🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
7) آگيسيلاوس ـ تکه‌ی 14
🔸 با اين حال چون در اين هنگام از يكسوى همدستان اسپارت ازو جدايى آغاز كردند و يكايك او را رها مى‌نمودند و از سوى ديگر هر روز بيم آن مى‌رفت كه اپامينونداس در سايه‌ی غرور آن فيروزى لشكر بر سر پلوپونيسوس بياورد. در اين بحبوحه‌ی نوميدى توده بار ديگر بياد لنگى آگيسيلاوس افتاده و از اينكه بعكس گفته‌ی وحى يك پادشاه درست‌پاى را نپذيرفته و او را با پاى لنگ بپادشاهى برداشته بودند گفتگو بميان آوردند. ليكن با اينهمه چون شايستگى و كاردانيهاى آگيسيلاوس و شهرت بى‌اندازه‌ی او را بانديشه مى‌آوردند چنين مى‌ديدند كه در چنين زمان برآشفتگى تنها اوست كه مى‌تواند چاره‌اى بيانديشد و كشور را از آن گرفتارى آزاد گرداند. اينبود خود را ناگزير مى‌ديدند كه كار را باختيار او بگزارند. در اين ميان يك موضوع دشوارى كه بايستى چاره انديشيده شود موضوع گريختگان از جنگ بود. زيرا اينان كه دسته‌ی انبوه و بس نيرومندى بودند بيم آن مى‌رفت كه بشورش برخيزند و آشوبى پديد آورند. قانون در اين باره بسيار سخت بود. زيرا گذشته از آنكه چنين كسانى از همه‌ی احترامها بى‌بهره مى‌گرديدند ، زناشويى با آنان هم عيب شمرده مى‌شد. اگر كسى در كوچه بيكى از آنان برمى‌خورد مى‌توانست او را بزند و او نمى‌توانست ايستادگى يا جلوگيرى نمايد. نيز بايستى آنان خود را نشورند و رختهاى پست در بر كنند و بجامه‌هاى خود پینه‌های رنگارنگ بزنند و ريش خود را نيمى تراشيده و نيمى ناتراشيده نگاهدارند و جز با اين حال نمى‌توانستند از خانه بيرون بيايند. پيداست كه بکار بستن چنين كيفرهايى درباره‌ی يك دسته‌ی مردمى كه بس انبوه و كسانى از ايشان بس ارجمند بودند كار آسانى نبود و از آن سوى در اين هنگام جمهورى بچنان سپاهيانى نياز بى‌اندازه داشت. اينبود مردم ندانستند چه بكنند و ناگزير گرديده اختيار را به آگيسيلاوس سپردند كه قانون ديگرى بگزارد يا آنچه كه مى‌شايد انجام دهد. ولى آگيسيلاوس بى‌آنكه دستى در قانون ببرد و آن را تغيير بدهد بميان توده‌ی مردم درآمده چنين گفت : قانون يك روز بخوابد و پس از آن به همان سختى كه داشت بکار رود. با اين تدبير هم چاره‌ی كار را كرد و هم قانون را از تغيير نگاهدارى نمود و چون مردم سخت دلشكسته و نوميد بودند براى چاره‌ی اين كار هم دسته‌اى از جوانان را با خود برداشته آهنگ آركاديا نمود و در اينجا بى‌آنكه بجنگ درآيد آنان را بتاراج و تاخت برانگيخت و شهر كوچكى را از آنِ مردم مانتينيا بدست آورد. بدينسان جوانان را دلير ساخت و بآنان نشان داد كه نه در همه جا شكست بهره‌ی آنان خواهد بود.
7) آگيسيلاوس ـ تکه‌ی 14
🔸 با اين حال چون در اين هنگام از يكسوى همدستان اسپارت ازو جدايى آغاز كردند و يكايك او را رها مى‌نمودند و از سوى ديگر هر روز بيم آن مى‌رفت كه اپامينونداس در سايه‌ی غرور آن فيروزى لشكر بر سر پلوپونيسوس بياورد. در اين بحبوحه‌ی نوميدى توده بار ديگر بياد لنگى آگيسيلاوس افتاده و از اينكه بعكس گفته‌ی وحى يك پادشاه درست‌پاى را نپذيرفته و او را با پاى لنگ بپادشاهى برداشته بودند گفتگو بميان آوردند. ليكن با اينهمه چون شايستگى و كاردانيهاى آگيسيلاوس و شهرت بى‌اندازه‌ی او را بانديشه مى‌آوردند چنين مى‌ديدند كه در چنين زمان برآشفتگى تنها اوست كه مى‌تواند چاره‌اى بيانديشد و كشور را از آن گرفتارى آزاد گرداند. اينبود خود را ناگزير مى‌ديدند كه كار را باختيار او بگزارند. در اين ميان يك موضوع دشوارى كه بايستى چاره انديشيده شود موضوع گريختگان از جنگ بود. زيرا اينان كه دسته‌ی انبوه و بس نيرومندى بودند بيم آن مى‌رفت كه بشورش برخيزند و آشوبى پديد آورند. قانون در اين باره بسيار سخت بود. زيرا گذشته از آنكه چنين كسانى از همه‌ی احترامها بى‌بهره مى‌گرديدند ، زناشويى با آنان هم عيب شمرده مى‌شد. اگر كسى در كوچه بيكى از آنان برمى‌خورد مى‌توانست او را بزند و او نمى‌توانست ايستادگى يا جلوگيرى نمايد. نيز بايستى آنان خود را نشورند و رختهاى پست در بر كنند و بجامه‌هاى خود پینه‌های رنگارنگ بزنند و ريش خود را نيمى تراشيده و نيمى ناتراشيده نگاهدارند و جز با اين حال نمى‌توانستند از خانه بيرون بيايند. پيداست كه بکار بستن چنين كيفرهايى درباره‌ی يك دسته‌ی مردمى كه بس انبوه و كسانى از ايشان بس ارجمند بودند كار آسانى نبود و از آن سوى در اين هنگام جمهورى بچنان سپاهيانى نياز بى‌اندازه داشت. اينبود مردم ندانستند چه بكنند و ناگزير گرديده اختيار را به آگيسيلاوس سپردند كه قانون ديگرى بگزارد يا آنچه كه مى‌شايد انجام دهد. ولى آگيسيلاوس بى‌آنكه دستى در قانون ببرد و آن را تغيير بدهد بميان توده‌ی مردم درآمده چنين گفت : قانون يك روز بخوابد و پس از آن به همان سختى كه داشت بکار رود. با اين تدبير هم چاره‌ی كار را كرد و هم قانون را از تغيير نگاهدارى نمود و چون مردم سخت دلشكسته و نوميد بودند براى چاره‌ی اين كار هم دسته‌اى از جوانان را با خود برداشته آهنگ آركاديا نمود و در اينجا بى‌آنكه بجنگ درآيد آنان را بتاراج و تاخت برانگيخت و شهر كوچكى را از آنِ مردم مانتينيا بدست آورد. بدينسان جوانان را دلير ساخت و بآنان نشان داد كه نه در همه جا شكست بهره‌ی آنان خواهد بود.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
✴️ از چشم كور بینش می‌طلبند
كسانی با این كوششهای ما كه با نادانیها و پراكندگیها می‌نبردیم همراهی ننموده و سبكمغزانه زبان به ایراد باز كرده میگویند :
باید كاری كرد كه با شتاب مردم را بسر خود گرد آورد و به این كشور چاره اندیشید. امروز نباید مردم را از خود رنجانید.
میگویم : اینها پندارهای خامیست. این از چشم كور بینش طلبیدن و از پای لنگ دَوِش بیوسیدنست [انتظار داشتن].
این به آن میماند كه شما بخواهید از یک دسته بیماران سپاه آرائید.
این مردم با مغزهای آكنده و اندیشه‌های پراكنده ، هیچگاه نباهمند [گرد آمدن و متحد شدن] ، و اگر باهمیدند بكاری نخورند.
اینان ، اگر ده تن باهم نشینند ، سر هر سخنی پندارهای پوچ و پراكنده‌ی خود را بمیان آورند ، و هوسها و رشكهای خود را بكار اندازند.
اینان ، در ایران در یكجایند ، و در زیر نام ایرانیگری باهم میباشند ، و شما می‌بینید كه هیچ هوده‌ای[نتیجه] نیست.
پس چه سودی تواند بود ، اگر شما هزار تن یا ده هزار تن را جدا گردانید و زیر یك نام دیگری گرد آورید؟!..
(پرچم نیمه‌ماهه شماره‌ی2 سات49)
كسانی با این كوششهای ما كه با نادانیها و پراكندگیها می‌نبردیم همراهی ننموده و سبكمغزانه زبان به ایراد باز كرده میگویند :
باید كاری كرد كه با شتاب مردم را بسر خود گرد آورد و به این كشور چاره اندیشید. امروز نباید مردم را از خود رنجانید.
میگویم : اینها پندارهای خامیست. این از چشم كور بینش طلبیدن و از پای لنگ دَوِش بیوسیدنست [انتظار داشتن].
این به آن میماند كه شما بخواهید از یک دسته بیماران سپاه آرائید.
