✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی دهم)

🔶«احزاب سیاسی» یا چند دسته هوسمندان
(تکه‌ی 1 از 1)

در شماره‌ی دیروز پرچم گفتاری را كه آقای فهیمی استاندار آذربایجان فرستاده بودند بچاپ رسانیدیم. گفتاری پر از حقایق بود. امروز باید بیش از همه در بند ایمنی بود و رشته‌ی آسایش را از هم نگسست.

در كشوری همچون ایران كه در هر گوشه‌ی آن تاراجگران خوابیده‌اند بهترین هواداری از رنجبران و روستاییان این است كه رشته‌ی ایمنی از هم گسیخته نگردد و میدان برای تاراجگران و خونریزان باز نشود.

ما از داستان آقایوف و مانندهای آن آگاهی نداشته‌ایم.[1] ولی در همین پرچم این موضوع را دوبار تكرار كرده‌ایم كه شورانیدن روستاییان به هر نامی كه باشد جز تولید ناایمنی نتیجه‌ای نتواند داد. جز خانه خرابی سودی برای روستایی نتواند داشت.

گفته‌ایم: نیكیها باید از شهرها آغاز گردد. ما برای نیك شدن نیازمند تغییرات در همه‌ی رشته‌های زندگی می‌باشیم : باید اندیشه‌ها دیگر گردد ، حقایق زندگی روشن شود ، این باورها و پندارهای پوچ و پراكنده كه مغزها را آكنده از میان برود. قانونها عوض شود. خویهای ستوده رواج یابد ـ صدگونه تغییرات روی دهد و یكی از آنها نیز اصلاح حال روستاییان باشد.

اینست راه نیك گردیدن توده. نه آنكه كسانی همه چیز را فراموش كنند ، و حتی باستقلال كشور كه اساس همه‌ی نیكیهاست پشت پا زنند ، و یگانه شاهكارشان شورانیدن روستاییان و برانگیزانیدن آقایوفها و مانندگان آنها باشد. چنین رفتاری جز از روی هوس و نادانی نتواند بود. چنین كسانی جز درپی خودنمایی نمی‌باشند.

ما از جناب استاندار گله‌مندیم كه باینان نام «احزاب سیاسی» میدهند. این نام بچنان كسانی چه سزاست؟!.. كدام حزب؟!.. كدام سیاست؟!.. مگر همینكه كسانی چند تنی دور هم نشستند و یك نامی‌بروی خود گزاردند و چند جمله‌ای را بنام مرامنامه بهم بافتند حزب می‌باشند؟!. مگر همینكه چند روزی فرصت یافته بخودنمایی بدخواهانه پرداختند «سیاسی» شمرده گردند؟!..

من نمیخواهم در اینجا از آن دسته‌ها كه در همه جا فراوانند سخن رانم. در فرصت دیگر ، از این زمینه گفتگوی بسیار خواهیم كرد. در اینجا دو نكته را یادآوری مینمایم :

نخست : این كسان دیروز در كجا بودند؟!.. پس چرا نمی‌كوشیدند؟!.. پس چرا اندیشه‌ی چاره نمیكردند؟!.
🔸🔸كسی كه علاقه بتوده یا كشور یا بیك مسلكی دارد هیچگاه بیكار ننشیند و هر زمان باقتضای آن راهی پیدا كرده بكوشد.

اینها دیروز در زمان رضاشاه كجا بودند؟!.. چه كوششی میكردند؟!.. آیا جز از آنست كه بخاموشی گراییده با صد بیپروایی درپی كارهای شخصی خود بودند؟!.

آیا این دلیل بیحسی و بیدردی آنان نیست؟!.. آیا این نمیرساند كه این جنب و جوشهایی كه امروز می‌نمایند تنها برای خودنمایی و یا از روی شیادی و بدنهادیست؟!.. آیا نمیرساند كه اگر بار دیگر یك شاهی پیدا شد همگی بخاموشی خواهند گرایید و همچون موشانی كه سر گربه‌ای را ببینند و یا آواز پایی بشنوند هر یكی بسوراخ دیگری خواهند خزید؟!..

آیا چنین كسان بی‌عزم و اراده‌ای را «احزاب سیاسی» تواند نامید؟!.. اینان كجا و چنین نامی كجا ؟!..

دوم : اینان كارهاشان جز تقلیدهای خنك و بیجایی از حزبهای اروپایی نیست. چون در اروپا بسیاری از حزبها را كارگران پدید آورده‌اند و آنان گاهی «گرو» [Grève = اعتصاب] میكنند اینان در ایران هم تنها چیزی كه بخاطرشان میرسد آنست كه یك اعتصابی یا گروی پدید آورده یك تقلیدی از حزبهای اروپا نمایش دهند.

اینان نمیدانند كه هر توده‌ای گرفتاریهایش چیز دیگر است و در هر كشوری باید از روی مقتضیات آنجا بكوششهایی پرداخت. در اروپا یكی از گرفتاریهای بزرگ داستان كارگر و كارخانه‌دار است در حالی كه ما در ایران آن را هیچ نداریم. ما در ایران بجای آن ، گرفتاریهای پراكندگی اندیشه و رواج پندارها و پستی خویها و مانند اینها را داریم كه باید از راهش چاره كنیم.

ولی آنان از نادانی میكوشند كه در ایران گام بگام حزبهای اروپا راه روند و چون در اینجا كارخانه‌های بزرگی كه هر یكی دارای هزارها كارگر باشد نیست ناگزیر می‌چسبند بنانوایی‌ها و مانند آنها و برای آنكه مسمایی بعمل آورند آنان را به اعتصاب وامیدارند. این نمونه‌ی دیگری از كوتاهی اندیشه‌های ایشانست.

در ده و چند سال پیش كه تازه نام هیتلر پیشوای آلمان بایران میرسید كسانی در اینجا باندیشه افتاده میخواستند یك حزبی از روی ناسیونال سوسیالیست پدید آورند و چون میخواسته‌اند از هر باره تقلید بآنان نمایند گفتگو از بیرون كردن یهودیها بمیان آورده‌اند. یكی هم میگفته در ایران یهودی بسیار نیست ، ما باید بجای آنها سیدها را بیرون كنیم. اینست نمونه‌ی فهم و اندیشه‌ی این كودكان هوسباز چهل ساله. بچنین كسانی و بدسته‌بندیهای آنان نام «احزاب سیاسی» نتوان داد. اینان جز هوسمندانی نیستند كه بیخردانه با آزادی و استقلال كشور بازی میكنند.
(پرچم روزانه شماره‌ی 49 )

