🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
11) كراسوس‌ ـ تکه‌ی 8

🔸 اما كراسوس چون پسر را براي هجوم فرستاد و خبر براي او آورده شد كه دشمن از جلو پوبليوس گريخته و او بدنبال كردن پرداخته است هم از آنسوي مي‌ديد فشار دشمن بر روي لشكر او كم شده و اين خود بآن جهت بود كه بخش عمده‌ی دشمن بر سر پوبليوس رفته بودند. از اين پيشامدها كراسوس را دلِ رفته بجاي آمد و لشكر را بيك سراشيبي كشيده منتظر شد كه پوبليوس از دنبال دشمن بازگردد. از چند پيكي كه پسرش پس از دريافتن خطر نزد او فرستاد همگي بدست دشمن افتادند و تنها آخرين ايشان بسختي خود را نزد وي رسانيده خبر داد كه اگر پوبليوس را زود درنيابي ديگر او را نخواهي يافت. كراسوس سراسيمه گرديده پاك خود را باخت كه ديگر نمي‌توانست تصميمي بگيرد. گاهي انديشه‌ی گرفتاري پسر را مي‌كرد و هنگامي درباره‌ی لشكر خود بيمش فرامي‌گرفت. سرانجام بآن سر شد كه با همه‌ی لشكر روانه شود. ولي در اين هنگام بود كه ناگهان دشمن با خروشهاي دلگدازتر از پيشين پيدا گرديدند و آواز كوسهاي ايشان گوشها را كر مي‌ساخت. روميان دانستند چه آسيب سختي بآنان روي آورده و ترس آنان را فراگرفت. آن دسته كه سر پوبليوس را بر نيزه داشتند بسيار نزديك آمدند تا روميان آن را بشناسند و بطعنه داد زده مي‌پرسيدند : اين جوان از كدام خاندان بود؟ پدر و مادر او چه كساني بودند؟ زيرا هرگز باور نمي‌كردند كه جواني بآن دليري و مردانگي پسر پيرمرد ترسان و كارنداني همچون كراسوس باشد. اين پيشامد روميان را بيكبار از كار انداخت. زيرا بجاي آنكه خشم گيرند و غيرت كنند ترس و لرز سراسر دلهاي آنان را فراگرفت. اگرچه گفته‌اند كراسوس در اين هنگام كاري كه ازو انتظار نمي‌رفت كرد. زيرا همينكه سر را ديد جلو صفها دويده داد زد : «اي هموطنان من! اين يك گزندي است كه بخود من رسيده ، بشكوه و سرفرازي روم تا شما زنده‌ايد گزندي نخواهد رسيد. اگر كسي از شما دلش از اين مي‌سوزد كه من بهترينِ پسران خود را از دست داده‌ام بجستن كينه‌ی او از دشمن بكوشد و سزاي اين ستمكاري آنان را بدهد. هرگز نبايد اندوه گذشته را خورد. زيرا هر كسي كه در راه مقصود بزرگي مي‌كوشد آسيبهاي بزرگ مي‌بيند. مگر نه آنكه لوكولوس1 بي‌آنكه خوني از سپاهيانش ريخته شود بر تيكران دست يافت؟ مگر نه پدران ما هزار كشتي را بر سر جزيره‌ی سيكيليا غرق كردند و سرداران و سركردگان بزرگي را در ايتاليا از دست هشتند؟ آيا هيچ يك از اين زيانها باعث آن گرديد كه چشم از پيشرفت و شهرگشايي بپوشند؟ روم باين بلندي نه به ياري بخت رسيده بلكه ايستادگيها و پافشاريها در برابر خطر او را باين جايگاه رسانيده است.»


1ـ Lucullus داستان او با تيكران ياد كرده شد.

شیخ فضل‌الله نوری از پافشارترین دشمنان مشروطه که به دستور دادگاه بدار آویخته شد.

✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی هفتم)

🔶ما از مردم چه میخواهیم؟
(تکه‌ی4 از 4)

«دوباره می‌بینیم در محیط سیاست طهران جنب و جوشهایی تولد و هر كس و هر دسته در صدد تأمین آتیه است. احزاب سابق تشكیلات منحل شده‌ی خود را تأسیس و قواء خود را تجهیز مینماید ـ احزاب تازه در شرف تشكیل ـ حكاكان مشغول كندن امهارـ مطبعه‌ها مشغول طبع اعلانها ، پروگرامها ، مرامنامه‌ها میباشند ..