این مردم با مغزهای آكنده و اندیشه‌های پراكنده ، هیچگاه نباهمند [گرد آمدن و متحد شدن] ، و اگر باهمیدند بكاری نخورند.
اینان ، اگر ده تن باهم نشینند ، سر هر سخنی پندارهای پوچ و پراكنده‌ی خود را بمیان آورند ، و هوسها و رشكهای خود را بكار اندازند.
اینان ، در ایران در یكجایند ، و در زیر نام ایرانیگری باهم میباشند ، و شما می‌بینید كه هیچ هوده‌ای[نتیجه] نیست.
پس چه سودی تواند بود ، اگر شما هزار تن یا ده هزار تن را جدا گردانید و زیر یك نام دیگری گرد آورید؟!..
(پرچم نیمه‌ماهه شماره‌ی2 سات49)
🔶 در پیرامون ادبیات
نشست هفتم : چه پاسخهايي بما ميدهند!
تکه‌ی هشتم
🔸پس از اين جشن فردوسي بود كه ميخواستند در سال 1316 نيز «جشن هفتصدساله‌ی سعدي» بگيرند. آقاي حكمت وزير فرهنگ بنام همشهريگري با سعدي ميخواست اين كم‌شكوهتر از جشن فردوسي نباشد. ولي تا اين زمان پيمان كار خود را كرده و آبي را كه مي‌بايست بآتش هايهوي ادبيات بپاشد پاشيده بود. از اينرو جشن سعدي با خواري بسيار انجام گرفت. هنوز بسياري از شيرازيان گِله‌ی آن را از ما ميدارند.
اين هم داستانيست كه هم‌ميهنان شيرازي ما مي‌پندارند كه ستايشها كه از سعدي و حافظ ميرود مايه‌ی سرفرازي ايشانست ، و ما كه از شاعران بد مي‌نويسيم از سرفرازي ايشان ميكاهيم.
مي‌بايد بآنان بگوييم : آن ستايشها مايه‌ي سرفرازي شما نبوده و نتوانستي بود. در جهان هيچگاه گزافه و دروغ كاري از پيش نبرده. آن ستايشها هياهوهاي فريب‌آميزي براي افزودن به بدبختي ايرانيان مي‌بود ، و اين مايه‌ي سرافكندگي شما و همه‌ی ايرانيان ميگرديد كه فريب آن هياهوها را بخوريد. كساني كه آن هوها را راه اندخته بودند ، شما را نافهماني شناخته بودند كه بخواستهاي بدخواهانه‌ی آنان پي نخواهيد برد ، و از درون بزيركيهاي خود باليده بشما ميخنديدند.
چه شما شيرازيان و چه ديگر ايرانيان ، اگر راستي‌را در آرزوي سرفرازي ميباشيد بايد بكوشيد و باين آلودگيها چاره كنيد. بايد بكوشيد و خود را نيك گردانيد. سرفرازي جز در سايه‌ي نيكي و توانايي نتواند بود.
اگر ميخواهيد كساني را از مردان تاريخي برگزينيد و نامشان را بزبانها اندازيد و بآنها نازيد چنين كساني در ايران كم نبوده‌اند. چه شده كه همه‌ی آنها را رها كنيد و بچند تن شاعران ياوه‌گوي چاپلوس بي‌ارج پردازيد كه هم ريشه‌ي زندگاني خود را براندازيد و هم جهانيان را بخود خندانید؟!.
از كشور شما شاه‌عباس برخاسته ، نادرشاه برخاسته ، كريمخان برخاسته. در زمانهاي اخير ثقة‌الاسلام برخاسته كه براي آنكه نوشته‌ای را بزيان كشور مُهر نكند با دلخواه بالاي دار رفته ، حسن پسر هفده ساله‌ی علي‌مسيو برخاسته كه با آن كمسالي بالاي دار فرياد «زنده باد ايران» كشيده.
از همان شيراز شما شاه‌منصور برخاسته كه در تاختهاي نامردانه‌ي تيمور يگانه كسي بوده كه بالای مردانگي افراشته. لطفعليخان زند برخاسته كه با همه‌ی كمسالي آن دليريها و بلندانديشيها را از خود نشان داده.
🔸در اينجا گفتگوي ما از ادبيات بپايان ميرسد. هفت نشست سخن رانديم و نتيجه‌ی آنها چند چيز بوده :
1) «ادب» واژه‌ی عربيست و خواستشان از آن پرواي سخني كردن و آن را نيك و آراسته بزبان راندن مي‌بوده و اين خود چيز ارجداريست.
2) سپس كساني آن را از معنيش بيرون برده بازي كردن با سخن و قافيه بافتن و سجع ساختن را «ادب» ناميده و براي آن فنهايي ـ از معاني و بيان و مانند آن ـ پديد آورده‌اند.
3) «ادب» بهمين معني دوم از عرب بايران رسيده و در اينجا بيش از همه بخش قافيه‌بافي و شعر آن رواج يافته ، و چون كساني در اينجا نيز بياد گرفتن شعرها و نوشتن تاريخچه‌ی شاعران و گفتگو از نيك و بد شعر مي‌پرداخته‌اند ، اين كارها را نيز «ادبيات» ناميده‌اند.
4) چون دبستانها بشكل اروپايي برپا گرديده ، در پروگرامها «ليتراتور» را ادبيات ترجمه كرده‌اند. در حالي كه ليتراتور معني بزرگتري ميداشته و بهمه‌ی «چيزهاي نوشته» گفته مي‌شده.
5) اكنون اگر ادبيات بِهمان معني شعرگويي و سخنبازيست بآن ارجي نتوان گزاشت. اگر بمعني ليتراتور اروپاييست در آن حال بايد بتاريخ و جغرافي و دستور زبان و مانند اينها نيز ارج گزارده شود و در راه آنها نيز كوششها رود.
6) شعر سخنست و سخن (چه نثر و چه شعر) بايد بَهر معني باشد ، بايد از روي نياز باشد. سخن بي‌نيازانه ياوه‌گوييست.
نشست هفتم : چه پاسخهايي بما ميدهند!
تکه‌ی هشتم
🔸پس از اين جشن فردوسي بود كه ميخواستند در سال 1316 نيز «جشن هفتصدساله‌ی سعدي» بگيرند. آقاي حكمت وزير فرهنگ بنام همشهريگري با سعدي ميخواست اين كم‌شكوهتر از جشن فردوسي نباشد. ولي تا اين زمان پيمان كار خود را كرده و آبي را كه مي‌بايست بآتش هايهوي ادبيات بپاشد پاشيده بود. از اينرو جشن سعدي با خواري بسيار انجام گرفت. هنوز بسياري از شيرازيان گِله‌ی آن را از ما ميدارند.
اين هم داستانيست كه هم‌ميهنان شيرازي ما مي‌پندارند كه ستايشها كه از سعدي و حافظ ميرود مايه‌ی سرفرازي ايشانست ، و ما كه از شاعران بد مي‌نويسيم از سرفرازي ايشان ميكاهيم.
مي‌بايد بآنان بگوييم : آن ستايشها مايه‌ي سرفرازي شما نبوده و نتوانستي بود. در جهان هيچگاه گزافه و دروغ كاري از پيش نبرده. آن ستايشها هياهوهاي فريب‌آميزي براي افزودن به بدبختي ايرانيان مي‌بود ، و اين مايه‌ي سرافكندگي شما و همه‌ی ايرانيان ميگرديد كه فريب آن هياهوها را بخوريد. كساني كه آن هوها را راه اندخته بودند ، شما را نافهماني شناخته بودند كه بخواستهاي بدخواهانه‌ی آنان پي نخواهيد برد ، و از درون بزيركيهاي خود باليده بشما ميخنديدند.
چه شما شيرازيان و چه ديگر ايرانيان ، اگر راستي‌را در آرزوي سرفرازي ميباشيد بايد بكوشيد و باين آلودگيها چاره كنيد. بايد بكوشيد و خود را نيك گردانيد. سرفرازي جز در سايه‌ي نيكي و توانايي نتواند بود.
اگر ميخواهيد كساني را از مردان تاريخي برگزينيد و نامشان را بزبانها اندازيد و بآنها نازيد چنين كساني در ايران كم نبوده‌اند. چه شده كه همه‌ی آنها را رها كنيد و بچند تن شاعران ياوه‌گوي چاپلوس بي‌ارج پردازيد كه هم ريشه‌ي زندگاني خود را براندازيد و هم جهانيان را بخود خندانید؟!.
از كشور شما شاه‌عباس برخاسته ، نادرشاه برخاسته ، كريمخان برخاسته. در زمانهاي اخير ثقة‌الاسلام برخاسته كه براي آنكه نوشته‌ای را بزيان كشور مُهر نكند با دلخواه بالاي دار رفته ، حسن پسر هفده ساله‌ی علي‌مسيو برخاسته كه با آن كمسالي بالاي دار فرياد «زنده باد ايران» كشيده.
از همان شيراز شما شاه‌منصور برخاسته كه در تاختهاي نامردانه‌ي تيمور يگانه كسي بوده كه بالای مردانگي افراشته. لطفعليخان زند برخاسته كه با همه‌ی كمسالي آن دليريها و بلندانديشيها را از خود نشان داده.
