🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 18ـ ریشه‌ی یک رشته گمراهیهای کیشی (تکه‌ی 3 از 3)
زید بن علی را كه نام بردم او را داستانی هست كه نمونه‌ی نیكی از بیشرمی این كسان و از گستاخی آنان می‌باشد. زید هنگامی كه آماده‌ی شورش می‌گردید بیشتر شیعه باو دست دادند ولی چون برخاست و كنون بایستی دست‌دهندگان بر سر او گرد آیند و در راهش جانفشانی نمایند یك دسته از ایشان از زید پرسیدند : «درباره‌ی ابوبكر و عمر چه می‌گویی؟!.» زید گفت : «من درباره‌ی ایشان جز نیك نمی‌گویم ، ما خاندان از ایشان بدی ندیده‌ایم» پرسندگان چون این پاسخ را شنیدند زید را رها كرده پراكنده گردیدند. زید گفت : «مرا در سختترین هنگام رها كردید». از اینجا آن دسته را «رها كنندگان» (رفضة ـ رافضیان) گفتند. این چیزیست كه همه‌ی تاریخ‌نگاران بزرگ از طبری و ابن خلدون و ابن عبری و ابوالفرج اسپهانی نوشته‌اند. در اینجاست كه می‌باید شما گفته‌ی عامیانه‌ی «كاسه‌ی گرمتر از آش» را بیاد آورید. در اینجاست كه می‌باید اندازه‌ی گستاخی و بیراهی این كسان را دریابید. امام علی بن ابیطالب با دو خلیفه‌ی نخست همه بخوشی زیست و دختر دوازده ساله‌ی خود ام‌كلثوم را بخلیفه عمرِ شصت‌ساله داد و هرگز رنجشی پدید نیامد ، اینان پس از صد سال می‌گفتند باید آنان را بد دانست و زید را كه بامامت شناخته و دست باو داده بودند می‌خواستند پیرو نادانیهای خود سازند.
هنگامی كه این كشاكشها و سودجوییها بنام خلافت پیش می‌رفت از یكسو نیز كشاكش معتزله و اشعری و قدری و جبری و چندین كشاكش دیگر برخاسته و در كار می‌بود. نیز خارجیان دسته دسته پدید آمده و با آن اندیشه‌های تند ویژه‌ی خود هر دسته‌ای در یك گوشه‌ی كشور میدانداری می‌نمودند. نیز در همان زمان بود كه نخست فلسفه‌ی یونان و سپس صوفیگری راه بمیان مسلمانان یافته و جا برای خود باز می‌كرد ، و این بدآموزیها گرچه از بیرون آمده و در آغاز هر كس از آنها رو برمی‌گردانید ولی كم‌كم رواج یافته و با دین درمی‌آمیخت.
بدینسان اگر بشماریم سخن بس دراز خواهد گردید. همین بس كه بگوییم هنوز سه چهار قرن از پیدایش اسلام نمی‌گذشت كه بگفته‌ی شهرستانی و دیگران هفتاد و دو راه میان پیروان آن پدید آمد. اینها هنوز در قرنهای نخستین می‌بود. در قرنهای دیرتر رنگهای دیگری پیدا شده و هیچ قرنی نگذشته كه یك كیش نوینی پیدا نشود و یك رشته گمراهیهای دیگری رو ننماید.
سید محمد مُشَعشَع برخاسته ، شاه اسماعیل برخاسته ، آن شیخ عرب [1] برخاسته ، این مردان ایرانی برخاسته‌اند ـ پیاپی برخاسته‌اند و آمده‌اند و رفته‌اند و كار هر یكی جز آن نبوده كه دروغهای كهن را بگیرند و باهم آمیزند و چیزهایی از خود بر آنها افزایند و یك گمراهی درهم نوینی پدید آورند. هیچ كسی دربند راستیها نبوده و هیچ كسی اندیشه‌ی جهان و مردمان را نكرده است. سید محمد مُشَعشَع چون برخاسته داستان امام دوازدهم را از كیش شیعی برداشته و آن را با پندار «گوهر و پرده» كه در كیش باطنیانست بهم آمیخته و این نتیجه را گرفته كه خود را امام دوازدهم نماید و چندزمانی فرمان راند. آن شیخ عرب افسانه‌ی «خردهای ده‌گانه» را از فلسفه‌ی یونان گرفته و با باورهایی كه علی‌اللهیان درباره‌ی امام علی بن ابیطالب می‌داشتند درآمیخته و آن نتیجه را گرفته كه خدا زمین و آسمان را با دست دوازده امام آفریده و آنانند كه جهان را راه می‌برند و بمردم روزی می‌دهند. یكایك چه بشمارم. هر یكی جز بر سنگینی بار نكوشیده است.

[1] : اشاره به شیخ احمد احسایی است. تاریخچه‌ی این کیشها را که بر پایه‌ی مهدیگری بنیاد یافته در کتاب «بهائیگری» بخوانید. ـ و

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
12) آنتونيوس‌ ـ تکه‌ی 2

🔸 نژاد او شناخته نبود ولي در سايه‌ی پيوستگي با آنتونيوس پيشرفت كرده بدانسان فرصت بدست آورده كه گوهر خود را نشان دهد و كارهاي بزرگي را بانجام رساند. اين هنرنمايي او انديشه‌ی مردم را درباره‌ی آنتونيوس و قيصر تغيير داده همگي دانستند كه نيكبختي آنان بيشتر از رهگذر داشتن ياوران تواناست نه از رهگذر كارداني خودشان. زيرا سوسيوس1 نيز پيشرفتهاي فراواني كرد. كانيديوس2 كه آنتونيوس او را در ارمنستان گزارده بود فيروزيهاي بسيار يافته ارمنيان را بشكست. نيز پادشاهان البانيا و ايبريا را شكسته فيروزانه در قفقاز پيش رفت و بدينسان نام آنتونيوس در ميان مردمان آنجا شهرت فراوان يافت.
ليكن در اين ميان خبرهاي ناخوشي از رهگذر قيصر رسيده آنتونيوس بار ديگر از او بددل شد و با سيصد كشتي آهنگ ايتاليا كرد. و چون از بندر برندسيوم او را راه ندادند روانه‌ی بندر تارنتوم3 گرديد. زن او اوكتاويا كه از يونان همراهش آمده بود اجازه گرفت كه بديدار برادر بشتابد و او اينزمان گذشته از دختر دومي كه براي شوهر خود زاييده بود به بچه‌اي آبستن بود و چون در راه كه روانه بود به قيصر برخورد كه دو دوست خود آگرپيا4 و مايكناس5 را همراه داشت. اوكتاويا آن دو تن را كنار كشيده با ديده‌هاي پراشك و با شيون با آنان بگفتگو درآمده چنين گفت : «من نيكبخت‌ترين زن در جهان بودم و كنون مي‌روم كه بدبخت‌ترين زن گردم. تاكنون هر كسي مرا بآن چشم مي‌ديد كه زن و خواهر دو فرمانرواي بزرگ روم مي‌باشم. ولي اكنون اگر فتنه‌انگيزيها پيشرفت كند و جنگ برپا شود بهرحال من آسيب خواهم ديد. زيرا هر يكي از دو سوي كه فيروزمند درآيد من باخته خواهم بود.» اين گريه و لابه‌ی او بر قيصر كارگر افتاده از سر جنگ برخاست و بآهنگ ديدار دوستانه با آنتونيوس روانه‌ی تارنتوم گرديد. كساني كه در آنجا بودند از رسيدن اين دو سپاه بيكديگر تماشاي شگفتي كردند. زيرا از يكسوي لشكر بسيار انبوهي در كنار دريا صف كشيده و از آنسوي يك دسته‌ی كشتيهاي جنگي در روبروي آنان در آب پهلوي هم ايستاده و با اين‌ حال جز نوازش و مهرباني در ميان نبود و سپاهيان با هم درآميخته بهمديگر درود مي‌گفتند و شاديها از ديدار يكديگر مي‌نمودند. نخست آنتونيوس بزم آراست و قيصر بپاس احترام خواهر خود آن را پذيرفت. سرانجام در ميان آنان پيماني چنين بسته شد : قيصر دو لگيون از سپاه خود را به آنتونيوس بسپارد براي جنگهاي او با اشكانيان. آنتونيوس هم صد تا كشتي زره‌پوش خود را به قيصر واگزارد. اوكتاويا گذشته از اينها بيست كشتي سبك از شوهرش براي برادرش گرفته از برادرش نيز هزار تن سپاهي پياده براي آنتونيوس گرفت. و چون اين كارها انجام يافت قيصر بيدرنگ بجنگ پومپيوس6 در سيكيليا7 جنبش كرد. آنتونيوس نيز اوكتاويا را با بچه‌هايش و بچه‌هايي كه خود او از زن پيشين داشت بپرستاري قيصر سپرده خويشتن بآهنگ آسيا روانه گرديد.