از قراری كه می‌شنویم یك فرقه بنام سوسیال دمكرات ، یك فرقه بنام حامیان برزگران ، یك فرقه بنام ودادیون یا اتحاد ملی تشكیل شده. فرقه‌ی سوسیال دمكرات (و یا مطابق مهر فرقه كه دیده شد سوسیالیست دمكرات) چندان بیسابقه در ایران نبوده. بعلاوه با بودن آن در ممالك دیگر محتاج بتوضیح نیست. فرقه‌ی طرفداران بزرگ نیز بطوری كه شنیده‌ایم از سه چهار نفر تجاوز نمیكند .. حزبی كه میگویند فعلاً دارای چهل و پنجاه نفر جمعیت شده است فرقه‌ی ودادیون یا اتحاد ملی است ...»

از سخن خود دور نیفتیم : یك دسته در بیست و چند سال پیش ، با رفتار زشت خود «جمعیت» یا «حزب» را رسوا گردانیده‌اند.

این كلمه‌ها امروز موهونست و ما كه آنها را بكار میبریم نفرتی در خود احساس میكنیم. از آنسو میترسیم خوانندگان چنین دانند كه مقصود ما از این نامها همان بازیچه‌های خنك و زشت بیست و چند سال پیش میباشد. اینست برای جلوگیری از نافهمیدگی باین گفتار پرداختیم و مقصودمان در اینجا دو چیز است :

یكی آنكه رفتار زشت هوچیان و بدكرداران و حزبسازیهای خنك آنان دلیل بدی حزب یا جمعیت نیست. در جهان بسیار چیزهاست كه خود نیكست ولی بدنهادانی آن را بازیچه‌ی اغراض خود ساخته‌اند. در جهان موضوعی گرانمایه‌تر از دین نیست و شما میدانید كه همیشه دسته‌های انبوهی از دین نان خورده‌اند و آن را در راه غرضهای خود بكار برده‌اند.

همچنین اگر برخی حزبها بد بوده‌اند دلیل روگردانی ما از آن نتواند بود. بگفته‌ی یكی از آشنایان شما اگر ده تا تخم مرغ بخرید و چون یكی بشكنید تباه درآید ، و همچنین دوم و سوم و چهارم یكی پس از دیگری فاسد باشد ـ آیا از اینجا همه‌ی تخم مرغها را فاسد دانسته دیگر آرزوی تخم مرغ خوردن نخواهید كرد؟.

🔸كشور مشروطه بی‌حزب نتواند بود.
امروز شما به هر كشوری از كشورهای آزاد جهان نگرید همه را حزبها راه میبرند. آیا آلمان را كه راه میبرد؟.. روسیه را كه اداره میكند؟.. در انگلستان رشته در دست كیست؟!.. در تركیه سررشته‌داران كیانند؟.. اینها را بیندیشید تا بدانید چه نیازی به حزب یا جمعیت هست.

دیگری اینكه ما اساساً باین زمینه‌ها نزدیك نمی‌شویم. ما نه تنها حزب و جمعیت را بآن معنایی كه هوچیان فهمیده بودند و بكار میبردند نمیخواهیم و از آن كارها بیكبار بیزاریم با حزب یا جمعیت بمعنی اروپاییش نیز چندان كاری نداریم. ما مقصودمان بالاتر از اینهاست.
🔸ما چون كلمه یا نام دیگری پیدا نكرده‌ایم اینها را می‌آوریم وگرنه خواست ما چیز دیگری میباشد.

ما میگوییم : آیا این كشور را باید نگه داشت یا نه؟.. اگر میگویید نگه نباید داشت. آشكاره بگویید تا بدانیم. همچنین اگر تصور میكنید نیازی به نگه داشتن ما نیست و خدا نگه میدارد و یا خودبخود میماند آن را هم بگویید.

🔸اگر میگویید نگه باید داشت پس باید یك دسته‌ای باشند كه آن را نگه دارند و در این راه بكوشش پردازند ، و این هم پیداست كه آن دسته باید راهشان یكی باشد و همگی دست بهم دهند و یكدل و یكزبان بكار پردازند.