🔸در اينجا گفتگوي ما از ادبيات بپايان ميرسد. هفت نشست سخن رانديم و نتيجه‌ی آنها چند چيز بوده :
1) «ادب» واژه‌ی عربيست و خواستشان از آن پرواي سخني كردن و آن را نيك و آراسته بزبان راندن مي‌بوده و اين خود چيز ارجداريست.
2) سپس كساني آن را از معنيش بيرون برده بازي كردن با سخن و قافيه بافتن و سجع ساختن را «ادب» ناميده و براي آن فنهايي ـ از معاني و بيان و مانند آن ـ پديد آورده‌اند.
3) «ادب» بهمين معني دوم از عرب بايران رسيده و در اينجا بيش از همه بخش قافيه‌بافي و شعر آن رواج يافته ، و چون كساني در اينجا نيز بياد گرفتن شعرها و نوشتن تاريخچه‌ی شاعران و گفتگو از نيك و بد شعر مي‌پرداخته‌اند ، اين كارها را نيز «ادبيات» ناميده‌اند.
4) چون دبستانها بشكل اروپايي برپا گرديده ، در پروگرامها «ليتراتور» را ادبيات ترجمه كرده‌اند. در حالي كه ليتراتور معني بزرگتري ميداشته و بهمه‌ی «چيزهاي نوشته» گفته مي‌شده.
5) اكنون اگر ادبيات بِهمان معني شعرگويي و سخنبازيست بآن ارجي نتوان گزاشت. اگر بمعني ليتراتور اروپاييست در آن حال بايد بتاريخ و جغرافي و دستور زبان و مانند اينها نيز ارج گزارده شود و در راه آنها نيز كوششها رود.
6) شعر سخنست و سخن (چه نثر و چه شعر) بايد بَهر معني باشد ، بايد از روي نياز باشد. سخن بي‌نيازانه ياوه‌گوييست.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
ما میگوییم : بسیاری از شاعران (و همچنین از دیگر مؤلفان) مردم را به جبریگری و خراباتیگری دعوت كرده‌اند و شعرها و گفته‌های آنها را می‌آوریم :
«می خور كه ندانی ز كجا آمده‌ای***خوش باش ندانی بكجا خواهی رفت» و
«گر زمین را بآسمان دوزی***ندهندت زیاده از روزی» و
«اگر تیغ عالم بجنبد ز جای***نبرّد رگی تا نخواهد خدای» ،
«تریدو اریدو مایكون الا ماارید».
میگوییم : جبریگری و خراباتیگری هر دو بسیار غلطست و مردمی كه باینها بگروند جز نابودی سرگذشتی نخواهند داشت.
این سخنیست كه ما میگوییم.
كنون یك آدمی باخرد كه اینها را میخواند یا باید هر دو مقدمه را بپذیرد و با ما همراهی و همدستی كند و یا بگوید فلان مقدمه را نمی‌پذیرم و یا بفلان مقدمه ایراد دارم.
و آنچه می‌فهمد با دلیل بگوید تا ما نیز با دلیل پاسخ دهیم.
اینست آنچه كه از یك آدمی باخرد انتظار توان داشت.
اما اینكه كسی همه‌ی آنها را بكنار گزارد و پس از آنهمه دلیلها باز بر سر نادانی خود ایستادگی نشان دهد و آنگاه به هیاهو پردازد كه بشعرا توهین شده ، این همان درماندگی خرد و فهم است.
(پرچم روزانه شماره‌ی ۱۲۶)
«می خور كه ندانی ز كجا آمده‌ای***خوش باش ندانی بكجا خواهی رفت» و
«گر زمین را بآسمان دوزی***ندهندت زیاده از روزی» و
«اگر تیغ عالم بجنبد ز جای***نبرّد رگی تا نخواهد خدای» ،
«تریدو اریدو مایكون الا ماارید».
میگوییم : جبریگری و خراباتیگری هر دو بسیار غلطست و مردمی كه باینها بگروند جز نابودی سرگذشتی نخواهند داشت.
این سخنیست كه ما میگوییم.
كنون یك آدمی باخرد كه اینها را میخواند یا باید هر دو مقدمه را بپذیرد و با ما همراهی و همدستی كند و یا بگوید فلان مقدمه را نمی‌پذیرم و یا بفلان مقدمه ایراد دارم.
و آنچه می‌فهمد با دلیل بگوید تا ما نیز با دلیل پاسخ دهیم.
اینست آنچه كه از یك آدمی باخرد انتظار توان داشت.
اما اینكه كسی همه‌ی آنها را بكنار گزارد و پس از آنهمه دلیلها باز بر سر نادانی خود ایستادگی نشان دهد و آنگاه به هیاهو پردازد كه بشعرا توهین شده ، این همان درماندگی خرد و فهم است.
(پرچم روزانه شماره‌ی ۱۲۶)
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
7) آگيسيلاوس ـ تکه‌ی 15
🔸 در اين هنگام اپامينونداس با چهل‌هزار سپاهى روى بسوى لاكونيا آورده و گذشته از سپاهيان سبك‌ابزار كه همراه بودند و گذشته از دسته‌هايى كه بقصد تاراج دنبال لشكر او را گرفته و رویهم‌رفته همگى همراهان او در شماره كمتر از هفتاد هزار شمرده نمى‌شدند. اينزمان درست ششصد سال مى‌گذشت از آن هنگامى كه دوريان به لاكونيا دست يافته و در همه‌ی اين مدت هرگز روى دشمنى را در اين خاك نديده و هرگز كسى جسارت تاختن بآن سرزمين را نكرده بود. ولى اينزمان لشكر اپامينونداس باين سرزمين تاخته مى‌چاپيدند و مى‌سوختند و در خاكى كه تاكنون پاى دشمن نديده و در دره‌ی همايون ايوروتاس1 تا كشتزارهاى نزديك شهر ويرانى دريغ نمى‌گفتند بى‌آنكه از كسى ايستادگى ببينند. زيرا آگيسيلاوس غدغن كرد كه كسى با آن لشكر بيمناك روبرو نگردد و باين بسنده نمود كه باستوارى شهر بكوشد و در جاهايى كه مى‌بايست پاسبانان برگمارد. ثبيسيان او را با نام ياد كرده مى‌گفتند : «اين آتش را تو افروخته‌اى و اين بدبختى را بر اسپارت تو باعث بوده‌اى! كنون اگر توانستى خود را نگهدارى كن!» ولى او شكيبايى نموده هرگز پرواى اين سركوفتها را نمى‌كرد. چيزى كه هست گرفتارى تنها اين يكى نبود. در درون شهر هم غوغاهايى برو انگيخته مى‌شد. پيرمردان اين پیشامد را برنتافته ناشكيبايى مى‌نمودند همگى فرياد برمى‌داشتند. زنان حال بدتر از ايشان داشتند و از ديدن آتشهاى دشمن در خاك خود زبان به هر نكوهش باز مى‌نمودند. از آنسوى او خويشتن شكوه خود را از دست رفته مى‌ديد و چون انديشه مى‌كرد كه روزى كه بتخت نشسته اسپارت چه حالى داشته و كنون به چه حالى افتاده سخت غمگين مى‌گرديد. اين لاف را هميشه او مى‌زد كه زنان اسپارت هيچگاه آتش دشمنى را تماشا نكرده‌اند و كنون مى‌ديد آن لاف نيز بيجا گرديده. گفته‌اند هنگامى انتالكيداس با چند تنى از آتنيان بگفتگو پرداخته و آنان بخود باليده مى‌گفتند : بارها آتنيان اسپارتيان را از رود كفيسوس2 بيرون رانده‌اند. انتالكيداس پاسخ داد : ولى اسپارتيان يك بار هم آتنيان را از رود ايوروتاس بيرون نرانده‌اند. نيز يكى از مردم اسپارت هنگامى با مردى از شهر آرگوس همراه بوده و آرگوسی بخود باليده گفت : چه بسيار اسپارتيان كه زير خاك آرگوس مى‌خوابند! اسپارتى پاسخ داده گفت : ولى از مردم آرگوس يك تن هم زير خاك لاكونيا نمی‌خوابد. ولى كنون همه‌ی آن حالها تغيير يافته آنتالكيداس كه يك تن از ايفوران بود از ترس در نهان زن و فرزندان خود را بجزيره‌ی كوثرا3 مى‌فرستاد.
در آن حال كه دشمن مى‌كوشيد از رود بگذرد و بشهر هجوم بياورد آگيسيلاوس نيز در بلنديهاى شهر باستوارى آنجاها مى‌كوشيد و آرامى نداشت. ولى چنين رويداد كه چون برفى افتاده و آب رود بس بالا آمده بود از اين جهت گذشتن از آن بسيار دشوار شد. نه تنها از جهت فزونى آب بلكه از جهت سردى بى‌اندازه آن نيز. در همين هنگام اپامينونداس در جلو تيپهاى خود پديدار بود و چون او را به آگيسيلاوس نشان دادند نگاهى بسوى وى كرده تنها اين عبارت را گفت : «اى مرد دلاور» و چون او بسوى شهر درآمد چنين آرزو داشت كه كارى انجام داده نشانه‌ی فيروزى از خود در آنجا بازگزارد. ولى نتوانست كه آگيسيلاوس را از پناهگاه خود بيرون كشاند و ناگزير برگشته ويرانى‌كنان روانه گرديد.