1ـ Sossius
2ـ Canidius
3ـ Tarentum بندر ديگري از ايتاليا كه در رديف برندسيوم و بسيار معروف بوده.
4ـ Agrippa
5ـ Maecenas
6ـ Pompius اين خبر از پومپيوس معروف است.
7ـ Sicilia همان جزيره‌ايست كه در كتابهاي فارسي و عربي بنام «صقليه» معروف گرديده.

✴️ مشروطه یا دمکراسی؟؟!
(تکه‌ی سی‌ودوم)

🔶بمشروطه و دمکراسی قیمت گزاردن و دلبستگی نشان دادن.
(تکه‌ی 1 از 1)

در ایران چهل سالست رژیم مشروطه برپا گردیده. ولی چنانکه چند بار تکرار کردیم تاکنون انبوه مردم معنی آن را ندانسته‌اند و طبیعیست که قدرش هم نمی‌شناسند. در حقیقت پس از چهل سال هنوز مشروطه در ایران اجرا نشده.

مشروطه تنها بودن قانونها و مجلس شورا نیست. مشروطه بیک معنی عالیتر دیگریست. مشروطه معنایش آنست که یک توده می‌خواهد خودش کارهای خود را اداره کند. می‌خواهد کسی باو فرمان نراند.

برای آنکه سخن روشن باشد باید دانست ما در زندگانی دو رشته کارها داریم : یکی کارهای خصوصی ، دیگری کارهای عمومی. مثلاً ما باید خانه داشته باشیم ، خواربار تهیه کنیم ، رخت خریم ، کفش خریم ، اگر ناخوش شدیم بنزد پزشک رویم. اینها کارهاییست که هر خانواده‌ای خودش برای خودش انجام میدهد. ولی بدیهیست که زندگانی تنها با اینها نمی‌چرخد. بیک رشته کارهای دیگری هم نیاز هست. ما در این شهر که هستیم باید آن را پاکیزه داریم ، باید دزدان را مانع شویم ، از شیوع بیماریها جلو گیریم ، عدلیه‌ای باشد که اگر دو کس دعوا داشتند بآنجا رجوع کنند ، راهها امنیت می‌خواهد تا کاروانها بیایند و بروند ، باید با کشورهای همسایه رابطه داشته باشیم و پیمانها بندیم. باین رشته کارها نیز نیاز هست و اینهاست که ما کارهای عمومی یا کارهای کشوری می‌نامیم.

در زمانهای گذشته این کارها بیک تن سپرده می‌شد و او پادشاه بود که با میل و اراده‌ی خود کشور را اداره میکرد ، بمردم نیز فرمان میراند. مردم او را «سایه‌ی خدا» می‌شناختند و فرمان می‌بردند و تکلیفی هم نداشتند. باین معنی مردم در آن روز نه اراده و اختیاری در کارهای کشور داشتند و نه مسئول بودند. مسئول تنها پادشاه بود.

این ترتیب هزارها سال در جریان بوده تا خردمندانی برخاسته و چنین گفته‌اند : چرا یک تن بدیگران فرمان راند؟!.. چرا مردم خودشان کارهای کشور را اداره نکنند؟!.. اینها را گفته با دلیل ثابت کرده‌اند که یک پادشاه هر قدر هوشیار و خردمند باشد نخواهد توانست مصالح کشور را چنانکه شایسته است تشخیص دهد ، نخواهد توانست کارها را از راهش بانجام رساند.

در نتیجه‌ی این مشروطه پیدا شده. باین معنی این حرفها در مردم تأثیر کرده که در همه جا بشورش برخاسته و دستگاه استبدادی پادشاهان را برانداخته خودشان رشته‌ی کارهای کشور را بدست گرفته‌اند.

پس در مشروطه افراد خودشان کارهای کشور را اداره میکنند. هر فردی از ایشان مسئولیتی بگردن دارد ، هر فردی باید بکشور و کارهای آن علاقه‌مند باشد و هر زمان که نیاز افتاد از فداکاری با جان و مال بازنایستد. این وظیفه‌ی اوست ، این باو واجب است.

ولی در ایران کم کسی مشروطه را باین معنی فهمیده. کم کسی خود را در برابر کشور و توده مسئول میداند. اگر حقیقت را بخواهیم کسانی که در ایران پیشگام شدند و مشروطه را روان گردانیدند ، آنها نیز مشروطه را باین معنی نمیدانستند. اینست نخواسته‌اند بمردم نیز بفهمانند.

بهرحال در ایران امروز یکی از کارهای بسیار مهم اینست که کتابچه‌ها نوشته شود و سخنرانیها در رادیو بعمل آید و بمردم معنی مشروطه فهمانیده شود. مشروطه والاترین شکل حکومت است. امروز بیشتری از توده‌های پیشرفته و بزرگ جهان ـ از کشورهای متحده‌ی آمریکا و انگلستان و فرانسه و دیگران ـ با مشروطه اداره می‌شوند. اینها باید بمردم فهمانیده شود.

🔸فهمیدن مردم معنی مشروطه را و علاقه‌مندی آنها بکشور و کارهای کشوری تأثیر محسوس خواهد داشت و بسیاری از دشواریهای امروزی را آسان خواهد گردانید.

گاهی کسانی میگویند : «این توده شایسته‌ی مشروطه نیست». میگویم : باید کوشید و آنها را شایسته گردانید ، نه اینکه از مشروطه چشم پوشید.

(امروز چاره چیست؟ سات 39 تا 41)

✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی سیزدهم)

🔶باید از نادانیها جلو گرفت
(تکه‌ی 3 از 3)

آن نوشته‌های ما درباره‌ی شعر این اثر را داد كه صدها كسانی از جوانان بافهم و خرد از بیهوده‌گویی توبه كردند و سروده‌های خود را از میان بردند. تنها دسته‌ی كوچكی از پیر و جوان عناد بخرج دادند و دست از بیهوده‌گویی نكشیدند.

گذشته از همه‌ی اینها ، مگر ما باید از رنجش این كس و آن كس بترسیم؟!.. شما اگر گرفتار خودخواهی نیستید بایستی با ما همدست گردید و بآن جوانان نیز پاسخ دهید. نه اینكه بخاطر رنجش آنان خود را كنار گیرید و یك دسته‌ی دیگری باشید.

2) اینان معنی حزب و جمعیت را نفهمیده‌اند و آن را بیش از این نمیدانند كه یك نامی ‌بروی خود گزارند و چند جمله‌ای را به هم بافته مرامنامه خوانند و چند جلسه گرد هم نشینند. حزب را همین میدانند و بس. چنانكه دیروز گفتیم این همان داستان شاگرد مسگر و مسگری یاد گرفتن اوست.

🔸اینان هیچ نمیدانند كه یك دسته از چه راه باهم یگانه میگردند. نمیدانند كه اساس یگانگی چیست؟!.. اگر شما بپرسید پاسخ درستی نخواهید شنید. اینان می‌پندارند همینكه از دوستان و رفقای خود خواهش كنند كه بیایید و با ما باشید و آنها نیز بپذیرند همین كافیست ، یا تصور میكنند كه مردم را به هر نامی كه بدور خود گرد آورند نتیجه خواهد داد.

یكی از اینان با من میگفت : شما اگر در مرامنامه قید كنید : «كار پیدا كردن برای بیكاران» یا «سعی باضافه حقوق كارمندان دولت» پیشرفت بسیاری خواهد كرد و یك دسته‌هایی از بیكاران و یا از كارمندان دولت بسر شما گرد خواهند آمد. دیگری میگفت : من یك فكری كرده‌ام و آن اینكه بمستخدمین دون‌اِشِل ادارات وعده‌ی حمایت دهیم و آنها را بسر خود گرد آوریم.

