🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
12) آنتونيوس‌ ـ تکه‌ی 17

🔸 آنتونيوس اينزمان چندان خود را بي‌اختيار ساخته و رشته‌ی اختيار را بدست كلئوپترا سپرده بود كه با آنكه زور و سپاه او در خشكي همه‌گونه برتري بر زور و سپاه دشمن داشت بپاس دلخواه كلئوپترا جنگ در آب را برگزيد. با آنكه مي‌ديد كه سركردگان او در سراسر يونان مردم بدبخت1 را بفشار گزارده هر مسافر و هر چهارپادار و هر برزگر و هر پسربچه را در كشتيها بكار برمي‌گمارند كه با اينهمه بيشتر كشتيهاي او پاروزن نداشت و يا مرداني كه نيازمند آنها بود بسيار كمتر داشت. ولي از آنسوي كشتيهايي قيصر نه براي بزرگي حجم يا از بهر زيبايي بيرون بلكه براي انجام كار ساخته شده كه بسيار چابك و سبك بود و هر يكي هر اندازه مرد كه نيازمند بود درون خود فراهم داشت. قيصر از تارنتوم يا برندسيوم كه مركز زور و سپاه او بود به آنتونيوس چنين پيغام فرستاد : جنگ را بتأخير نيانداز و با كشتيها و سپاهيان خود جلو بيا. من براي كشتيهاي تو بندرهاي ايمن و آزاد داده نيز براي پياده شدن سپاهيان زمين واگزار مي‌كنم و از كنار آب تا يك ميدان اسب زمينها را براي تاخت‌و تاز سوارگان بتو وامي‌گزارم. آنتونيوس با لحن دليرانه كه شيوه‌ی او بود پاسخ داد و با آنكه پيرتر از قيصر بود او را بجنگ تن به تن بخواند و سپس گفت : اگر او اين دعوت مرا نپذيرفت خوبست كه در دشت فارساليان2 كه قيصر بزرگ و پومپيوس با هم كارزار نمودند ما نيز بهم برسيم. ولي بهنگامي كه آنتونيوس در آكتيوم3 در آنجا كه اكنون شهر نيكوپوليس4 مي‌ايستد نشيمن گرفت قيصر فرصت بدست آورده درياي يونان را درنورديده و لشكر خود را بجايي در اپروس5 كه «توروني»6 (چمچه) ناميده مي‌شود رسانيده استوار بنشست پيرامونيان آنتونيوس سخت سراسيمه گرديدند زيرا سپاهيان خشكي اينان هنوز بسيار دور بود. ولي كلئوپترا ريشخند كرده مي‌گفت : «ترس بيشتر ما زماني خواهد بود كه قيصر چمچه را بدست بگيرد!»
چون فردا شد آنتونيوس كشتيهاي دشمن را ديد كه بسوي اينان روانه مي‌باشند و چون ترسيد كه از نداشتن مردان جنگي در كشتيهاي خود دشمن بر آنها دست يابد اينبود كه به پاروزنان ابزار جنگ داده و آنان را بر صفه‌ی كشتي آورده چنين وانمود كه جنگجوياني مي‌باشند و نيز پاروها را دستور داد چنان بگزارند كه تو گويي كشتيها آماده‌ی راه ايستاده. نيز كشتيها را از دو سوي تنگه‌ی اكتيوم بصف نهاد و روي آنان را بدشمن برگردانيد كه تو گويي پر از جنگجويان و آماده‌ی جنگ و كارزار مي‌باشند. قيصر فريب اين ساخته‌كاريها را خورده و بيمناك بازگشت. نيز آنتونيوس اين زيركي را نشان داد كه بدستياري خندقها و بندها آب را از دشمن بريد. با آنكه آب در آن پيرامون كمياب بود و اگر يافت مي‌شد آب پاكيزه نبود. نيز او برخلاف دلخواه كلئوپترا رفتار مردانه و پاكدلانه با دميتيوس7 كرد. بدينسان كه ديميتيوس كه دچار اندك تبي بود ببهانه‌ی هواخوري بكشتي كوچكي نشسته بسوي قيصر گريخت. آنتونيوس با همه‌ی خشمي كه از اين كار او گرفت همه‌ی ابزار و كالاي او را با كسان و دوستانش نزد وي فرستاد. دميتيوس تو گويي گرفتاري خود را بسزاي آن خيانت آشكار مي‌ساخت كه چند روز پس از آن پيشامد افتاده بمرد. از پادشاهان زيردست نيز آمونتاس و ديوتاروس8 بسوي قيصر رفتند و چون از اين ساز و برگ دريايي پياپي نوميديها نمودار مي‌شد و هر زمان دليل ديگر بر نافيروزي انجام آن بدست مي‌آمد آنتونيوس بار ديگر اميد بلشكرهاي خشكي بست و كانيديوس كه فرمانده لگيونها بود و آن نااميديها را در كار سپاه دريايي مي‌ديد اينزمان انديشه خود را تغيير داده مي‌گفت : بايد كلئوپترا را به مصر بازفرستاد و لشكرها را در خشكي به ثراكيا9 يا ماكيدوني كشيد و در آنجا در خشكي كارزار نمود.


1ـ اصل : «بدبخت مردم» که غلط چاپیست.
2ـ Pharsalia جايي در يونانستان در تسالي.
3ـ Actium
4ـ Nicopolis
5ـ Eprius جايي در يونانستان در جنوب ماكيدوني.
6ـ Toryne اين كلمه در يوناني بمعني چمچه مي‌باشد و عنوان شوخي كلئوپترا هم اين معني است.
7ـ Domitius
8ـ Diotarus
9ـ Thracia ثراكيا آنجاست كه اكنون روميلي ناميده مي‌شود.