در اين ميان دسته‌اى از اسپارتيان فرومايه كه از ديرزمان ناراضى از حال خود بودند بقصد سركشى و بدخواهى باندازه‌ی دويست تن كمابيش گرد آمده و جايگاه استوارى را از يك گوشه‌ی شهر براى خود پناهگاه گرفته بودند. اسپارتيان بر سر آن شدند كه بر آنان تازند ولى آگيسيلاوس چون نمى‌دانست چه نتيجه از آن در دست خواهد بود جلوگيرى نموده و خويشتن با رخت عادى و بهمراه يك تن نوكر بسوى آنان رفته و بديشان نزديك شده چنين گفت : شما فرمان مرا اشتباه فهميده‌ايد. باينجا نمى‌بايست بياييد بلكه مى‌بايست دسته‌اى از شما بدانجا بشتابيد. (جايى را با دست نشان داد) و دسته‌ی ديگر بدينجا (باز جايى را با دست نشان داد.) بدخواهان از اين فرمان او سخت شادمان گرديده يقين كردند كه آگيسيلاوس پى به راز آنان نبرده است و براى آنكه همچنان راز را در پرده نگاهدارند بيدرنگ فرمان او را پذيرفته بجاهايى كه نشان داده بود روانه شدند. آگيسيلاوس بدان پناهگاه آنان پاسبانانى از جانب خود برگمارده سپس هم پانزده تن از بدخواهان را دستگير كرده شبانه بكشت. ولى پياپى آن يك نيرنگ بسيار بيمناكترى از بدخواهان كشف گرديد. بدينسان كه دسته‌ی بزرگى از شهريان اسپارت در خانه‌هاى يكديگر انجمن كرده نقشه‌ی شورشى مى‌كشيده‌اند. در اين باره سختى همه آن بود كه چگونه قانون را درباره‌ی آنان بکار ببندند و چگونه از گناه آنان چشم بپوشند. آگيسيلاوس با ايفوران به شور نشسته چنين تصميم گرفت كه آنان را در نهان كشتار نمايند و اين كارى بود كه تا آنزمان درباره‌ی
7) آگيسيلاوس ـ تکه‌ی 15
🔸 در اين هنگام اپامينونداس با چهل‌هزار سپاهى روى بسوى لاكونيا آورده و گذشته از سپاهيان سبك‌ابزار كه همراه بودند و گذشته از دسته‌هايى كه بقصد تاراج دنبال لشكر او را گرفته و رویهم‌رفته همگى همراهان او در شماره كمتر از هفتاد هزار شمرده نمى‌شدند. اينزمان درست ششصد سال مى‌گذشت از آن هنگامى كه دوريان به لاكونيا دست يافته و در همه‌ی اين مدت هرگز روى دشمنى را در اين خاك نديده و هرگز كسى جسارت تاختن بآن سرزمين را نكرده بود. ولى اينزمان لشكر اپامينونداس باين سرزمين تاخته مى‌چاپيدند و مى‌سوختند و در خاكى كه تاكنون پاى دشمن نديده و در دره‌ی همايون ايوروتاس1 تا كشتزارهاى نزديك شهر ويرانى دريغ نمى‌گفتند بى‌آنكه از كسى ايستادگى ببينند. زيرا آگيسيلاوس غدغن كرد كه كسى با آن لشكر بيمناك روبرو نگردد و باين بسنده نمود كه باستوارى شهر بكوشد و در جاهايى كه مى‌بايست پاسبانان برگمارد. ثبيسيان او را با نام ياد كرده مى‌گفتند : «اين آتش را تو افروخته‌اى و اين بدبختى را بر اسپارت تو باعث بوده‌اى! كنون اگر توانستى خود را نگهدارى كن!» ولى او شكيبايى نموده هرگز پرواى اين سركوفتها را نمى‌كرد. چيزى كه هست گرفتارى تنها اين يكى نبود. در درون شهر هم غوغاهايى برو انگيخته مى‌شد. پيرمردان اين پیشامد را برنتافته ناشكيبايى مى‌نمودند همگى فرياد برمى‌داشتند. زنان حال بدتر از ايشان داشتند و از ديدن آتشهاى دشمن در خاك خود زبان به هر نكوهش باز مى‌نمودند. از آنسوى او خويشتن شكوه خود را از دست رفته مى‌ديد و چون انديشه مى‌كرد كه روزى كه بتخت نشسته اسپارت چه حالى داشته و كنون به چه حالى افتاده سخت غمگين مى‌گرديد. اين لاف را هميشه او مى‌زد كه زنان اسپارت هيچگاه آتش دشمنى را تماشا نكرده‌اند و كنون مى‌ديد آن لاف نيز بيجا گرديده. گفته‌اند هنگامى انتالكيداس با چند تنى از آتنيان بگفتگو پرداخته و آنان بخود باليده مى‌گفتند : بارها آتنيان اسپارتيان را از رود كفيسوس2 بيرون رانده‌اند. انتالكيداس پاسخ داد : ولى اسپارتيان يك بار هم آتنيان را از رود ايوروتاس بيرون نرانده‌اند. نيز يكى از مردم اسپارت هنگامى با مردى از شهر آرگوس همراه بوده و آرگوسی بخود باليده گفت : چه بسيار اسپارتيان كه زير خاك آرگوس مى‌خوابند! اسپارتى پاسخ داده گفت : ولى از مردم آرگوس يك تن هم زير خاك لاكونيا نمی‌خوابد. ولى كنون همه‌ی آن حالها تغيير يافته آنتالكيداس كه يك تن از ايفوران بود از ترس در نهان زن و فرزندان خود را بجزيره‌ی كوثرا3 مى‌فرستاد.
در آن حال كه دشمن مى‌كوشيد از رود بگذرد و بشهر هجوم بياورد آگيسيلاوس نيز در بلنديهاى شهر باستوارى آنجاها مى‌كوشيد و آرامى نداشت. ولى چنين رويداد كه چون برفى افتاده و آب رود بس بالا آمده بود از اين جهت گذشتن از آن بسيار دشوار شد. نه تنها از جهت فزونى آب بلكه از جهت سردى بى‌اندازه آن نيز. در همين هنگام اپامينونداس در جلو تيپهاى خود پديدار بود و چون او را به آگيسيلاوس نشان دادند نگاهى بسوى وى كرده تنها اين عبارت را گفت : «اى مرد دلاور» و چون او بسوى شهر درآمد چنين آرزو داشت كه كارى انجام داده نشانه‌ی فيروزى از خود در آنجا بازگزارد. ولى نتوانست كه آگيسيلاوس را از پناهگاه خود بيرون كشاند و ناگزير برگشته ويرانى‌كنان روانه گرديد.
در اين ميان دسته‌اى از اسپارتيان فرومايه كه از ديرزمان ناراضى از حال خود بودند بقصد سركشى و بدخواهى باندازه‌ی دويست تن كمابيش گرد آمده و جايگاه استوارى را از يك گوشه‌ی شهر براى خود پناهگاه گرفته بودند. اسپارتيان بر سر آن شدند كه بر آنان تازند ولى آگيسيلاوس چون نمى‌دانست چه نتيجه از آن در دست خواهد بود جلوگيرى نموده و خويشتن با رخت عادى و بهمراه يك تن نوكر بسوى آنان رفته و بديشان نزديك شده چنين گفت : شما فرمان مرا اشتباه فهميده‌ايد. باينجا نمى‌بايست بياييد بلكه مى‌بايست دسته‌اى از شما بدانجا بشتابيد. (جايى را با دست نشان داد) و دسته‌ی ديگر بدينجا (باز جايى را با دست نشان داد.) بدخواهان از اين فرمان او سخت شادمان گرديده يقين كردند كه آگيسيلاوس پى به راز آنان نبرده است و براى آنكه همچنان راز را در پرده نگاهدارند بيدرنگ فرمان او را پذيرفته بجاهايى كه نشان داده بود روانه شدند. آگيسيلاوس بدان پناهگاه آنان پاسبانانى از جانب خود برگمارده سپس هم پانزده تن از بدخواهان را دستگير كرده شبانه بكشت. ولى پياپى آن يك نيرنگ بسيار بيمناكترى از بدخواهان كشف گرديد. بدينسان كه دسته‌ی بزرگى از شهريان اسپارت در خانه‌هاى يكديگر انجمن كرده نقشه‌ی شورشى مى‌كشيده‌اند. در اين باره سختى همه آن بود كه چگونه قانون را درباره‌ی آنان بکار ببندند و چگونه از گناه آنان چشم بپوشند. آگيسيلاوس با ايفوران به شور نشسته چنين تصميم گرفت كه آنان را در نهان كشتار نمايند و اين كارى بود كه تا آنزمان درباره‌ی
هيچكس از شهريان اسپارت روى نداده بود.