در تبریز با یكی از آنان كه حزب ساخته‌اند گفتگو میكردیم. من گفتم :
🔸اساس بدبختی ایران پراكندگی اندیشه‌هاست. امروز در این كشور اساس حكومت دانسته نیست. زیرا قانون اساسی بروی دمكراسیست در حالی كه دسته‌های بسیاری بعنوان‌های گوناگون آن را نمی‌پسندند و ایرادهایی میگیرند و هر دسته یك نوع دیگری از حكومت را آرزو مینمایند. مقصودم این بود كه باید نخست تكلیف این اختلاف و مانندهای آن را روشن گردانیم تا اندیشه‌ها یكی گردد و یگانگی درمیان باشد.

ولی شنونده چنین گفت : «ما امروز باید همه را بر سر خود گرد آوریم و باین اختلافها كاری نداشته باشیم». در دل خود گفتم : اندازه‌ی دانش شما دانسته شد.

اینها نمونه‌هایی از اندیشه‌های آنهاست و خود دلالت میكند كه معنی درست حزب را نمیدانند و از سِرّ یگانگی آگاه نیستند. اینها تنها مربوط شدن صد تن یا كمتر یا بیشتر را بهمدیگر یگانگی می‌شناسند. در حالی كه آن یگانگی نیست و خود سودی ندارد. زیرا
🔸 یك دسته‌ای كه با آن ترتیب به هم مربوط شوند و درمیان ایشان اشتراكی در اندیشه و باور و آرزو نباشد با یك پیشامدی پراكنده گردند و اساساً از چنین دسته‌ای كاری ساخته نگردد.

🔸از تاریخ دلیلهای بسیار برای این گفته پیدا توان كرد. در آغاز مشروطه روزنامه‌ها پیاپی مردم را به «اتحاد و اتفاق» دعوت میكردند. هر روز گفتارها بود كه در این زمینه نوشته می‌شد.

🔸نویسندگان بجای آنكه معنی درست مشروطه را بمردم بفهمانند و حقایق را شرح داده تصرف در اندیشه‌های آنان كنند و از این راه «یگانگی و همدستی» درمیان ایشان پدید آورند هر روز فشار آورده بمردم میگفتند : «اتحاد كنید» و «دست برادری به هم دهید» و «اعتصموا بحبل‌الله» و مانند اینها. آنوقت داستانها از یگانگی و همدستی توده‌های اروپایی می‌سرودند.

🔸در نتیجه‌ی این كار ، مردم در تهران و دیگر جاها بتكان آمده آرزو میكردند كه همدستی نمایند. ولی چه میكردند؟... مثلاً در یك مسجدی پانصد تن گرد می‌آمدند و یكی پا می‌شد و ستایش از «اتحاد» میكرد و بالاخره همگی پیمان می‌بستند كه «متحد» باشند و باهم برادری نمایند ، و سپس برداشته بتهران یا بشهرهای دیگر تلگرافهای گزافه‌آمیز میكردند كه ما مردم فلان شهر ده‌هزار نفر متحد شده‌ایم و پیمان برادری بسته‌ایم.

در حالی كه دلهای آنها پر از اندیشه‌های گوناگون بود و در نهان كمترین وسیله برای همدستی و یگانگی باهم نداشتند ، و این بود پس از چند ماهی همینكه در تهران حاجی شیخ فضل‌الله نوری و در نجف سیدكاظم یزدی با مشروطه مخالفت نمودند همان كسان بمیانشان دوتیرگی افتاده و دسته‌ی انبوهی از آنان كه دیروز بنام مشروطه‌خواهی اتحاد كرده بودند امروز مشروطه‌خواهان را بیدین شناختند و در تبریز و برخی شهرهای دیگر تفنگهای خود را برداشته بكشتن مشروطه‌خواهان برخاستند. این بود پایان آن پیمانهای اتحاد كه باهم می‌بستند.

(پرچم روزانه شماره‌های 67 و 68)

✴️نامه‌ی یکی از خوانندگان کانال :

🔶برافتادن رضاشاه
(بخش 1 از 2)

25 شهریورماه 1320 روزیست که رضاشاه پهلوی درپی یک رشته رویدادها که پس از سوم شهریورماه همان سال و اشغال ایران بدست ارتشهای انگلیس و شوروی رخ داد ، از پادشاهی کناره گرفت. آنچه در شهریورماه 1320 رخ داد ، از رویدادهای بزرگ تاریخی روزگار ماست که بسیاری از ایرانیان از بزرگی آسیبهای آن آگاه نیستند و هنوز همه‌ی رازهای آن شناخته نگردیده.

در آن زمان دولتهای متجاوز برای توجیه این مرزناشناسی ، بهانه‌ی پوچ گرایش رضاشاه به آلمان و افسانه‌ی «ستون پنجم» آلمان در ایران را ساخته بودند. در حالی که این دروغی بیش نبود. رضاشاه در جنگ جهانی دوم به بی‌یکسویی ایران پایبند مانده بود ، تا جایی که در بهار 1320 که در عراق کودتای ضدانگلیسی به رهبری رشید عالی گیلانی رخ داد ، با اینکه آلمان و رهبران کودتای عراق از ایران طلب یاری کردند ، رضاشاه از مداخله خودداری نمود.

دولت شوروی از یکی دو سال پیش از آن ، نقشه‌ی حمله به ایران را داشت و در جستجوی بهانه و زمینه بود. پس از پیمان عدم تعرض میان آلمان و شوروی ، دولت آلمان نیز دست شوروی را برای حمله به ایران بازنهاده بود و پیشروی آن را بسوی جنوب به رسمیت شناخته بود و گویا بیم از واکنش انگلیس بود که شوروی را از حمله به ایران بازداشته بود. با شکستن پیمان عدم تعرض و حمله‌ی ناگهانی آلمان به شوروی در یکم تیرماه 1320 و پیشروی برق آسای آلمان ، بیم نزدیک شدن آلمانیها به چاههای نفت قفقاز و شکست شوروی ، یاری رساندن به آن را برای متفقین ناگزیر ساخت. از این رو ، انگلیس و شوروی با آگاهی آمریکا برای اشغال ایران همداستان گردیدند.

گذشته از یاری رساندن به شوروی ، یکی دیگر از انگیزه‌های دولت انگلیس برای حمله به ایران ، پیشگیری از تهدید منافع نفتی آن در خوزستان بوده است. با اینهمه ، دلایلی در دست است که نشان می‌دهد ، انگیزه‌های انگلیس تنها اینها نبوده. انگلیس انگیزه‌های ژرفتر و برنامه‌های دوراندیشانه‌ی دیگری هم از حمله به ایران و براندازی رضاشاه داشته است. از پیگیری و باریک‌بینی در آنچه از سوم تا بیست‌وپنجم شهریورماه در ایران رخ داد و به کناره‌گیری رضاشاه انجامید و سیاستهایی که پس از برکناری رضاشاه ، دولت متجاوزِ انگلیس با دست وابستگان سیاسی خود در ایران پیش برد ، دلایل و نشانه‌هایی هویدا میگردد که با کنار هم نهادن آنها می‌توان به خواستهای نهانی این کشور در ایران پی برد.

برای پی بردن به خواستها و برنامه‌های انگلیس در ایران باید این نکته را بدیده گرفت که در دوره‌ی رضاشاه پهلوی اصلاحاتی در ایران به اجرا گزارده شده بود ، که به زیان انگلیسها بود و مایه‌ی ناخرسندی آنها گردیده بود. برای نمونه ایران که در دوره‌ی قاجار اختیار بستن تعرفه بر کالاهای وارداتی را هم از دست داده بود ، در این دوره استقلال گمرکی خود را بازیافت و در نتیجه‌ی آن قراردادهای گمرکی تازه‌ای با انگلیس و کشورهای دیگر بسته شد ، از زمان قاجار باز بودن درهای ایران بر روی کالاهای مصرفی غربی سبب تاراج ذخایر طلا و نقره و معادن کشور و در نتیجه کاهش پیوسته‌ی ارزش پول ایران شده بود ولی در سال 1309 و 1310 قانون انحصار تجارت خارجی از مجلس شورای ملی گذشت که در نتیجه‌ی آن درهای کشور به روی کالاهای مصرفی اروپایی بسته شد و بدینسان از بیرون رفتن سرمایه‌های کشور و کاهش ارزش پول ملی جلوگیری شد ـ گام میهن‌پرستانه‌ای که در همان زمان ، خشم نمایندگان پارلمان انگلیس و بدگویی روزنامه‌های انگلیسی را برانگیخته بود.