[1] : ما از خیانت وزیران و سران ستاد و بی‌آبرو گردانیدن و فروپاشانیدن آرتش در شهریور 1320 که یکی از نتیجه‌هایش هموار گردانیدن راه اشغال ایران بدست انگلیس و روس بود ، برافتادن رضاشاه و جانشینی محمدرضاشاه و آشوبهایی که در سراسر کشور برخاست و حال کابینه‌های پس از شهریور 20 در گفتارهامان نوشته‌ایم و خوانندگانمان میدانند.
یکی از جاهایی که آشوبهایی برخاست روستاهای آذربایجان بود. این آشوبها جز از خیزش فرقه‌ی دمکراتِ آذربایجان برهبری پیشه‌وری در 1324 است ولی میتوان گفت نامردیهای یک مشت سرجنبانان و برانگیزندگان اشرار در آذربایجان و خیانت و پستی وزیران و سران آرتش که بجای کوبیدن سر اشرار با آنان شیوه‌ی نرمخویی و میدان‌دهی در پیش گرفتند زمینه‌ را برای آشوبگریهای دیگری در سال 24 فراهم کرد.
گفتارهایی که روزنامه‌ی پرچم از همان آغاز بکار نوشت و بدینسان رشته‌ی اندیشه‌های مردم آذربایجان را بدست گرفته دولت را واداشت تا پس از بارها گوشزد سرانجام سپاه به آنجا بَرَد و دست اشرار را کوتاه گرداند از سرفرازیهای این روزنامه می‌باشد.
خلیل فهیمی استاندار آذربایجان در گفتاری که روز پیش نوشته و در پرچم چاپ شده از جنایتهای دسته‌ای بسرکردگی آقایوف‌نامی پرده برمیدارد که از کنار ارس تا مرند روستاها را غارت کرده و کسانی را کشته سپس گمرک را نیز غارت کرده به قفقاز گریخته‌اند.
فهیمی از دسته‌های دیگری نیز یاد میکند که آنان نیز جنایتهایی مانند آقایوف کرده‌اند و در همان حال خود را به مردم کوشنده‌ی سیاسی و آزادیخواه و از بستگان دولت شوروی شناسانیده‌اند. ولی به نوشته‌ی فهیمی مأمورین شوروی از جنایتهایی که اینان کرده‌اند بیزاری نموده‌اند.
باید دانست که اینان نیز خود بازیچه‌ی یک مشت «کوشندگان بدنام سیاسی» بودند و این جنایتها را به انگیزش آنان می‌کردند.
گله‌مندی پرچم از فهیمی در این گفتار از آنجاست که آنان را «احزاب سیاسی» نامیده‌ است.

✴️گواهی پاكدلانه‌ی یك عالم شیعی

اگر حضرت محمد در زمان ما بود آیه‌ی 104 سوره‌ی یونس [1] كه برای مشركین خواند امروزه برای ما می‌خواند.
امروز ما از مسلمانی فقط نامی داریم در هر شهر و در هر آبادی و در هر خیابان و حتا در بعضی خانه‌ها یك بتخانه قرار داده‌ایم اكثر دارای گنبدهای زرین و سیمین‌اند و برخی سنگهای سیاه و سفیدند كه جای پا یا پنجه در آن تراشیده شده از اطراف و اكناف رو بآن بتخانه‌ها آورده ناله‌ها كرده گریه‌ها نموده و صورتها مالیده از آن حاجتها می‌خواهند آیا بدتر از این بت‌پرستی هست یا می‌شود؟
از اینها ننگین‌تر كار كسانی است كه نام خود را رئیس دین گزارده برای عوام‌فریبی جلو دسته‌ها افتاده مانند گله‌ی گوسفند مردم را بطرف بتخانه‌ها كشانیده در آنجا با مهارت شروع بخالی كردن جیبهای مردم نادان نموده و کلید بهشت را بدست آنها داده پدر و مادر آنان را داخل جنت می‌گردانند در صورتی كه خدا در قرآن این مكر كنندگان را لعنت فرموده‌اند.
از تفسیر كشف حقایق (میرمحمدكریم بادكوبه‌ای)
(ماهنامه‌ی آذرماه و آبانماه 25)

[1] : معنی آنکه : بگو : «ای مردم! اگر در باور من شک دارید ، من آنهایی را که جز خدا می‌پرستید، نمی‌پرستم! تنها خدایی را می‌پرستم که شما را می‌میراند! و فرموده شده‌ام که از مؤمنان باشم! ـ ویراینده