این چیزیست كه هیچكس انكار نتواند كرد و ما نیز شما را باین كار میخوانیم. ما این روزنامه را بنیاد نهاده و این كوششها را بگردن گرفته‌ایم برای آنكه یک راهی برای نگهداری این كشور باز كنیم و یك رشته حقایق را در زمینه‌ی زندگانی توده‌ای روشن گردانیده ، اندیشه‌ها را در پیرامون آنها یكی سازیم و بدینسان یك دسته‌ای از غیرتمندان و پاكدلان پدید آوریم كه نگهداری این كشور را بعهده گیرند.

🔸این مقصود ماست و برای این میكوشیم وهمه‌ی غیرتمندان و آزادگان را بهمدستی در این مقصود میخوانیم و هیچگاه دربند مراسم و آیین حزبها نمی‌باشیم. ما بیش از همه یكی شدن دلها را میخواهیم بیش از همه بروشنی حقایق میكوشیم.

(پرچم روزانه شماره‌های 44 ، 45 و 46)

✴️ «گزارشگری» از یک «هنر» و مراسمی «گزارش» فراهم کرده. خودش میگوید : از چشم خارجیها «کارناوالی در راهست». ما برخی از تکه‌های گزارش را انداخته‌ایم تا شما حدس بزنید از چگونه مراسم ، کارناوال یا جشنی سخن میگوید و مردم چه میکنند؟ اگر یک بیگانه این ستایشها را بشنود انتظار دارد چه ببیند؟.
اینها نمونه‌هاییست از گفته‌های گزارشگر :

ـ رنگهای شاد و لباسهای متحدا‌لشکل و بزکهای دیدنی
ـ خاطره‌های منحصر بفرد ، هنرهای خود جوش خیابانی از هر گوشه‌ فوران میکند
ـ «هنرهای برخاسته از ذوق چند هم‌محلی»
ـ حرکات موزون جلوه‌ای از زندگیست.
ـ «رقص بدور پیشکسوتان خوش‌صدا»
ـ فرصتی است تا پیر و جوان استعدادهای خود را بریزند بروی دایره
ـ برای درخشیدن همیشه هنرمندی الزامی نیست ، «غرور و نیروی جوانی هم کفایت میکند ، چرا که همیشه هستند اطرافیانی که از کمک دریغ نکنند».
ـ گاهی خنده هم دارد ..
ـ اگر بدنبال اشعار پرمحتوا هستید ..
ـ مانند صلیب عیسا مسیح بدور شهر می‌چرخند تا پس از تبرک مومنان در نقطه‌ی خاص به اهتزاز درآیند.
ـ زنان با تشکیل حلقه‌های رقص پرطمأنینه بدور خانمهای مسن‌تر در کنار مردان ، فرصتی برای مشارکت جمعی پیدا میکنند.
ـ «زمانه عوض می‌شود و نسل امروز دختران به تماشاچی بودن رضایت نمی‌دهد و زنجیرهای آهنی را برای گسستن زنجیرهای فرهنگی بکار می‌برد».

اکنون کلیپش را ببینید و گزارشش را کامل بشنوید تا دریابید که این ستایشها از چه مراسمی است؟

از بی بی سی جز این چه توان چشم داشت؟!

ببینید این «گزارشگر بیطرف» چگونه وظیفه‌ی خود را بجا می‌آورد.
جوری از این مراسم تهوع‌آور سخن میگوید که گویا براستی یک «کارناوال شادی» و «محل هنرنمایی» است!
حتی، در لفافه گله می‌کند که «چرا دولت به نمایش‌های تعزیه توجه نمی‌کند و بودجه نمی‌دهد؟»!!!
((این قبیل تعزیه‌ها مورد پسند حکومت نیستند و بدون بودجه و امکانات فرهنگی بحال خود رها شده‌اند. به همت پیشکسوتان سرپا مانده‌اند یا با شوق و ذوق کودکان در کوچه پس کوچه‌های شهر))
«زنجیرزنی» زنان و دختران را می‌ستاید و آن را «تجدد» در «عزاداری حسینی» وانمود می‌کند.
و سرانجام، صدالبته کوچکترین پیکره یا فیلم یا سخنی از وحشیگریهایی همچون قمه‌زنی، شکافتن سر کودکان بیگناه، عو‌عو کردن عزادارانِ «سگ‌زینب شده»، کتک کاری گروه‌هایی که بر سر چهارراه بجان هم می‌افتند که کی باید زودتر برود، گل‌مالی به چهره و لباس و بدن،.... و هزار ناستودگی دیگر، بمیان نمی‌آورد!
گزارشگر انگلوساکسون از «هنرهای» ایرانی ستایشها می‌سراید.