در دوره‌ی رضاشاه بود که سرانجام امتیاز کاپیتولاسیون از میان برداشته شد ، قوانین مدنی ، تجارت ، مجازات عمومی ، ثبت ازدواج و طلاق ، سجل احوال ، نظام وظیفه‌ی عمومی، تبدیل نام ماهها و بروج و ثبت اسناد و املاک ، قانون مقیاسات (پذیرش سیستم متریک) و بسیاری دیگر از قوانین پیشرو و موردنیاز کشور به تصویب رسید ، رضاشاه برای ایران ارتش یکپارچه پدید آورد ، امتیاز تلگراف جنوب را از انگلیسها پس گرفت ، خانخانی را برانداخت ، کوشید عشایر را خلع سلاح و دیه نشین گرداند ، زنان ایران را از چادر و روبند رها گردانید و رسم حرمسرا در دربار را برانداخت ، جلو نمایشهای محرمی مانند سینه‌زنی ، زنجیرزنی و قمه‌زنی را گرفت و از رونق دکان مفتخوری آخوندها کاست ، بهداشت و تندرستی را بهبود داد ، دانشگاه برپا ساخت ، بانک ملی بنیاد نهاد ، شیخ خزعل و سیمیتکو و دیگر سرکشان و دشمنان استقلال و تمامیت ایران را سرکوبید ، راه آهن سراسری کشید ، کارخانه‌ها ساخت و بسیاری کارهای دیگر که بر روی هم مایه‌ی زندگی و آبروی ایران در جهان گردید.

ولی از رفتار دولت انگلیس و وابستگان سیاسی آن در ایران پیداست که آنها از اصلاحات رضاشاه در ایران ناخشنود بودند و از این روست که پس از اشغال ایران در سال 1320، با دست کابینه‌های وابسته‌ی خائن ، بسیاری از اصلاحات رضاشاه بهم زده شد و یک رشته سیاستهای ارتجاعی در ایران به اجرا درآمد.
(فردا بخش پایانی این گفتار را خواهیم آورد)

🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 19ـ کیشهای امروزی سنگ راه زندگانیند (تکه‌ی 1 از 2)
پس از هزار و سیصد سال كنون نتیجه آن گردیده كه شما درمیان یازده كیش جداگانه و ملیونها خبرهای ساختگی و صدها پندارهای خردناپذیر بگیر افتاده‌اید و بدینسان درمانده‌اید. نتیجه آن گردیده كه شما از گوهر دین كه پرستش خدای یگانه و غیرت و مردانگی و همدستی و خویهای ستوده بوده بیكبار بی‌بهره گردیده‌اید و بجای آنها پرستش این و آن را می‌دارید و به هر گوشه‌ی كشور بتخانه‌ی دیگری برپاست كه باید به هر بهایی سر آید آنها را نگه دارید و درپی آبادی كشور نباشید و تنها آبادی آنها را خواهید. نتیجه آن گردیده كه یك دینی كه عرب و بربر و ترك ـ هر گروهی بنوبت خود ـ سود آن را برده‌اند و فرمانرواییش را كرده‌اند شما باید خواری و گرفتاریش را كشید. نتیجه آن گردیده دروغهایی را كه سیاستگران عرب برای پیشرفت كار خود ساخته و بیرون ریخته‌اند شما كنون باید نگهبان آنها باشید و آزادی و گردنفرازی و همه‌چیز خود را فدای آنها سازید. نتیجه آن گردیده كه از هر چیزی مغزش را دیگران خورده‌اند و برده‌اند و پوستهای پوچ را جلو شما ریخته‌اند كه نگه دارید و تا روز رستاخیز از دست ندهید. نتیجه آن گردیده كه شما در باتلاقی فرورفته‌اید و نافهمانه آلودگی و گرفتاری خود را درنمی‌یابید و همه غم آن می‌خورید كه مبادا كسی نزدیك آید و خواهد شما را از آن گرفتاری رهاند و آشكاره می‌گویید ما را رهاننده نخواهد بود.
نتیجه آن گردیده كه كسانی گردن بداوری خرد نمی‌گزارند و آشكاره می‌گویند : اگر كارها با خرد باشد باید ما از همه‌ی باورهای خود دست برداریم و بسیاری چون در برابر پندارهای بیخردانه درمی‌مانند بجای آنكه آنها را رها كنند خرد خود را نارسا می‌شمارند ، و این سخن چندان زشتست كه من نمی‌دانم چه نامی بروی آن گزارم و چه نكوهشی روا شمارم و ناگزیرم بگویم اینان كسانیند كه اگر كفش تنگ بود پا را تراشند.
نتیجه آن گردیده كه كسانی كه پستترین خیانت را بكشور و توده‌ی خود كرده‌اند و باید همیشه میان مردم روسیاه باشند با یك ریش و یك تسبیح خود را بپناه دین می‌كشند و كسی آنان را بیدین نمی‌شناسد و ایراد نمی‌گیرد زیرا كه دین را جز از این گونه نمایشهای بیهوده نمی‌شمارند.
نتیجه آن شده كه پیشوایانتان پس از سی سال و چهل سال درس خواندن نمی‌دانند دین چیست و از برای چیست ، و پیغمبر می‌گویند و معنایش را نمی‌دانند و امام می‌گویند معنایش را نمی‌شناسند.
پس از همه نتیجه آن شده كه انبوه مردم خدای زنده‌ی جاویدان را كنار گزارده و با پندارهای شوم خود دست او را از راه‌بردن جهان كوتاه ساخته‌اند و چنین می‌دانند كه اگر صد هزارها سال و هزار هزارها سال جهان بپاید دیگر خدا را كاری باینجهان نخواهد بود ، ولی از آنسوی آفریدگانی را كه هزار سال و دوهزار سال پیش درگذشته‌اند و دیگر آنان را هیچ كاری با جهان نتواند بود زنده‌ی جاویدان می‌شمارند و كارهای خدا را ازو می‌خواهند.
اگر از این گونه بشمارم باید چندین صفحه را پر سازم. شما آسیبهای چهارگانه را كه برای كیشها شمردم فراموش نساخته‌اید. چنانكه گفتم اینها همه نتیجه‌ی آنست كه قرنها كسانی دین را بازیچه‌ی سیاست گرفته و افزار كار خود ساخته‌اند و هزارها دروغ بآن آمیخته و هزار دغلها بكار زده‌اند. آنان خواست خود را پیش برده و بدلخواه خود رسیده‌اند ولی اكنون شما زیان كار ایشان را می‌كشید. دروغبافیها و دغلكاریهای آنان كنون پاپیچ شما گردیده. دوباره می‌گویم فرمانرواییش را عرب و بربر ترك و دیگران كرده‌اند و خواری و گرفتاریش بهره‌ی شما گردیده است. مغزها را آنان برده‌اند و خورده‌اند پوستها را بدست شما سپرده‌اند كه نگه دارید.