🔶 خرده‌ها‌یی که به کیش شیعیگری توان گرفت

هفتم : آن بارگاهها که در مشهد و قم و عبدالعظیم و بغداد و سامره و کربلا و نجف و دیگر شهرهاست و شیعیان به زیارت روند خود جداگانه داستانیست. اگر دیده‌اید ، هر یکی بتخانه‌ی باشکوهی میباشد. از صدها فرسنگ راه به زیارت می‌آیند ، با گردنهای کج و چشمهای نمناک در برابر در میایستند ، سیدی یا ملایی پیش افتاده بانگ برمیدارد : «أأدخل یا الله ، أأدخل یا رسول الله ...» سپس به درون میروند ، گرد صندوق آهنین یا سیمین میگردند ، آنها را میبوسند ، سر پائین آورده مینیایند. آیا این بت‌پرستی نیست؟!.
این به آنان برمیخورد که ما این بارگاهها را بت میخوانیم ، چه باید کرد که راستی همینست. هر چیزی که جز خدا بپرستند و دست‌اندرکار جهانش دانند بُت باشد.
گفتگو میانه‌ی خداپرستی و بت‌پرستی بر سرِ آنست که آیا جز خدا کسی را در این جهان دستی هست؟!. خداپرستی میگوید : نیست ، بت‌پرستی میگوید : هست. آنگاه خداپرستی (یا بهتر گویم : دین) میگوید : خدا این جهان را از روی آئینی میگرداند و هر کاری در این جهان راهی میدارد که جز از آن ‌راه نتواند بود : کسی که بیمار است باید پی ‌درمان باشد ، کسی اگر بیچیز است باید به کاری یا پیشه‌ای پردازد و چیزدار گردد ، کسی اگر خشنودی خدا را میخواهد باید به نیکوکاری کوشد. همچنین در دیگر کارها. گفتگو بر سر اینهاست نه بر سر آنکه تندیسه‌های چوبین و آهنین پرستند یا گنبدهای سیمین و زرین. اگر مردمان یک کس زنده‌ای را دست‌اندرکارهای خدا شمارند و از او بهبود بیماری یا گشایش کار یا مانند آن خواهند نیز بت خواهد بود اگرچه آدمی‌ای زنده میباشد. [1]
شگفت آنکه درباره‌ی این زیارت رفتن «حدیثها» از پیشوایانشان میدارند : هر کس به زیارت رود همه‌ی گناهانش آمرزیده شود ، بهشت به او بایا[=واجب] گردد ، به هر گامی کاخی از زر و سیم و بلور برایش سازند ، صد حوری به نامش نویسند ... از بس سرگرم سیاست بوده‌اند از گفتن هیچ گزافه‌ای بازنایستاده‌اند.
یکی نپرسیده : رفتن به دیدن بارگاهی چیست و چه سودی دارد که خدا این پاداشها را دهد؟!... آخر پاداش در برابر یک کار سودمند تواند بود. به یک کار بیهوده‌ای پاداش از خدا چه سزاست؟!. گفتن چنین دروغهایی بنام خدا ، آیا نشان خدانشناسی نیست؟!... آیا گفتن : «هر که حسین را در کربلا زیارت کند خدا را در عرش زیارت کرده» (2) با خدا گستاخی و بیفرهنگی نیست.
شگفت‌تر اینکه از آن بارگاهها نتوانستنی (معجزه) نیز چشم دارند و داستانها پدید آورند : فلان کور را بینا گردانید ، و بَهمان بیمار را تندرست ساخت ، فلان دشمن را کُشت و بَهمان بدخواه را سنگ گردانید.
شاهی که به ضربت دو انگشت از معجزه ابن قیس را کُشت
بنیادگزار اسلام با آن جایگاه والایی که میداشت و با آن کار خدایی که پیش میبرد ، چون جهودان و ترسایان فشار آورده نتوانستنی میخواستند در پاسخشان میگفت : من نتوانم. قرآن پر از اینگونه پاسخهاست. ولی نوادگان هیچکاره‌ی ‌او در زندگی نتوانستنی میکرده‌اند بجای خود كه پس از مرگشان نیز میکنند. افسوس از این نادانی!.
اگر تاریخ را نگریم تاکنون بارها در پیرامون آن گنبدها کشتار رخ داده و هزاران کسان کشته شده‌اند و هیچ کاری از آنها دیده نشده (و نبایستی دیده شود). در زمان شاه‌عباس در سال ٩٨٨ که عبدالمؤمن‌خان‌اُزبک با جنگ و خونریزی به مشهد دست یافت ، انبوه مردم از ملایان و سیدها و دیگران به «آستانه‌ی مقدسه» پناه برده چنین میدانستند که از کشتار خواهند رهید. ولی ازبکان با شمشیرهای آخته به درون درآمدند و دست به کشتار گشادند و به کسی دریغ نگفته زنده نگزاردند. در عالم‌آرا مینویسد : «از صحیح القولی استماع رفت که میرمحمدحسین مشهور به میر بالای سر که از سادات مشهد مقدّس و در صلاح و تقوی و عبادت درجه‌ی عالی داشت در بالای سرِ ضریح مبارک به نماز و طاعت و تلاوت قیام نموده کمتر از آن مقام شریف حرکت کردی در روز هولناک بدستور معتاد در بالای سر نشسته به تلاوت مشغول بود یکی از ازبکان از خدا بیخبر دست در کمر او زده بیرون میکشید. میر بیچاره از هول جان و کشاکش و اضطراب دست بر پنجره‌ی ضریح مبارک زده محکم گرفت. ازبک دیگری شمشیری انداخته قطع ید او نمود و دستش در محجر مانده او را کشیدند و پاره‌پاره کردند».
(کتاب داوری سات 30 از 105)

[1] : پس تفاوتی بدینسان پدید می‌آید : بت‌پرست که همیشه گشایش کار را از بتها طلب میکرده و نیک و بدِ کارهایش را به آنها بسته میدانسته ،‌ پس از باور یافتن به خداپرستی دیگر ‌می‌بایست بخود تکیه کند و کارها را از راهش انجام دهد. همین تکیه کردن بخود تفاوت چشمگیری در رفتار یک آدمی و زندگانی او پدید می‌آورد. ـ و
(2) : من زار الحسین فی كربلا كان كمن زار الله فی عرشه.

🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 18ـ ریشه‌ی یک رشته گمراهیهای کیشی (تکه‌ی 1 از 3)
این گرفتاریها كه امروز شرق دچار است آن قاعده را روشن می‌گرداند كه گفته‌اند : «دروغ هر چند پیش رود در جایی خواهد درماند».
این بسیار رخ دهد كه كسی دغلكاریهایی كند و دروغهایی پردازد و زمانی از آنها سود جوید ولی سرانجام پاپیچش گردیده گرفتارش كند و چه‌بسا دغلكارانی كه شومی كارهای ایشان پاپیچ فرزندان و نوادگانشان گردد و چه‌بسا كسان بیگانه زیان آن را كشند. گرفتاریهای امروزی شرق از این راه است و اینك آن را روشن می‌گردانم :
هزار و سیصد سال پیش پیغمبر اسلام در مكه برخاست و برستگاری جهان كوشید ، و پس از بیست و اند سال رنج و تلاش چون مردان ارجدار بسیار نیكی همچون علی و بوبكر و عمر و كسان دیگری از قریش باو گرویده و به یاریش برخاستند و از آنسوی عرب مردم بیابانی و ساده‌ای می‌بودند و آلودگی كم می‌داشتند كار پیش رفت و دین اسلام بنیاد یافت. نخست كارها بس ساده می‌بود ، یاران پیغمبر او را جز یك مرد برگزیده‌ی خدایی نمی‌شناختند و با اینهمه در راهش جان دریغ نمی‌گفتند. ولی چون پنجاه و شصت سال درمیانه گذشت و آن جانبازان كم‌كم از میان رفتند و اسلام نیز نیرو گرفته و از هر سو سودجویان و دغلكاران باو رو آورده بودند و اینان چنانكه شیوه‌ی همیشگی اینانست به سادگی دین خرسندی نمی‌دادند و از اندیشه‌ی كوتاه خود هر زمان دروغ دیگری بیرون می‌ریختند و هر زمان چیزهای دیگری به پیغمبر و دین او می‌بستند و تا آنجا رسید كه گفتند پیغمبر سایه نمی‌داشت ، و همیشه ابری بر سرش سایه می‌انداخت ، و مُهر پیغمبری بر دوشش می‌بود ، و شبی كه بجهان آمد ایوان خسرو افتاد و دریاچه‌ی ساوه خشكید ، و خدا جهان را از بهر او و خاندانش آفریده بوده ، و دار و ندارش همان بوده و بس ـ پیاپی از این گزافه‌ها بیرون ریختند. پیغمبر چون برخاست یكی از گرفتاریهایش این بود كه كسانی بانگیزش جهودان و ترسایان نزد او آمده كارهای نیارَستنی می‌طلبیدند و آگاهی از ناپیدا می‌خواستند و پیغمبر ناگزیر بود پیاپی پاسخ داده بگوید : «من اینها را نتوانم» لیكن اینان صدها داستان از آن گونه ساخته و بنام او بر زبانها انداختند. یاران خود پیغمبر هرگز آگاهی از این گونه گزافه‌ها نمی‌داشتند ولی آن جانبازیها را در راه وی می‌كردند. اینان جانبازی و غیرت را كنار گزارده بجای آنها باین ستایشها و دروغ‌پردازیها پرداختند ، و چون انبوهی از این راه نان می‌خوردند روزبروز آن را فزونتر گردانیدند.
از آنسوی تا زمان امام علی بن ابیطالب چندان گفتگویی درباره‌ی خلافت نبود ولی چون علی كشته شد و پسر او حسن بن علی خلافت را به معاویه واگزاشت و معاویه كه خودش و خاندانش دشمنان دیرین اسلام می‌بودند رنگ دیگری بكارها داد ، این رفتار او بر مسلمانان سخت ناگوار افتاد و همه را تكان داد و دسته‌بندیها آغاز شد كه خلافت را از دست بنی‌امیه بیرون آورند. چنانكه یك دسته از آن پسران عباس بودند كه خلافت را برای ایشان می‌خواستند. یك دسته از آن علویان می‌بودند كه خلافت را بهر اینان می‌طلبیدند. خواستاران دیگری نیز می‌بودند كه یكایك نمی‌شماریم. اینان در این راه از هیچ گونه كوشش بازنمی‌ایستادند و یكی از دستاویزهای آنان دروغهایی بود كه برای پیشرفت كار خود به پیغمبر اسلام می‌بستند و از زبان او سخنانی پدید می‌آوردند. بویژه دسته‌های ناتوان كه چون زورشان بچیزی نمی‌رسید دست بدامن دروغسازی می‌زدند و صد دغلكاری بكار می‌آوردند. اگر تاریخ را بخوانید و داستان باطنیان و دیگران را نیك اندیشید خواهید دید چه هنگامه‌ی ناگواری بوده است و مسلمانان بدروغسازی و بدآموزی تا چه اندازه دلیر گردیده بوده‌اند.