✴️ این نیرنگبازان آزمند

اروپاییانِ آزمند ، گمراهیهای شرقیان را همیشه ستوده‌اند چرا که میدانند توده‌ی شرقی «چشم بر دهان آنان دوخته دارند».
و این در ایران نه یک چیز تازه‌ای بلکه دست کم از زمان فتحلعیشاه تاکنون چنین بوده :

«اروپاییان از سالها کوشیده‌اند که شرقیان را در نادانیها و دُژخوییهایی که میداشته‌اند و میدارند پایدار گردانند و از این رفتار دو نتیجه خواسته‌اند : یکی‌آنکه شرقیان در سایه‌ی همین نادانیها ، ناتوان و درمانده باشند و به آسانی گردن به یوغ چیرگی آنان گزارند. دیگری اینکه بهانه در دست باشد و به «نیکخواهان جهان» که در اروپا نیز فراوانند پاسخی توانند داد.
اینکه از صد سال باز اروپاییان که به ایران و هند آمده‌اند داستانها از این نمایشها و نادانیهای شیعیان در کتابهاشان نوشته‌اند و پیکره‌ها برداشته به چاپ رسانیده‌اند ، اینکه برخی از شرقشناسان به ستایشهایی از شیعیگری و از این نمایشها پرداخته‌اند ، همه از این راه بوده است.» (داوری ، ص 64 از 106)

آن ستایش‌های بیگانگان از «مفاخر ملی» مانند سعدی و حافظ نیز مانند همین «ستایش از تعزیه‌گردانی» است. چیزی که هست ، نیرنگبازیِ ایشان در کار «ستایش تعزیه‌گردانی» آشکار است و دست کم آنست که دانایان ایرانی را نتواند فریفت.
اما «ستایش از صوفی‌گری و خراباتی‌گری و...» (=آموزاکهای «مفاخر ملی ما») اکنون چنان زهرش کارگر افتاده که بدبختانه ، بیشتر برجستگان توده نیز همچنان در این فریبِ بیپا بسر می‌برند که تو گویی براستی این شاعران گمراهِ ایران‌سوز «مفاخر‌ملی» مایند. از بی بی سی جز این چه باید چشم داشت؟!

«آن كسان چه كرده‌اند كه بزرگ شده‌اند؟! آیا كسی با سخنان پریشان و پراكنده و ضد هم بزرگ می‌شود؟! آیا كسی كه در زمان مغول زیسته و در آن روزگار اندوه و شیون خاندانها ، كمترین تأثری از خود نشان نداده بلكه همه دم از خوشی و یارپرستی زده و بالاخره زبان بستایش آباقاخان (ایلخانی) گشاده بزرگ تواند بود؟!.. از اینگونه پرسشها میكنیم درمانده میگوید : اگر اینها بزرگ نیستند پس چرا شرقشناسان اینهمه تجلیل آنها را می‌نمایند؟! میگویم :‌ شرقشناسان میخواهند شما را اغفال كنند و نگزارند از آلودگیهای زمان مغول بیرون آیید. شما باید خودتان بیندیشید و بفهمید كه سود و زیانتان چیست.»
(پرچم روزانه شماره‌ی 126)

✴️ خواننده‌ی غیرتمند!

می‌بینی که دستگاه عریض و طویل بی‌بی‌سی با آن بودجه‌ی هنگفت و با آن توان و انرژی سترگ که دارد، چه سان گمراهی هایی را درمیان ما ایرانیان می‌پراکَنَد و آنها را یک چیز ستوده و ارجداری نشان میدهد.

نیروی ما چیست؟. چه باید کنیم؟!..