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
12) آنتونيوس‌ ـ تکه‌ی 3

🔸 آن دلدادگي او به كلئوپترا كه مدتها بود از سختي خود كاسته و چنين مي‌نمود كه جاي خود را بانديشه‌هاي گرانمايه‌ی ديگر داده از نزديك شدنش به سوريا بار ديگر سختي گرفت و آتش خاموش شده‌ی عشق دوباره افروختن آغاز كرد. اينبود كه شكيبايي نتوانسته و دانش و خرد را پشت گوش انداخته فونتيوس كاپيتو1 را براي آوردن آن زن روانه‌ی مصر ساخت. و چون كلئوپترا به سوريا رسيد پيشكشهاي بسيار گزافي باو كرد. بدينسان كه فينيگيا و سورياي پايين2 و جزيره‌ی كوپرس (قبرس) و بخش بزرگي از كيليكيا و آن بخش از يوديا3 كه بلسان بار مي‌دهد و آن بخش از عربستان كه نشيمن نبطيان4 است و تا دريا كشيده مي‌شود همه‌ی اينها را باو بخشيد و اين كار پومپيوس به روميان سخت گران آمد. زيرا اگرچه او بكسان بسياري پادشاهيها بخشيده و كشورها داده و نيز پادشاهاني را از فرمانروايي بي‌بهره ساخته بود. از جمله‌ آنتيگونوس5 پادشاه یودیا را كه فرمان داد گردنش را زدند و اين كيفر را براي نخستين بار درباره‌ی او بكار بستند. ولي هيچ يك از آن بخششها و كارها ماننده‌ی اين يكي شرم‌آور نبود. روميان خشمناك شدند و اين خشم آنان بيشتر گرديد زماني كه دانستند كلئوپترا دو بچه در يك شكم ازو زاييده كه يكي را الكساندر و ديگري را كلیوپترا نام داده و باز يكي را آفتاب و ديگري را ماه لقب نهاده‌اند. ولي خود آنتونيوس كه مي‌دانست براي اين كار بسيار شرم‌آور چه رنگ دلنشيني بدهد چنين مي‌گفت : روم از راه كشور بخشي بيشتر بزرگي مي‌يابد تا از راه كشورسِتاني و بهترين راه براي پر كردن جهان از خون گرانمايه‌ی رومي همينست كه در هر كجا با پادشاهان پيوند كنند و خاندانهاي رومي در ميان آنان پديد آورند. چنانكه خود ما از پشت هركليس6 پديد آمده‌ايم. زيرا هركليس براي پديد آوردن فرزندان بيك زهدان بسنده نكرد و هرگز خود را پابسته‌ی قانونهاي سولون7 و ديگران نساخت. بلكه آزادانه جلو خواهش طبيعت را رها كرد و در سايه‌ی اين كار آنهمه خاندانها را پديد آورد.
بر سر اشكانيان بياييم : فراهات8 پس از آنكه پدر خود هوروديس را بكشت و رشته‌ی فرمانروايي را بدست گرفت بسياري از اشكانيان از نزد او گريختند كه يكي از آنان مونايسيس9 بود. اين مرد يكي از بزرگان بشمار مي‌رفت و توانايي بسيار داشت چون از ايران بگريخت نزد آنتونيوس پناهنده گرديد. آنتونيوس او را همپايه‌ی ثميستوكليس10 گرفته و از اينجا خود را در شكوه و بزرگي ماننده‌ی پادشاهان پيشين ايران شمرد و سه شهر را بارمغان باو واگزاشت : لاريسا11 و آريثوسا12 و هيراپوليس13 كه در ديرين زمان بامبوكي14 ناميده مي‌شد. ولي چون پس از ديري فراهات باو زينهار داده و به ايران بازخواند ، آنتونيوس بخرسندي باو اجازه‌ی بازگشت داد و مقصود او از اين كار آن بود كه فراهات فريب خورده چنان بيانگارد كه آرامش و آشتي در ميانه‌ی دو دولت همچنان پايدار خواهد ماند. تنها خواهشي كه از او كرد اين بود كه درفشهاي رومي را كه در شكست كراسوس از روميان گرفته شده بازپس فرستاده هم كساني را كه دستگير شده و هنوز زنده هستند اجازه‌ی بازگشت دهد.


1ـ Fonteius Capito
2ـ Coele -Syria
3ـ Judaea بخشي از سوريا مقصود است كه نشيمن جهودان بوده و امروز بنام فلسطين خوانده مي‌شود.
4ـ Nabathaean اينان تاريخ جداگانه‌ی مفصلي دارند و به همان نام در كتابهاي عربي هم معروف مي‌باشند.
5ـ Autigonus
6ـ هركليس يكي از سرشناس‌ترين قهرمانان افسانه‌هاي يونان و روم مي‌باشد كه او را پسر زیوس دانسته يك رشته سفرها و لشكركشيها و دليريها و شهر بنيادگزاريها بنام او ياد مي‌كنند. همچنين خاندانهاي بسياري در يونان و خاندانهاي پادشاهي ماكيدوني و روميان و پادشاهان لوديا همه خود را از نژاد او مي‌شمارند. اينست كه آنتونيوس هم نژاد خود را باو مي‌رساند و از اينكه او در هر كجا زني مي‌گرفته و خانداني از خود پديد مي‌آورده افتخار مي‌نمايد.
7ـ Solon قانونگزار معروف يونان.
8ـ Fraates
9ـ Monaeses
10ـ Themistocles سرگذشت او در بخش يكم ياد گرديد.
11ـ Larissa چنان‌كه استرابون نوشته شهر با اين نام بيش از ده جا بوده است ولي پيداست كه در اينجا لاريساي سوريا مقصود بوده است.
12ـ Arethosa
13ـ Hierapolis
14ـ Bambyce

✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی چهاردهم)

🔶ما به کار از راهش درآمده‌ایم
(تکه‌ی 1 از 5)

میدانم كسانی خواهند گفت : در جایی كه از دیگران بد می‌نویسید پس چگونه خودتان حزبی بنیاد گزارده‌اید؟!.. میگویم : ما حزبی بآن معنی كه فهمیده‌ی دیگرانست بنیاد نگزارده‌ایم. ما از چنان بازیچه‌های خنك بیزاریم.

كسانی اگر تاریخچه‌ی جمعیت ما را بخواهند از نه سال پیش آغاز گردیده. در زمان شاه گذشته كه یك دسته كارشان چاپلوسی كردن و بهره‌ها بردن بود ، و دسته‌های دیگر نیز دست روی دست گزارده تنها بگله و بدگویی بس میكردند من و یارانم یک راه بسیار مهمی را پیش گرفته میكوشیدیم. این جمعیت ما از سال 1312 آغاز شده.

از آنسوی ما این نكردیم كه چند جمله‌ای را بهم ببافیم و آن را «مرامنامه» خوانیم و به همان بس كرده پی خوشیهای خود رویم. ما بكار از راهش درآمدیم. در اینجا همه‌ی سخنها را نمیتوان نوشت. همین اندازه میگویم : ما كوشش را با یك بینش بیمانندی آغاز كردیم.

🔸ما نیك میدانستیم كه مایه‌ی بدبختی ایران (بلكه مایه‌ی بدبختی سراسر شرق) ، بیش از همه چیز ، اندیشه‌های كج و پراكنده است.

در ایران درمیان بیست‌ملیون مردم شما ده تنی پیدا نمیكردید كه دارای یك اندیشه و یک راه باشند.

🔸نیك میدانستیم كه این اندیشه‌های پراكنده دو زیان بسیار بزرگی را دربر دارد : زیرا از یكسو مردم را از هم می‌پراكند و پریشانی بمیان ایشان می‌اندازد ، از سوی دیگر چون چیزهای پوچ و كجیست مردم را كوتاه‌اندیش میگرداند و خویهاشان پست و ناستوده می‌سازد.

نیك میدانستیم كه باید پیش از همه باینها چاره كرد و چاره هم جز آن نیست كه «حقایق» را منتشر گردانیم و در دلها جا دهیم و بدستیاری آنها این اندیشه‌های پراكنده و پوچ را از دلها بیرون سازیم.

پس از همه نیك میدانستیم كه چون حقایق را بنویسیم یك ‌هایهویی خواهد برخاست و مردم بدو دسته خواهند بود : یك دسته آنانكه این حقایق را بپذیرند و یك دسته آنانكه بدشمنی و كارشكنی برخیزند.

در نتیجه‌ی این دانستنها بود كه من بی‌آنكه كسی را دعوت كنم و یا از دوستان خود خواهشی نمایم بنشر حقایق پرداختم. نخست گفتارهایی در شفق سرخ نوشتم كه در اینجا چون پایش افتاده باید از دارنده‌ی آن (آقای مایل تویسركانی) سپاس گزارم. سپس هم مهنامه‌ی پیمان را بنیاد گزاردم كه سال بسال تاكنون انتشار یافته است.

