🔶 در پیرامون روان
نشست يكم : چرا ما از روان سخن مي‌رانيم؟.
تکه‌ی 1
بنام پاك‌ْآفريدگار جهان
گفتارهاييست كه آقاي كسروي در روزهاي پنجشنبه در چند نشست رانده و در اين كتاب بچاپ ميرسد. دفتر پرچم
نشست يكم
🔸چرا ما از روان سخن مي‌رانيم؟.
جواناني خواستند كه چند نشست درپيرامون روان گفتگو شود و برخي پرسشها كردند. در اين نشست ميخواهم بازنمايم كه ما چرا از روان سخن رانده‌ايم؟. چرا بآن زمينه درآمده‌ايم؟. اين از چيزهاييست كه بايد دانسته شود.
بايد دانست چهارده سال پيش كه من ميخواستم بكوششهايي آغازم چند چيز را جلوگير خود مي‌يافتم كه يكي از آنها ـ بلكه بزرگترين همه‌ی آنها ـ فلسفه‌ی مادّي و بدآموزيهاي آن مي‌بود.
من نخواهم توانست از چِبود=ماهیت آن فلسفه و از تاريخچه‌ی پيدايش آن سخن رانم. اينها را جوانان درسخوانده بهتر از من مي‌دانند. من تنها از هوده‌هاينتیجه آن فلسفه سخن خواهم راند.
فلسفه‌ی مادّي يا مادِيگري (يا بزبان پاك گوييم : پارديگري) بزرگترين گمراهيست كه جهان بخود ديده و يك رشته هوده‌هايي از آن پديد آمده كه جلوگير هر گونه كوشش در راه نيكي توانستي بود ، بلكه بايستي بود. اينك آن هوده‌ها را فهرست‌وار مي‌شماريم :
نخست ـ آن فلسفه آدمي را بسيار پست گردانيده. از ديده‌ی آن فلسفه ، آدمي جانوريست سردسته‌ی جانوران ، بدانسان كه ميمون از ليمور برخاسته و اندكي از آن بالاتر است ، آدمي نيز از ميمون برخاسته و اندكي از آن بالاتر است. جدايي ديگري درميانه نيست. آن خيمها كه جانوران راست آدمي را نيز هست و جز آنها چيزي نيست. سرچشمه‌ی همه‌ی خواهاكها1 و كُناكهاي2 جانوران خودخواهيست و در آدمي نيز چنانست.
دوم ـ از روي آن فلسفه آدمي نيكي‌پذير نيست. در جايي كه آدمي از هر باره ماننده‌ی جانورانست ، پيداست كه نيكي‌پذير نخواهد بود ، چنانكه جانوران نيستند. چيزيست بسيار روشن : آنچه در نهاد كسي يا چيزي نهاده شده ديگر نتواند بود.
سوم ـ از روي آن فلسفه خود نيكي و بدي در جهان نيست. هر كس هرچه را ميخواهد و بسود اوست ، نيك مي‌شناسد و هرچه را نمي‌خواهد و بسود او نيست ، بد مي‌شمارد. سرچشمه‌ی دريافتهاي آدمي مغز اوست ، مغز نيز مادّه است و هر چيزي از بيرون و درون در آن تواند هَناييد3.
چهارم ـ خرد را كه داور نيك و بد و راست و كج و سود و زيان ، و خود گرانمايه‌ترين داشته‌ی آدميست ، آن فلسفه نمي‌شناسد. بودن چنين چيزي را در آدمي نمي‌پذيرد. از روي آن فلسفه آدمي همين كالبد مادّي و همين تن و جان سَتَرساست4 ، و براي فهم و دريافت درو ، چيزي جز مغزش نمي‌باشد و اين مغز چنانكه گفتيم هَنايش‌پذير از چيزهاي بيرون و درونست.
اگر كتاب دكتر اراني را بنام «عرفان و اصول مادّي» خوانده‌ايد ، در آن كتاب در اين باره چنين مي‌گويد : «فقط با مغز مي‌توان فكر كرد. مغز مادّه و فكر يكي از خواص اين مادّه است. تجربه بما نشان مي‌دهد كه اگر محيط مادّي (نور ، درجه حرارت ، رطوبت و غيره) تغيير كند در ساختمان و طرز عمل موجود زنده نيز تغييرات نظير آن بظهور ميرسد. مغز نيز كاملاً تابع آن قانونست».
1ـ خواهاک = آنچه خواهند ـ و
2ـ کُناک = آنچه کنند ، عمل ـ و
3ـ هناییدن (همچون پرانیدن) = اثر کردن ؛ هَنایش = اثر ؛ هَنایا = مؤثر ـ و
4ـ سَتَرسا = محسوس ـ و
نشست يكم : چرا ما از روان سخن مي‌رانيم؟.
تکه‌ی 1
بنام پاك‌ْآفريدگار جهان
گفتارهاييست كه آقاي كسروي در روزهاي پنجشنبه در چند نشست رانده و در اين كتاب بچاپ ميرسد. دفتر پرچم
نشست يكم
🔸چرا ما از روان سخن مي‌رانيم؟.
جواناني خواستند كه چند نشست درپيرامون روان گفتگو شود و برخي پرسشها كردند. در اين نشست ميخواهم بازنمايم كه ما چرا از روان سخن رانده‌ايم؟. چرا بآن زمينه درآمده‌ايم؟. اين از چيزهاييست كه بايد دانسته شود.
بايد دانست چهارده سال پيش كه من ميخواستم بكوششهايي آغازم چند چيز را جلوگير خود مي‌يافتم كه يكي از آنها ـ بلكه بزرگترين همه‌ی آنها ـ فلسفه‌ی مادّي و بدآموزيهاي آن مي‌بود.
من نخواهم توانست از چِبود=ماهیت آن فلسفه و از تاريخچه‌ی پيدايش آن سخن رانم. اينها را جوانان درسخوانده بهتر از من مي‌دانند. من تنها از هوده‌هاينتیجه آن فلسفه سخن خواهم راند.
فلسفه‌ی مادّي يا مادِيگري (يا بزبان پاك گوييم : پارديگري) بزرگترين گمراهيست كه جهان بخود ديده و يك رشته هوده‌هايي از آن پديد آمده كه جلوگير هر گونه كوشش در راه نيكي توانستي بود ، بلكه بايستي بود. اينك آن هوده‌ها را فهرست‌وار مي‌شماريم :
نخست ـ آن فلسفه آدمي را بسيار پست گردانيده. از ديده‌ی آن فلسفه ، آدمي جانوريست سردسته‌ی جانوران ، بدانسان كه ميمون از ليمور برخاسته و اندكي از آن بالاتر است ، آدمي نيز از ميمون برخاسته و اندكي از آن بالاتر است. جدايي ديگري درميانه نيست. آن خيمها كه جانوران راست آدمي را نيز هست و جز آنها چيزي نيست. سرچشمه‌ی همه‌ی خواهاكها1 و كُناكهاي2 جانوران خودخواهيست و در آدمي نيز چنانست.
دوم ـ از روي آن فلسفه آدمي نيكي‌پذير نيست. در جايي كه آدمي از هر باره ماننده‌ی جانورانست ، پيداست كه نيكي‌پذير نخواهد بود ، چنانكه جانوران نيستند. چيزيست بسيار روشن : آنچه در نهاد كسي يا چيزي نهاده شده ديگر نتواند بود.
سوم ـ از روي آن فلسفه خود نيكي و بدي در جهان نيست. هر كس هرچه را ميخواهد و بسود اوست ، نيك مي‌شناسد و هرچه را نمي‌خواهد و بسود او نيست ، بد مي‌شمارد. سرچشمه‌ی دريافتهاي آدمي مغز اوست ، مغز نيز مادّه است و هر چيزي از بيرون و درون در آن تواند هَناييد3.
چهارم ـ خرد را كه داور نيك و بد و راست و كج و سود و زيان ، و خود گرانمايه‌ترين داشته‌ی آدميست ، آن فلسفه نمي‌شناسد. بودن چنين چيزي را در آدمي نمي‌پذيرد. از روي آن فلسفه آدمي همين كالبد مادّي و همين تن و جان سَتَرساست4 ، و براي فهم و دريافت درو ، چيزي جز مغزش نمي‌باشد و اين مغز چنانكه گفتيم هَنايش‌پذير از چيزهاي بيرون و درونست.
اگر كتاب دكتر اراني را بنام «عرفان و اصول مادّي» خوانده‌ايد ، در آن كتاب در اين باره چنين مي‌گويد : «فقط با مغز مي‌توان فكر كرد. مغز مادّه و فكر يكي از خواص اين مادّه است. تجربه بما نشان مي‌دهد كه اگر محيط مادّي (نور ، درجه حرارت ، رطوبت و غيره) تغيير كند در ساختمان و طرز عمل موجود زنده نيز تغييرات نظير آن بظهور ميرسد. مغز نيز كاملاً تابع آن قانونست».
1ـ خواهاک = آنچه خواهند ـ و
2ـ کُناک = آنچه کنند ، عمل ـ و
3ـ هناییدن (همچون پرانیدن) = اثر کردن ؛ هَنایش = اثر ؛ هَنایا = مؤثر ـ و
4ـ سَتَرسا = محسوس ـ و
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
7) آگيسيلاوس ـ تکه‌ی 18
🔸 و چون اپامينونداس كشته گرديد بار ديگر پيمان آرامش ميانه‌ی همگى يونانيان بسته گرديد. ولى آگيسيلاوس مى‌خواست مردم مسينا را از اين پيمان كناره گرداند. بدين عنوان كه ايشان شهرى از خود ندارند و چون ديگران همداستان نشدند آگيسيلاوس از شركت در پيمان بازايستاده بار ديگر با ثبيسيان بر سر جنگ آمد. همين پیشامد از نيكنامى آگيسيلاوس بسى كاست و مردم اين لجبازى و كينه‌توزى را ازو نپسنديدند كه از بهر يك شهر بى‌ارجى ، آسايش همگى يونان را بهم مى‌زند و شهر خود را گرفتار جنگ مى‌گرداند. در حالى كه پولى براى خرج جنگ ندارد و او ناگزير گرديده از دوستان خويش وام مى‌خواهد و از مردم اعانه دريافت مى‌دارد. در جايى كه آنهمه شكوه و توانايى را كه اسپارت در هنگام تخت نشستن او در دريا و خشكى دارا بود از دست داده و پرواى آنها را ندارد براى داشتن يك شهر كوچكى آنهمه ايستادگى از خود نمودار مى‌سازد.
سپس حادثه‌ی ديگرى كه بيشتر مايه‌ی بدنامى او گرديده اين بود كه مزدورى تاخوس1 مصرى را پذيرفت. مردم بنكوهش پرداخته مى‌گفتند : چگونه كسى كه در سراسر يونان فرمانده بشمار مى‌رود و شهرت او همه‌ی شهرها را پر كرده خود را باختيار يك سركش مصرى مى‌سپارد و سركردگى سپاهيان مزدور او را بعهده مى‌گيرد؟ مى‌گفتند : در اين هشتاد سالگى كه پيرى او را از پا انداخته و از آنسوى در تن او جاى زخمها هنوز هم هست بارى مى‌بايست بآزادى يونان از دست ايران بكوشد و اين كارى است كه مى‌توان او را معذور داشت و شايسته‌ی سال و جايگاه او پنداشته سخن از نيك و بد آن نراند. ولى آگيسيلاوس گوش باين گفتگوها نداده هرگونه كار و تلاش را بنام توده‌ی اسپارت شايسته‌ی نام و شهرت خود نمى‌پنداشت. بگمان او ناشايسته‌ترين كار آن بود كه كسى در خانه بيكار نشسته چشم براه مرگ باشد كه فرارسيده او را از ميان بردارد و اينبود كه مزدورى تاخوس را پذيرفته و از پولى كه دريافت داشت كشتيها را پر از كارگران گردانيده و بدانسان كه در سفر آسياى كوچك كرده بود سى تن از اسپارتيان را بعنوان مستشار همراه خود ساخته بسوى مصر راه برگرفت.