1ـ Iurotas
2ـ Cephisus
3ـ Gythera
1ـ Iurotas
2ـ Cephisus
3ـ Gythera
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
Irãniãn bekuwew biwtar niãz dãrand tã bexodsetãi 1,2,3.pdf
117.5 KB
🔶 ایرانیان بكوشش بیشتر نیاز دارند تا بخودستایی
هر سه بخش در یکجا
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
هر سه بخش در یکجا
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
🔶 در پیرامون ادبیات
نشست هفتم : چه پاسخهايي بما ميدهند!
تکه‌ی نهم
🔸7) در زمانهاي گذشته شعر در ايران گذشته از آنكه ياوه‌گويي مي‌بوده و شاعران خود آن را خواستي دانسته با نبودن نيازي بآن برميخاسته‌اند آلودگيهاي پست ديگري ـ از چاپلوسي بپادشاهان ، گزافگويي ، گدايي ، دشنام و هجو و بدآموزيهاي زيان‌آور ـ داشته است. آنگاه برخي از بدآموزان از خراباتيان و صوفيان و ديگران شعر را افزاري براي بدآموزيهاي خود گرفته آلودگي را هرچه بدتر گردانيده‌اند.
8) خيام و سعدي و مولوي و حافظ بدآموزان بزرگي بوده‌اند و هر يكي شعرهاي زهرآلود پستي از خود بيادگار گزارده‌اند. بويژه حافظ كه در بدآموزي از ديگران پافشارتر بوده و شعرهايش زيانمندتر و زهرآلودتر ميباشد.
9) ستايشهايي كه شرقشناسان از اين شاعران كرده‌اند (و يا ميكنند) يا از روي نافهمي بوده يا عنوان بدخواهي و دشمني داشته است.
10) تكان و هايهويي كه در سالهاي پيش در ايران بدستاويز ادبيات پديد آوردند جز از روي بدخواهي نمي‌بود و بيش از همه براي فريفتن جوانان و آلوده گردانيدن مغزهاي آنان ميخواستند.
اينها كوتاه‌شده‌ي گفته‌هاي ما در هفت نشست بوده. اكنون ببينيم چه بايد كرد و ما چه ميخواهيم. در اين باره نيز پاسخ ميدهيم.
ما چند چيز را ميخواهيم :
🔸1) شعرهايي كه از گذشتگان بازمانده بايد از ميان بُرده شود. بويژه شعرهايي كه از سعدي و حافظ و خيام و مولوي و مانند اينها بازمانده كه بايد بيكبار نابود شود.
درباره‌ی اينها راه همانست كه ما پيش گرفته‌ايم : بايد همه را بآتش كشيد.
آنكه ميگويند : نيكها را از بدها جدا گردانيم پاسخش را داده‌ايم. كساني با آن پستيها و آلودگيها بگفته‌هاي نيكشان هم ارج نتوان گزاشت. گذشته از آنكه گفته‌هاي نيك بسيار كم ميدارند. چيزهايي كه مردم نيك مي‌شناسند اگر از روي انديشه درنگرند خواهند ديد آنها نيز پست و بي‌ارج بوده.
🔸2) از اين پس شعر را در معني راستش شناسند. آن را خواست جداگانه نشناسند. تنها بنام شاعري شعر نگويند. شعر را سخن دانسته تا جاي سخن گفتن نباشد بآن نپردازند. ما نمي‌گوييم : كسي عاشق نشود. عاشق شدن كاري اختياري نيست. ميگوييم : كسي تا عاشق نشده بدروغ دم از عشق نزند. غزلهاي ياوه نگويد. ما نمي‌گوييم سهشها از ميان برود. چنين چيزي نشدني است. بلكه ميگوييم : سهشها بايد در زير ديده‌باني خرد باشد تا از سهشهاي زيانمند جلو گرفته شود. آنگاه جدايي ميانه‌ي هوس قافيه‌بافي با سهشها گزارده گردد. اینهاست خواسته‌های ما.
آنچه مي‌بايد در پايان همه گفت اينست كه واژه‌هايي كه ما در سخنان خود درباره‌ی شاعران يا ديگران بكار برده‌ايم خواستمان دشنام دادن نبوده. بلكه معني ريشه‌اي آنها را خواسته‌ايم. مثلاً واژه‌ی «پست» را كه بكار برده‌ايم معني راست آن را خواسته‌ايم. زيرا كساني كه در زندگاني پي كار نروند و بسخنان بيهوده و ياوه پردازند و نان از دست اين و آن خورند با ديگران همدوش نتوانند بود و آنان را جز كسان پست و كم‌ارج نتوان شناخت.
هواداران شاعران اينها را دشنام مي‌شمارند. ولي اينها دشنام نيست و براي نشان دادن حال شاعران است.
🔶 يك نكته‌ی ديگر آنست كه ما در گفته‌ها و در نوشته‌هاي خود هر واژه‌اي را بيك معني روشن آوريم و هيچگاه دو واژه را بيك معني نياوريم. مثلاً در همين سخنان خود دو واژه‌ی «ياوه» و «چرند» را بكار برده‌ايم. اينها هر كدام بمعني جداي ديگريست. «ياوه» آن سخنيست كه براي هوده نباشد ، از روي نياز گفته نشود. «چرند» آن سخنيست كه معنايي از آن درنيايد. مثلاً چنانكه گفتيم حافظ ياوه‌گو مي‌بوده و بي‌آنكه نيازي باشد و يا هوده‌اي بديده گيرد ، مي‌نشسته و غزل مي‌بافته. گاهي نيز «چرند» ميگفته ، سخناني ميگفته كه معنايي از آن درنيايد. مثلاً اين شعر او :
شهسوار من كه مه آيينه‌دار روي اوست تاج خورشيد بلندش خاك نعل مركبست
ياوه است و مصرع دوم آن چرند نيز ميباشد. در ديگر واژه‌ها نيز حال چنينست.
پايان نشست و کتاب
نشست هفتم : چه پاسخهايي بما ميدهند!
تکه‌ی نهم
🔸7) در زمانهاي گذشته شعر در ايران گذشته از آنكه ياوه‌گويي مي‌بوده و شاعران خود آن را خواستي دانسته با نبودن نيازي بآن برميخاسته‌اند آلودگيهاي پست ديگري ـ از چاپلوسي بپادشاهان ، گزافگويي ، گدايي ، دشنام و هجو و بدآموزيهاي زيان‌آور ـ داشته است. آنگاه برخي از بدآموزان از خراباتيان و صوفيان و ديگران شعر را افزاري براي بدآموزيهاي خود گرفته آلودگي را هرچه بدتر گردانيده‌اند.
8) خيام و سعدي و مولوي و حافظ بدآموزان بزرگي بوده‌اند و هر يكي شعرهاي زهرآلود پستي از خود بيادگار گزارده‌اند. بويژه حافظ كه در بدآموزي از ديگران پافشارتر بوده و شعرهايش زيانمندتر و زهرآلودتر ميباشد.
9) ستايشهايي كه شرقشناسان از اين شاعران كرده‌اند (و يا ميكنند) يا از روي نافهمي بوده يا عنوان بدخواهي و دشمني داشته است.
10) تكان و هايهويي كه در سالهاي پيش در ايران بدستاويز ادبيات پديد آوردند جز از روي بدخواهي نمي‌بود و بيش از همه براي فريفتن جوانان و آلوده گردانيدن مغزهاي آنان ميخواستند.
اينها كوتاه‌شده‌ي گفته‌هاي ما در هفت نشست بوده. اكنون ببينيم چه بايد كرد و ما چه ميخواهيم. در اين باره نيز پاسخ ميدهيم.
ما چند چيز را ميخواهيم :
🔸1) شعرهايي كه از گذشتگان بازمانده بايد از ميان بُرده شود. بويژه شعرهايي كه از سعدي و حافظ و خيام و مولوي و مانند اينها بازمانده كه بايد بيكبار نابود شود.
درباره‌ی اينها راه همانست كه ما پيش گرفته‌ايم : بايد همه را بآتش كشيد.
آنكه ميگويند : نيكها را از بدها جدا گردانيم پاسخش را داده‌ايم. كساني با آن پستيها و آلودگيها بگفته‌هاي نيكشان هم ارج نتوان گزاشت. گذشته از آنكه گفته‌هاي نيك بسيار كم ميدارند. چيزهايي كه مردم نيك مي‌شناسند اگر از روي انديشه درنگرند خواهند ديد آنها نيز پست و بي‌ارج بوده.
🔸2) از اين پس شعر را در معني راستش شناسند. آن را خواست جداگانه نشناسند. تنها بنام شاعري شعر نگويند. شعر را سخن دانسته تا جاي سخن گفتن نباشد بآن نپردازند. ما نمي‌گوييم : كسي عاشق نشود. عاشق شدن كاري اختياري نيست. ميگوييم : كسي تا عاشق نشده بدروغ دم از عشق نزند. غزلهاي ياوه نگويد. ما نمي‌گوييم سهشها از ميان برود. چنين چيزي نشدني است. بلكه ميگوييم : سهشها بايد در زير ديده‌باني خرد باشد تا از سهشهاي زيانمند جلو گرفته شود. آنگاه جدايي ميانه‌ي هوس قافيه‌بافي با سهشها گزارده گردد. اینهاست خواسته‌های ما.