چنانكه پیش‌بینی كرده بودیم انتشار حقایق بیك هیاهوی سختی برخورد : پیمان در هر سال خود یك زمینه‌ای را دنبال میكرد : در سال نخست اروپاییگری ، در سال دوم شعرها و كتابهای زمان مغول ، از سال سوم كیشهای پراكنده. ما در هر زمینه‌ای بكشاكش و هیاهوی سختی برخوردیم. ولی در آن میان از دور و نزدیك مردان پاكدرون حقایق را پذیرفتند و كم‌كم با ما رابطه و آشنایی پیدا كردند و بسیاری از آنان به پشتیبانی از پیمان برخاستند و مردانگیها نمودند. بدینسان یك جمعیتی پدید آمد كه امروز در همه‌ی شهرهای ایران هستند و در این كوششها كه می‌نماییم از دور و نزدیك همدستی میكنند.

راست است كه ما در این نه سال رنج بسیار كشیده‌ایم و اكنون نتیجه‌ی كمی در دست داریم. پس از نه سال كوشش هنوز انبوهی از مردم نام پیمان را نشنیده‌اند. اگر رنجهای خود را با این نتیجه در ترازو گزاریم بی‌تناسب بنظر خواهد آمد. ولی ما بیك زمینه‌ی سختی درآمده بودیم و از سوی دیگر كارشكنیهایی میدیدیم و با آن حال بیشتر از این پیشرفت نمی‌توانستیم. داستان ما داستان كسی بود كه بخواهد سنگ را بشكافد و جویی پدید آورد و افزار كارش جز یك كلنگی نباشد. ما میبایست با چند رشته در نبرد باشیم و با چند دسته بکوشیم و با اینحال پیش رویم و پیداست كه این پیشرفت گام بگام بایستی بود.

من اگر تاریخچه‌ی پیمان را بنویسم بسیار دراز خواهد بود. برای آن یك كتاب جداگانه باید. یك روزی بود جناب آقای فروغی نخست‌وزیر و جناب آقای حكمت وزیر فرهنگ بودند و این دو وزیر هواداری بسیار از شعرای گذشته‌ی ایران مینمودند و در راه رواج آنها كوشش بی‌اندازه نشان میدادند. در همان روزها «كنگره‌ی فردوسی» تازه بپایان رسیده و در نتیجه‌ی آن جشن و تجلیل باشكوه ، در سرتاسر ایران هواداری از شعر و شاعران رواج بی‌اندازه یافته بود. در بیشتر شهرها انجمن ادبی كه خود انجمن شاعران بود برپا میكردند. روزنامه‌ها پیاپی شعر و غزل بچاپ میرسانیدند.

در همان هنگام ما در سال دوم پیمان بنوشتن گفتارهایی در نكوهش از بیهوده‌گویی شاعران آغاز كردیم و زیانهای كتابهای بازمانده از زمان مغول و قرنهای گذشته را یكایك شمردن گرفتیم.

ما با هر شعری مخالف نیستیم. من مقصود خود را درباره‌ی شعر بارها نوشته‌ام و در پرچم نیز خواهیم نوشت. ما از یكسو با بیهوده‌گویی شاعران دشمنی می‌نمودیم و از یكسو شعرها و كتابهای زمان مغول و قرنهای گذشته را (كه دوره‌ی زبونی ایران بوده) زیان‌آور میدانستیم. اینها را باید در جای خود شرح دهیم.

✴️نامه‌ی یکی از خوانندگان کانال :

🔶برافتادن رضاشاه
(بخش2 از 2)

برخی از رویدادهای روزهای اشغال ایران و پس از آن درخور اندیشه و درنگ فراوان هستند که نمی‌توان به سادگی از آنها گذشت. از جمله اینکه :

1ـ انگلیس و شوروی در حالی به ایران حمله کردند که برخلاف عرف دیپلماتیک ، اعلان جنگی نشده و سفرا و هیأتهای نمایندگی انگلیس و شوروی در ایران بودند.

2ـ در زمان حمله به ایران ، نخست‌وزیرِ انگلوفیلی مانند رجبعلی منصور بر سر کار بود که از آن جلوگیری ننمود. اگر خواست انگلیس و شوروی تنها اخراج آلمانها و دادن راه برای یاری رسانی به شوروی بوده ، یک دولت عادی باید آن را می‌پذیرفت تا از اشغال کشور جلوگیری نماید در حالی که چنین نشد.

3ـ ستاد ارتش ایران در همان حال که در ظاهر و با انتشار اعلان در روزنامه‌ها دم از دستور مقاومت میزد ، به پیامها و درخواستهای نیروهای مرزی ایران پاسخ بهنگام نمیداد. از این گذشته ، بیشتر فرماندهان ارتش در استانهای مرزی از همان آغاز حمله ، از محل خدمت خود گریخته و یگانهای خود را به دم چک ارتشهای بیگانه رها کرده بودند و وزارت جنگ هیچگاه چنین فرماندهانی را به کیفر درخور چنین خیانتی نرسانید.

4ـ در ششم شهریور پس از گسیخته شدن سامان ارتش ایران و ریختن آبروی آن دستور ترک مقاومت داده شد که این گمان را پدید می‌آورد که گویا خواست از آن دستورِ مقاومتِ پوچ و ظاهری جز فروپاشی یگانها و ریختن آبروی ارتش رضاشاهی نبوده .

5ـ در ستاد ارتش بی‌آگاهی رضاشاه در هشتم شهریورماه صورتجلسه‌ای به امضاء برخی امرای ارتش میرسد و طبق آن مقرر میگردد که سربازان وظیفه‌ی ارتش مرخص شده و کارکنان پیمانی بجای آنها استخدام گردند که بمعنی انحلال ارتش بوده و جز اجرای درخواست نیروهای اشغالگر برای انحلال ارتش ایران ، گمان دیگری در آن باره نمی توان برد. این تصمیم فوری در همان شب به اجرا گزارده شد که به بیرون کردن سربازان از پادگانها و آواره و سرگردان ساختن آنها در شهرها انجامید.

6ـ فردای آن روز رضاشاه پس از شنیدن داستان تصمیمِ ستاد ارتش و بیرون کردن سربازان از پادگانها ، بسیار خشمناک گردیده و امرای خائن ارتش ـ نخجوان (کفیل وزارت جنگ) و ضرغامی (رئیس ستاد) ـ را احضار کرده و پس از کتک زدن به آنها ، دستور بازداشت و محاکمه‌شان را میدهد. با انتشار این خبر ، انگلیسها تهدید میکنند که نیروهای خود و شوروی را از قزوین بسوی تهران حرکت خواهند داد و تهران اشغال خواهد شد .

7ـ نخست‌وزیر گردانیدن محمدعلی فروغی در هنگامه‌ی اشغال ایران که بعنوان انگلوفیل و استاد اعظم فراماسونری شناخته می‌شود ، نکته‌ی دیگری است که درخور اندیشه می‌باشد. هم او بود که نامه‌ی استعفاء رضاشاه را به خط خود نوشت و به امضاء وی رسانید.

8ـ سیاست فروغی و کابینه‌های پس از وی در پر وبال دادن به آخوندها و بیرون کشیدن ملایان از سوراخها و گوشه‌ها و انداختن آنها به جان مردم و کشور و روی هم رفته بهم زدن اصلاحات رضاشاه و تقویت ارتجاع در زمانی که نیروهای اشغالگر در ایران بودند ، نمی‌تواند موضوعی ساده باشد.

اندیشیدن درباره‌ی این رشته رویدادها و کنار هم نهادن این نشانه‌ها ما را به این نتیجه رهنمون می‌سازد که دسته‌ای از امرای ارتش و مردان سیاسی ایران در سازشی نهانی با انگلیسها زمینه‌ی حمله به ایران و براندازی رضاشاه را فراهم ساختند و پس از آن هم سیاستهای ارتجاعی انگلیس را به اجرا گزاردند.