(پلوتارخ در اينجا شرحى از گزارش اين سفر او مى‌نگارد كه چون ارتباطى بهيچ يك از تاريخ يونان و ايران ندارد وآنگاه دليل بر استوارى آن خبرها نيست ما ترجمه ننموديم. تا آنجا مى‌گويد : كه آگيسيلاوس كار خود را در مصر انجام داده و از پادشاه آنجا يك رشته ارمغانها و دويست و سى تالنت سيم دريافت داشته بآهنگ اسپارت روانه گرديد تا در آن هنگام سختى كه اسپارت نياز بى‌اندازه بپول و سپاه داشت خود را بآنجا برساند) مى‌گويد : چون از كناره‌هاى آفريكا راه مى‌پيمود بيك جايگاهى كه ويرانه بود و منيلاوس2 نام داشت رسيد. پس در آنجا همينكه كشتيها ايستاده و خواستند بخشكى درآيند او را مرگ فرارسيده بدرود زندگانى گفت. سال او در اين هنگام هشتاد و چهار بود كه چهل سال آن را در لاكيدومون پادشاهى كرده و در مدت سى سال از اين دوره‌ی پادشاهى شهرت بى‌اندازه پيدا كرده بزرگترين مرد در سراسر يونانستان بشمار مى‌رفت و نيز او بزرگترين سردار شمرده مى‌شد تا زمانى كه جنگ لئوكترا رويداد. اين رسم اسپارتيان بود كه هر كه از ايشان در يكجا مى‌مرد هم در آنجا بخاك مى‌سپردند. اگرچه خاك بيگانه مى‌بود ولى پادشاهان را بخاك خود نقل نموده در آنجا دفن مى‌كردند. آگيسيلاوس را نيز به اسپارت نقل نمودند. پس از وى پسرش آرخيداموس بتخت نشست و اين حكمرانى در خاندان او تا زمان آگيس3 بود كه پشت پنجم از آگيسيلاوس بود و با دست لئونيداس4 كشته گرديد.
1ـ Tachas
2ـ Menelaus
3ـ Agis
4ـ Leonidas
7) آگيسيلاوس ـ تکه‌ی 18
🔸 و چون اپامينونداس كشته گرديد بار ديگر پيمان آرامش ميانه‌ی همگى يونانيان بسته گرديد. ولى آگيسيلاوس مى‌خواست مردم مسينا را از اين پيمان كناره گرداند. بدين عنوان كه ايشان شهرى از خود ندارند و چون ديگران همداستان نشدند آگيسيلاوس از شركت در پيمان بازايستاده بار ديگر با ثبيسيان بر سر جنگ آمد. همين پیشامد از نيكنامى آگيسيلاوس بسى كاست و مردم اين لجبازى و كينه‌توزى را ازو نپسنديدند كه از بهر يك شهر بى‌ارجى ، آسايش همگى يونان را بهم مى‌زند و شهر خود را گرفتار جنگ مى‌گرداند. در حالى كه پولى براى خرج جنگ ندارد و او ناگزير گرديده از دوستان خويش وام مى‌خواهد و از مردم اعانه دريافت مى‌دارد. در جايى كه آنهمه شكوه و توانايى را كه اسپارت در هنگام تخت نشستن او در دريا و خشكى دارا بود از دست داده و پرواى آنها را ندارد براى داشتن يك شهر كوچكى آنهمه ايستادگى از خود نمودار مى‌سازد.
سپس حادثه‌ی ديگرى كه بيشتر مايه‌ی بدنامى او گرديده اين بود كه مزدورى تاخوس1 مصرى را پذيرفت. مردم بنكوهش پرداخته مى‌گفتند : چگونه كسى كه در سراسر يونان فرمانده بشمار مى‌رود و شهرت او همه‌ی شهرها را پر كرده خود را باختيار يك سركش مصرى مى‌سپارد و سركردگى سپاهيان مزدور او را بعهده مى‌گيرد؟ مى‌گفتند : در اين هشتاد سالگى كه پيرى او را از پا انداخته و از آنسوى در تن او جاى زخمها هنوز هم هست بارى مى‌بايست بآزادى يونان از دست ايران بكوشد و اين كارى است كه مى‌توان او را معذور داشت و شايسته‌ی سال و جايگاه او پنداشته سخن از نيك و بد آن نراند. ولى آگيسيلاوس گوش باين گفتگوها نداده هرگونه كار و تلاش را بنام توده‌ی اسپارت شايسته‌ی نام و شهرت خود نمى‌پنداشت. بگمان او ناشايسته‌ترين كار آن بود كه كسى در خانه بيكار نشسته چشم براه مرگ باشد كه فرارسيده او را از ميان بردارد و اينبود كه مزدورى تاخوس را پذيرفته و از پولى كه دريافت داشت كشتيها را پر از كارگران گردانيده و بدانسان كه در سفر آسياى كوچك كرده بود سى تن از اسپارتيان را بعنوان مستشار همراه خود ساخته بسوى مصر راه برگرفت.
(پلوتارخ در اينجا شرحى از گزارش اين سفر او مى‌نگارد كه چون ارتباطى بهيچ يك از تاريخ يونان و ايران ندارد وآنگاه دليل بر استوارى آن خبرها نيست ما ترجمه ننموديم. تا آنجا مى‌گويد : كه آگيسيلاوس كار خود را در مصر انجام داده و از پادشاه آنجا يك رشته ارمغانها و دويست و سى تالنت سيم دريافت داشته بآهنگ اسپارت روانه گرديد تا در آن هنگام سختى كه اسپارت نياز بى‌اندازه بپول و سپاه داشت خود را بآنجا برساند) مى‌گويد : چون از كناره‌هاى آفريكا راه مى‌پيمود بيك جايگاهى كه ويرانه بود و منيلاوس2 نام داشت رسيد. پس در آنجا همينكه كشتيها ايستاده و خواستند بخشكى درآيند او را مرگ فرارسيده بدرود زندگانى گفت. سال او در اين هنگام هشتاد و چهار بود كه چهل سال آن را در لاكيدومون پادشاهى كرده و در مدت سى سال از اين دوره‌ی پادشاهى شهرت بى‌اندازه پيدا كرده بزرگترين مرد در سراسر يونانستان بشمار مى‌رفت و نيز او بزرگترين سردار شمرده مى‌شد تا زمانى كه جنگ لئوكترا رويداد. اين رسم اسپارتيان بود كه هر كه از ايشان در يكجا مى‌مرد هم در آنجا بخاك مى‌سپردند. اگرچه خاك بيگانه مى‌بود ولى پادشاهان را بخاك خود نقل نموده در آنجا دفن مى‌كردند. آگيسيلاوس را نيز به اسپارت نقل نمودند. پس از وى پسرش آرخيداموس بتخت نشست و اين حكمرانى در خاندان او تا زمان آگيس3 بود كه پشت پنجم از آگيسيلاوس بود و با دست لئونيداس4 كشته گرديد.
1ـ Tachas
2ـ Menelaus
3ـ Agis
4ـ Leonidas
✴️ امروز ایرانیان بچند گرفتاری سنگینی دچارند :
🔹1) نادانی و نافهمی ـ از بیست ملیون مردم هزار تن پیدا نمیكنید كه بحقایق زندگی آشنا باشند و هر یكی مغزهاشان پر از پندارهای بیپاست.
سی و شش سالست در این كشور مشروطه اجرا گردیده و شاید هزار تن نیست كه معنی درست آن را بشناسد. در دیگر زمینه‌ها نیز چنینند.
🔹2) پراكندگی و پریشانی ـ از این بیست ملیون ، هزار تن دارای یک راه یا یك مقصد نیستند و شما ده تن را كه دارای یك اندیشه باشند درمیان ایشان پیدا نتوانید كرد.
🔹3) پستی و آلودگی خویها ـ از بزرگ و كوچك و زن و مرد گرفتار خویهای پست رشك و كینه و خودخواهی و خودنمایی و مانند اینها هستند و بسیاری از آنان پستترین خویها را دارند.
🔹4) كوتاهی اندیشه‌ها و پستی آرزوها ـ انبوه مردم ـ بخصوص درسخواندگان ـ جز در اندیشه‌ی خوشیهای خود نیستند و كمتر یكی دربند رستگاری توده یا پیشرفت كشور میباشند ، این هایهویها و روزنامه‌نویسها و حزبسازیها بیشترش جز بامید سودهای خودشان نمی‌باشد.
🔸این چهار رشته گرفتاریست كه هر یكی برای نابودی یك توده بسست ، هر یكی زیانكارتر از وبا و طاعون میباشد
🔸ولی چاره‌ی همه‌ی اینها یك چیز و آن منتشر كردن حقایق است.
(پرچم روزانه شماره‌ی ۱۶۶)
🔹1) نادانی و نافهمی ـ از بیست ملیون مردم هزار تن پیدا نمیكنید كه بحقایق زندگی آشنا باشند و هر یكی مغزهاشان پر از پندارهای بیپاست.
سی و شش سالست در این كشور مشروطه اجرا گردیده و شاید هزار تن نیست كه معنی درست آن را بشناسد. در دیگر زمینه‌ها نیز چنینند.
🔹2) پراكندگی و پریشانی ـ از این بیست ملیون ، هزار تن دارای یک راه یا یك مقصد نیستند و شما ده تن را كه دارای یك اندیشه باشند درمیان ایشان پیدا نتوانید كرد.
🔹3) پستی و آلودگی خویها ـ از بزرگ و كوچك و زن و مرد گرفتار خویهای پست رشك و كینه و خودخواهی و خودنمایی و مانند اینها هستند و بسیاری از آنان پستترین خویها را دارند.
🔹4) كوتاهی اندیشه‌ها و پستی آرزوها ـ انبوه مردم ـ بخصوص درسخواندگان ـ جز در اندیشه‌ی خوشیهای خود نیستند و كمتر یكی دربند رستگاری توده یا پیشرفت كشور میباشند ، این هایهویها و روزنامه‌نویسها و حزبسازیها بیشترش جز بامید سودهای خودشان نمی‌باشد.
🔸این چهار رشته گرفتاریست كه هر یكی برای نابودی یك توده بسست ، هر یكی زیانكارتر از وبا و طاعون میباشد
🔸ولی چاره‌ی همه‌ی اینها یك چیز و آن منتشر كردن حقایق است.
(پرچم روزانه شماره‌ی ۱۶۶)
✴️ گواهی پاکدلانه
(یا داوری توده)
نگارنده قبل از اینكه به نوشته‌های سودمند پیمان و پرچم آشنا گرد[م] بنوبه‌ی خویش یكی از طرفداران جدی شعر و شاعری بوده و گاهی هم كه برحسب تصادف میدیدم در روزنامه‌ی پرچم نوشته‌هایی راجع به شعر و شاعری یا سایر خرافات بچاپ رسیده و خرده‌گیری از گفته‌ی شاعران كرده‌اید بدون اینكه در اطراف این نوشته‌های گرانبها فكر كنم بمقام اعتراض برآمده و فكر میكردم كه چرا به گفته‌های شاعران كه حقیقتاً مفاخر ملی ما بشمار میروند خرده‌گیری میكنند؟ ولی بعد از اینكه توسط آزادگان پاكدل با نوشته‌های پیمان و پرچم از نزدیك آشنا گردیده و بحقایق آن پی بردم دانستم كه شاعران تا حالا باعث آلودگی ما بوده و حقیقتاً یك مانع بزرگی بین ما و حقایق بوده‌اند و بسی افسوس می‌خورم كه چرا عمری بیهوده با قافیه‌بافی شاعران و یاوه‌گویی صوفیان و امثال اینها بسر برده و متوجه این گمراهی خویش نگردیده‌ام. راستی برای یك جوان جای بسی تأسف است كه خویشتن را با گفته‌های پوچ و بی‌اساس شاعران مشغول كرده و عوض اینكه كتابهای سودمند علمی را مطالعه نموده و از آن استفاده نماید دیوان حافظ را جلو خود گذاشته و مغز خود را با شعرهای بیمعنی كه منظور شاعر بغیر از قافیه‌سازی چیز دیگر نبوده خسته نماید. مثلاً یك شعر آن را بعنوان نمونه می‌نویسم و میخواهم خوانندگان با من همراهی كنند كه بیندیشیم و ببینیم ما از این شعر چه سودی توانیم برد؟!
گرچه پیرم تو شبی تنگ در آغوشم گیر تا سحرگه ز كنار تو جوان برخیزم
آیا در حقیقت منظور شاعر از ساختن این شعر چه بوده؟ پیداست كه منظورش چیزی جز فساد اخلاق و بیشرمی چیز دیگر نمی‌باشد. یك پیرمرد پنجاه یا شصت ساله‌ای كه به گفتن یك همچو حرف بیشرمانه‌ای مبادرت میكند ما دیگر چطور می‌توانیم از گفته‌های او درس اخلاق یاد گرفته و از این آلودگیها خود را رها سازیم. آنهایی كه اینگونه اشخاص را مفاخر ملی خویش قلمداد كرده و از اینها طرفداری میكنند اگر در اشعارشان درست فكر كرده عقل خویش را قاضی قرار دهند متوجه گمراهی خویش خواهند گردید ـ دیگر برای آنها جای شك و شبهه‌ای درباره‌ی گفتارهای پیمان و پرچم باقی نخواهد ماند ـ بسی از آزادگان پاكدل سپاسگزارم كه مرا با پرچم و پیمان آشنا گردانیده و افتخار دارم كه نوشته‌های دارنده‌ی پرچم را كه جز حقایق چیز دیگر نیست سرمشق زندگانی خویش قرار داده و بآزادگان پیوسته‌ام.