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
11) كراسوس‌ ـ تکه‌ی 12

🔸 برخي كشنده را كس ديگري نام برده پوماكساثرس را گفته‌اند كه سر و دست راست او را بريده ولی همه‌ی اينها پندار است نه خبر. زيرا آنانكه در آنجا بودند كسي فرصت آنكه باين چيزها نگاه كرده و دريابد نداشت. همه‌ی پيرامونيان كراسوس يا كشته شدند و يا راهي پيدا كرده به پشته نزد ياران خود گريختند. اشكانيان آهنگ پشته كرده و چنين پيغام دادند : كراسوس بسزايي كه سزاوارش بود رسيد. كنون شما اگر پايين آمده خود را بسپاريد آسوده بخانه‌هاي خود برمي‌گرديد. روميان برخي پايين آمده خود را بدست دشمن سپردند ، برخي شبانه از اينسو و آنسو بدررفتند ولي كمتر يكي از اينان بخانه‌هاي خود رسيدند و ديگران را تازيان در بيابان شكار كرده بكشتند. گفته‌اند رويهم‌رفته بيست‌هزار مرد كشته شده ده‌هزار هم دستگير افتاد.
سورنا سر كراسوس و دست او را به ارمنستان نزد پادشاه هوروديس فرستاد و اين سر هنگامي به ارمنستان رسيد كه هوروديس با آرتاوازد پادشاه ارمنستان آشتي كرده خواهر او را براي پسر خود به زني گرفته و جشن عروسي برپا ساخته بودند.1
اين بود داستان اندوه‌انگيز كراسوس و لشكركشي او. ولي خداي دادگر از آن بازنايستاد كه پاداش اين ستمگريهاي هوروديس و سورنا را بدهد. زيرا ديري از اين نگذشت كه هوروديس بر شكوه و پيشرفت سورنا رشك برده او را بكشت. خود نيز چون پسر خويش پاكوروس2 را در جنگي با روميان از دست داد گرفتار درد استسقا شد. پسر ديگرش فراهات3 كه در آرزوي كشتن او بود گياه گرگ خفه‌كن4 باو داد و قضا را اين زهر درمان آن درد بود و پادشاه از استسقا بهبودي يافت. فراهات اينزمان راه نزديكتري پيش گرفته او را خفه نمود.


1ـ اين بخش از نوشته‌هاي پلوتارخ كوتاه كرده شده.
2ـ Pacorus
3ـ Phraates
4ـ Acenit نام اين درمان را در فارسي ندانستيم در لغت عربي نام «خائق الدئب» دارد و ما ترجمه‌ی آن را آورده‌ايم.

پایان این بخش

✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی یازدهم)

🔶باید از نادانیها جلو گرفت
(تکه‌ی 1 از 3)

ما تاكنون بارها نام «حزبسازی» برده و گله كردیم. ولی هنوز جای گله باز است. هنوز باید گفتارها برانیم. این یك بازیچه‌ی بسیار خنكی گردیده. شش یا هفت تن گرد هم می‌نشینند و یك رشته جمله‌هایی را از اینجا و آنجا دزدیده در یك دفتری می‌نویسند : «وحدت ملی ، ترویج كشاورزی ، اصلاح برنامه‌ی فرهنگ ...» و نامی نیز از فلان و بهمان بروی خود میگزارند ، و همین را حزب می‌شمارند و بهمدیگر وعده داده چنین میگویند : باید تبلیغات كنیم ، باید بكوشیم ، باید جامعه را اصلاح نماییم ـ بیخردان چنین می‌پندارند كه با این چند چیز حزب درست می‌شود. این بازیچه‌ی كودكانه را حزب مینامند.

در تبریز حكایتی هست میگویند : زنی پسر خود را بدكان مسگر گزاشت كه مسگری بیاموزد. پسر سه روز آمد و دیگر نیامد. مسگر به در خانه‌شان رفت و در را زد. زن بیرون آمد. پرسید : پسرت چرا دیگر نمی‌آید؟.. گفت میگوید : من مسگری را یاد گرفتم.

مسگر در شگفت شد و گفت : چگونه در سه روز مسگری را یاد گرفته؟! گفت : آری یاد گرفته. میگوید : مس را میگزارند در آتش می‌شود گرم ، میكوبند با چكوچ می‌شود پهن ، اطرافش را برمیگردانند می‌شود دیگ. استاد خندید و گفت : ناقلا خودش یاد گرفته هیچی ، که بمادرش هم یاد داده.

درست داستان این بیخردانست. چنین میدانند حزب تنها مرامنامه نوشتن و یك نامی ‌بروی خود گزاردن و چند جلسه‌ای دور هم نشستن است ، و این كار را چندان آسان می‌شمارند كه جوانان ناآزموده و ناآگاه نیز بآن می‌پردازند.

شما اگر میخواهید تهیدستی و ناآگاهی آنان را بدانید بپرسید : چه كار خواهید كرد؟!.. چه كوششی بكار خواهید برد؟!. شما چه چیزها را كوشش مینامید؟.. اگر اینها را بپرسید خواهید دید درماندند و پاسخی نتوانستند.