در آن زمان ، احمد کسروی یگانه آزادمردی بود که این سیاست خائنانه را دریافته و در برابر آن بالا برافراشت. احمد کسروی از دیکتاتوری رضاشاه و پایمال گردانیدن مشروطه و به ریشخند گرفتن مجلس گله‌مند بود و آن را «خیانت به مشروطه» بازنمود :

«در اين خيانت بزرگ رضاشاه دست داشته و اين از بديهاي اوست. ما هر زمان كه نيكيهاي او را گفته‌ايم اين بديش را فراموش نگردانيده‌ايم. چيزي كه هست سرچشمه‌ي اين خيانت ، رضاشاه نبوده. اين خيانت نيز از وزيران سرزده و رضاشاه با آنان همدستي نموده. آنان نقشه را كشيده به رضاشاه نشان داده‌اند ، و او چون با سياست (يا بهتر گويم با سود) خود سازگار يافته آن را روان گردانيده».
(دفتر یکم دیماه 1323)

هنگامی که شیخ خزعل در خوزستان دستگیر شد و سخن از بشاهی رسیدن سردار سپه میرفت کسروی با نام مستعار گفتاری در حبل‌المتین به این مضمون نوشت :

«سردار سپه با رفتاری كه تاكنون كرده پیداست كه بمشروطه و مجلس ارجی نمی‌گزارد و پیداست كه اگر بشاهی رسد این ارج نگزاردن بیشتر خواهد بود. اینست باید اندیشه‌ی آینده را كرد».(ده سال در عدلیه بخش 31)

همچنین خود وی در دوره‌ی دیکتاتوری رضاشاه آزارها دیده سختیها کشیده بود تا جایی که یک بار وی را برای نُه روز بازداشت کرده و همه‌ی نوشته‌های وی را برای بازرسی برده بودند که در این میان بسیاری از یادداشتها و برخی کتابهای دست‌نویس وی از میان رفته بود. ولی کسروی پاکمردی بود که در جایی که استقلال و آزادی ایران درمیان بود ، پروای کینه‌ها و اغراض شخصی را نمی‌نمود. وی وزیران و نخست‌وزیران وابسته‌ای که سیاستهای ارتجاعی بیگانگان را دنبال می‌نمودند و آخوندهای تیره‌مغز را بجان کشور و توده انداخته بودند ، «کمپانی خیانت» نامیده و آنها را رسوا گردانید و سرانجام جان خود را هم در راه بیداری و آگاهی مردم و سرفرازی میهن و نبرد با بدآموزیها و گمراهیها فدا ساخت.

از آنجا که رویدادهای شهریورماه 1320 فصل نوینی در تاریخ ایران باز کرد و رویدادهای آن دوره اثر ژرفی بر سرنوشت ما ایرانیان نهاده ، به خوانندگان پیشنهاد میکنم که نوشته‌های کسروی را در این زمینه بخوانند. کسروی با ژرف‌بینی بی‌مانندی در کتابهای «افسران ما» ، «دادگاه» ، «دولت بما پاسخ دهد» و «سرنوشت ایران چه خواهد بود؟» برخی چیستانهای شهریورماه 1320 را گشوده و پرده‌ها را از روی برخی رازهای تاریخ ایران کنار زده که آگاهی از آنها بر هر ایرانی بایاست.

چون این زمینه دامنه‌دار و گفتارم کوتاه می‌باشد پیداست پرسشهایی در اندیشه‌ی خوانندگان پدید خواهد آمد. همچنین تواند بود که کسانی از رازهای آن رویدادها آگاهیهایی بدست آورده باشند. خشنود خواهم شد که این خوانندگان از درمیان گزاردن پرسشها و آگاهیهایی که به روشنتر شدن آن رویدادهای تاریخیِ شوم یاوری خواهد کرد خودداری نکنند.

✴️ درباره‌ی رضاشاه پهلوی

کانال : یکی از خوانندگان با خواندن گفتار دیروز درباره‌ی پیشامدهای افسوس‌آور شهریور 1320 و برافتادن رضاشاه یادآوری کرده اند که گذشته از برچیدن حرمسرا یکی دیگر از کارهای رضاشاه که دربار قاجار را بیکبار از دربار او جدا میگرداند برانداختن رسم دست بوسی بود.
از ایشان پرسیدیم چه سندی برای این سخنشان دارند و ایشان نیز بیدرنگ فیلم زیر را بعنوان سند و دلیل فرستادند. از ایشان سپاسمندیم و بجا دانستیم که همان را در زیر بعنوان سند راستی این سخن بیاوریم. فیلم را کمپانی دانمارکی که پیمانکار راه آهن بوده در سال 1317 گرفته.

بریده‌ای از روزنامه‌ی پرچم شماره‌ی 191 بتاریخ 24 شهریور 1321 که در آنجا از نیکیهای رضاشاه به ایران ارجشناسی شده.

کانال : ما هرچه خواستیم بگوییم ، داوری تاریخ سرانجام بر پایه‌ی راستیها خواهد بود.

🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 19ـ کیشهای امروزی سنگ راه زندگانیند (تکه‌ی 2 از 2)
من از شما می‌پرسم : آیا باین گرفتاریها چاره باید جست یا نه؟!.. اگر چاره باید جست بگویید كه باید جوید و از چه راه جوید؟. اگر می‌گویید باید علماء بچاره كوشند می‌گویم پس چرا نمی‌كوشند؟!.. چرا بكاری برنمی‌خیزند؟! اگر می‌گویید باید كسی از ناپیدا آید و باین گرفتاریها چاره كند می‌گویم كنون كه نمی‌آید چه چاره باید كرد؟!.. آیا می‌توان با این گرفتاریها ساخت و در اندیشه‌ی چاره نبود؟!.. آیا این بیدردی و پستنهادی شمرده نخواهد شد؟!..
می‌خواهم شما سخنانی را كه تاکنون من گفته‌ام و كارهایی را [كه] كرده‌ام كنار گزارید و بیكبار مرا فراموش سازید و چنین انگارید خودتان نشسته‌اید و این دردها را یاد می‌كنید و آنچه باندیشه‌تان می‌رسد پاكدلانه بگویید. ما می‌گوییم : خدا جهان را بخود نگزارد و چون این بر شما گران می‌افتد پس بگویید راه چیست و چه باید باشد؟!..
حقیقتگو و همراهان او آسودگی خود را در آن دیده‌اند كه بهیچ پرسشی پاسخ ندهند. ما می‌پرسیم : چنانكه شما بروی كیش خود پافشاری می‌نمایید دیگران نیز می‌نمایند پس چاره‌ی پراكندگی چیست؟.. پاسخی نمی‌شنویم. می‌پرسیم : این میدانی كه میان دین با دانشها باز شده و این دو را باهم هیچ سازشی نیست شما چه می‌اندیشید؟.. آیا باید دین را دور انداخت یا از دانشها چشم پوشید یا چه كار باید كرد؟!. پاسخی نمی‌شنویم. می‌پرسیم : شما اگر نگهبان دین می‌باشید پس چگونه در برابر فلسفه‌ی مادّی و خراباتیگری و دیگر بیدینیها خاموشی گزیدید و بچاره نكوشیدید؟!. پاسخی نمی‌شنویم. همچنین هرچه می‌پرسیم ناشنیده می‌گیرند و با این حال همیشه چشم براهند كه یك دستاویزی پیدا شود و میدان برای دشمنی با پیمان باز گردد.
بیدردی نگرید : ما اینهمه گرفتاریها را یاد‌آوری می‌نماییم و بدبختیها را می‌شماریم اینان آنها را بخود نگرفته و بما پاسخ می‌دهند : «پس شما دعوی راهنمایی می‌كنید؟!..» چندین سالست كه ما با گمراهیها و بیخردیها در نبردیم و یكایك را دور می‌رانیم و راه زندگانی را باز می‌نماییم اینان تازه می‌پرسند : «پس شما دعوی راهنمایی می‌كنید؟!..» می‌گویم : شما نخست از دردها و گرفتاریها سخن رانید و كنون كه برآنید كه نباید راهنمایی باشد بگویید پس با اینها چه باید كرد؟!.. در اینجاست كه باز خود را بخاموشی می‌زنند و پاسخی نمی‌گویند.
راستی اینست اینان جز درپی كار و زندگانی خود نیستند و چون از این راه نان می‌خورند كه اگر نباشد باید پی برزگری و سبزی‌فروشی و باربری روند اینست ناگزیرند بدینسان جز درپی كارشكنی نباشند. این دسته اگر ده تن باشند بیش از یكی پاكدل نیست و غم توده و رستگاری آن را نمی‌خورد و دیگران جز در اندیشه‌ی روزی و زندگانی خود نمی‌باشند [1] و باید ما نیز اینها را كنار گزاریم و راه خود را پیش گیریم.