تهران ـ حسین صداقه‌ای
(پرچم روزانه شماره‌ی 241 دوشنبه دوم آذرماه 1321)
(یا داوری توده)
نگارنده قبل از اینكه به نوشته‌های سودمند پیمان و پرچم آشنا گرد[م] بنوبه‌ی خویش یكی از طرفداران جدی شعر و شاعری بوده و گاهی هم كه برحسب تصادف میدیدم در روزنامه‌ی پرچم نوشته‌هایی راجع به شعر و شاعری یا سایر خرافات بچاپ رسیده و خرده‌گیری از گفته‌ی شاعران كرده‌اید بدون اینكه در اطراف این نوشته‌های گرانبها فكر كنم بمقام اعتراض برآمده و فكر میكردم كه چرا به گفته‌های شاعران كه حقیقتاً مفاخر ملی ما بشمار میروند خرده‌گیری میكنند؟ ولی بعد از اینكه توسط آزادگان پاكدل با نوشته‌های پیمان و پرچم از نزدیك آشنا گردیده و بحقایق آن پی بردم دانستم كه شاعران تا حالا باعث آلودگی ما بوده و حقیقتاً یك مانع بزرگی بین ما و حقایق بوده‌اند و بسی افسوس می‌خورم كه چرا عمری بیهوده با قافیه‌بافی شاعران و یاوه‌گویی صوفیان و امثال اینها بسر برده و متوجه این گمراهی خویش نگردیده‌ام. راستی برای یك جوان جای بسی تأسف است كه خویشتن را با گفته‌های پوچ و بی‌اساس شاعران مشغول كرده و عوض اینكه كتابهای سودمند علمی را مطالعه نموده و از آن استفاده نماید دیوان حافظ را جلو خود گذاشته و مغز خود را با شعرهای بیمعنی كه منظور شاعر بغیر از قافیه‌سازی چیز دیگر نبوده خسته نماید. مثلاً یك شعر آن را بعنوان نمونه می‌نویسم و میخواهم خوانندگان با من همراهی كنند كه بیندیشیم و ببینیم ما از این شعر چه سودی توانیم برد؟!
گرچه پیرم تو شبی تنگ در آغوشم گیر تا سحرگه ز كنار تو جوان برخیزم
آیا در حقیقت منظور شاعر از ساختن این شعر چه بوده؟ پیداست كه منظورش چیزی جز فساد اخلاق و بیشرمی چیز دیگر نمی‌باشد. یك پیرمرد پنجاه یا شصت ساله‌ای كه به گفتن یك همچو حرف بیشرمانه‌ای مبادرت میكند ما دیگر چطور می‌توانیم از گفته‌های او درس اخلاق یاد گرفته و از این آلودگیها خود را رها سازیم. آنهایی كه اینگونه اشخاص را مفاخر ملی خویش قلمداد كرده و از اینها طرفداری میكنند اگر در اشعارشان درست فكر كرده عقل خویش را قاضی قرار دهند متوجه گمراهی خویش خواهند گردید ـ دیگر برای آنها جای شك و شبهه‌ای درباره‌ی گفتارهای پیمان و پرچم باقی نخواهد ماند ـ بسی از آزادگان پاكدل سپاسگزارم كه مرا با پرچم و پیمان آشنا گردانیده و افتخار دارم كه نوشته‌های دارنده‌ی پرچم را كه جز حقایق چیز دیگر نیست سرمشق زندگانی خویش قرار داده و بآزادگان پیوسته‌ام.
تهران ـ حسین صداقه‌ای
(پرچم روزانه شماره‌ی 241 دوشنبه دوم آذرماه 1321)
🔶 در پیرامون روان
نشست يكم : چرا ما از روان سخن مي‌رانيم؟.
تکه‌ی 2
🔸 پنجم ـ از ديده‌ی آن فلسفه ، زندگاني جز نبردي1 درميان زندگان و جهان جز نبردگاهي نيست. از روي آن فلسفه ، چنانكه در جانوران سرچشمه‌ی همه‌ی خواهاكها و كُناكهاشان «خودخواهي» است ، در آدميان نيز چنانست. هر زنده و جنبنده‌اي در اينجهان تنها خود را خواهد و همه چيز را براي خود خواهد و ناچاريست كه درميانه‌ی آنها كشاكش پديد آيد. ناچاريست كه كشاكش پديد آيد و هر توانايي ناتوانان را زير پا گزارد و در راه خوشيهاي خود پيش رود. ناچاريست كه چنين كند. جز اين نتواند كرد و نشايد كرد.
ششم ـ اين فلسفه نيكخواهان جهان را بسيار خوار مي‌گرداند و از ارج مي‌اندازد. زردشت و كنفوسيوس و موسا و عيسا و محمد و ديگران كه هر يكي در زمان خود برخاسته و در راه نيكي جهانيان كوششها كرده و رنجها برده‌اند ، در انديشهی پيروان مادّيگري جز كسان سودجو نمي‌بوده‌اند و جز سود خود و توده‌ی خود را نمي‌خواسته‌اند. هر يكي از آنان را نيازمنديهاي مادّي بكوششها برانگيخته بوده.
پيروان اين فلسفه ميانه‌ی صوفيان پنداربافِ گمراه و ديگر بدآموزان كه بيشترشان جز درپي شكمچراني نمي‌بوده‌اند ، با مرداني همچون زردشت و محمد و ديگران كه راهنماييهاي بسيار ارجدار بجهانيان كرده‌اند و در آن راه رنجها كشيده و گزندها ديده‌اند ، جدايي نمی‌گزارند و همه را به يك رشته مي‌كشند.
آن كتاب دكتر اراني كه نامش بردم در اين زمينه است. اگر بخوانيد خواهيد ديد چه رنگي بكوششهاي نيكخواهان بزرگ جهان داده. خواهيد ديد پاكمرد عرب كه بيست سال رنجها برده و گزندها ديده با بت‌پرستي و ديگر نادانيهاي زمان نبرد كرد و شاهراهي براي زندگاني بروي مردم بگشاد ، و حسين حلاج كه فريب پندارهاي صوفيانه را خورده هوسمندانه و سبكمغزانه دم از خدايي مي‌زد و سرانجام جان در راه آن دعوي پوچ و كودكانه گزاشت ، هر دوي آنها در ديده‌ی يك دانشمند مادّي به يك پايگاه هست ، هر دوي آنها درپي سود خود مي‌بوده‌اند.
اينها هوده‌هاي آن فلسفه است ـ هوده‌هايي كه با آيين زندگاني برخورد مي‌دارد. اگر نيك انديشيد چيزهايي بسيار بزرگست ، چيزهايي بسيار هَناياست. چيزهاييست كه زندگاني را بيكبار زير و رو تواند گردانيد. چيزهاييست كه تمدن يا پيشرفت ده‌هزار ساله‌ی آدميان را از ميان تواند برد. اگر اينها راستست پس بايد هيچ گونه كوششي در راه نيكي مردمان نكرد ، بلكه خود نام نيكي را نبرده بايد كسي را در بدكاري ننكوهيد ، دزدان و راهزنان را دنبال نكرد ، از آدمكشان جلو نگرفت ، بلكه بايد قانونها را برانداخت ، دادگاهها را بهم زد. در جايي كه آدمي بايد بنبردد ، پس آنكه نبرديده و چيره درآمده و هَماوَرد=حریف خود را لگدمال كرده يا نابود گردانيده بايد باو آفرين خواند ، نه آنكه بدادگاهش كشيد و كيفري داد.
بايد فرهنگ را نيز از ميان برد. زيرا در حالي كه آدمي نيكي نتواند پذيرفت چه جاي كوشش به نيك گردانيدن نورسانست؟!.
معني راست مادّيگري و هوده‌هاي آن را بهتر از ديگران نيتچه فهميده. از زبان اين فيلسوف چيزهايي مي‌گويند كه شنيدنيست ، اين جمله‌ها را برايتان از روزنامه‌ی پند ميخوانم :
«مبناي فلسفه‌ی ما اينست كه ضعفا و بينوايان بايد محو شوند. انسان بايد درست چگونگي حب نفس را بياموزد و بيجهت دنبال اوهامي مانند دوستي نوع و ملاحظه‌ی همسايه نرود. عقايد غلطي كه درباره‌ی رعايت حال ضعيفان و اشخاص ناتوان در مغزهاي ما جايگير شده و مدايح و تمجيداتي كه دين از همدردي و خضوع نفس و فداكاري كرده ، ما را به اخلاق بندگي و روحيه‌ی غلامي سوق داده است. سعادت چيست؟. سعادت ؛ احساس تفوق و برتريست و رفع موانع زندگي. منظور حيات رضايت قلب نيست ، تحصيل قدرت بيشتر است. صلح نيست ، جنگ است. فضيلت نيست ، كارآمدي و كفايت است».
فيلسوف مادّي درست[=کامل] ، اين نيتچه بوده. اگر فلسفه‌ی مادّي راست بودي ، معنايش جز اين نبودي. جمله‌هايي نيز از زبان شوپنهاور در كتابهاي عربي خوانده‌ام كه ترجمه مي‌كنم :
«در جهان نيكي نيست. نيكي چگونه تواند بود در حالي كه آدمي سرچشمه‌ی كارهايش خودخواهيست!. چاره‌اي نيست جز خود را كشتن و نابود ساختن و يا زن ناگرفتن و فرزند پديد نياوردن».
اينهم گفته‌هاي فيلسوف مادّي ديگر. بيشُوَند[=بی‌سبب] نيست كه مي‌گوييم : مادّيگري بزرگترين گمراهيست كه جهان بخود ديده. شما بيگمان بدانيد كه بديهايي كه امروز در جهانست بخش بزرگي از آن هوده‌ی مادّيگريست. اين گرفتاري بزرگي كه براي جهان پيش آمده و هر بيست سال و سي سال دولتهاي بزرگ اروپا بجنگ برمي‌خيزند و سراسر جهان را ناآسوده مي‌گردانند ، اين گرفتاري يكي از هوده‌هاي فلسفه‌ی مادّيست. شما اگر به دلهاي هيتلر و موسوليني و چرچيل و روزولت و ديگر راهبران جنگ راه داشتيدي ديديدي انديشهی هر يكي جز اينها نيست :
نشست يكم : چرا ما از روان سخن مي‌رانيم؟.
تکه‌ی 2
🔸 پنجم ـ از ديده‌ی آن فلسفه ، زندگاني جز نبردي1 درميان زندگان و جهان جز نبردگاهي نيست. از روي آن فلسفه ، چنانكه در جانوران سرچشمه‌ی همه‌ی خواهاكها و كُناكهاشان «خودخواهي» است ، در آدميان نيز چنانست. هر زنده و جنبنده‌اي در اينجهان تنها خود را خواهد و همه چيز را براي خود خواهد و ناچاريست كه درميانه‌ی آنها كشاكش پديد آيد. ناچاريست كه كشاكش پديد آيد و هر توانايي ناتوانان را زير پا گزارد و در راه خوشيهاي خود پيش رود. ناچاريست كه چنين كند. جز اين نتواند كرد و نشايد كرد.
ششم ـ اين فلسفه نيكخواهان جهان را بسيار خوار مي‌گرداند و از ارج مي‌اندازد. زردشت و كنفوسيوس و موسا و عيسا و محمد و ديگران كه هر يكي در زمان خود برخاسته و در راه نيكي جهانيان كوششها كرده و رنجها برده‌اند ، در انديشهی پيروان مادّيگري جز كسان سودجو نمي‌بوده‌اند و جز سود خود و توده‌ی خود را نمي‌خواسته‌اند. هر يكي از آنان را نيازمنديهاي مادّي بكوششها برانگيخته بوده.
پيروان اين فلسفه ميانه‌ی صوفيان پنداربافِ گمراه و ديگر بدآموزان كه بيشترشان جز درپي شكمچراني نمي‌بوده‌اند ، با مرداني همچون زردشت و محمد و ديگران كه راهنماييهاي بسيار ارجدار بجهانيان كرده‌اند و در آن راه رنجها كشيده و گزندها ديده‌اند ، جدايي نمی‌گزارند و همه را به يك رشته مي‌كشند.