ما یکدیگر را داریم! باید اینگونه بدخواهیهای بیگانگان را هرچه نمایانتر و رسواتر گردانیم!

کمترین کاری که توانید کرد - همین دم و پس از خواندن همین پیام ـ اینست که همین رشته پیام‌ها را به آشنایانتان بفرستید. اینست آن کار غیرتمندانه‌ای که سزاست هر ایرانی امروز به آن برخیزد.

یک خواننده‌ی بخرد میتواند به آسانی دریابد که اندیشه‌های پاکدینی ، خردها را تکان داده مایه‌ی بیداری توده است.

کودک بینوا ! ببینید گونه‌اش چه سان سرخ شده از این خودزنیهای وحشیگرانه.

گمان دارید ثواب میکنید؟! اگر بدانید خدا چه بیزار است از این بیخردیها و وحشیگریهای شما. اگر بدانید!

ای بینوا ، که در این سال خردی ، از روی تقلید به راه نادانی و بیخردی افتاده‌ای. ای بینوا !

فریبکاری ملایان و شوم بودن این تیره از آنجا دانسته می‌شود که هیچکدام از آنها مردم را از وحشیگریهایی همچون قمه‌زنی بازنمی‌دارند. یکی از آنان دورویی بیشتر گردانیده و گفته : «در این مقطع صلاح نمی‌باشد».

ولی از آنسو یکی دیگر از آنها پرده را بیکبار کنار زده و قمه‌زنی را کاری مستحب خوانده.

قمه‌زدن مستحب است بلکه ثوابی هم برآن مترتب می‌باشد. ـ علم‌الهدا

قمه زنی حرم آقا قمربنی هاشم(ع)

آمادگی آستان های مقدس حسینی و عباسی برای استقبال از قمه زنان روز عاشورا

سپس داستانی که با ملایان قزوین رفته ، نوشته شده که ما در دو بخش پریروز و پس پریروز آوردیم. اکنون دنباله‌ی «خرده‌ها‌یی که به کیش شیعیگری توان گرفت » را می‌آوریم :

((دوم : اگر چنين انگاريم که در اسلام بايستی خليفه از سوی خدا برگزيده شود ، در آنحال بايستی اين برگزيده‌ی خدا خود را به مردم نشان دهد و دليلهاي خود را بازگويد و از هر راه بکوشد تا به خلافت رسيده رشته‌ی کارها را بدست گيرد ، و توده‌های مسلمان را راه برد و کشورهای اسلامی را از دشمنان نگهدارد.

خلافت برای اين کارها ميبوده و بی‌اين کارها معنايی نمی‌داشته. اينکه کسی در خانه نشيند و خود را نهانی خليفه خواند و دسته‌ی کمی را به سر خود گرد آورده به آنان هم سپارد که به کسی نگوييد و «تقيه» کنيد ، چيزيست که من نميدانم چه نامی بر روی آن گزارم.

بهرحال اين کار جز پراکندگی به ميان مسلمانان انداختن و از نيروی ايشان کاستن نتيجه‌ای نميداده و نتوانستی داد.

خواهند گفت : «گناه مردم بوده که خليفه‌ی خدا را نمی‌پذيرفتند» ، ميگويم : «خليفه‌ی خدا بايستی بکوشد و خود را به مردم بپذيراند. بايستی با گمراهان آن رفتار را کند که پيغمبر خدا کرده و آنان را به راه آورده بود.

آنگاه خليفه‌ی خدايی که خود را پنهان دارد و گاهی نيز بيکبار انکار کند ، گناه مردم در نپذيرفتن او چه ميبوده است؟!...

شگفتست که از يازده تن امام که بوده‌اند کسی جز امام علی بن ابيطالب خلافت نکرده و کسی جز حسين بن علی به طلب آن نکوشيده.

از بازمانده حسن‌ بن علی کسيست که به خلافت رسيد و آن را نگه نداشت.