برای آنكه ‌اندازه‌ی نادانی این كسان تا اندازه‌ای روشن گردد ناگزیرم یك نكته‌ای را شرح كنم : اساس یك حزب یا یك جمعیت (یا بفارسی گویم یك باهماد) یگانگی و همدستی میباشد. صد تن یا هزار تن هنگامی جمعیت یا حزب نامیده می‌شوند كه باهم یگانه گردند. ببینیم یگانگی با چه چیز درست می‌شود؟ جز با یكی بودن اندیشه‌ها و مقصدها درست نمی‌شود.
🔸اینست ما اگر میخواهیم یك جمعیتی پدید آوریم باید بكوشیم اندیشه‌ها و مقصدها را یكی گردانیم. برای این كار هم یک راه بیشتر نیست ، و آن اینكه از یكسو حقایق زندگانی و همچنین منافع كشور را شرح نموده در دلها جا دهیم و از یكسو با اندیشه‌های گمراه و پراكنده كه دلها را پر كرده ، و همچنین با خیانتها و بدخواهی‌هایی كه با كشور می‌شود نبرد كنیم. تنها از این راهست كه خواهیم توانست اندیشه‌ها و مقصدها را بیك زمینه درآوریم.

آن كسانی كه شش تن و هفت تن گرد هم می‌نشینند و حزب می‌سازند اساساً از این نكته ناآگاهند و سبك‌مغزانه چنین میدانند كه همینكه صد تن یا دویست تن را بنام فلان حزب باهم مربوط ساختند همان كافیست. همان را یگانگی و همدستی می‌شمارند.

🔸از بس ناآگاهند این پراكندگی اندیشه‌ها را كه درمیانست و خود بدترین دردی میباشد بحساب نمی‌آورند و آن را عیب كار خود نمیدانند.

از آنسوی گرفتم كه اینها را دانستند و چنین خواستند كه چاره‌ای باین پراكندگی اندیشه‌ها نمایند ، آیا چه كار خواهند كرد؟!.. چه چاره بكار خواهند بست؟!.. آیا نبرد كردن با گمراهیها و پراكنده‌اندیشیها از دست هر كس برمی‌آید؟!.. آیا این چیزها تا باین آسانیست؟!..

كسانی از اینان بنزد من می‌آیند و می‌نشینند و چنین میگویند : «ما هم یك حزبی تأسیس كردیم ... مرامنامه نوشته شده. حوزه‌ها هم مرتب است. یك روزنامه هم خواهیم نوشت. امتیازش خواسته شده».

🔸بیخرد می‌پندارد حزب خانه است كه هر كس یكی بسازد ، یا شركت تجارتیست كه هرچه بیشتر بهتر باشد.

میگویم : شما اگر میخواستید بكوشید و كارهایی كنید ما كه از سالهاست میكوشیم و اكنون یك جماعتی هستیم. چرا نیامدید با ما باشید؟!.. از پاسخ درمی‌ماند و پس از اندكی توقف صدایش را آهسته گردانیده چنین میگوید : «ما هم خواستیم خودمان یك حزبی داشته باشیم».

میگویم شما معنی حزب را ندانسته‌اید.

🔸حزب باغ و باغچه نیست كه هر كس آرزو كند خود داشته باشد. اگر چنین باشد هر چند تنی یك حزب دیگری تأسیس خواهند كرد و حزب شما بیش از همان چند تن نخواهد بود.

می‌بینم بدبخت معنی اینها را نمی‌فهمد. در پاسخ من میگوید : «بگزار حزب‌مان را تكمیل كنیم می‌آییم با شما «ائتلاف» می‌نماییم».

🔶 خرده‌ها‌یی که به کیش شیعیگری توان گرفت

(دنباله‌ی ایراد هفتم) : در همان مشهد از اینگونه داستانها بسیار رخ داده : در سال ١٣٢۴[ق] که جنبش مشروطه درمیان میبود در مشهد گروهی از طلبه‌ها و دیگران از کمی نان به شورش برخاستند و در صحن گردآمدند و حاجی‌محمدحسن نامی که نان و گوشت شهر را در «کنترات» میداشت تفنگچی بسر آنان فرستاد و چهل تن در همان صحن کشته شده از میان رفتند.
در سال١٣٣٠[ق] که سیدمحمدیزدی با گروهی در صحن بستی [1] نشسته بازگشتن محمدعلی‌میرزا را میخواستند روسیان برای پراکندن ایشان توپ و شصت تیر به آنجا بستند و سالداتها [2] به درون رفته کسانی را کشتند و سیدمحمد را گرفته بیرون کشیدند. جاهای گلوله‌ی توپ در گنبد تا چند سال نمایان میبود.
آخرین داستان کشتار زمان رضاشاه است که گروه انبوهی در آنجا گردآمده از دستور دولت درباره‌ی شاپو و رو باز کردن زنان سرپیچیدند ، و چون دولت سپاه فرستاد چنانکه میگویند چند هزار تن کشته شده از میان رفتند.
در کربلا بارها کشتار و تاراج سختی رو داده و بارها آن صندوقها را شکسته و کنده‌اند :
در سال ٨۵٨ مولاعلی پسر سیدمحمدمشعشع به آنجا دست یافت و تاراج و کشتار سختی کرد و کسان بسیاری را بند کرده با خود برد.
در سال ١٢١۶ چون وهابیان به آهنگ تاراج و کشتار به عراق تاخته بودند در روز عاشورا به آن شهر ریخته در شهر و در پیرامون بارگاهها به کشتار پرداختند و به خانه‌ها آمده دست به زنان و دختران یازیدند و بچگان شیرخوار را سر بریدند و صندوقها را شکستند و گورها را کندند. و در چند ساعت نزدیک به هفت هزار تن را از مجتهدان و سادات و دیگران کشته بارگاهها را تاراج کرده فیروزانه بازگشتند.
بار دیگر در سال ١٢۶٠ نجیب پاشا والی بغداد لشکر بسر آن شهر آورد که با توپ و تفنگ آنجا را بگشادند و سه ساعت به کشتار پرداخته نُه هزار تن را بخاک انداختند. در ناسخ‌التواریخ مینویسد : «در بقعه‌ی سید الشهداء و حضرت عباس خونها از ناس براندند و در این دو بقعه‌ی مبارکه اسب و شتر بستند و هر مال و خزانه که در آن بلد یافتند به غارت برگرفته و الواحی که در روضه‌ی مطهره بود خُرد و درهم شکستند». در کتابی مینویسد : «از سردابی که در زیر رواق عباس ‌علیه‌السلام است بیش از سیصد تن کشته بیرون آمد».
در نجف در همان سال ٨۵٨ مولاعلی پسر سیدمحمدمشعشع دست به آنجا یافت و بارگاه را ویران گردانید و سپاهیانش چوب صندوق را در پختن خوراک بکار بردند.
یکی نمیپرسد : پس چرا در این خونریزیها معجزهای از آن گنبدها دیده نشده؟!. آیا بیشرمی نیست که با این داستانهای تاریخی شما هر زمان دروغ دیگری درباره‌ی معجزه ساخته بیرون ریزید؟!...
شگفتست که وهابیان در آن تاخت خود به عراق ، نخست آهنگ نجف کردند. ولی چون این شهر باروی استوار میداشت دست یافتن نتوانستند و آنجا را گزارده آهنگ کربلا کردند و به آن کشتار و تاراج پرداختند. شیعیان از همان داستان نجف عنوانی بدست آورده «معجزه‌‌ای» ساختند.«یکی از صلحا» در خواب امیرالمؤمنین را دید که کفهای دستش سیاه شده و چگونگی را پرسید. پاسخ داد : «پس آن توپها را از شهر که باز میگردانید؟!».
ببینید اندازه‌ی نادانی را. بجای آنکه ببینند که نجف چون بارو میداشت از آسیب دور مانْد ، و کربلا چون نمیداشت آن آسیب را یافت ، و از همینجا پی به آمیغها[=حقایق] برده بدانند که در این جهان هر کاری جز از راهش نتواند بود و از آن گورها و گنبدها هوده‌ای[نتیجه] نتواند برخاست ، بدانسان کوردرونی نشان داده دروغی به آن رسوایی ساخته بیرون داده‌اند.
اکنون سخن در آنست که اگر درباره‌ی همین زیارت با ملایان و دیگران به گفتگو پردازیم ، نخست ایستادگی خواهند نمود و به پاسخ خواهند برخاست و سپس که درماندند ، یک سنگر پس نشسته چنین خواهند گفت : «ما امامان را خدا نمیدانیم. آنان در نزد خدا ارجمندند و ما به آنان توسّل میکنیم (میانجی میگردانیم)».
میگویم : بت‌پرستی جز همین نیست. بت‌پرستان قریش نیز در برابر بنیادگزار اسلام همین بهانه را آورده میگفتند : «ما به اینها بندگی میکنیم که به خدا نزدیکتر شویم». یا میگفتند : «اینها میانجی‌های مایند». میباید گفت : «بت‌پرستان همگی یک گروهند و بهانه‌هاشان همیشه یکیست».
چون این را هم شنیدند باز یک سنگر پس نشسته چنین خواهند گفت : «بالاخره آنها بزرگان مایند ، مگر شما به سر خاک بزرگانتان نمیروید؟!» بدینسان در یک نشست چند رنگی به کیش خود خواهند داد.
میگویم : «آری آنها بزرگان شمایند. بنیادگزاران کیشتان بوده‌اند. ولی این در کجای جهانست که برای بزرگی گنبدهای زرین و سیمین افرازند و آن دستگاه را چینند و از صدها فرسنگ به دیدنش رفته به آن کارها پردازند؟!... آنگاه مگر ما از کتابهای شما و از زیارتنامه‌هاتان آگاه نیستیم و نمیدانیم که چه ستایشهای گزافه‌آمیز از مردگان هیچ‌کاره میکنید؟!... نمیدانیم که آن مردگان را یاوران خدا و گردانندگان جهان می‌شناسید؟!.

🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 18ـ ریشه‌ی یک رشته گمراهیهای کیشی (تکه‌ی 2 از 3)
اینان پیشرفت كار خود را در هر چه می‌دیدند آن را می‌كردند و نه ترس از خدا می‌داشتند و نه شرم از مردم می‌نمودند. آنهمه خبرهای آخرالزمان كه كتابها را پر كرده ـ خبرهایی كه از آینده آگاهی می‌دهد ـ اگر نیك نگرید همگی در این كشاكشها ساخته شده و هر كدام یك خواست سیاسی دیگری را دربر می‌دارد. بآن اندازه كه سیاست امروزی اروپا و پیمانهای دولتها ارج می‌دارد در آن روز خبر ساختن و رواج دادن آن داشته است و بیشتر كارها از این راه پیش می‌رفته. مسعودی در مروج‌الذهب یكی از دانایان بنام آن زمان را (گویا جاحظ باشد) می‌نگارد كه سه كتاب نوشت : یكی در امامت بنی‌امیه ، دومی در امامت بنی‌عباس ، سومی در امامت علویان. پیداست كه به هر كتابی از دسته‌ی دیگری پول گرفته است.
هوس خلافت چندان بر مردم چیره شده بود كه سالی نمی‌گذشت كه یكی برنشورد و كشته نشود. در كیش شیعی خلافت ازآنِ دوازده امام بوده. با اینهمه اگر بشماریم دسته‌ی بزرگی از خود علویان آن را نشناخته‌اند و هر یكی خلافت را برای خود خواسته‌اند. داستان زید را هر كسی شنیده كه با آنكه پسر علی بن الحسین و برادر امام محمد باقر بود خلافت را برای خود خواست و در كوفه با پیروان بسیار بشورید و در جنگ كشته گردید. این شگفت كه زید می‌گفت خلافت ازآنِ كسیست كه با شمشیر بیرون آید ، كه اگر این سخن راست باشد پدر و برادر و برادرزادگان او هیچ یك خلیفه یا امام راستینی نبوده‌اند. زیرا هیچ كدام از ایشان با شمشیر بیرون نیامده‌اند. محمد نفس زكیه پسر نوه‌ی حسن بن علی نخستین كسی بود كه مهدی نام یافت و پدرش عبدالله و عموهایش و بسیاری از سران بنی‌هاشم در مدینه باو دست دادند و او را بنام مهدی شناخته بخلافت برداشتند ، و چون در این زمان امام جعفر صادق زنده می‌بود دنبال او فرستاده و بانجمن خواندند كه او نیز بیاید و به محمد دست دهد (بیعت كند) و او چون آمد دست به محمد نداد ولی نكوهش نیز بر بنی‌هاشم از رهگذر آن كار نكرد. از این گونه چندانست كه اگر بشماریم می‌باید چندین صفحه را پر سازیم. داستان امین و مأمون را كه دو برادر بر سر خلافت یكدیگر را می‌كشتند و بسیار داستانها از این گونه هر كسی شنیده است. ننگینتر از همه داستان باطنیان و قَرمَطیانست كه در راه رسیدن بخلافت آن سیاهكاریها را كرده‌اند و شما اگر می‌خواهید از داستان آنان آگاه شوید بخش سوم از كتاب جوینی را خوانید. امام جعفر پسر خود اسماعیل را بجانشینی نامزد گردانید ولی چون اسماعیل بكارهای بدی برخاست وآنگاه پیش از پدر خود درگذشت امام جعفر پسر دیگرش امام موسا را بجانشینی برگزید. ولی گروهی از پیروان باین سخن او گردن نگزارده گفتند جانشین جز اسماعیل نتواند بود و مرگ او را نپذیرفته گفتند زنده است و چشمهای مردم بخطا دیده. بدینسان دسته‌ای جدا گردیدند و باطنیگری را بنیاد نهادند. ببینید گستاخی و دلیری بر دروغ و فریبكاری تا چه اندازه بوده است و هوس پیشوایی تا چه اندازه چیرگی داشته است.
یك‌مشت مردم گستاخ و بیشرم همینكه در جایی درمی‌ماندند درزمان حدیثی ساخته رواج می‌دادند و یا آیه‌ای را از قرآن گرفته با گزارش بخواست خود می‌خوابانیدند و از بهر رسیدن به یك گامی چند گام بخطا برمی‌داشتند.