آن كتاب دكتر اراني كه نامش بردم در اين زمينه است. اگر بخوانيد خواهيد ديد چه رنگي بكوششهاي نيكخواهان بزرگ جهان داده. خواهيد ديد پاكمرد عرب كه بيست سال رنجها برده و گزندها ديده با بت‌پرستي و ديگر نادانيهاي زمان نبرد كرد و شاهراهي براي زندگاني بروي مردم بگشاد ، و حسين حلاج كه فريب پندارهاي صوفيانه را خورده هوسمندانه و سبكمغزانه دم از خدايي مي‌زد و سرانجام جان در راه آن دعوي پوچ و كودكانه گزاشت ، هر دوي آنها در ديده‌ی يك دانشمند مادّي به يك پايگاه هست ، هر دوي آنها درپي سود خود مي‌بوده‌اند.
اينها هوده‌هاي آن فلسفه است ـ هوده‌هايي كه با آيين زندگاني برخورد مي‌دارد. اگر نيك انديشيد چيزهايي بسيار بزرگست ، چيزهايي بسيار هَناياست. چيزهاييست كه زندگاني را بيكبار زير و رو تواند گردانيد. چيزهاييست كه تمدن يا پيشرفت ده‌هزار ساله‌ی آدميان را از ميان تواند برد. اگر اينها راستست پس بايد هيچ گونه كوششي در راه نيكي مردمان نكرد ، بلكه خود نام نيكي را نبرده بايد كسي را در بدكاري ننكوهيد ، دزدان و راهزنان را دنبال نكرد ، از آدمكشان جلو نگرفت ، بلكه بايد قانونها را برانداخت ، دادگاهها را بهم زد. در جايي كه آدمي بايد بنبردد ، پس آنكه نبرديده و چيره درآمده و هَماوَرد=حریف خود را لگدمال كرده يا نابود گردانيده بايد باو آفرين خواند ، نه آنكه بدادگاهش كشيد و كيفري داد.
بايد فرهنگ را نيز از ميان برد. زيرا در حالي كه آدمي نيكي نتواند پذيرفت چه جاي كوشش به نيك گردانيدن نورسانست؟!.
معني راست مادّيگري و هوده‌هاي آن را بهتر از ديگران نيتچه فهميده. از زبان اين فيلسوف چيزهايي مي‌گويند كه شنيدنيست ، اين جمله‌ها را برايتان از روزنامه‌ی پند ميخوانم :
«مبناي فلسفه‌ی ما اينست كه ضعفا و بينوايان بايد محو شوند. انسان بايد درست چگونگي حب نفس را بياموزد و بيجهت دنبال اوهامي مانند دوستي نوع و ملاحظه‌ی همسايه نرود. عقايد غلطي كه درباره‌ی رعايت حال ضعيفان و اشخاص ناتوان در مغزهاي ما جايگير شده و مدايح و تمجيداتي كه دين از همدردي و خضوع نفس و فداكاري كرده ، ما را به اخلاق بندگي و روحيه‌ی غلامي سوق داده است. سعادت چيست؟. سعادت ؛ احساس تفوق و برتريست و رفع موانع زندگي. منظور حيات رضايت قلب نيست ، تحصيل قدرت بيشتر است. صلح نيست ، جنگ است. فضيلت نيست ، كارآمدي و كفايت است».
فيلسوف مادّي درست[=کامل] ، اين نيتچه بوده. اگر فلسفه‌ی مادّي راست بودي ، معنايش جز اين نبودي. جمله‌هايي نيز از زبان شوپنهاور در كتابهاي عربي خوانده‌ام كه ترجمه مي‌كنم :
«در جهان نيكي نيست. نيكي چگونه تواند بود در حالي كه آدمي سرچشمه‌ی كارهايش خودخواهيست!. چاره‌اي نيست جز خود را كشتن و نابود ساختن و يا زن ناگرفتن و فرزند پديد نياوردن».
اينهم گفته‌هاي فيلسوف مادّي ديگر. بيشُوَند[=بی‌سبب] نيست كه مي‌گوييم : مادّيگري بزرگترين گمراهيست كه جهان بخود ديده. شما بيگمان بدانيد كه بديهايي كه امروز در جهانست بخش بزرگي از آن هوده‌ی مادّيگريست. اين گرفتاري بزرگي كه براي جهان پيش آمده و هر بيست سال و سي سال دولتهاي بزرگ اروپا بجنگ برمي‌خيزند و سراسر جهان را ناآسوده مي‌گردانند ، اين گرفتاري يكي از هوده‌هاي فلسفه‌ی مادّيست. شما اگر به دلهاي هيتلر و موسوليني و چرچيل و روزولت و ديگر راهبران جنگ راه داشتيدي ديديدي انديشهی هر يكي جز اينها نيست :
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
دنباله ـ تکه‌ی 1
🔸 دنباله
چنانکه در دیباچه‌ی کتاب وعده داده‌ایم در اینجا خلاصه‌ای از تاریخ ایران و یونان می‌آوریم و این برای روشنی سرگذشتهاست که در این بخش کتاب ترجمه نموده‌ایم :
يكى از حوادث بزرگ تاريخ همانا كشاكشها و جنگهايى است كه در زمان باستان در ميانه‌ي پادشاهان جهانگشاى هخامنشى با شهرهاى يونان رویداده. اين جنگها نشانه‌هاى بزرگى از خود در تاريخ يادگار گزارده و چنانكه بجستجو پردازيم قرنها حوادث ميانه‌ي اروپا و آسيا جز نتيجه‌هاى ناگزير آن جنگها نبوده است. از اين جهت ما افسوس داريم كه در ايران نگارشى يا كتابى درباره‌ي آن پيشامدهاى بس مهم تاريخى از آن زمان بازنمانده و تنها نگارشهاى يكرويه‌ي خود يونانيان است كه ما را از گزارش آنها آگاه مى‌گرداند.
نخستين كشاكش در ميان يونان و ايران در زمان داريوش بزرگ پديد آمد و چون يونانيان پاس بزرگى آن شاه را نمى‌داشتند و خيره‌سرانه در كارهاى يونانيان آسياى كوچك دخالت مى‌نمودند داريوش بر خود فرض شمرد كه گوشى از آنان بمالد شايد هم كار را آسانتر از آنكه بود مى‌دانست و اينبود كه داتيس نامى را با دسته‌اى از سپاه بر سر يونان فرستاد و حادثه‌اى كه بنام «جنگ ماراثون» شهرت يافته در ميانه رویداد.
اين جنگ در خشكى بود و بدانسان كه شرقشناسان اروپا تحقيق نموده‌اند در سال چهارصد و نود پيش از ميلاد رویداد. از جانب يونانيان تنها مردم آتن پيش آمده و اسپارتيان هنوز بايستى برسند كه دير كردند و جنگ را درنيافتند. آتنيان ده تن را براى سردارى برگزيده بودند كه هر كسى روزى را به نوبت عهده‌دار آن سخت مى‌شد. يكى از آن ده تن ملتياديس و ديگرى آريستيديس بود. داستان اين جنگ را پلوتارخ در سرگذشت آريستيديس سروده و نيز در سرگذشت ثميستوكليس و ديگران نام آن را برده است.
در اين جنگ ايرانيان شكست خوردند و مى‌توان گفت كه اين فيروزى يونانيان مايه‌ي فيروزيهاى ديگر آنان گرديد. زيرا چنانكه در داستان ثميستوكليس آورده شده او از هوشيارى گزارش آينده را پيش‌بينى نموده آتنيان را بساختن كشتيهاى جنگى و ديگر آمادگيها برانگيخته و در سايه‌ي اين آمادگيهاى ايشان بود كه در جنگهاى ديرتر نيز فيروزى دريافتند.
پس از جنگ ماراثون داريوش در سال ۴٨۶ بدرود زندگى گفته و نوبت پادشاهى بپسر او خشايارشا رسيد و اين پادشاه آن ننگ را كه از رهگذر جنگ ماراثون بهره‌ي ايران شده بود برنتافته بسيج سپاه بس بزرگى ديده روانه‌ي يونان گرديد.
اين داستان بس دراز است و پلوتارخ اگرچه در سرگذشت ثميستوكليس و آريستيديس مقدارى از آن را سروده ولى مقدار بيشتر آن را فروگزارده. از جمله سرگذشت تنگه‌ي ثرموپولاى و جانفشانيهاى لئونيداس پادشاه اسپارت و همراهان دلير او را كه در تاريخ يونان ارج بسيار دارد فروگزارده و تنها بيكى دو جمله از آن بسنده نموده و ما در شگفت هستيم كه چگونه پلوتارخ سرگذشتى از لئونيداس نياورده. مگر اينكه آورده باشد و از اين نسخه‌هاى كتاب او بيرون كرده باشند چنانكه درباره‌ي اپامينونداس و كسان ديگر همين كار كرده شده است.
اين جنگ كه مى‌توان آن را رستاخيز يونانستان شمرد در سال ۴7٠1 رويداد و يكى از كسانى كه در اين جنگ سررشته‌دار بودند ثمسيتوكليس و ديگرى آریستيديس بود كه سرگذشت هر دو را ترجمه نموده‌ايم.
دامنه‌ي اين جنگ حادثه‌ي پلاتاى مى‌باشد كه در سال ۴٧٩ رويداد و ماردونيوس سپهسالار بزرگ ايران كه داماد داريوش بود كشته گرديد. داستان اين حادثه را هم پلوتارخ در سرگذشت آريستيديس آورده است.
1ـ اصل : 480. از روی پاراگراف آینده این غلط نمایان میگردد.
دنباله ـ تکه‌ی 1
🔸 دنباله
چنانکه در دیباچه‌ی کتاب وعده داده‌ایم در اینجا خلاصه‌ای از تاریخ ایران و یونان می‌آوریم و این برای روشنی سرگذشتهاست که در این بخش کتاب ترجمه نموده‌ایم :
يكى از حوادث بزرگ تاريخ همانا كشاكشها و جنگهايى است كه در زمان باستان در ميانه‌ي پادشاهان جهانگشاى هخامنشى با شهرهاى يونان رویداده. اين جنگها نشانه‌هاى بزرگى از خود در تاريخ يادگار گزارده و چنانكه بجستجو پردازيم قرنها حوادث ميانه‌ي اروپا و آسيا جز نتيجه‌هاى ناگزير آن جنگها نبوده است. از اين جهت ما افسوس داريم كه در ايران نگارشى يا كتابى درباره‌ي آن پيشامدهاى بس مهم تاريخى از آن زمان بازنمانده و تنها نگارشهاى يكرويه‌ي خود يونانيان است كه ما را از گزارش آنها آگاه مى‌گرداند.
نخستين كشاكش در ميان يونان و ايران در زمان داريوش بزرگ پديد آمد و چون يونانيان پاس بزرگى آن شاه را نمى‌داشتند و خيره‌سرانه در كارهاى يونانيان آسياى كوچك دخالت مى‌نمودند داريوش بر خود فرض شمرد كه گوشى از آنان بمالد شايد هم كار را آسانتر از آنكه بود مى‌دانست و اينبود كه داتيس نامى را با دسته‌اى از سپاه بر سر يونان فرستاد و حادثه‌اى كه بنام «جنگ ماراثون» شهرت يافته در ميانه رویداد.
اين جنگ در خشكى بود و بدانسان كه شرقشناسان اروپا تحقيق نموده‌اند در سال چهارصد و نود پيش از ميلاد رویداد. از جانب يونانيان تنها مردم آتن پيش آمده و اسپارتيان هنوز بايستى برسند كه دير كردند و جنگ را درنيافتند. آتنيان ده تن را براى سردارى برگزيده بودند كه هر كسى روزى را به نوبت عهده‌دار آن سخت مى‌شد. يكى از آن ده تن ملتياديس و ديگرى آريستيديس بود. داستان اين جنگ را پلوتارخ در سرگذشت آريستيديس سروده و نيز در سرگذشت ثميستوكليس و ديگران نام آن را برده است.
در اين جنگ ايرانيان شكست خوردند و مى‌توان گفت كه اين فيروزى يونانيان مايه‌ي فيروزيهاى ديگر آنان گرديد. زيرا چنانكه در داستان ثميستوكليس آورده شده او از هوشيارى گزارش آينده را پيش‌بينى نموده آتنيان را بساختن كشتيهاى جنگى و ديگر آمادگيها برانگيخته و در سايه‌ي اين آمادگيهاى ايشان بود كه در جنگهاى ديرتر نيز فيروزى دريافتند.
پس از جنگ ماراثون داريوش در سال ۴٨۶ بدرود زندگى گفته و نوبت پادشاهى بپسر او خشايارشا رسيد و اين پادشاه آن ننگ را كه از رهگذر جنگ ماراثون بهره‌ي ايران شده بود برنتافته بسيج سپاه بس بزرگى ديده روانه‌ي يونان گرديد.