آنچه مي‌بايد در پايان همه گفت اينست كه واژه‌هايي كه ما در سخنان خود درباره‌ی شاعران يا ديگران بكار برده‌ايم خواستمان دشنام دادن نبوده. بلكه معني ريشه‌اي آنها را خواسته‌ايم. مثلاً واژه‌ی «پست» را كه بكار برده‌ايم معني راست آن را خواسته‌ايم. زيرا كساني كه در زندگاني پي كار نروند و بسخنان بيهوده و ياوه پردازند و نان از دست اين و آن خورند با ديگران همدوش نتوانند بود و آنان را جز كسان پست و كم‌ارج نتوان شناخت.
هواداران شاعران اينها را دشنام مي‌شمارند. ولي اينها دشنام نيست و براي نشان دادن حال شاعران است.
🔶 يك نكته‌ی ديگر آنست كه ما در گفته‌ها و در نوشته‌هاي خود هر واژه‌اي را بيك معني روشن آوريم و هيچگاه دو واژه را بيك معني نياوريم. مثلاً در همين سخنان خود دو واژه‌ی «ياوه» و «چرند» را بكار برده‌ايم. اينها هر كدام بمعني جداي ديگريست. «ياوه» آن سخنيست كه براي هوده نباشد ، از روي نياز گفته نشود. «چرند» آن سخنيست كه معنايي از آن درنيايد. مثلاً چنانكه گفتيم حافظ ياوه‌گو مي‌بوده و بي‌آنكه نيازي باشد و يا هوده‌اي بديده گيرد ، مي‌نشسته و غزل مي‌بافته. گاهي نيز «چرند» ميگفته ، سخناني ميگفته كه معنايي از آن درنيايد. مثلاً اين شعر او :
شهسوار من كه مه آيينه‌دار روي اوست تاج خورشيد بلندش خاك نعل مركبست
ياوه است و مصرع دوم آن چرند نيز ميباشد. در ديگر واژه‌ها نيز حال چنينست.
پايان نشست و کتاب
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
7) آگيسيلاوس ـ تکه‌ی 16
🔸 در همان هنگام بسيارى از هلوت1 و مردم بيرون شهر كه در لشكرگاه بودند نيز جاهاى خود رها كرده بسوى دشمن مى‌رفتند و چون اين كار مايه‌ی دلشكستگى شهريان مى‌شد آگيسيلاوس برخى از سركردگان را واداشت كه هر روز بامداد در لشكرگاه جستجو نموده اگر كسى بسوى دشمن گريخته ابزارهاى او را از ميان برگيرد كه بدينسان شهريان از انبوهى آن كسان آگاه نباشند.
تاريخنگاران در اين باره اختلاف دارند كه براى چه ثبيسيان از سر شهر اسپارت برخاستند. برخى مى‌گويند : زمستان فرارسيده ناگزيرشان گردانيد زيرا سپاهيان آركاديا كه پراكنده مى‌شدند ديگران نيز ناگزير گرديدند. برخى هم مى‌گويند : چون سه ماه در آنجا درنگ كرده سراسر آباديها را ويران ساخته بودند ديگر ايستادگى ننمودند. ثئوپومپوس يگانه تاريخنگار است كه مى‌نويسد سرداران بويوتيا خود ايشان آهنگ بازگشت را داشتند. فركسوس2 اسپارتى هم نزد ايشان آمده از جانب آگيسيلاوس ده تالنت پيشنهاد كرد كه از آنجا بازگردند و بدينسان ايشان را بكارى مزدور گرفت كه خودشان انديشه‌ی كردن آن را داشتند. ولى من نمى‌دانم اين تاريخنگاران چگونه باين راز دست يافته! بهرحال همه‌ی مورخان در اين باره زبان يكى دارند كه رهايى اسپارت در اين هنگام گرفتاريش جز ميوه‌ی دانش و خرد آگيسيلاوس نبود كه در اين پیشامد هرگونه هوس و كينه را از خود دور ساخته جز در راه رهايى شهر نمى‌كوشيد. چيزى كه هست اين دانش و خرد او آن توانايى را هم نداشت كه اسپارت را بشكوه و نيروى ديرين خود برساند.
آگيسيلاوس اينزمان بس گرديده و اينبود كار جنگ و سپاه را پاك رها نمود. ولى پسر او آرخيداموس سپاه از ديونوسيوس3 سيكيلى بيارى گرفته به آركاديان شكست بس سختى داد و اين جنگ است كه بنام جنگ بى‌اشك شهرت يافته. زيرا بى‌آنكه كسى از اسپارتيان كشته شود از دشمن دسته‌ی انبوهى كشته گرديد. ولى اين فيروزى بيش از همه ناتوانى اسپارت را آشكار گردانيد. زيرا اسپارتيان تا آنزمان فيروزى را پیشامد عادى شمرده و براى بزرگترين پيشرفت خود يك خروس قربانى مى‌نمودند. سربازان هرگز بخود نباليده مردم شهر هيچگاه بجشن و شادمانى برنمى‌خاستند. چنانكه در يك فيروزى بزرگى كه در مانتنيا بدست آورده بودند و ثوكوديديس آن را ستوده كسى كه مژده آورد بيش از اين مژدگانى نيافت كه تكه گوشتى از خوان عام برايش فرستادند. ولى در اين پیشامد فيروزى بر آركاديان ديگر اسپارتيان خوددارى نتوانستند. خود آگيسيلاوس با اشكهاى شادى در چشم بپيشواز پسر خود شتافت و چون باو رسيد در آغوشش كشيد و در اين هنگام همگى قاضيان و پيشوايان در پيرامون او فراهم بودند. مردان و زنان نيز تا كنار رود ايوروتاس بپيشواز شتافته دست بسوى آسمان برداشته بر خدايان سپاس مى‌گزاردند كه بار ديگر اسپارات را از پستى و درماندگى رهايى بخشيدند و بار ديگر آن را بروز روشن رسانيدند و نيز گفته‌اند تا آن هنگام مردان اسپارت از شرمندگى ياراى نگاه كردن بروى زنان خود نداشتند.
اپامينونداس چون مسينى4 را دوباره آباد گردانيد مردم ديرين آنجا را از هر كجا كه بودند بشهر بازخواند. اسپارتيان ياراى جلوگيرى را نداشتند زيرا نمى‌توانستند در ميدان جنگ با آنان برابرى نمايند. اين كار سخت زيان آگيسيلاوس بود. زيرا اسپارتيان مى‌ديدند زمينى كه در بزرگى كمتر از آنِ خودشان نبوده و در حاصلخيزى برترى بر همه‌ی زمينهاى يونان داشته چنين زمينى را كه از ساليان دراز در دست خود داشتند اكنون در زمان پادشاهى آگيسيلاوس از دست هشته‌اند. از اين جهت بود كه چون ثبيسيان با او از در آشتى‌خواهى بودند او صلح را نپذيرفته و دست بر روى آن شهر از دست رفته بگزاشت و اين كار براى او سخت سنگين و گران انجام گرفت بلكه نزديك بود كه اسپارت را بر سر آن از دست دهد. چگونگى آنكه مردم مانتنيا بار ديگر از ثبيسيان بريده به اسپارتيان پيوستند و اپامينونداس دانست كه آگيسيلاوس با سپاه گرانى بيارى آنان شتافته است فرصت را غنيمت شمرده شبانه نهانى از لشكرگاه خود در تيگاى5 حركت كرده و از پهلوى آگيسيلاوس گذشته آهنگ جانب اسپارت كرد و بسيار اندك مانده بود كه آن شهر را تهى از لشكر و پاسبانى دريابد و دست بآنجا بيابد.
1ـ Helot اسيرانى كه به بندگى نگاه مىداشتند با اين نام مىخواندند.
2ـ Phrixus
3ـ Dionysius
4ـ Mesene شهرى از كولانيا
5ـ Tegae
7) آگيسيلاوس ـ تکه‌ی 16
🔸 در همان هنگام بسيارى از هلوت1 و مردم بيرون شهر كه در لشكرگاه بودند نيز جاهاى خود رها كرده بسوى دشمن مى‌رفتند و چون اين كار مايه‌ی دلشكستگى شهريان مى‌شد آگيسيلاوس برخى از سركردگان را واداشت كه هر روز بامداد در لشكرگاه جستجو نموده اگر كسى بسوى دشمن گريخته ابزارهاى او را از ميان برگيرد كه بدينسان شهريان از انبوهى آن كسان آگاه نباشند.