علی بن الحسين چندان گوشه‌گير و آسايشخواه و چندان گريزان از اين کار ميبود که چون در سال ۶٣ هجری مردم مدينه به يزيد شوريدند او خود را کنار کشيده از شهر بيرون رفت و به يزيد نامه نوشته از همدستی با مردم بيزاری جُست. سپس چون يزيد مُرد و کسان بسياری در راه خلافت ميکوشيدند ، او نه تنها نکوشيد ، مختار که در کوفه به کوشش برخاسته بود چون فرستاده به نزد وی فرستاد و پَرگ[=اجازه] خواست که مردم را به خلافت او بخوانَد نپذيرفت و مختار ناچار شده مردم را به محمد‌حنفيه خواند.

از محمدالباقر من جز گوشه‌نشينی سراغ نميدارم. جعفرالصادق را گفتم که خلافت را ميخواست ولی به هيچ کوشش در آن کار برنخاسته از ترس جان بيکبار آن را نهان ميداشت.

پسر او موسی الکاظم گذشته از آنکه همچون پدرش آرزوی خلافت را بسيار نهان ميداشت ، دستگير هم شد و بيست و هفت سال در زندان بسر برد.

پسر او علی‌الرضا را مأمون وليعهد گردانيد و با اينحال به خلافت نرسيد.

ديگران جز خانه‌نشينی و خوشگذرانی کاری نداشتند. آيا اينست معنی برگزيده شدن برای خلافت؟!.

سوم : اين گفته‌ها که «خدا ما را از آب و گِل والاتری آفريده» ، يا «خدا جهان را به پاس هستی ما پديد آورده» ، «کارهای شما هر روز به ما نشان داده شود» و مانندهای اينها که در کتابهای شيعی فراوانست ، آيا چه دليلی همراه داشته؟!.

کسی که به چنين سخنانی برمی‌خاسته آيا نبايستی دليل ياد کند؟!. آيا به چنين دعويهايی بيدليل برخاستن راه لافگويی را بروی فريبکاران و هوسبازان باز کردن نميبوده؟!. مثلاً بهاءالله که دعوی خدايی کرده آيا نتوان گفت که مايه‌ی گستاخيش اينگونه سخنان ميبوده؟!.

از آنسوی آيا آن امامان چه جدايی با مردم ميداشته‌اند؟!.. آيا نه آنست که هر يکی همچون ديگران ناخواهان به اين جهان آمده و ناخواهان ميرفته ، و همچون ديگران خورده و خوابيده و بيمار گرديده و آسيب ديده و هيچگونه برتری در ميان نبوده؟!... با اينحال آن گزافه‌ها سرودن چه معنايی داشته؟!...

در جائی که بنيادگزار اسلام با آن جايگاه و با آن برگزيدگيش ، خود را يک تن همچون ديگران ميخوانده ، به بازماندگان او چه ميرسيده که به چنين سخنانی زبان گشايند؟!...

اين سخنان گذشته از آنکه دروغست ، گستاخی با خدا ميبوده.

ما نيک نميدانيم اين سخنان کدام يکی از خود آنان سرزده و کدام يکی را پيروان ساخته و به ايشان بسته‌اند ، بهرحال چنين دعويهايی را جز بيدينی و خداناشناسی نتوانيم شمرد.

ما يکی از هوده‌هايی که از دين ميخواهيم آنست که مردمان معنی جهان و زندگانی را نيک شناخته بدانند که خدا همگی را يکسان آفريده و تنها در سايه‌ی نيکوکاريست که يکی را به ديگران برتری تواند بود.

يکی از هوده‌هايی که ميخواهيم آنست که کسی به چنين لافهای ناسزا نتواند برخاست و مردمان به چنان گزافه‌هايی نتوانند گرويد.

به اينگونه لافهايی برخاستن و يا آنها را پذيرفتن جز بيدينی نتواند بود)).

خرده‌ها‌یی که به کیش شیعیگری توان گرفت

چهارم : شيعيان با آن باورهايی که درباره‌ی امامانشان ميداشته‌اند آنان را در پهلوی برانگيختگان نشانيده ، بلکه بالاتر از آنان گردانيده‌اند. زيرا در نزد آنان امام برگزيده‌ی خدا ميبوده ، همه‌ی دانشها را ميدانسته ، همه‌ی زبانها را می‌شناخته ، از ناپيدا آگاه میشده. هر کس ميبايسته از او فرمان بَرد ، آسمان و زمين با هستی او آرام ميگرفته ، معنی قرآن و دين را کسی جز آنان نميدانسته ـ با اين ستايشها که از امام ميکنند او را بالاتر از برانگيختگان ميگردانند ، ما ميپرسيم : دليل اين باورها چيست؟!... پس چرا از چنين امامان در قرآن يادی نشده بود؟!...