اين داستان بس دراز است و پلوتارخ اگرچه در سرگذشت ثميستوكليس و آريستيديس مقدارى از آن را سروده ولى مقدار بيشتر آن را فروگزارده. از جمله سرگذشت تنگه‌ي ثرموپولاى و جانفشانيهاى لئونيداس پادشاه اسپارت و همراهان دلير او را كه در تاريخ يونان ارج بسيار دارد فروگزارده و تنها بيكى دو جمله از آن بسنده نموده و ما در شگفت هستيم كه چگونه پلوتارخ سرگذشتى از لئونيداس نياورده. مگر اينكه آورده باشد و از اين نسخه‌هاى كتاب او بيرون كرده باشند چنانكه درباره‌ي اپامينونداس و كسان ديگر همين كار كرده شده است.
اين جنگ كه مى‌توان آن را رستاخيز يونانستان شمرد در سال ۴7٠1 رويداد و يكى از كسانى كه در اين جنگ سررشته‌دار بودند ثمسيتوكليس و ديگرى آریستيديس بود كه سرگذشت هر دو را ترجمه نموده‌ايم.
دامنه‌ي اين جنگ حادثه‌ي پلاتاى مى‌باشد كه در سال ۴٧٩ رويداد و ماردونيوس سپهسالار بزرگ ايران كه داماد داريوش بود كشته گرديد. داستان اين حادثه را هم پلوتارخ در سرگذشت آريستيديس آورده است.
1ـ اصل : 480. از روی پاراگراف آینده این غلط نمایان میگردد.
xod nemikuwand o bekuwewe digarãn niz rawk mibarand 1,2.pdf
102.9 KB
🔶 خود نمی‌کوشند و بکوشش دیگران نیز رشک می‌برند.
(هر دو بخش در یکجا)
🖊 احمد کسروی
🔸گفتاری از پرچم روزانه
(هر دو بخش در یکجا)
🖊 احمد کسروی
🔸گفتاری از پرچم روزانه
🔶 در پیرامون روان
نشست يكم : چرا ما از روان سخن مي‌رانيم؟.
تکه‌ی 3
🔸 «زندگاني نبرد است ، جهان بي‌جنگ نتواند بود ، ما بايد بكوشيم و بديگران برتري پيدا كنيم».
راستست كه جنگ از نخست بوده. راستست كه كشاكش دولتها ريشه‌ی تاريخي داشته. چيزي كه هست اينها سخن ما را از ميان نخواهد برد. در اين جنگها بيش از همه مادّيگري كارگر افتاده. در زمانهاي پيش جنگ را نادانيهاي مردم و دشمنيهاي ديني پديد مي‌آورد. امروز كه آنها نيست پس چه چيز جوانان دانشمند را به آدمكشي و شهر ويران‌كُني برمي‌انگيزد؟. بهتر است ما در اين زمينه از راه روانشناسي چند گامي پيش رويم :
فلان جوان آلماني كه تفنگ بدوش انداخته بميدان جنگ مي‌رود يا در هواپيما نشسته بمب بر سر شهرهاي انگليس و روس مي‌ريزد ، آيا توان پنداشت كه هيچگاه نينديشيده و از خود نپرسيده : «اين جنگ چيست؟. من چرا آدم مي‌كشم؟. چرا بمب بر سر شهرها مي‌ريزم؟.» آيا چنين چيزي توان پنداشت؟..
بيگمان نتوان پنداشت. بيگمان هر جوان آلماني يا انگليسي يا آمريكايي چنان پرسشهايي از خود كرده ولي چنين پاسخ شنيده : «زندگاني نبرد است!. ما بايد نيرومند گرديم و بديگران چيرگي نماييم!».
بيگمان هر جوان آلماني يا انگليسي بارها از دل گذرانيده : «كشاكشي كه ميانه‌ی ما با ديگرانست چرا نمي‌خواهيم با گفتگو بسر آوريم؟. چرا نمي‌خواهيم به دوسخني=اختلاف خود با داوري و دادگري بسر دهيم؟.». اينها را از دل گذرانيده ، ولي بيدرنگ بخود پاسخ داده : «اينها نمي‌شود! زندگاني نبرد است! جنگ هميشه بايد بود! دادگري چيست؟!...».
آن سخنان تند زهرآلودي كه نيتچه و همراهان او بنام فلسفه نوشته‌اند و چاپ شده و مليونها و صد مليونها كسان آنها را خوانده‌اند ، آيا مي‌پنداريد بيهوده بوده؟. آيا مي‌پنداريد در مغزها نهناييده؟. نيتچه كه مي‌گويد : «خرسندي چيست؟. خرسندي بديگران برتري يافتن و راه زندگي را بخود گشادنست» ، يا جمله‌هاي زهرآلود ديگري كه با آب و تاب بزبان مي‌آورد ، آيا توان پنداشت كه در سياست آلمان كارگر نيفتاده؟! آيا توان گمان برد كه انديشهی برتري بديگران كه در مغزهاي آلمانيان پديد آمده و يكي از شُوَندهاي بزرگ جنگ بوده ، از اين گفته‌ها سرچشمه نگرفته؟!..
اين بدآموزيها در اروپا چندان هناييده كه دولتهاي بزرگ سياست خود را بر روي دو پايه‌ی «زور و نيرنگ» گزارده‌اند. هر كجا كه پيش رفت زور ، و هر كجا كه پيش نرفت نيرنگ.
در اين باره چندان گمراهند كه گاهي كه در سايه‌ی پيشامدها ناچار مي‌شوند كه بكوششهايي بنام نيكخواهي و آسايش‌دوستي برخيزند ، و يا گوهر آدميگري ـ آن گوهري كه فلسفه‌ی مادّي نمي‌شناسد ـ بچنان كوششهايي وامي‌داردشان ، چون خو گرفته‌اند در آنجا نيز به نيرنگ مي‌پردازند ، و آنها را نيز آلوده مي‌گردانند. چرا كه زندگاني را جز نبرد نمي‌شناسند ، چرا كه به نيكخواهي باوري از دل نمي‌دارند.
انجمن سويس (يا جامعه‌ی ملل) را كه پس از جنگ جهانگير گذشته1 برپا گردانيدند داستانش همين بود. پس از چهار سال خونريزي كه سراسر اروپا مي‌ناليد و مي‌زاريد ، سران دولتها برانگيخته شدند كه براي جلوگيري از جنگ ديگري انجمني برپا گردانند. عنوان انجمن ، كوشش بآرامش و آسايش جهان مي‌بود. ولي راهبران آن چون بآسايش جهان و نيكي جهانيان باوري نمي‌داشتند و زندگاني را به هر رنگي كه باشد جز نبرد نمي‌شناختند ، انجمن را نيز افزاري براي نبرد گرفتند. اينبود كه هوده‌اي از آن بدست نيامد و جنگ بار ديگر رخ داد.
اكنون كه جنگ به پايان ميرسد گفتگوهايي درباره‌ی جلوگيري از جنگ در زمانهاي آينده بميان افتاده و هرآينه انجمنهايي برپا خواهد شد ولي چون از روي باور و راستي نيست آنها را نيز افزار نبرد و سودجويي خواهند گردانيد. از آنها نيز هوده‌اي نخواهد بود. اينها كمي از زيانهاي بسيار مادّيگريست.
تنها در كارهاي دولتها و در جنگها نيست ، در زندگاني روزانه‌ی مردم زيان بسياري از آن گمراهي پديدار شده. چنانكه بارها نوشته‌ايم امروز جهانيان در برابر «چيستاني» ايستاده‌اند. از دويست سال باز از يكسو پياپي دانشها پيش رفته و افزارهايي نوين براي زندگاني ساخته شده و از يكسو زندگاني زمان بزمان دشوارتر شده و بهره‌ی مردمان از خرسندي كمتر گرديده. آيا اين از چيست؟. چرا از پيشرفت دانشها هوده‌ی وارونه بدست آمده؟!..
در اين باره ما سخنان بسيار رانده چيستان را گشاده‌ايم. اين سختي زندگاني انگيزه‌هايي داشته كه از بزرگترين آنها بدآموزيهاي مادّيگريست. آدمي از سرشت خود داراي خيمهاي=خصلتهای پستِ آز و خودخواهي و ستمگري و برتري‌جوييست ، و ما اگر ميخواهيم بدي در جهان كمتر باشد بايد بكاستن از نيروي اين خيمهاي پست كوشيم ، ولي مادّيگري بجاي كاستن ، به نيروي آنها مي‌افزايد. كسي كه از سرشت خود آزمند و پول‌اندوز و يا ستمگر و مردم‌آزار است ، همانكه شنيد زندگاني نبرد است هرچه گستاختر مي‌گردد. تو گفتي نفت به آتشش ريخته مي‌شود.
1ـ جنگ جهانگیر یکم ـ و
نشست يكم : چرا ما از روان سخن مي‌رانيم؟.
تکه‌ی 3
🔸 «زندگاني نبرد است ، جهان بي‌جنگ نتواند بود ، ما بايد بكوشيم و بديگران برتري پيدا كنيم».
راستست كه جنگ از نخست بوده. راستست كه كشاكش دولتها ريشه‌ی تاريخي داشته. چيزي كه هست اينها سخن ما را از ميان نخواهد برد. در اين جنگها بيش از همه مادّيگري كارگر افتاده. در زمانهاي پيش جنگ را نادانيهاي مردم و دشمنيهاي ديني پديد مي‌آورد. امروز كه آنها نيست پس چه چيز جوانان دانشمند را به آدمكشي و شهر ويران‌كُني برمي‌انگيزد؟. بهتر است ما در اين زمينه از راه روانشناسي چند گامي پيش رويم :
فلان جوان آلماني كه تفنگ بدوش انداخته بميدان جنگ مي‌رود يا در هواپيما نشسته بمب بر سر شهرهاي انگليس و روس مي‌ريزد ، آيا توان پنداشت كه هيچگاه نينديشيده و از خود نپرسيده : «اين جنگ چيست؟. من چرا آدم مي‌كشم؟. چرا بمب بر سر شهرها مي‌ريزم؟.» آيا چنين چيزي توان پنداشت؟..
بيگمان نتوان پنداشت. بيگمان هر جوان آلماني يا انگليسي يا آمريكايي چنان پرسشهايي از خود كرده ولي چنين پاسخ شنيده : «زندگاني نبرد است!. ما بايد نيرومند گرديم و بديگران چيرگي نماييم!».
بيگمان هر جوان آلماني يا انگليسي بارها از دل گذرانيده : «كشاكشي كه ميانه‌ی ما با ديگرانست چرا نمي‌خواهيم با گفتگو بسر آوريم؟. چرا نمي‌خواهيم به دوسخني=اختلاف خود با داوري و دادگري بسر دهيم؟.». اينها را از دل گذرانيده ، ولي بيدرنگ بخود پاسخ داده : «اينها نمي‌شود! زندگاني نبرد است! جنگ هميشه بايد بود! دادگري چيست؟!...».
آن سخنان تند زهرآلودي كه نيتچه و همراهان او بنام فلسفه نوشته‌اند و چاپ شده و مليونها و صد مليونها كسان آنها را خوانده‌اند ، آيا مي‌پنداريد بيهوده بوده؟. آيا مي‌پنداريد در مغزها نهناييده؟. نيتچه كه مي‌گويد : «خرسندي چيست؟. خرسندي بديگران برتري يافتن و راه زندگي را بخود گشادنست» ، يا جمله‌هاي زهرآلود ديگري كه با آب و تاب بزبان مي‌آورد ، آيا توان پنداشت كه در سياست آلمان كارگر نيفتاده؟! آيا توان گمان برد كه انديشهی برتري بديگران كه در مغزهاي آلمانيان پديد آمده و يكي از شُوَندهاي بزرگ جنگ بوده ، از اين گفته‌ها سرچشمه نگرفته؟!..
اين بدآموزيها در اروپا چندان هناييده كه دولتهاي بزرگ سياست خود را بر روي دو پايه‌ی «زور و نيرنگ» گزارده‌اند. هر كجا كه پيش رفت زور ، و هر كجا كه پيش نرفت نيرنگ.
در اين باره چندان گمراهند كه گاهي كه در سايه‌ی پيشامدها ناچار مي‌شوند كه بكوششهايي بنام نيكخواهي و آسايش‌دوستي برخيزند ، و يا گوهر آدميگري ـ آن گوهري كه فلسفه‌ی مادّي نمي‌شناسد ـ بچنان كوششهايي وامي‌داردشان ، چون خو گرفته‌اند در آنجا نيز به نيرنگ مي‌پردازند ، و آنها را نيز آلوده مي‌گردانند. چرا كه زندگاني را جز نبرد نمي‌شناسند ، چرا كه به نيكخواهي باوري از دل نمي‌دارند.
