. خراباتيان همان را نيز بريشخند بخود بسته گفتهاند : اين گدايان لات كه بر گرد ميخانهاند و هر كدام اگر چند شاهي از گدايي بدست آوردند داده باده ميخورند ، هر كدام اگر چند شاهي از گدايي بدست آوردند داده باده ميخورند ، هر يكي جايگاه بلندي در دستگاه خدا ميدارند و تاج بپادشاهان بخشند :
با گدايان در ميكده ای سالك راه
بادب باش گر از سِرّ خدا آگاهي
بر در ميكده رندان قلندر باشند
كه ستانند و دهند افسر شاهنشاهي
خشت زير سر و بر تارك هفت اختر پاي
دست قدرت نگر و منصب صاحبجاهي
1ـ در اصل «صوفيان» نوشته شده بوده كه لغزش است. ـ و
نشست چهارم : زيان بدآموزيهاي حافظ از همه بيشتر بوده
تکهی 7
🔸 تا اينجا كشاكش ساده ميبوده. ليكن سپس خراباتيان1 بكار شگفتي برخاستهاند. كاري كه نخست رويهي شوخي و ريشخند ميداشته ولي كمكم رويهی راستي بخود گرفته. چگونگي آنكه خراباتيان يك گام بالاتر گزارده خواستهاند كه خرابات يا ميخانه و قمارخانه را با آن مُغبچگان و ترسابچگان ساغرگردان ، و با آن بدمستان و قماربازان ، و با آن پير مِيفروش چركآلود ، در ردهي خانقاه و مدرسه گزارند و چنين گويند كه اينجا هم جايگاهي براي «تهذيب نفس» و «طي مقامات» ميباشد. اينبوده كه برگشته بصوفيان گفتهاند : آخر شما چه هستيد كه ما نيستيم؟!. شما در آنجا چه ميداريد كه ما در اينجا نميداريم؟!.
همه كس طالب يارند چه هشيار و چه مست
همهجا خانهی عشقشت چه مسجد چه كنشت
چون صوفيان ميگفتند : ما در اينجا براي خداجويي گرد آمدهايم اينان گفتهاند : مگر خدا تنها در خانقاه است؟!. مگر در ميخانه نميشود او را جست؟!. ما هم در اينجا خدا را ميجوييم.
زاهد بخرابات بيا راست مترس
ترسي كه در اين راه خطرهاست ، مترس
آن كس كه ز ترس او نيايي بر ما
پنهان ز تو در خرابهي ماست مترس
در خرابات مغان نور خدا ميبينم
اين عجبتر كه چه نوري ز كجا ميبينم
بر سفالين كاسهي رندان بخواري منگريد
كاين حريفان خدمت جام جهانبين كردهاند
چون صوفيان لاف از عشق خدا ميزدند اينان نيز لاف از عشق زدهاند و آنگاه چنين گفتهاند : ما باده را بنام همان عشق ميخوريم.
ما در پياله عكس رخ يار ديدهايم
اي بيخبر ز لذت شرب مدام ما
چنانكه صوفيان در زمينهی عشق بيشرميهايي داشتهاند و شاهدبازيهاي خود را عشق بخدا ميناميدند ، اينان در آن بيشرمي از صوفيان بازنماندهاند.
دوستان عيب نظربازي حافظ نكنيد
كه من او را ز محبان خدا ميدانم
ميگفتند هرچه صوفيان ميدانند ما نيز ميدانيم ، ولي نبايد بگوييم.
مصلحت نيست كه از پرده برون افتد راز
ورنه در مجلس رندان خبري نيست كه نيست
راز درون پرده ز رندان مست پرس
كاين حال نيست زاهد عالي مقام را
صوفيان به هر خانقاهي پيري (شيخي) ميداشتند. اينان بريشخند «پيره گبر مِيفروش» را با آن ريش و پشم مِيآلود و چركآلود پيش كشيده گفتهاند : اين هم پير ماست. گفتهاند : اين نيز رازهايي را از خدا مي داند و بما ياد ميدهد.
گر مرشد ما پير مغان شد چه تفاوت
در هيچ سَري نيست كه سِرّي ز خدا نيست
مشكل خويش بر پير مغان بردم دوش
كو بتأييد نظر حل معما ميكرد
سپس از زبان همان پير مِيفروش ـ آن پيري كه هر روز دست به ريشش زده ميخنديدهاند ، آن پيري كه در حال مستي بسر و دوشش ميپريدهاند ـ پندها ساخته پراكندهاند.
نخست موعظهی پير مِيفروش اينست كه از مُصاحِب ناجنس احتراز كنيد
صوفيان ميگفتند : ما از جهان وارستهايم. اينان در آن باره نيز گام بالاتر گزارده گفتهاند : وارسته از جهان ماييم كه لات و لوتيم ، هرچه داريم بباده داده مِي خوريم. وارسته از جهان ماييم كه به هر چيز پشت پا زدهايم.