بسيار شگفت است که پيغمبر اسلام آشکاره ميگفته : «من از ناپيدا آگاه نيستم» [۱] ، اينان ميگويند امامانشان آگاه می‌بوده‌اند و داستانها از ناپيدادانی آنان می‌آورند.
بسيار شگفت است که پيغمبر اسلام از نتوانستنی ( معجزه) ناتوانی مينموده [۲] ، ولی اينان از امامانشان نتوانستنی‌ها ياد ميکنند و داستانهای بسيار مينويسند.

شگفتتر از همه آنکه در سالهای آخر که دانشهای اروپائی در شرق شناخته گرديد کسانی از ملايان چنين ميگويند که امامانشان همه‌ی آنها را ميدانسته‌اند و اين دانشها در حديثها هست. برخی از آنان جمله‌هايی را از اين حديث و آن حديث گرفته و آغاز و انجامش را انداخته با زور معنيهايی درمی‌آورند و آنها را به رخ دانشمندان ميکشند ، و من نميدانم به اين کار ايشان چه نامی دهم.

در همان حديثها هزارها سخن ، درباره‌ی آسمان و زمين و ابر و باران و ستاره و زمين‌لرزه و ديگر مانندهای اينها ، از زبان امامانشان آورده‌اند ، و شما چون نيک نگريد بيشتر آنها بی‌ارجتر از افسانه‌های پيره‌زنانه است :

«آدم چون از بهشت به زمين افتاد ، جبرئيل کمی گندم از بهشت برايش آورد که بکارد و گرسنه نماند. از آن گندم آنچه آدم کاشت گندم درآمد ، و آنچه حوا کاشت جو درآمد».

«اهل شام پرسيدند از جزر و مد. پاسخ داد فرشته‌ايست بنام رومان گماشته شده به درياها. چون پايش را به دريا گزارد بالا آيد و چون بيرون آورد پايين رود».

«پرسيدم زمين بر چه چيز است؟ گفت بر ماهی. پرسيدم ماهی بر چيست؟ گفت بر آب. گفتم آب بر چيست؟ گفت بر سنگ. گفتم سنگ بر چيست؟ گفت بر شاخ گاوميش». [۳]

آیا اینهاست دانشهای گذشته و آینده؟!. آیا شرم‌آور نیست که کسانی به اینگونه سخنان بنازند و آنها را به رُخ دانشمندان کشند؟!... آیا شرم‌آور نیست که بگویند امامان ما این دانشها را میدانستند؟!.

ما آشکاره می‌بينيم امامان هيچ يکی از آن ستايشها را که گفته شده نميداشته‌اند. اگر امام علی‌بن‌ابيطالب را به کنارگزاريم ، بازمانده مردانی بوده‌اند همچون ديگران. مثلاً همان جعفربن‌محمد پسرش اسماعيل را به جانشينی خود برگزيد. ولی اسماعيل پيش از خود او مُرد. آيا چه دليلی بهتر از اينکه آينده را نميدانسته است. آری در اين باره داستانی هست ، و آن اينکه در کتابهاشان مينويسند : «چون اسماعيل مُرد پدرش چنين گفت : «خدا از گُزير[=تصمیم] خود درباره‌ی اسماعيل بازگشت».[۴] ولی همين داستان درخورِ گفتگوست. اين سخن معنايش آنست که خدا که اسماعيل را به جانشينی از پدرش برگزيده بود پشيمان گرديده و آن را زودتر از جهان برده. آيا چنين سخنی درباره‌ی خدا گستاخی نيست؟!. آيا اين نشان خداناشناسی گوينده‌اش نمی‌باشد؟!...

خوانندگان ميدانند که ما درباره‌ی برانگيخته (يا بگفته‌ی اينان : پيغمبر) به چه سخنانی برخاسته ، چگونه اين زمينه را روشن گردانيده‌ايم. در زمانی که دانشها تکان سختی به جهان داده و پيروان ماديگری که انبوه دانشمندانند ، نه تنها به برانگيختگان ، به خدا نيز باوری نميدارند ما روشن گردانيده‌ايم که برانگيختگی با دانشها ناسازگار نيست ، بلکه خود رازی از رازهای سپهر [=طبیعت] است.