انجمن سويس (يا جامعه‌ی ملل) را كه پس از جنگ جهانگير گذشته1 برپا گردانيدند داستانش همين بود. پس از چهار سال خونريزي كه سراسر اروپا مي‌ناليد و مي‌زاريد ، سران دولتها برانگيخته شدند كه براي جلوگيري از جنگ ديگري انجمني برپا گردانند. عنوان انجمن ، كوشش بآرامش و آسايش جهان مي‌بود. ولي راهبران آن چون بآسايش جهان و نيكي جهانيان باوري نمي‌داشتند و زندگاني را به هر رنگي كه باشد جز نبرد نمي‌شناختند ، انجمن را نيز افزاري براي نبرد گرفتند. اينبود كه هوده‌اي از آن بدست نيامد و جنگ بار ديگر رخ داد.
اكنون كه جنگ به پايان ميرسد گفتگوهايي درباره‌ی جلوگيري از جنگ در زمانهاي آينده بميان افتاده و هرآينه انجمنهايي برپا خواهد شد ولي چون از روي باور و راستي نيست آنها را نيز افزار نبرد و سودجويي خواهند گردانيد. از آنها نيز هوده‌اي نخواهد بود. اينها كمي از زيانهاي بسيار مادّيگريست.
تنها در كارهاي دولتها و در جنگها نيست ، در زندگاني روزانه‌ی مردم زيان بسياري از آن گمراهي پديدار شده. چنانكه بارها نوشته‌ايم امروز جهانيان در برابر «چيستاني» ايستاده‌اند. از دويست سال باز از يكسو پياپي دانشها پيش رفته و افزارهايي نوين براي زندگاني ساخته شده و از يكسو زندگاني زمان بزمان دشوارتر شده و بهره‌ی مردمان از خرسندي كمتر گرديده. آيا اين از چيست؟. چرا از پيشرفت دانشها هوده‌ی وارونه بدست آمده؟!..
در اين باره ما سخنان بسيار رانده چيستان را گشاده‌ايم. اين سختي زندگاني انگيزه‌هايي داشته كه از بزرگترين آنها بدآموزيهاي مادّيگريست. آدمي از سرشت خود داراي خيمهاي=خصلتهای پستِ آز و خودخواهي و ستمگري و برتري‌جوييست ، و ما اگر ميخواهيم بدي در جهان كمتر باشد بايد بكاستن از نيروي اين خيمهاي پست كوشيم ، ولي مادّيگري بجاي كاستن ، به نيروي آنها مي‌افزايد. كسي كه از سرشت خود آزمند و پول‌اندوز و يا ستمگر و مردم‌آزار است ، همانكه شنيد زندگاني نبرد است هرچه گستاختر مي‌گردد. تو گفتي نفت به آتشش ريخته مي‌شود.
1ـ جنگ جهانگیر یکم ـ و
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
دنباله ـ تکه‌ی 2
🔸 مطلبى كه در اينجا بايد بازنمود اينكه يونانيان چون قلم در دست خودشان بوده تا توانسته‌اند خود را شايسته‌تر و برازنده‌تر نشان داده و ايرانيان و كارهاى آنان را بى‌ارج و بها نمودار گردانيده‌اند. از جمله از سخنان ايشان چنين برمى‌آيد كه ايرانيان فن جنگ را نمى‌شناختند و چنان دليرى كه با دليرى يونانيان برابرى تواند كرد نداشتند. ليكن ما در داستان آريستيديس خلاف اين مطلب را پيدا مى‌كنيم. زيرا مى‌بينيم كه پااوسانيانس با آريستيديس گفتگو و كشاكش درازى در اين باره با هم دارند كه چون در اين جنگ ايرانيان دسته‌هاى مهمى را از يونانيان همدست خود داشتند و ماردونيوس آنان را در دست راست صفهاى خود و سپاهيان خود ايران را در دست چپ جاى مى‌داده و از آنسوى در لشكر يونانيان چون اسپارتيان دست راست را مى‌گرفته‌اند ناگزير با خود ايرانيان روبرو مى‌شده‌اند. پااوسانياس مى‌گويد اسپارتيان و آتنيان جاى خود را در صف‌بندى تغيير بدهند كه از آن پس آتنيان با ايرانيان روبرو گردند و بهانه‌ي اين كار آن را ياد مى‌كند كه چون پيش از آن در ماراثون آتنيان با ايرانيان جنگ كرده‌اند راه جنگ آنان را بهتر مى‌شناسند. از آنسوى آتنيان چون مقصود درونى پااوسانياس را مى‌دانستند از پذيرفتن پيشنهاد او بازمى‌ايستند ولى آريستديس بميانجيگرى برخاسته گفتگو را از ميان برمى‌دارد. آيا اين دليل آن نيست كه ايرانيان در دليرى پاى كم از يونانيان نداشته بلكه از آنان دليرتر بوده‌اند. نيز در ارقامى كه اين تاريخنگاران يونان درباره‌ي شماره‌ی لشكر ايران و شماره‌ي كشتگان ايشان مى‌دهند ترديد بسيار بايد داشت. از جمله در همين داستان جنگ پلاتاى آيا باور كردنى است كه از ايرانيان دويست و شصت‌هزار كس نابود گردد و از يونانيان تنها هزار و سيصد تن نابود شود؟...
شايد كسانى بگويند : اگر اين درست نيست كه يونانيان در دليرى بسيار برتر از ايرانيان بودند پس علت شكست دولت بزرگى همچون دولت هخامنشى در برابر يك مشت يونانى چيست؟..
مى‌گوييم : اين شكست علتهاى بسيار داشته كه ما فهرست‌وار مى‌شماريم و بتفصيل آنها نمى‌پردازيم :
نخستين علت اين كار «آيين حكمرانى» دو كشور را بايد شمرد. باين معنى كه مردم يونان آزاد مى‌زيستند و رشته‌ي حكمرانى بيشتر در دست خود مردم بود و بهرحال زندگانى از روى قانون مى‌كردند. ولى ايرانيان اسير استبداد يك پادشاهى بودند و اين خود علت مهمى براى فيروزى يونان و زبونى ايران بوده. زيرا يونانيان بدلخواه جنگيده و مقصد مهمى را در دل خود جا داده در راه آن جانفشانى مى‌نمودند. و نيز هر كسى از ايشان اميدوار بود كه اگر در سايه‌ي جانفشانيها شهرتى نزد مردم مى‌يافت بجايگاه والايى خواهد رسيد و شايد يك روز بيايد كه در نتيجه‌ي اين جانفشانيها رشته‌ي حكمرانى يا سردارى يونان را در دست بگيرد. ولى سپاهى ايرانى بيشتر از بيم جان مى‌جنگيد و براى جانفشانيهاى خود كمتر اميد نتيجه در دل مى‌پروريد.
علت دوم : يونانيان خود را ستمديده مى‌شماردند و بنام جلوگيرى از ستم مى‌جنگيدند ولى ايرانيان چنين حالى را نداشتند بلكه شايد بسيارى از اينان آن لشكركشى را خود ستمگرى و مردم‌‌آزارى شمرده بيزارى از كار پادشاه خود مى‌جستند. بهرحال گمان بيشتر بر اين بود كه ايران نتيجه از آن لشكركشى برندارد و اگرهم امروز چيره گرديده دست در كارهاى يونان دراندازد پس از اندكى ناگزير از بركنارى خواهد بود. پيداست كه اين انديشه‌ها چه اثرى در دلهاى ايرانيان داشت.
سوم : بيشتر سپاهيان ايران از مردمانى بودند كه پادشاهان هخامنشى استقلال آنان را برانداخته و با زور يوغ ايران را بگردن ايشان گزارده بودند ، پيداست كه چنين سپاهيانى نه تنها از خودشان كارى ساخته نمى‌شد چه‌بسا كه مانع كوشش و جانفشانى ديگران مى‌شدند و چه‌بسا كه در نهان رابطه با دشمن پيدا مى‌كردند. چنانكه داستان الكساندر پادشاه ماکیدونى در همين جنگ پلاتاى بهترين گواه اين سخن مى‌باشد.
چهارم : در جنگهاى دريايى يونانيان ورزيده‌تر از ايرانيان بودند. در جنگهاى خشكى نيز گمان بر آنست كه در فن صف‌بندى و هجوم و رزم سركردگان يونانى ماهرتر بودند و بهرحال اين اندازه يقين است كه يونانيان سپاهيانشان همگى ورزيده و فن جنگ آموخته بودند. ولى ايرانيان اگرهم يك دسته از ايشان ورزيده و آزموده بودند دسته‌هاى ناورزيده نيز در ميان خود فراوان داشتند.
دنباله ـ تکه‌ی 2
🔸 مطلبى كه در اينجا بايد بازنمود اينكه يونانيان چون قلم در دست خودشان بوده تا توانسته‌اند خود را شايسته‌تر و برازنده‌تر نشان داده و ايرانيان و كارهاى آنان را بى‌ارج و بها نمودار گردانيده‌اند. از جمله از سخنان ايشان چنين برمى‌آيد كه ايرانيان فن جنگ را نمى‌شناختند و چنان دليرى كه با دليرى يونانيان برابرى تواند كرد نداشتند. ليكن ما در داستان آريستيديس خلاف اين مطلب را پيدا مى‌كنيم. زيرا مى‌بينيم كه پااوسانيانس با آريستيديس گفتگو و كشاكش درازى در اين باره با هم دارند كه چون در اين جنگ ايرانيان دسته‌هاى مهمى را از يونانيان همدست خود داشتند و ماردونيوس آنان را در دست راست صفهاى خود و سپاهيان خود ايران را در دست چپ جاى مى‌داده و از آنسوى در لشكر يونانيان چون اسپارتيان دست راست را مى‌گرفته‌اند ناگزير با خود ايرانيان روبرو مى‌شده‌اند. پااوسانياس مى‌گويد اسپارتيان و آتنيان جاى خود را در صف‌بندى تغيير بدهند كه از آن پس آتنيان با ايرانيان روبرو گردند و بهانه‌ي اين كار آن را ياد مى‌كند كه چون پيش از آن در ماراثون آتنيان با ايرانيان جنگ كرده‌اند راه جنگ آنان را بهتر مى‌شناسند. از آنسوى آتنيان چون مقصود درونى پااوسانياس را مى‌دانستند از پذيرفتن پيشنهاد او بازمى‌ايستند ولى آريستديس بميانجيگرى برخاسته گفتگو را از ميان برمى‌دارد. آيا اين دليل آن نيست كه ايرانيان در دليرى پاى كم از يونانيان نداشته بلكه از آنان دليرتر بوده‌اند. نيز در ارقامى كه اين تاريخنگاران يونان درباره‌ي شماره‌ی لشكر ايران و شماره‌ي كشتگان ايشان مى‌دهند ترديد بسيار بايد داشت. از جمله در همين داستان جنگ پلاتاى آيا باور كردنى است كه از ايرانيان دويست و شصت‌هزار كس نابود گردد و از يونانيان تنها هزار و سيصد تن نابود شود؟...
شايد كسانى بگويند : اگر اين درست نيست كه يونانيان در دليرى بسيار برتر از ايرانيان بودند پس علت شكست دولت بزرگى همچون دولت هخامنشى در برابر يك مشت يونانى چيست؟..
مى‌گوييم : اين شكست علتهاى بسيار داشته كه ما فهرست‌وار مى‌شماريم و بتفصيل آنها نمى‌پردازيم :
نخستين علت اين كار «آيين حكمرانى» دو كشور را بايد شمرد. باين معنى كه مردم يونان آزاد مى‌زيستند و رشته‌ي حكمرانى بيشتر در دست خود مردم بود و بهرحال زندگانى از روى قانون مى‌كردند. ولى ايرانيان اسير استبداد يك پادشاهى بودند و اين خود علت مهمى براى فيروزى يونان و زبونى ايران بوده. زيرا يونانيان بدلخواه جنگيده و مقصد مهمى را در دل خود جا داده در راه آن جانفشانى مى‌نمودند. و نيز هر كسى از ايشان اميدوار بود كه اگر در سايه‌ي جانفشانيها شهرتى نزد مردم مى‌يافت بجايگاه والايى خواهد رسيد و شايد يك روز بيايد كه در نتيجه‌ي اين جانفشانيها رشته‌ي حكمرانى يا سردارى يونان را در دست بگيرد. ولى سپاهى ايرانى بيشتر از بيم جان مى‌جنگيد و براى جانفشانيهاى خود كمتر اميد نتيجه در دل مى‌پروريد.