خوشوقت رند و مست كه دنيا و آخرت
بر باد داد و هيچ غم از بيش و كم نداشت
صوفيان ميگفتند : ما ميكوشيم كه «مني» را در خود بكشيم. ميكوشيم كه از خود درگذريم و بخدا پيونديم. اينان گفتهاند : چاره آنكار با بادهنوشيست. شما سالها رنج ميبريد و بخود سختي ميدهيد تا از «مني» بيرون آييد. ما چون ساغري بسر ميكشيم بيكبار از خود بيخود و از مني بيرون شدهايم.
در بحر مايي و مني افتادهام بيار
مِي تا خلاص بخشدم از مايي و مني
چون ز جام بيخودي رطلي كشي
كم زني از بيخودي لاف مني
صوفيان مدعي بودند كه با آنكه يكمشت تهيدست و گرسنهاند ، تاج بپادشاهان ميبخشند. مدعي بودهاند كه هر كه را خواهند بپادشاهي ميتوانند رسانيد و هر كه را خواهند از پادشاهي توانند انداخت. خراباتيان همان را نيز بريشخند بخود بسته گفتهاند : اين گدايان لات كه بر گرد ميخانهاند و هر كدام اگر چند شاهي از گدايي بدست آوردند داده باده ميخورند ، هر كدام اگر چند شاهي از گدايي بدست آوردند داده باده ميخورند ، هر يكي جايگاه بلندي در دستگاه خدا ميدارند و تاج بپادشاهان بخشند :
با گدايان در ميكده ای سالك راه
بادب باش گر از سِرّ خدا آگاهي
بر در ميكده رندان قلندر باشند
كه ستانند و دهند افسر شاهنشاهي
خشت زير سر و بر تارك هفت اختر پاي
دست قدرت نگر و منصب صاحبجاهي
1ـ در اصل «صوفيان» نوشته شده بوده كه لغزش است. ـ و
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
قتل کسروی - بخش ۷
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
3) کیمون ـ تکهی 13
🔸 علت مرگ او را برخى ناخوشى دانسته و گفتهاند چون شهر كتیوم1 را در قبرس محاصره كرده بود بيمار شده مرد. ولى برخى گفتهاند در جنگ با ايرانيان زخمى برداشته بود و از اثر آن بمرد. و چون يقين كرد كه خواهد مرد بكسانى كه در پيرامون او بودند وصيت كرد كه نگزارند از هيچ راهى خبر مرگ او پراكنده شود و اينان خبر مرگ او را چنان پوشيده داشتند كه كسى از دشمن يا از خود همدستان يونانى آگاه نشد و اينبود كه يونانيان آسوده و بىگزند بخانهى خود بازگشتند و اينبود كه فانوديموس گفته : كيمون هنوز تا سى روز پس از مرگ خود سردارى يونانيان را عهدهدار بود. پس از مرگ او هيچ سردارى از ميان يونانيان كار مهمى در برابر ايرانيان انجام نداد بلكه پيشوايان بجاى كوشيدن بزيان دشمن عمومى خود هميشه با يكديگر كشاكش داشتند و مردم را بدشمنى يكديگر برمىانگيختند و كار را بآنجا رسانيدند كه ديگر درخور آشتى نبود. با اين كشاكشهاى خانگى يونان را از زور انداخته به ايران مجال دادند كه شكستهاى خود را بسته و آنچه را كه از دست داده بود بجاى بازآرد. اين راست است كه آگيسيلاوس2 سپاهيان يونان را به آسيا كشانيد ولى اين كار او بسيار ديرتر بود وآنگاه اگرچه او اندك جنگى با سركردگان پادشاه ايران بر سر بندرها كرده بر آنان چيره درآمد ولى ديرى نكشيد كه در سايهی نبردهاى خانگى كه دوباره درگرفته بود او را بازپس خواندند و او بىآنكه كارى را بانجام برساند بازگشت. بدينسان گماشتگان پادشاه ايران آزاد گرديدند كه از شهرهاى يونانى در آسياى كوچك كه همپيمانان لاكيدومنيان بودند هر باجى كه مىخواهند بگيرند. ولى در زمان كيمون هرگز يك سوارى نمىتوانست جلوتر از پنجاه ميلى كنار دريا بيايد.
يك گورى در آتن كه بنام كيمون خوانده مىشود مىرساند كه جنازهی او را بشهر خود آوردهاند ولى مردم كتيوم هم گورى را در آنجا احترام كرده و آن را گور كيمون مىخواندند.
1ـ Citium
2ـ داستان او خواهد آمد.