همچنان خوانندگان ميدانند که ما برای بنيادگزار اسلام چه جايگاهی باز کرده و به آن پاکمرد چه پاسی ميگزاريم.

ولی اينکه درپی او يک دسته امامانی بوده‌اند و اينان نيز نيروهای خدايی داشته برگزيدگان خدا می‌بوده‌اند ، بيکبار بيدليل است و درخورِ پذيرفتن نميباشد.

اينکه ما بنيادگزار اسلام را به برانگيختگی ستوده به رخ جهانيان ميکشيم زورگويی نيست. بلکه دليلها برايش می‌آوريم : به هنگامی که جهانيان گمراه ميبوده‌اند ، آن پاکمرد برخاسته و با بت‌پرستی و ديگر نادانيها به نبرد پرداخته ، خردها را به تکان آورده ، يک شاهراهی برای زندگانی باز کرده در سايه‌ی اين کارهاست که ما او را برانگيخته‌ی خدا دانسته به روي جهانيانش ميکشيم.

اما درباره‌ی آن امامان :

نخست ـ بايد پرسيد : پس از پيغمبر به آنان چه نيازی ميبوده؟! مگر پيغمبر کار خود را ناانجام گزارده بوده که اينان به انجام رسانند؟!.

دوم ـ کارهايی که از آنان سرزده کدامست که ما آنها را به روی جهانيان کشيم؟!. کدام گمراهی را از پيش برداشته‌اند؟!. کدام تکانی را پديد آورده‌اند؟!.. کدام برگزيدگی يا برتری را از خود نشان داده‌اند؟!.

آری محمدبن‌علی و جعفربن‌محمد ، پدر و پسر در «فقه» دانشی داشته‌اند ولی آن دانش در مالک و ابوحنيفه و شافعی و احمدبن‌حنبل نيز بوده است.

[۱] : در قرآن در دو جا گفته شده : «لا اعلم الغيب». در جای ديگری گفته شده : «لو كنت اعلم الغيب لاستكثرت من الخير و ما مسنی السوء».

[۲] : در قرآن در يكجا چند نتوانستنی ميخواهند : «و قالوا لن نؤمن لك حتی تفجر لنا من الارض ينبوعا اوتكون لك جنات من نخيل و اعناب فتفجر الانهار خلالها تفجيرا اويكون لك بيت من زخرف او ترقی فی السماء و لن نؤمن لرقيك حتی تنزل علينا كتابا نقرأه او تسقط السماء كما زعمت علينا كسفا او تأتی بالله و الملائكه قبيلا ....» (ميگفتند يا از زمين چشمه‌ای بشكاف و يا باغی پديد آور كه خرماستان و انگورستان باشد و چشمه‌ها از ميان آن بگذرد ، يا ترا خانه‌ای از زر باشد ، يا به آسمان بالا برو ، يا كتابی نوشته از آسمان فرود آور ، يا آسمان را بسر ما بريز ، يا خدا و فرشتگان را بجلو ما بياور).

در پاسخشان ميگويد :

«سبحانك هل كنت الا بشرا رسولا» (آيا من جز يك تن آدمی‌ام كه خدا بسوی شما فرستاده). در جای ديگری ميگويد : «و ما منعنا ان نرسل بالايات الا ان كذب بها الاولون» (از اينرو نتوانستنی نميفرستيم كه در گذشتگان فرستاديم و دروغش دانستند). در جای ديگری ميگويد : «و قالوا لولا انزل عليه آيات من ربه قل انما الايات عندالله و انما انا نذير مبين» (گفتند پس چرا نشانی (نتوانستنی) باو داده نمیشود بگو نشانه‌ها در نزد خداست و من جز يك ترساننده نميباشم).

[۳] : اين حديثها از كتابهای ارجدار از كافی و علل الشرايع آورده شده.

[۴] : بدا الله فی امر اسماعيل

(کتاب داوری ساتهای ۲۳ تا ۲۵ از ۱۳۲)