تاريخنگاران در اين باره اختلاف دارند كه براى چه ثبيسيان از سر شهر اسپارت برخاستند. برخى مى‌گويند : زمستان فرارسيده ناگزيرشان گردانيد زيرا سپاهيان آركاديا كه پراكنده مى‌شدند ديگران نيز ناگزير گرديدند. برخى هم مى‌گويند : چون سه ماه در آنجا درنگ كرده سراسر آباديها را ويران ساخته بودند ديگر ايستادگى ننمودند. ثئوپومپوس يگانه تاريخنگار است كه مى‌نويسد سرداران بويوتيا خود ايشان آهنگ بازگشت را داشتند. فركسوس2 اسپارتى هم نزد ايشان آمده از جانب آگيسيلاوس ده تالنت پيشنهاد كرد كه از آنجا بازگردند و بدينسان ايشان را بكارى مزدور گرفت كه خودشان انديشه‌ی كردن آن را داشتند. ولى من نمى‌دانم اين تاريخنگاران چگونه باين راز دست يافته! بهرحال همه‌ی مورخان در اين باره زبان يكى دارند كه رهايى اسپارت در اين هنگام گرفتاريش جز ميوه‌ی دانش و خرد آگيسيلاوس نبود كه در اين پیشامد هرگونه هوس و كينه را از خود دور ساخته جز در راه رهايى شهر نمى‌كوشيد. چيزى كه هست اين دانش و خرد او آن توانايى را هم نداشت كه اسپارت را بشكوه و نيروى ديرين خود برساند.
آگيسيلاوس اينزمان بس گرديده و اينبود كار جنگ و سپاه را پاك رها نمود. ولى پسر او آرخيداموس سپاه از ديونوسيوس3 سيكيلى بيارى گرفته به آركاديان شكست بس سختى داد و اين جنگ است كه بنام جنگ بى‌اشك شهرت يافته. زيرا بى‌آنكه كسى از اسپارتيان كشته شود از دشمن دسته‌ی انبوهى كشته گرديد. ولى اين فيروزى بيش از همه ناتوانى اسپارت را آشكار گردانيد. زيرا اسپارتيان تا آنزمان فيروزى را پیشامد عادى شمرده و براى بزرگترين پيشرفت خود يك خروس قربانى مى‌نمودند. سربازان هرگز بخود نباليده مردم شهر هيچگاه بجشن و شادمانى برنمى‌خاستند. چنانكه در يك فيروزى بزرگى كه در مانتنيا بدست آورده بودند و ثوكوديديس آن را ستوده كسى كه مژده آورد بيش از اين مژدگانى نيافت كه تكه گوشتى از خوان عام برايش فرستادند. ولى در اين پیشامد فيروزى بر آركاديان ديگر اسپارتيان خوددارى نتوانستند. خود آگيسيلاوس با اشكهاى شادى در چشم بپيشواز پسر خود شتافت و چون باو رسيد در آغوشش كشيد و در اين هنگام همگى قاضيان و پيشوايان در پيرامون او فراهم بودند. مردان و زنان نيز تا كنار رود ايوروتاس بپيشواز شتافته دست بسوى آسمان برداشته بر خدايان سپاس مى‌گزاردند كه بار ديگر اسپارات را از پستى و درماندگى رهايى بخشيدند و بار ديگر آن را بروز روشن رسانيدند و نيز گفته‌اند تا آن هنگام مردان اسپارت از شرمندگى ياراى نگاه كردن بروى زنان خود نداشتند.
اپامينونداس چون مسينى4 را دوباره آباد گردانيد مردم ديرين آنجا را از هر كجا كه بودند بشهر بازخواند. اسپارتيان ياراى جلوگيرى را نداشتند زيرا نمى‌توانستند در ميدان جنگ با آنان برابرى نمايند. اين كار سخت زيان آگيسيلاوس بود. زيرا اسپارتيان مى‌ديدند زمينى كه در بزرگى كمتر از آنِ خودشان نبوده و در حاصلخيزى برترى بر همه‌ی زمينهاى يونان داشته چنين زمينى را كه از ساليان دراز در دست خود داشتند اكنون در زمان پادشاهى آگيسيلاوس از دست هشته‌اند. از اين جهت بود كه چون ثبيسيان با او از در آشتى‌خواهى بودند او صلح را نپذيرفته و دست بر روى آن شهر از دست رفته بگزاشت و اين كار براى او سخت سنگين و گران انجام گرفت بلكه نزديك بود كه اسپارت را بر سر آن از دست دهد. چگونگى آنكه مردم مانتنيا بار ديگر از ثبيسيان بريده به اسپارتيان پيوستند و اپامينونداس دانست كه آگيسيلاوس با سپاه گرانى بيارى آنان شتافته است فرصت را غنيمت شمرده شبانه نهانى از لشكرگاه خود در تيگاى5 حركت كرده و از پهلوى آگيسيلاوس گذشته آهنگ جانب اسپارت كرد و بسيار اندك مانده بود كه آن شهر را تهى از لشكر و پاسبانى دريابد و دست بآنجا بيابد.
1ـ Helot اسيرانى كه به بندگى نگاه مىداشتند با اين نام مىخواندند.
2ـ Phrixus
3ـ Dionysius
4ـ Mesene شهرى از كولانيا
5ـ Tegae
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
اخلاق نیك و بد هر دو در نهاد آدمی نهاده شده و اینست آدمی نیكخو و بدخو هردو تواند بود.
باین معنی كه اگر كسی دارای اندیشه‌های عالی بود و بحقایق زندگانی آشنا گردید ناگزیر اخلاق پست او ناتوان میگردد و از آنسوی خویهای نیكش نیرو گیرد ،
و برعكس اگر كسی دچار اندیشه‌های پست و بدآموزیهای بیمغز گردید ناچار خویهای پستش نیرو یابد و خویهای ستوده‌اش سست و ناتوان میگردد. ...
اینكه ما تاكنون از اخلاق گفتگو نكرده‌ایم برای همینست كه نخواسته‌ایم آهن سرد بكوبیم. برای آنست كه دانسته‌ایم تا اندیشه‌ها اینست كه می‌بینیم امیدی به نیكی خویها نتوان بست.
(پرچم روزانه شماره‌ی 109)
باین معنی كه اگر كسی دارای اندیشه‌های عالی بود و بحقایق زندگانی آشنا گردید ناگزیر اخلاق پست او ناتوان میگردد و از آنسوی خویهای نیكش نیرو گیرد ،
و برعكس اگر كسی دچار اندیشه‌های پست و بدآموزیهای بیمغز گردید ناچار خویهای پستش نیرو یابد و خویهای ستوده‌اش سست و ناتوان میگردد. ...
اینكه ما تاكنون از اخلاق گفتگو نكرده‌ایم برای همینست كه نخواسته‌ایم آهن سرد بكوبیم. برای آنست كه دانسته‌ایم تا اندیشه‌ها اینست كه می‌بینیم امیدی به نیكی خویها نتوان بست.
(پرچم روزانه شماره‌ی 109)
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
7) آگيسيلاوس ـ تکه‌ی 17
🔸 ايوثونوس1 نامى اين خبر را به آگيسيلاوس فرستاده و او درزمان سواره‌اى را روانه‌ی لاكيدومون نمود تا خبر بمردم برساند و نيز آگاهى دهد خود او از پى مى‌شتابد. و چون آگيسيلاوس به اسپارت رسيد ديرى نكشيد كه ثبيسيان از رود ايوروتاس بگذشتند و هجوم بر سر شهر آوردند. آگيسيلاوس جلو آنان را گرفته دليرى بى‌اندازه نشان داد و با همه‌ی سالخوردگى كوشش و تلاشى كه هرگز اميد نمى‌رفت بکار برد. زيرا در جنگهاى ديگر كه هميشه خود را مى‌پاييد و تدبير و انديشه بکار مى‌زد ، در اين جنگ برخلاف آنها بى‌باكى نموده بيكباره به هجوم پرداخت و با آنكه در اين شيوه‌ی كارزار ورزيده نبود بخوبى از عهده برآمده شهر را از دست اپامينونداس رها گردانيد و او را شكست داده ناگزير از بازگشت گردانيد. سپس در آنجا در برابر چشم زنان و بچگان اسپارت يادگار فيروزى برافراشته بجهانيان نشان داد كه اسپارتيان از جانفشانى در راه كشور و ميهن خود هرگز بازنمى‌ايستند و آنچه كه بايستى بكنند دريغ نمى‌گويند. در اين روز پسر او آرخيداموس نيز برازندگى خود را نشان داد زيرا دلير و چابك در هر كجا كه خطر را سخت مى‌يافت از كوچه‌هاى باريك خود را بدانجا رسانيده در راه نگهدارى شهر جانفشانى دريغ نمى‌گفت و به هر كجا كه رو مى‌آورد جز چند تن بر سر او گرد نبودند.
ولى گمان مى‌كنم اساداس2 پسر فويبيداس بيش از ديگران در امروز درخشيد و يقين دارم بدانسان كه ياران خود او از حال وى در شگفت بودند دشمنان نيز شگفتى داشتند. چه او جوانى بسيار زيباروى و خوش‌اندام و بلندبالايى بود و در سال نيز ميانه‌ی پسرى و مردى بهترين دوره‌ی زندگانى را مى‌پيمود. چنين جوان پسنديده‌ی زيبايى در آن روز نه تنها زره جنگ بر تن نداشت رخت نيز بدشوارى داشت. چه او در خانه روغن به تن ماليده بود كه ناگاه هياهو برخاست و او ديگر نايستاد و به همان حال شمشيرى بيك دست و نيزه‌اى بدست ديگر گرفته به آوردگاه شتافت و از گرد راه بجنگ پرداخته و هر كه را از دشمن مى‌ديد شمشير بر سرش مى‌نواخت. اين شگفتتر كه با اين حال هيچ زخمى برنداشت و اين يا از آنجا بود كه خدايان بر دليرى و جوانمردى او بخشيده او را از گزند نگهدارى مى‌نمودند و يا از آنجا كه دشمنان تن و بالاى درشت و بلند او را ديده و زيباييش را تماشا نموده و از جامه‌ی تنش در شگفت شده او را يك آدمى عادى نمى‌پنداشتند و از اين جهت از زدن زخم خوددارى مى‌نمودند. ايفوران بپاداش اين دليرى تاج گلى باو بخشيدند ولى در همان هنگام به جرم آنكه بى‌زره بجنگ شتافته هزار درهم جريمه ازو گرفتند.