[1] : در زمانی که همه از دین گریزان بوده و کار بجایی رسیده بود که ملایان و دیگر پیشوایان کیشها از خود بیدینی می‌نمودند ، پیمان یکه و تنها درفش دینداری برافراشت و نشان داد که تنها چاره‌ی آزمندی آدمیان و گمراهیهای کنونی او با دین است ـ دینی که با خرد و دانش سازگار باشد. از این هنگام پیشوایان کیشها یکایکِ شماره‌های پیمان را بدست آورده و بآرزوی آنکه پیمان کیش نارسا و بیهوده‌ی ایشان را گرفته رسا و در برابر فلسفه‌ی مادّی و دانشها توانا گرداند گفتارهایش را با دقت پی میگرفتند. با آنکه ایشان دعوی نگهبانی از دین داشتند و پیاپی مشتها بود که از دانشها و فلسفه‌ی مادّی می‌خوردند ولی در برابر کوششهای پیمان که به استواری بنیاد دین و بلندی نام خدا می‌کوشید ، کمترین تکانی بخود ندادند و دریغ از دستی از آنان که به یاری دراز و گامی که بهمراهی برداشته گردید! در حالی که یک دسته همچنان بیدردانه بخاموشی می‌گذرانیدند دسته‌ای دیگر همینکه پیمان با نوشتن گفتارهایی به نبرد با کیشها پرداخت ، این را با دلخواسته‌های خود ناسازگار یافته بکارشکنیها و آزارها پرداختند. (ریشه‌ی یک رشته از دشمنیهایی که در سالهای 21 تا 24 از ملایان دیده شد را باید از آن گفتارها دانست). آزار و کارشکنی بماند ، چنانکه در اینجا اشاره شده آن خاموشیها ساده نیست. زیرا از هر راهی که بنگریم پرسشهای یاد شده پیش آمده و کسان بنامی همچون شریعت سنگلجی ، ابوالحسن اصفهانی ، حسین قمی ، کاشانی و آیت‌الله ‌بروجردی پاسخی بآنها نداشته‌اند. ـ و

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
12) آنتونيوس‌ ـ تکه‌ی 4

🔸 و چون اين كارها را كرد كلئوپترا را به مصر فرستاده خويشتن با سپاه آهنگ عربستان و ارمنستان نمود و چون سپاهيان همه بهم پيوستند و نيز پادشاهان زيردست كه خود دسته‌اي بودند و بزرگترين ايشان آرتاوازد1 پادشاه ارمنستان ششهزار سوار و هفت‌هزار پياده همراه آورده بود همگي بآنجا رسيدند آنتونيوس شمارش و آزمايشي از همه‌ی سپاهيان خود كرد كه شصت‌هزار پياده و ده‌هزار سواره روميان بودند (سپاهيان اسپانيا و گااول نيز رومي شمرده شدند) و سي‌هزار پياده و سواره از ديگران بشمار آمد. ولي چنين ساز و برگ بي‌اندازه و سپاه انبوه كه هندويان را در آنسوي باختر2 نيز بترس و لرز انداخته بود همگي در راه عشق كلئوپاترا بيهوده و هدر گرديد. زيرا آنتونيوس براي آنكه زمستان را با آن زن بسر دهد در كار خود شتاب زده بود و از اين جهت جنگ را نابهنگام آغاز كرده و به هر كاري كه دست مي‌زد آن را درست انجام نمي‌داد و پايان آن را نمي‌سنجيد و چون مردي كه افسونش دميده يا درمانش خورانيده باشند هوش و دانش خود را از دست داده هميشه حيرت‌زده بود و تو گويي چشم بپشت سر داشته ببازگشتن بيشتر مي‌كوشيد تا بفيروزي و دست يافتن بدشمن.
نخستين خطاي او اين بود كه سپاهياني كه دست‌كم هزار ميل راه پيموده و سخت فرسوده شده بودند بجاي آنكه در ارمنستان كه رسيده بودند نگاهدارد تا زمستان را بآسايش پردازند و در بهار زود كه هنوز اشكانيان را از زمستانگاهها بيرون نيامده‌اند به ماد بشتابند از شتابي كه داشت ارمنستان را در دست چپ هشته و هيچگونه پاسباني در آنجا ننشانده يكسر روانه‌ی آتورپاتگان3 گرديد. دومين خطاي او اينكه از شتابزدگي ، منجنيق‌ها را كه براي محاصره‌ی شهرها دربايست‌ترين ابزار است و هميشه در سيصد گردونه (ارابه) در پشت‌ سر لشكر كشيده مي‌شد و از جمله‌ی آنها منجنيق4 بزرگي بود كه هشتاد پا بلندي آن بود همه‌ی آنها را در پشت سر هشته همراه نياورد. اينها ابزارهايي بودند كه اگر يكي گم مي‌شد يا شكست مي‌يافت درست كردن آنها يا ساختن يكي ديگر نشدني بود. زيرا آسياي بالا چوبهايي بآن بلندي يا استواري بار نمي‌دهد كه بتوان بمصرف كاري برد. با اين‌ حال از شتابزدگي آنها را همراه نياورد و استاتيانوس5 فرمانده گردونه‌ها را با دسته‌اي از سپاه بنگهداري آنها برگماشت و چون به آتورپاتگان رسيد ، فراهاتا6 را كه شهر بزرگي از آن سرزمين و زن و فرزندان پادشاه ماد7 در آنجا بودند گرد فرو گرفت و خود در اينجا بود كه بخطاي خود پي برده دانست كه از همراه نياوردن آن ابزارها با چه دشواري روبرو خواهد بود و تنها راهي كه براي جبران آن انديشيد اين بود كه دستور داد پشته‌اي را در برابر باروي شهر از خاك پديد آوردند و اين كار گذشته از آنكه رنج بسيار داشت باعث از دست رفتن فرصت بود. در اين ميان فراهات با لشكر انبوهي بآنجا رسيده چون دانست كه گردونه‌ها با منجنيق‌ها در پشت سر گزارده شده يك دسته از سوارگان چالاك را بر سر آنها فرستاد كه ناگهان بآنجا رسيدند و استاتيانوس را كه ايستادگي مي‌نمود با ده‌هزار تن از كسان او بكشتند و منجنيق‌ها را درهم شكستند. گروهي نيز دستگير افتاد كه يكي از آنان پادشاه پوليمون8 بود.


1ـ Artavasdes همان نام است كه در سرگذشت كراسوس ‌Artabazes نوشته و ما گفتيم درست نيست.
2ـ Bactria مقصود از باختر در اين نگارشهاي يونانيان و روميان بلخ و آن سامانهاست كه چون نزديك زمان اشكانيان پادشاهي جداگانه در آنجا برپا شده از اين جهت شهرت بسيار يافته است و خود كلمه‌ی «باختر» يا «باخثر» همان است كه اكنون «بلخ» گرديده.
3ـ Atropatene در زمان الكساندر مردي آتوپارت نام در آذربايجان برخاسته و آنجا را از افتادن بدست الكساندر نگهداشت و اينبود كه آن سرزمين را باو نسبت داده آتورپاتگان گفتند. «گان» بمعني نسبت است كه سپس اين كلمه آذربايگان گرديده. اينست كه در نگارشهاي روميان هم آن را بشكل نسبت نوشته ‌Atropatene مي‌آوردند.
4ـ كلمه‌اي كه در اصل انگليسي آورده ‌Ram است در كتاب لهجة‌المعاني كه لغت انگليسي و تركي است آن كلمه را با عبارت «شاهماران يا شاهمردان» معني مي‌كند و سپس مي‌نويسد كه مقصود منجنيق بزرگ است. از اينجا مي‌توان پنداشت كه نام اين ماشين نزد ايرانيان شاهماران و يا شاهمردان بوده و تركان از فارسي آن نامها را گرفته‌اند.
5ـ Statianus
6ـ Phraata مي‌توانستيم بگوييم شكل فارسي اين نام «فراهاتك» بوده كه شهر را بنام فراهات ناميده بودند. ولي در كتابهاي ارمني بجاي فراهاتا «فراسپ» مي‌نويسند.
7ـ مقصود از اين پادشاه ماد پادشاه اشكاني نيست بلكه چنانكه از نوشته‌هاي استرابون هم برمي‌آيد خاندان آتورپات تا اينزمان فرمانروايي داشته‌اند.
8ـ Polemon نام خود پادشاه است ولي نام كشور او برده نشده.