3) کیمون ـ تکهی 13
🔸 علت مرگ او را برخى ناخوشى دانسته و گفتهاند چون شهر كتیوم1 را در قبرس محاصره كرده بود بيمار شده مرد. ولى برخى گفتهاند در جنگ با ايرانيان زخمى برداشته بود و از اثر آن بمرد. و چون يقين كرد كه خواهد مرد بكسانى كه در پيرامون او بودند وصيت كرد كه نگزارند از هيچ راهى خبر مرگ او پراكنده شود و اينان خبر مرگ او را چنان پوشيده داشتند كه كسى از دشمن يا از خود همدستان يونانى آگاه نشد و اينبود كه يونانيان آسوده و بىگزند بخانهى خود بازگشتند و اينبود كه فانوديموس گفته : كيمون هنوز تا سى روز پس از مرگ خود سردارى يونانيان را عهدهدار بود. پس از مرگ او هيچ سردارى از ميان يونانيان كار مهمى در برابر ايرانيان انجام نداد بلكه پيشوايان بجاى كوشيدن بزيان دشمن عمومى خود هميشه با يكديگر كشاكش داشتند و مردم را بدشمنى يكديگر برمىانگيختند و كار را بآنجا رسانيدند كه ديگر درخور آشتى نبود. با اين كشاكشهاى خانگى يونان را از زور انداخته به ايران مجال دادند كه شكستهاى خود را بسته و آنچه را كه از دست داده بود بجاى بازآرد. اين راست است كه آگيسيلاوس2 سپاهيان يونان را به آسيا كشانيد ولى اين كار او بسيار ديرتر بود وآنگاه اگرچه او اندك جنگى با سركردگان پادشاه ايران بر سر بندرها كرده بر آنان چيره درآمد ولى ديرى نكشيد كه در سايهی نبردهاى خانگى كه دوباره درگرفته بود او را بازپس خواندند و او بىآنكه كارى را بانجام برساند بازگشت. بدينسان گماشتگان پادشاه ايران آزاد گرديدند كه از شهرهاى يونانى در آسياى كوچك كه همپيمانان لاكيدومنيان بودند هر باجى كه مىخواهند بگيرند. ولى در زمان كيمون هرگز يك سوارى نمىتوانست جلوتر از پنجاه ميلى كنار دريا بيايد.
يك گورى در آتن كه بنام كيمون خوانده مىشود مىرساند كه جنازهی او را بشهر خود آوردهاند ولى مردم كتيوم هم گورى را در آنجا احترام كرده و آن را گور كيمون مىخواندند.
1ـ Citium
2ـ داستان او خواهد آمد.
🔶 گفت و شنید
(بخش پنجم)
🔸یك توده هنگامی دارای نیرو میگردند كه همگی ایشان دارای یك راه و یك آرمان باشند تا بتوانند دست به هم داد. یك مردمی كه دچار اندیشههای پراكنده میباشند دارای نیرو نتوانند بود. اینست در زیر پا مانند و لگدمال گردند ، و چون یك راهی یا آرمانی نیز ندارند پیشرفت نتوانند و از نیكیها بهره نیابند.
🔸ما یك چیزی در ایرانیان میبینیم كه همان دلیلست كه بسیار نادانند. اینان از یكسو همیشه از حال بدبختی خود گله میكنند ، و از یكسو میخواهند به هیچ چیزی از آنچه امروز هست دست زده نشود : كیشها همچنان بماند ، دیوانهای شاعران در رواج خود باشد ، صوفیگری بماند ، خراباتیگری بماند ، مادیگری بماند ـ همه چیز بماند و نیك هم گردند. در اینجاست كه باید گفت : اینان چشم دارند و نمیبینند ، گوش دارند و نمیشنوند ، و مغز دارند و نمیفهمند.
(بخش پنجم)
🔸یك توده هنگامی دارای نیرو میگردند كه همگی ایشان دارای یك راه و یك آرمان باشند تا بتوانند دست به هم داد. یك مردمی كه دچار اندیشههای پراكنده میباشند دارای نیرو نتوانند بود. اینست در زیر پا مانند و لگدمال گردند ، و چون یك راهی یا آرمانی نیز ندارند پیشرفت نتوانند و از نیكیها بهره نیابند.
🔸ما یك چیزی در ایرانیان میبینیم كه همان دلیلست كه بسیار نادانند. اینان از یكسو همیشه از حال بدبختی خود گله میكنند ، و از یكسو میخواهند به هیچ چیزی از آنچه امروز هست دست زده نشود : كیشها همچنان بماند ، دیوانهای شاعران در رواج خود باشد ، صوفیگری بماند ، خراباتیگری بماند ، مادیگری بماند ـ همه چیز بماند و نیك هم گردند. در اینجاست كه باید گفت : اینان چشم دارند و نمیبینند ، گوش دارند و نمیشنوند ، و مغز دارند و نمیفهمند.