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
12) آنتونيوس‌ ـ تکه‌ی 1

🔸 آنتونيوس‌1
پس از آنكه قرارداد ميانه‌ی آنتونيوس و اوكتاويوس و لپيدوس2 انجام گرفت آنتونيوس ، ونتيديوس3 را روانه‌ی آسيا ساخت تا جلو پيشرفت اشكانيان را بگيرد.4 و خود او در روم بود تا پس از ديري اوكتاويا را كه تازه دختري زاييده بود همراه برداشته روانه‌ی يونانستان گرديد. در آنجا در آتن زمستان را بسر مي‌برد تا مژده باو رسيد كه ونتيديوس اشكانيان را در جنگ شكسته و لابينيوس5 را با فارناپاتيس6 كه بزرگترين سردار هوروديس بود كشته است. از اين مژده در يونانستان جشن بزرگي برپا ساخت. در اين ميان پاكوروس7 پسر پادشاه اشكاني كه با سپاه انبوهي آهنگ سوريا كرده بود در خاك كوروستيكا8 با ونتيديوس روبرو گرديده جنگ سختي كردند. ونتيديوس بسياري از سپاه او را كشته خود او را نيز نابود ساخت. اين فيروزي يكي از كارهاي تاريخي روميان بشمار است و بدين فيروزي بود كه جبران شكست كراسوس را كرده كينه از اشكانيان بازجستند. اشكانيان پس از اين سه شكست پياپي ديگر پاي بازپس كشيده درون ماد و بين‌النهرين بايستادند. ونتيديوس نخواست بيش از اين پيشامد از بخت بهره‌يابي كند تا آنتونيوس با او بر سر رشك نباشد و لشكر را بر سر كساني كه از روم برگشته بودند رانده بار ديگر آنان را زيردست روم گردانيد. از جمله انتيوخوس پادشاه كوماگني9 را در شهر سارموساتا10 گرد فرو گرفت. آنتيوخوس هزار تالنت پيشكش فرستاده بخشايش خواست و بگردن گرفت كه هميشه فرمانبرداري از آنتونيوس نمايد ولي ونتيديوس آن را نپذيرفته پاسخ داد كه چون آنتونيوس آهنگ اينسوي كرده و در راه است و چنين پيغام فرستاده كه من با تو هيچگونه پيمانی نبندم اينست تو بايد كسي نزد آنتونيوس بفرستي. آنتونيوس اين كار را براي آن كرده بوده كه باري اين فيروزي بنام او انجام گرفته همه‌ی فيروزيها بهره‌ی ونتيديوس نباشد. بهرحال محاصره بدرازا انجاميده مردم شهر چون از زينهار نوميد گرديدند از جان گذشته دليرانه بكوشيدند تا آنجا كه آنتونيوس از دست يافتن بايشان نااميد شده و از اينكه آن خواهش را نپذيرفته بود پشيمان گرديد و با آنتيوخوس به سيصد تالنت قرار داده دست از محاصره بازداشت و دستورهايي براي كارهاي سوريا داده به آتن بازگشت و به ونتيديوس پاداشي را كه سزاوار بود داده او را به روم بازفرستاد تا در آنجا احترامي را كه شايسته‌ی كارهاي او بود دريابد. ونتيديوس در آن روز يگانه مردي بود كه بر اشكانيان فيروزي يافته بود.
1ـ پس از كشته شدن كراسوس ميانه‌ی پومپيوس و قيصر كشاكش افتاده پومپيوس از روم گريخته در يكي از بندرهاي مصر كشته گرديد. چنان‌كه اين داستان را در جاي خود ديديم و از آن پس قيصر يگانه فرمانرواي روم بود تا كشته گرديد. پس از آن سه كس ديگر كه يكي اوكتاويوس قيصر (نوه‌ی برادر يا خواهر قيصر بزرگ) و ديگري انتونيوس و سومي لپيداس بوده سررشته‌دار كارهاي روم گرديدند و پس از كشاكشهايي كه در ميانه رويداد ، سرانجام سراسر كشور پهناور روم را در ميان خود سه بخش كردند. بدينسان كه خود روم بدست اوكتاويوس و سوريا و آسياي كوچك بدست آنتونيوس و آفريقا بدست لپيداس باشد و چون زن انتونيوس به تازگي مرده بود اوكتاويا خواهر اوكتاويوس را به زني گرفت. ولي او يك گرفتاري سختي داشت و آن كلئوپترا در مصر بود. اين زن كه بي‌اندازه زيبا و در كار دلربايي بي‌اندازه زبردست بوده و اين هنگام تاج و تخت خاندان بطلميوس بدست او افتاده بود انتونيوس را گرفتار عشق خود ساخته و اختيار او را پاك از دست گرفته بود. چنان‌كه انتونيوس هر زمان كه به مصر مي‌رفت همه‌ی كارهاي خود را فراموش ساخته بكامگزاري با وي بسنده مي‌كرد. اما حال اشكانيان در اينزمان و رابطه‌ی آنان با روميان پس از داستان كراسوس : اينزمان اشكانيان بحمله پرداخته و چون سراسر بين‌النهرين ازآن ايشان شده بود لابينيوس سپهسالار اشكاني با لشكرگاه انبوهي از رود فرات گذشته در سوريا بپيشرفت آغاز كرده بود و خبرهاي بيمناك پيشرفتهاي او به انتونيوس و ديگران مي‌رسيد كه بازمانده‌ی داستان آنها را در متن خواهيم ديد.
2ـ Lepidus
3ـ Ventidius اندكي از سرگذشت و نژاد و تبار او در متن خواهد آمد.
4ـ شگفت است كه در تاريخهاي ارمني آن پيشرفت را كه اشكانيان اينزمان در بين‌النهرين و سوريا كرده بودند بنام خودشان مي‌نويسند و يكي را از سركردگان ارمني نام مي‌بردند كه اين پيشرفتها با دست او بوده. ولي از اين نگارشهاي پلوتارخ پيداست كه دروغ است.
5ـ Labienus چنانكه برخي نوشته‌اند اين سردار رومي بوده و به ايران آمده بوده.
6ـ Pharnapates
7ـ Pacorus پسر شاه اشكاني
8ـ Cyrrhestica بخشي از سوريا بوده.
9ـ Commagene بخشي از سوريا بوده.
10ـ Sarmosata دو شهر با اين نام بوده كه تازيان سميساط خوانده‌اند. در اينجا سيمساط سوريا منظور است.

✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی دوازدهم)

🔶باید از نادانیها جلو گرفت
(تکه‌ی 2 از 3)

🔸 این یك مایه‌ی رسواییست. یك عنوان بزرگی بدینسان بازیچه‌ی هوسها گردیده. این در این كشور معمول گردیده كه هر زمان كه یك سختی روی میدهد و یا یك مرد چیره‌ای پیدا می‌شود همه خود را كنار میكشند و میدان را بچاپلوسان وامی‌گزارند ، و هر زمان كه آزادی پیش می‌آید بدینسان حزبسازی آغاز میگردد.