علت دوم : يونانيان خود را ستمديده مى‌شماردند و بنام جلوگيرى از ستم مى‌جنگيدند ولى ايرانيان چنين حالى را نداشتند بلكه شايد بسيارى از اينان آن لشكركشى را خود ستمگرى و مردم‌‌آزارى شمرده بيزارى از كار پادشاه خود مى‌جستند. بهرحال گمان بيشتر بر اين بود كه ايران نتيجه از آن لشكركشى برندارد و اگرهم امروز چيره گرديده دست در كارهاى يونان دراندازد پس از اندكى ناگزير از بركنارى خواهد بود. پيداست كه اين انديشه‌ها چه اثرى در دلهاى ايرانيان داشت.
سوم : بيشتر سپاهيان ايران از مردمانى بودند كه پادشاهان هخامنشى استقلال آنان را برانداخته و با زور يوغ ايران را بگردن ايشان گزارده بودند ، پيداست كه چنين سپاهيانى نه تنها از خودشان كارى ساخته نمى‌شد چه‌بسا كه مانع كوشش و جانفشانى ديگران مى‌شدند و چه‌بسا كه در نهان رابطه با دشمن پيدا مى‌كردند. چنانكه داستان الكساندر پادشاه ماکیدونى در همين جنگ پلاتاى بهترين گواه اين سخن مى‌باشد.
چهارم : در جنگهاى دريايى يونانيان ورزيده‌تر از ايرانيان بودند. در جنگهاى خشكى نيز گمان بر آنست كه در فن صف‌بندى و هجوم و رزم سركردگان يونانى ماهرتر بودند و بهرحال اين اندازه يقين است كه يونانيان سپاهيانشان همگى ورزيده و فن جنگ آموخته بودند. ولى ايرانيان اگرهم يك دسته از ايشان ورزيده و آزموده بودند دسته‌هاى ناورزيده نيز در ميان خود فراوان داشتند.
Forwarded from تاریخ محمد
ویدئوی «قتل کسروی» را در نه بخش از نشانیهای زیر در این کانال میتوانید ببینید :
https://t.me/pakdini/8504
https://t.me/pakdini/8505
https://t.me/pakdini/8556
https://t.me/pakdini/8557
https://t.me/pakdini/8558
https://t.me/pakdini/8559
https://t.me/pakdini/8560
https://t.me/pakdini/8561
https://t.me/pakdini/8580
پاکدینی ـ احمد کسروی
قتل کسروی - بخش ۱
https://t.me/pakdini/8504
https://t.me/pakdini/8505
https://t.me/pakdini/8556
https://t.me/pakdini/8557
https://t.me/pakdini/8558
https://t.me/pakdini/8559
https://t.me/pakdini/8560
https://t.me/pakdini/8561
https://t.me/pakdini/8580
پاکدینی ـ احمد کسروی
قتل کسروی - بخش ۱
Telegram
پاکدینی ـ احمد کسروی
قتل کسروی - بخش ۱
🔶 در پیرامون روان
نشست يكم : چرا ما از روان سخن مي‌رانيم؟.
تکه‌ی 4
🔸 اين خود نكته‌ی بزرگيست كه از فلسفه‌ی مادّي پيش از همه ، آزمندان و ستمگران و دغلكاران سود جسته‌اند و مي‌جويند. دانشمنداني كه آن گمراهي را پديد آورده و اين بدآموزيها را بيرون ريخته‌اند خود از آنها بيزار بوده‌اند. اينان زبانهاشان گمراه مي‌بوده و دلهاشان نمي‌بوده. گفته‌هاي شوپنهاور را برايتان ياد كردم كه چگونه از هوده‌ی پندارهاي مادّي خود اندوه مي‌خورده و به افسوس و ناله برمي‌خاسته است.
از سخن خود دور نيفتيم : من مي‌ديدم اين فلسفه با بدآموزيهايش در سراسر جهان پراكنده گرديده ، مي‌ديدم راه كوشش به نيكي جهان بروي من بسته شده. زيرا اگر اين فلسفه راست است و بنياد استوار مي‌دارد ، من خود بايد نكوشم ، و اگر كوشيدم هيچ گونه هوده‌اي نباشد.
مي‌ديدم فلسفه مادّي هنوز به ايران نيامده و كسي آن را درس نخوانده و نيك ندانسته ، ولي بدآموزيهايش بدستياري روزنامه‌ها پراكنده گرديده ، و چون بدلخواه بسياري از مردم بوده آنها را در هوا ربوده‌اند. با يك بار خواندن و شنيدن به دل سپارده‌اند و پياپي بزبان مي‌آورند : «طرز تفكر هر كسي جداست!» ، «زندگاني مبارزه است!» ، «ضعيف خوراك قويست!» ، «نيك و بد نسبي است!» ، «بشر اصلاح نمي‌شود!».
مي‌ديدم مردان دغل و بدنهاد اينها را روان كرده و دستاويز كارهاي بد خود گرفته‌اند. آن سالي كه از تبريز آمده بودم در تهران با كساني از درسخواندگان آشنا گرديدم. ولي ديدم بدآموزيهاي مادّيگري چنان تكانشان داده و گستاخشان گردانيده كه بايد فرسنگها از آنان گريخت. يكي از استادان دانشگاه روزي وام از من خواست و چون دادم پس نداد. يك بار كه طلبيدم چنين گفت : «من هيچ يادم نيست پولي از شما گرفته باشم!». هنگامي كه به زنگان مي‌رفتم كتابهايم را باو سپردم. پس از يك سال كه بازگشتم و پس خواستم بهانه‌ها آورد. روزي كه بخانه‌اش رفتم چند جلدي داد و گفت : «نمي‌دانم آن ديگرها در كجاست. بايد بگردم و پيدا كنم». اينها را مي‌كرد و کمترين شرمي بخود راه نمي‌داد. ديگري كه او نيز استاد است به هر كار زشت و پستي مي‌پرداخت. چون با كساني كشاكشهاي حزبي ميداشت ، روزي ديدم دروغهايي بآنان مي‌بست و چنين مي‌گفت : «در مبارزه آدم بايد از هيچ كاري بازنايستد! اساس زندگاني مبارزه است!».
كساني را مي‌شناختم كه وزير مي‌بودند و با نداشتن نياز رشوه مي‌گرفتند و دزدي مي‌كردند و عنوانشان اين مي‌بود : «زندگاني مبارزه است!». شنيدم يكي گفته بوده : «من اگر ندزدم بد كرده‌ام! برخلاف طبيعت رفتار نموده‌ام!».
شنيدنيست كه بعضي از ملايان اين بدآموزيها را ياد گرفته و در آن مغزهاي تيره و آلوده‌ی خود جا داده بودند. مَمَقاني را كه چندي هم وزير مي‌بود مي‌شناسيد. اين مرد در نجف درس خوانده و از فلسفه‌ی مادّي جز نامش را ندانسته. با اين حال با ما مي‌نبرديد و عنوانش اين مي‌بود : «طرز تفكر هر كسي جداست!. نمي‌شود مردم را به يك عقيده دعوت كرد!». اين را از روزنامه‌ها گرفته براي خود عنواني ساخته بود. يك ملا1 كه در راديو سخن ميراند و هايهويي براي خود راه مي‌اندازد ، شبي در خانه‌ی آقاي حيدري با بودن كساني با من گفتگو مي‌كرد و برداشت سخنش اين مي‌بود : «هر ندايي كه در هر زمان بلند شود يك دسته كه آن را با ساختمان مغزي خود موافق يابند پيروي كنند. ولي ديگران در كنار مانند ...». گفتم : اينها را از روزنامه‌ها ياد گرفته‌اي ، اينها بدآموزيهاي فلسفه‌ی مادّيست. يكه خورد و براي آنكه شكست بخود راه ندهد ، با صد پررويي گفت : «نه من اينها را از قرآن درآورده‌ام» و آنگاه آغاز كرد به آيه آوردن و سخنان بي‌معني گفتن.
1ـ خواستِ نویسنده «راشد» است. ـ و
نشست يكم : چرا ما از روان سخن مي‌رانيم؟.
تکه‌ی 4
🔸 اين خود نكته‌ی بزرگيست كه از فلسفه‌ی مادّي پيش از همه ، آزمندان و ستمگران و دغلكاران سود جسته‌اند و مي‌جويند. دانشمنداني كه آن گمراهي را پديد آورده و اين بدآموزيها را بيرون ريخته‌اند خود از آنها بيزار بوده‌اند. اينان زبانهاشان گمراه مي‌بوده و دلهاشان نمي‌بوده. گفته‌هاي شوپنهاور را برايتان ياد كردم كه چگونه از هوده‌ی پندارهاي مادّي خود اندوه مي‌خورده و به افسوس و ناله برمي‌خاسته است.
از سخن خود دور نيفتيم : من مي‌ديدم اين فلسفه با بدآموزيهايش در سراسر جهان پراكنده گرديده ، مي‌ديدم راه كوشش به نيكي جهان بروي من بسته شده. زيرا اگر اين فلسفه راست است و بنياد استوار مي‌دارد ، من خود بايد نكوشم ، و اگر كوشيدم هيچ گونه هوده‌اي نباشد.
مي‌ديدم فلسفه مادّي هنوز به ايران نيامده و كسي آن را درس نخوانده و نيك ندانسته ، ولي بدآموزيهايش بدستياري روزنامه‌ها پراكنده گرديده ، و چون بدلخواه بسياري از مردم بوده آنها را در هوا ربوده‌اند. با يك بار خواندن و شنيدن به دل سپارده‌اند و پياپي بزبان مي‌آورند : «طرز تفكر هر كسي جداست!» ، «زندگاني مبارزه است!» ، «ضعيف خوراك قويست!» ، «نيك و بد نسبي است!» ، «بشر اصلاح نمي‌شود!».
مي‌ديدم مردان دغل و بدنهاد اينها را روان كرده و دستاويز كارهاي بد خود گرفته‌اند. آن سالي كه از تبريز آمده بودم در تهران با كساني از درسخواندگان آشنا گرديدم. ولي ديدم بدآموزيهاي مادّيگري چنان تكانشان داده و گستاخشان گردانيده كه بايد فرسنگها از آنان گريخت. يكي از استادان دانشگاه روزي وام از من خواست و چون دادم پس نداد. يك بار كه طلبيدم چنين گفت : «من هيچ يادم نيست پولي از شما گرفته باشم!». هنگامي كه به زنگان مي‌رفتم كتابهايم را باو سپردم. پس از يك سال كه بازگشتم و پس خواستم بهانه‌ها آورد. روزي كه بخانه‌اش رفتم چند جلدي داد و گفت : «نمي‌دانم آن ديگرها در كجاست. بايد بگردم و پيدا كنم». اينها را مي‌كرد و کمترين شرمي بخود راه نمي‌داد. ديگري كه او نيز استاد است به هر كار زشت و پستي مي‌پرداخت. چون با كساني كشاكشهاي حزبي ميداشت ، روزي ديدم دروغهايي بآنان مي‌بست و چنين مي‌گفت : «در مبارزه آدم بايد از هيچ كاري بازنايستد! اساس زندگاني مبارزه است!».
كساني را مي‌شناختم كه وزير مي‌بودند و با نداشتن نياز رشوه مي‌گرفتند و دزدي مي‌كردند و عنوانشان اين مي‌بود : «زندگاني مبارزه است!». شنيدم يكي گفته بوده : «من اگر ندزدم بد كرده‌ام! برخلاف طبيعت رفتار نموده‌ام!».
شنيدنيست كه بعضي از ملايان اين بدآموزيها را ياد گرفته و در آن مغزهاي تيره و آلوده‌ی خود جا داده بودند. مَمَقاني را كه چندي هم وزير مي‌بود مي‌شناسيد. اين مرد در نجف درس خوانده و از فلسفه‌ی مادّي جز نامش را ندانسته. با اين حال با ما مي‌نبرديد و عنوانش اين مي‌بود : «طرز تفكر هر كسي جداست!. نمي‌شود مردم را به يك عقيده دعوت كرد!». اين را از روزنامه‌ها گرفته براي خود عنواني ساخته بود. يك ملا1 كه در راديو سخن ميراند و هايهويي براي خود راه مي‌اندازد ، شبي در خانه‌ی آقاي حيدري با بودن كساني با من گفتگو مي‌كرد و برداشت سخنش اين مي‌بود : «هر ندايي كه در هر زمان بلند شود يك دسته كه آن را با ساختمان مغزي خود موافق يابند پيروي كنند. ولي ديگران در كنار مانند ...». گفتم : اينها را از روزنامه‌ها ياد گرفته‌اي ، اينها بدآموزيهاي فلسفه‌ی مادّيست. يكه خورد و براي آنكه شكست بخود راه ندهد ، با صد پررويي گفت : «نه من اينها را از قرآن درآورده‌ام» و آنگاه آغاز كرد به آيه آوردن و سخنان بي‌معني گفتن.