چند روز پس از اين حادثه جنگ ديگرى در نزديكى مانتنيا درگرفت. در اين جنگ اپامينونداس دنباله‌ی سپاه اسپارت را شكسته بهنگامى كه از دنبال آنان مى‌تاخت انتيكراتيس3 نامى از لاكونيان با نيزه زخمى باو زد. اين سخنى است كه ديوسكوريديس4 مى‌نگارد. ولى اسپارتيان هنوز خاندان انتيكراتيس را «مردان شمشير» مى‌نامند. بدان جهت كه او اپامينونداس را با شمشير زخمى گردانيده ، بهرحال اسپارتيان چندان ترس از اپامينونداس داشتند كه اين كشنده‌ی او را در بغل مى‌كشيدند و همگى مهربانى با وى مى‌نمودند. سپس هم قانون گزارده نوازشهايى درباره‌ی او نشان دادند و از جمله او را از پرداختن باج براى ملكهاى خود معاف نمودند كه تا امروز اين معافى را كاليكراتيس5 يكى از نوادگان او دارد.
1ـ Euthynus
2ـ Isadas
3ـ Anticrates
4ـ Dioscorides
5ـ GaIlicrates
7) آگيسيلاوس ـ تکه‌ی 17
🔸 ايوثونوس1 نامى اين خبر را به آگيسيلاوس فرستاده و او درزمان سواره‌اى را روانه‌ی لاكيدومون نمود تا خبر بمردم برساند و نيز آگاهى دهد خود او از پى مى‌شتابد. و چون آگيسيلاوس به اسپارت رسيد ديرى نكشيد كه ثبيسيان از رود ايوروتاس بگذشتند و هجوم بر سر شهر آوردند. آگيسيلاوس جلو آنان را گرفته دليرى بى‌اندازه نشان داد و با همه‌ی سالخوردگى كوشش و تلاشى كه هرگز اميد نمى‌رفت بکار برد. زيرا در جنگهاى ديگر كه هميشه خود را مى‌پاييد و تدبير و انديشه بکار مى‌زد ، در اين جنگ برخلاف آنها بى‌باكى نموده بيكباره به هجوم پرداخت و با آنكه در اين شيوه‌ی كارزار ورزيده نبود بخوبى از عهده برآمده شهر را از دست اپامينونداس رها گردانيد و او را شكست داده ناگزير از بازگشت گردانيد. سپس در آنجا در برابر چشم زنان و بچگان اسپارت يادگار فيروزى برافراشته بجهانيان نشان داد كه اسپارتيان از جانفشانى در راه كشور و ميهن خود هرگز بازنمى‌ايستند و آنچه كه بايستى بكنند دريغ نمى‌گويند. در اين روز پسر او آرخيداموس نيز برازندگى خود را نشان داد زيرا دلير و چابك در هر كجا كه خطر را سخت مى‌يافت از كوچه‌هاى باريك خود را بدانجا رسانيده در راه نگهدارى شهر جانفشانى دريغ نمى‌گفت و به هر كجا كه رو مى‌آورد جز چند تن بر سر او گرد نبودند.
ولى گمان مى‌كنم اساداس2 پسر فويبيداس بيش از ديگران در امروز درخشيد و يقين دارم بدانسان كه ياران خود او از حال وى در شگفت بودند دشمنان نيز شگفتى داشتند. چه او جوانى بسيار زيباروى و خوش‌اندام و بلندبالايى بود و در سال نيز ميانه‌ی پسرى و مردى بهترين دوره‌ی زندگانى را مى‌پيمود. چنين جوان پسنديده‌ی زيبايى در آن روز نه تنها زره جنگ بر تن نداشت رخت نيز بدشوارى داشت. چه او در خانه روغن به تن ماليده بود كه ناگاه هياهو برخاست و او ديگر نايستاد و به همان حال شمشيرى بيك دست و نيزه‌اى بدست ديگر گرفته به آوردگاه شتافت و از گرد راه بجنگ پرداخته و هر كه را از دشمن مى‌ديد شمشير بر سرش مى‌نواخت. اين شگفتتر كه با اين حال هيچ زخمى برنداشت و اين يا از آنجا بود كه خدايان بر دليرى و جوانمردى او بخشيده او را از گزند نگهدارى مى‌نمودند و يا از آنجا كه دشمنان تن و بالاى درشت و بلند او را ديده و زيباييش را تماشا نموده و از جامه‌ی تنش در شگفت شده او را يك آدمى عادى نمى‌پنداشتند و از اين جهت از زدن زخم خوددارى مى‌نمودند. ايفوران بپاداش اين دليرى تاج گلى باو بخشيدند ولى در همان هنگام به جرم آنكه بى‌زره بجنگ شتافته هزار درهم جريمه ازو گرفتند.
چند روز پس از اين حادثه جنگ ديگرى در نزديكى مانتنيا درگرفت. در اين جنگ اپامينونداس دنباله‌ی سپاه اسپارت را شكسته بهنگامى كه از دنبال آنان مى‌تاخت انتيكراتيس3 نامى از لاكونيان با نيزه زخمى باو زد. اين سخنى است كه ديوسكوريديس4 مى‌نگارد. ولى اسپارتيان هنوز خاندان انتيكراتيس را «مردان شمشير» مى‌نامند. بدان جهت كه او اپامينونداس را با شمشير زخمى گردانيده ، بهرحال اسپارتيان چندان ترس از اپامينونداس داشتند كه اين كشنده‌ی او را در بغل مى‌كشيدند و همگى مهربانى با وى مى‌نمودند. سپس هم قانون گزارده نوازشهايى درباره‌ی او نشان دادند و از جمله او را از پرداختن باج براى ملكهاى خود معاف نمودند كه تا امروز اين معافى را كاليكراتيس5 يكى از نوادگان او دارد.
1ـ Euthynus
2ـ Isadas
3ـ Anticrates
4ـ Dioscorides
5ـ GaIlicrates
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
هر چیزی سرمایه لازم دارد.
پرورش اندیشه‌ها بسته به آنست كه یك دسته‌ای با اندیشه‌های راست و سودمند باشند و دست بهم داده اندیشه‌های دیگران را نیز راست گردانند.
شما اگر میخواهید یك سپاه مرتب و آراسته‌ای پدید آورید باید یك دسته افسرانی را كه خود دانش و سرمایه دارند وادارید كه هر كدام گروهی را از جوانان تربیت كنند و در فنون جنگی آموخته گردانند وگرنه راه دیگری نخواهید داشت.
چنین انگارید كه شما افسرانی ندارید ولی پافشاری میكنید كه باید سپاهی ترتیب داده شود آیا چه نتیجه‌ای از این پیدا می‌شود جز از آنكه هر كس با یك ترتیب من‌درآورده‌ای گروهی را ورزیده گرداند و یك سپاهی پدید آید كه جز بدرد مسخره و خنده نخورد.
...
راه درست پرورش اندیشه‌ها همینست كه ما حقایق مهمی را نشر میكنیم و این باعث است كه صدها و هزارها مردان و جوانان باور و اندیشه یكی گردانند و سپس هر یكی در نوبت خود آموزگار توده باشند و همه را دارای یك اندیشه گردانند.
(پرچم روزانه شماره‌ی 192)
پرورش اندیشه‌ها بسته به آنست كه یك دسته‌ای با اندیشه‌های راست و سودمند باشند و دست بهم داده اندیشه‌های دیگران را نیز راست گردانند.
شما اگر میخواهید یك سپاه مرتب و آراسته‌ای پدید آورید باید یك دسته افسرانی را كه خود دانش و سرمایه دارند وادارید كه هر كدام گروهی را از جوانان تربیت كنند و در فنون جنگی آموخته گردانند وگرنه راه دیگری نخواهید داشت.
چنین انگارید كه شما افسرانی ندارید ولی پافشاری میكنید كه باید سپاهی ترتیب داده شود آیا چه نتیجه‌ای از این پیدا می‌شود جز از آنكه هر كس با یك ترتیب من‌درآورده‌ای گروهی را ورزیده گرداند و یك سپاهی پدید آید كه جز بدرد مسخره و خنده نخورد.
...
راه درست پرورش اندیشه‌ها همینست كه ما حقایق مهمی را نشر میكنیم و این باعث است كه صدها و هزارها مردان و جوانان باور و اندیشه یكی گردانند و سپس هر یكی در نوبت خود آموزگار توده باشند و همه را دارای یك اندیشه گردانند.
(پرچم روزانه شماره‌ی 192)