اینان آن كسانیند كه دیروز در زمان شاه گذشته خاموشی گزیده و نبودن آزادی را بهانه ساخته بكمترین كوششی برنمی‌خاستند ، امروز هم رفتارشان را می‌بینید.

داستان اینان داستان قورباغه‌های یك استخر است كه هر زمان كه پیرامون استخر را تهی یافتند سر از آب بیرون آورده هر یكی بهوس و دلخواه آوازهخوانی كنند و سراسر باغ را پر از هیاهو گردانند. ولی همینكه كسی پیدا شد و یك سنگی انداخت بیدرنگ همگی سر بزیر آب فروبرند و از دیده‌ها ناپدید گردند.

كسانی میگویند : این حزبهای بیمایه و بیپایی كه هستند اثری ندارند و مردم پروایی به آنها نمی‌نمایند ، و آنگاه هر كدام پس از یكی دو هفته عمر از میان میروند. پس چه نیاز دارد كه شما از آنها بد نویسید؟!..

میگویم : چرا كسانی بیك كارهای بیهوده‌ای برخیزند كه پس از دو سه هفته از میان رود؟!.. اینان اگر دشمنان ما بودند میگفتیم بگزار عمر خود را با كارهای بیهوده هدر گردانند. ولی دشمنان ما نیستند و ما باید بجلوگیری كوشیم. اینها همه نتیجه‌ی نادانستن است و ما چون بنویسیم و بدانند بسیاری از آنان بازخواهند گردید.

🔸 اینها زیانش تنها بخود آن كسان نیست كه ما بتوانیم خاموش باشیم. اینها زیانش بیش از همه بكشور و توده است كه آبروی آن را میبرد. امروز هر كس از خودی و بیگانه این كارها را بشنود باین توده با دیده‌ی توهین خواهد نگریست. در كشوری كه این بازیچه‌های خنك رخ میدهد و جلوگیری یا اعتراض نمی‌شود هر كس حق دارد بآن كشور بدبین باشد.

این رفتار چندین نادانی را دربر دارد ، از چندین نادانی تركیب یافته است.

1) این كار جز نتیجه‌ی خودخواهی نیست. آن خوی پست خودخواهیست كه آنان را باین كار واداشته. وگرنه برای چیست كه ما از سالهاست میكوشیم و خود یك جمعیتی هستیم بما نمی‌پیوندند و خودشان رفته آن بازیچه را درست میكنند؟!.

🔸این یكی از دانستنیهاست كه یك مردمی هرچه بیشتر پایین افتند و بیشتر خوار گردند خوی پلید خودخواهی درمیان آنان بیشتر نیرو گیرد. امروز در این مردم آن خوی ناستوده بسیار نیرومند است و این در نتیجه‌ی همانست كه از همدستی با یكدیگر عارشان می‌آید و هر كسی می‌خواهد خود پیشوا باشد و بنیادگزار یك حزب شمرده شود.

این كار زشت را میكنند و آنوقت بهانه‌های شگفتی می‌آورند. مثلاً می‌پرسیم : شما اگر براستی میخواهید یك جمعیتی باشید چرا نباید با ما همدست گردید؟!.. در پاسخ درمی‌مانند و بهانه آورده چنین میگویند : «چون شما از شعرا بد گفته‌اید جوانان از شما رنجیده‌اند و بشما نزدیك نمی‌آیند».[1]

پاسخ را تماشا كنید! خوب ای بیخردان ، ما اگر از شعرا بد نوشته‌ایم برای آنست كه آنها را بد میدانیم و شعرهای آنها را بزیان این توده و این كشور می‌شناسیم. ما جمعیت را برای این میخواهیم كه دست بهم داده باین آلودگیها چاره كنیم برای پلو خوردن نمیخواهیم. ما اگر از شعرا بد نوشته‌ایم دلیلهایش هم یاد كرده‌ایم. جوانان اگر نمی‌پسندند ایرادهاشان بنویسند. بنویسند تا بدانیم چه عذری برای آن پستیهای شعرا می‌آورند. و آنگاه كدام جوانانند كه از ما رنجیده‌اند؟!.. جز یك چند تنی هوسباز كه از یاوه‌بافی لذت میبرند و نمیخواهند از آن دست بردارند كدامها از ما رنجیده‌اند؟!..

[1] : كسروی در سال 1312 مهنامه‌ی پیمان را بنیاد گزارد و از سال دوم كه به بهانه‌ی هزاره‌ی فردوسی شعرسرایی و توجه به «ادبیات» در ایران رُویه‌ی دیوانگی و سرسام بخود گرفت به موضوع شعر و ادبیات پرداخت. پیمان نه با شعر به معنی درست آن بلكه با یاوه‌گویی ، بیهوده‌گویی و پستیهایی كه در شعرها بكار رفته نبردها كرد.

این نبرد هیاهوی بزرگی برانگیخت و به كینه‌توزیها و دشمنیهایی انجامید و كسروی را دشمن شعر شناسانیدند. لیكن چون به دلیلهای او پاسخی نبود ، و از آنسو كسروی در انجمن ادبی تهران سخنرانی بیمانندی كرد و به خرده‌گیری شاعران و هوادارانشان پاسخهای بُرنده داد ، اینبود هیاهو رفته‌رفته خوابید.

پیمان در هر سال زمینه‌ای را دنبال میكرد و با انتشار حقایق با گمراهیها و آلودگیهای توده نبرد كرده راه را برای پیشرفت توده می‌گشاد. پیمان تا زمستان 1321 یعنی نزدیک به یک سال پس از آغاز پرچم هم منتشر می‌شد و می‌باید آن را در نبرد با ناراستیها و پندارها پیشگام دانست.

درست است كه نوشته‌های پیمان دشمنان زخم خورده‌ای بجا گزارد ولی از آنسو هواداران پافشاری را نیز بسر خود گرد آورد. نشستهای هواداران پیمان در تهران در خانه‌ی دارنده‌ی آن و شبهای آدینه‌ی هر هفته تا آخرین هفته‌ی زندگانی او برگزار میگردید.

در زمینه‌ی «ادبیات» تأثیر پیمان بسیار برجسته و چشمگیر بوده است. چنانكه از هیاهویی كه بدخواهان در پیرامون «ادبیات» برپا كرده و یك نیم از جوانان را به شعر خواندن و سرودن و به كار شعرا پرداختن واداشته بودند بسیار كاست و تیر ایشان به سنگ خورد (در این باره كتاب در پیرامون «ادبیات» و گفتار بعدی «ما بكار از راهش درآمده‌ایم» دیده شود). با اینهمه دسته‌ای از آن كار بیهوده دست نكشیدند و همچنان هم هستند. اشاره‌ی بهانه‌جو به رنجش جوانانی از آن دسته است.