1ـ خواستِ نویسنده «راشد» است. ـ و
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
دنباله ـ تکه‌ی 3
🔸 اينست علتهايى كه براى شكست ايرانيان مى‌توان انديشيد. گذشته از نيرنگهايى كه سركردگان يونانى بکار برده‌اند و پلوتارخ و ديگران ياد آنها را مى‌كنند. بهرحال بدليرى يكايك سپاهيان ايران ايرادى نتوان گرفت.
اگر به نگارشهاى خود يونانيان دقت كنيم ايرانيان چنانكه در هوش و خرد و نيكنهادى و پاكدلى برترى بر ديگران داشتند در دليرى و جانبازى نيز پاى كم از يونانيان نداشتند وگرنه چگونه مى‌توانستند بر آنهمه مردمان گوناگون چيره گرديده و ساليان دراز آنان را در زير يوغ ايران نگهدارى نمايند.
اينكه يونانيان زبان بدگويى باز دارند و هميشه نام «باربار» به ايرانيان مى‌دهند اين خود دليلى بر بى‌انصافى ايشان است. مگر اينكه دشمنى و كينه‌اى را كه در ميان دو توده كارگر بوده عذر آنان بشماريم وگرنه چگونه رواست مردمى را كه بيك نيم بيشتر جهان آباد آن روزى فرمانروايى مى‌نمودند و سپاه از كنار رود سند تا آتن و اسپارت مى‌بردند بنام «باربار» خواند. آرى پوشيده نبايد داشت كه حكومت استبدادى عيب ايرانيان بود ولى آيا كسانى كه حكومت استبدادى دارند باربار شمرده مى‌شوند.
يكى از ايرانيان يا از بستگان ايران فارنابازوس حكمران فروگيا بوده. پلوتارخ در همه جا نام او را بخوارى مى‌برد و او و كسانش را باربار مى‌خواند. ولى اين مرد شايستگى داشته كه بگفته‌ي خود پلوتارخ آگيسيلاوس پادشاه اسپارت گفته : كاش اين مرد دوست من بود نه دشمنم.
شگفتا يونانيان فرستادگان داريوش را بكشتند كه با هر قانون و آيينى مخالف بود. هم ما مى‌بينيم كه هر كسى كه بيكى از شهرهاى ايشان پناهنده مى‌گرديده كمتر ايمنى مى‌كرده چنانكه الكبياديس با همه‌ي پناهندگى به اسپارت ايمنى پيدا نكرد. ولى از آنسوى ايرانيان صدها يونانى را در دربار پادشاه هخامنشى ميهمان نگاه مى‌داشتند و همچون ثميستوكليس كسى را پذيرفته بدانسان نگاه داشتند ، با اين حال يونانيان زبانشان بر ايرانيان باز است.
من پيشرفتهاى يونانيان را در دانش و خرد و در شناختن راه زندگى انكار نمى‌كنم بلكه از كسانيم كه شيفته‌ي تاريخ يونان هستم و از خواندن نگارشهاى آنان لذت مى‌برم ، مقصودم اينست كه خوارى‌ای كه اين تاريخنگاران به ايرانيان روا مى‌دارند مايه و سرچشمه‌ي آن كينه و دشمنى است وگرنه ايرانيان هم پيشرفت بسيارى در راه زندگانى داشته‌اند كه اگر گرفتار استبداد نبودند شايد بر يونانيان پيشى مى‌جستند.
بارى جنگ پلاتاى لشكركشيهاى ايران را بر سر يونانيان بپايان رسانيد. پس از آن پادشاهان هخامنشى دانستند يونانيان آن نيستند كه رام ايران بشوند و از لشكركشى جز كشته شدن سپاهيان و آسيبهاى ديگر نتيجه بدست نخواهد آمد. كسانى هم نوشته‌اند كه مقصود خشایارشا از آن لشكركشى ماليدن گوش يونانيان بود و اين كار در آن لشكركشى كه تا آتن پيش رفته در هر جا گزندهايى به يونانيان رسانيدند انجام داده شد و اينبود ديگر جهتى بلشكركشى ديگرى در ميان نبود.
هرچه هست پس از جنگ پلاتاى ديگر ايرانيان تعرضى به يونانيان نداشتند. ولى يونانيان چون دلير گرديده و از آنسوى كينه‌ي آن لشكركشيها را همچنان در دل نگاهداشته بودند از اين جهت آسوده ننشسته ايران را هم آسوده نمى‌گزاردند. بويژه آتنيان كه سرفرازيهايى آن فيروزيها بيش از همه بهره‌ي ايشان گرديده و اين خود تكانى بسراسر آن مردم داده بود و از آنسوى در آتن پيشوايان كاردان و خردمندى همچون آريستيديس و پريكليس و ديگران سر و سامان درستى بکارهاى آن شهر داده بود. بعبارت ديگر اينزمان آتن نه يك شهر تنها بلكه يك جمهورى بسيار درخشان و نيرومندى بشمار مى‌رفت اينبود كه آتنيان آرام ننشسته و اينزمان آنان بر ايران پيچيدگى مى‌نمودند. بويژه آنزمان كه كيمون بروى كار آمد و اين جوان بشهرت ثميستوكليس و ديگران رشك برده در جستجوى راههايى بود كه او نيز ماننده‌ی آن نام و آوازه را دارا باشد. اينست كه اينزمان يونانيان بتعرض برخاسته يك رشته جنگهايى را در خود اروپا و در آسياى كوچك با ايرانيان و همدستان ايشان پيش آوردند.
دنباله ـ تکه‌ی 3
🔸 اينست علتهايى كه براى شكست ايرانيان مى‌توان انديشيد. گذشته از نيرنگهايى كه سركردگان يونانى بکار برده‌اند و پلوتارخ و ديگران ياد آنها را مى‌كنند. بهرحال بدليرى يكايك سپاهيان ايران ايرادى نتوان گرفت.
اگر به نگارشهاى خود يونانيان دقت كنيم ايرانيان چنانكه در هوش و خرد و نيكنهادى و پاكدلى برترى بر ديگران داشتند در دليرى و جانبازى نيز پاى كم از يونانيان نداشتند وگرنه چگونه مى‌توانستند بر آنهمه مردمان گوناگون چيره گرديده و ساليان دراز آنان را در زير يوغ ايران نگهدارى نمايند.
اينكه يونانيان زبان بدگويى باز دارند و هميشه نام «باربار» به ايرانيان مى‌دهند اين خود دليلى بر بى‌انصافى ايشان است. مگر اينكه دشمنى و كينه‌اى را كه در ميان دو توده كارگر بوده عذر آنان بشماريم وگرنه چگونه رواست مردمى را كه بيك نيم بيشتر جهان آباد آن روزى فرمانروايى مى‌نمودند و سپاه از كنار رود سند تا آتن و اسپارت مى‌بردند بنام «باربار» خواند. آرى پوشيده نبايد داشت كه حكومت استبدادى عيب ايرانيان بود ولى آيا كسانى كه حكومت استبدادى دارند باربار شمرده مى‌شوند.
يكى از ايرانيان يا از بستگان ايران فارنابازوس حكمران فروگيا بوده. پلوتارخ در همه جا نام او را بخوارى مى‌برد و او و كسانش را باربار مى‌خواند. ولى اين مرد شايستگى داشته كه بگفته‌ي خود پلوتارخ آگيسيلاوس پادشاه اسپارت گفته : كاش اين مرد دوست من بود نه دشمنم.
شگفتا يونانيان فرستادگان داريوش را بكشتند كه با هر قانون و آيينى مخالف بود. هم ما مى‌بينيم كه هر كسى كه بيكى از شهرهاى ايشان پناهنده مى‌گرديده كمتر ايمنى مى‌كرده چنانكه الكبياديس با همه‌ي پناهندگى به اسپارت ايمنى پيدا نكرد. ولى از آنسوى ايرانيان صدها يونانى را در دربار پادشاه هخامنشى ميهمان نگاه مى‌داشتند و همچون ثميستوكليس كسى را پذيرفته بدانسان نگاه داشتند ، با اين حال يونانيان زبانشان بر ايرانيان باز است.
من پيشرفتهاى يونانيان را در دانش و خرد و در شناختن راه زندگى انكار نمى‌كنم بلكه از كسانيم كه شيفته‌ي تاريخ يونان هستم و از خواندن نگارشهاى آنان لذت مى‌برم ، مقصودم اينست كه خوارى‌ای كه اين تاريخنگاران به ايرانيان روا مى‌دارند مايه و سرچشمه‌ي آن كينه و دشمنى است وگرنه ايرانيان هم پيشرفت بسيارى در راه زندگانى داشته‌اند كه اگر گرفتار استبداد نبودند شايد بر يونانيان پيشى مى‌جستند.
بارى جنگ پلاتاى لشكركشيهاى ايران را بر سر يونانيان بپايان رسانيد. پس از آن پادشاهان هخامنشى دانستند يونانيان آن نيستند كه رام ايران بشوند و از لشكركشى جز كشته شدن سپاهيان و آسيبهاى ديگر نتيجه بدست نخواهد آمد. كسانى هم نوشته‌اند كه مقصود خشایارشا از آن لشكركشى ماليدن گوش يونانيان بود و اين كار در آن لشكركشى كه تا آتن پيش رفته در هر جا گزندهايى به يونانيان رسانيدند انجام داده شد و اينبود ديگر جهتى بلشكركشى ديگرى در ميان نبود.
هرچه هست پس از جنگ پلاتاى ديگر ايرانيان تعرضى به يونانيان نداشتند. ولى يونانيان چون دلير گرديده و از آنسوى كينه‌ي آن لشكركشيها را همچنان در دل نگاهداشته بودند از اين جهت آسوده ننشسته ايران را هم آسوده نمى‌گزاردند. بويژه آتنيان كه سرفرازيهايى آن فيروزيها بيش از همه بهره‌ي ايشان گرديده و اين خود تكانى بسراسر آن مردم داده بود و از آنسوى در آتن پيشوايان كاردان و خردمندى همچون آريستيديس و پريكليس و ديگران سر و سامان درستى بکارهاى آن شهر داده بود. بعبارت ديگر اينزمان آتن نه يك شهر تنها بلكه يك جمهورى بسيار درخشان و نيرومندى بشمار مى‌رفت اينبود كه آتنيان آرام ننشسته و اينزمان آنان بر ايران پيچيدگى مى‌نمودند. بويژه آنزمان كه كيمون بروى كار آمد و اين جوان بشهرت ثميستوكليس و ديگران رشك برده در جستجوى راههايى بود كه او نيز ماننده‌ی آن نام و آوازه را دارا باشد. اينست كه اينزمان يونانيان بتعرض برخاسته يك رشته جنگهايى را در خود اروپا و در آسياى كوچك با ايرانيان و همدستان ايشان پيش آوردند.
✴️ چنانكه بارها گفته‌ایم این درماندگی و آلودگی در ایرانیان طبیعی نیست.
🔸 ایرانیان نه در ساختمان تنی ، و نه در نیروهای روانی از اروپاییان كمتر نیستند.
🔸آنچه ایرانیان را باین حال آلودگی و درماندگی انداخته این اندیشه‌های پوچ و پریشان و گمراهست و ما برای این ، دلیلهای دانشمندانه (از راه روانشناسی) یاد كرده‌ایم ...
🔸درباره‌ی چاره نیز ما گفته‌ایم و دوباره میگوییم یک راه بیشتر نیست و آن اینكه حقایق انتشار یابد و مردم معنی درست زندگانی را بفهمند
🔸و یك راه نوینی برای زندگی ، از روی خرد گشاده گردد.
🔸اینست چاره و جز این نیست. این چاره نه تنها برای ایران یا برای شرقیانست ، برای سراسر جهانست.
(پرچم روزانه شماره‌ی 166)
🔸 ایرانیان نه در ساختمان تنی ، و نه در نیروهای روانی از اروپاییان كمتر نیستند.
🔸آنچه ایرانیان را باین حال آلودگی و درماندگی انداخته این اندیشه‌های پوچ و پریشان و گمراهست و ما برای این ، دلیلهای دانشمندانه (از راه روانشناسی) یاد كرده‌ایم ...
🔸درباره‌ی چاره نیز ما گفته‌ایم و دوباره میگوییم یک راه بیشتر نیست و آن اینكه حقایق انتشار یابد و مردم معنی درست زندگانی را بفهمند
🔸و یك راه نوینی برای زندگی ، از روی خرد گشاده گردد.
🔸اینست چاره و جز این نیست. این چاره نه تنها برای ایران یا برای شرقیانست ، برای سراسر جهانست.
(پرچم روزانه شماره‌ی 166)