✴️ نامه‌ای از یکی از خوانندگان و پاسخ به آن

🔸کوشاد تلگرام : نزدیک به سه هفته پیش نوشتاری درباره‌ی گزارشی از یک «کارناوال» آورده و داوری خود را نوشتیم.
نشانی نوشتار ما و خودِ گزارش و داوریهای ما اینهاست :
https://t.me/pakdini/10049
https://t.me/pakdini/10050
https://t.me/pakdini/10051
https://t.me/pakdini/10052

یکی از خوانندگان در پیرامون نمایشهای محرم شیعیان در همراهی با ما سخنان گله‌آمیزی رانده ولی داوری ما را درباره‌ی آن گزارش از راستی دور دانسته و چنین نوشته :
«... گزارش بی بی سی نیز جز انعکاس وضعیت عزاداری در ایران نیست. حتا به دگرگونه بودن عزاداری حکومتی و رسمی با عزاداری مردمان مستقل از حکومت نیز پرداخته که ریالی به آنها پرداخته نمی‌شود زیرا به سود حکومت ظالم سخن و شعار نمی‌دهند و بسا گفته‌ها بر علیه آن بر زبان میرانند. این کلیپ نمونه‌ی آن جمع شیعیان است».

یکی از یارانمان با این خواننده گفتگو کرده و به داوری او ایراد گرفته. چون این خوش‌باوری به بی‌بی‌سی و مانندگان آن را در دیگرانی هم دیده‌ایم برآن شدیم که آن بخش از پاسخ را که به این جستار بستگی دارد با اندک دیگری در زیر بیاوریم :

«بر خطایی دوست دلبند من!
نه این گزارش و نه هیچ‌یک از گزارش‌های بی‌بی‌سی ، هیچیک صرفاً «انعکاس» نیست. تک‌تک گزارش‌های بی‌بی‌سی و حتا شیوه‌ی خبرپراکنی این بنگاه ، بویژه بهنگام پخش گزارش‌ها و اخبار به زبان ملل مشرق زمین دقیقاً از روی برنامه‌های معین و با اهداف کاملاً مشخص ساخته و پرداخته می‌شوند. در این آمیغ[=حقیقت] جای کوچکترین گمان نیست و من می‌توانم آن را با صد دلیل و شاهد استوار به تو نشان دهم. به همین جمله‌ی خودت بنگر:
«...حتا به دگرگونه بودن عزاداری حکومتی و رسمی با عزاداری مردمان مستقل از حکومت نیز پرداخته که ریالی به آنها پرداخته نمی‌شود ...»
هیچ از خودت پرسیده‌ای :
به دولت فخیمه‌ی انگلستان چه مربوط که به «عزاداران حسینی» ریالی پرداخت نمی‌شود؟!
هیچ از خودت پرسیده‌ای :
آیا دولت جبار کنونی ایران که بیشینه‌ی بودجه‌ی کشور ایران را در راه پیشبرد شیعیگری خرج می‌کند ، چه نیاز به سیخونک و هل دادن دارد که «به عزاداران حسینی بودجه بده!»؟
هیچ از خودت پرسیده‌ای :
«با اینهمه گرفتاری‌ها و بدبختی‌ها که در کشور هست ، از گرانی و تورم گرفته تا کشته شدن جوانان ما در سوریه و عراق ، تا بدنام شدن ورزش کشور ، تا پایمال شدن حقوق زنان ، تا زندانی شدن وکیلانی که تنها جرمشان پاسداری از قانون ـ همین قانون‌های جمهوری اسلامی ـ بوده ، تا .... صدها بدبختی دیگر ، چه شده که بنگاه سخن پراکنی انگلستان انگشت بر «ریال نداشتن عزاداران حسینی» نهاده و برای ایشان دل می‌سوزاند؟!
برادر من!
آیا براستی این اندازه ساده‌اندیش هستی که نمیتوانی یک چیزهای بدین روشنی و سادگی را پی برده ، فریب‌شان را نخوری؟
برای آگاهی‌ات :
این شیوه‌ی «دلسوزی برای عزاداران» و «ستایش آیین‌های عزاداری» و «ستایش عرفان و شعر و ادبیات» و فریبها و نیرنگ‌های دیگر از این دست را سرویس‌های جاسوسی بیگانگان دست کم یک قرن بیشتر است که در مشرق زمین ـ ایران به شمار ـ بکار گرفته و همچنان بکار می‌گیرند».

راست است یا از بی بی سی شنیده ای؟!

✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی بیست‌ودوم)

🔶شانزده خواست آزادگان
(بخش چهارم)

🔸بند دوم ـ نشر معنی مشروطه درمیان توده و آماده گردانیدن مردم برای آن

هنگامی كه در ایران جنبش مشروطه‌خواهی برخاست می‌بایست كسانی بمیان مردم افتند و معنی درست مشروطه را كه همان «سررشته‌داری توده» است بآنان بفهمانند. زیرا مشروطه نچیزی است كه مردمان بخودشان آن را بفهمند و از چگونگیش آگاه گردند. ولی این كار در ایران كرده نشد ، بلكه تنها ببردن نام مشروطه اكتفا رفت و اینست انبوه مردم معنی درست آن را ندانستند و از اندازه‌ی ستودگی آن آگاهی نیافتند. بلكه می‌توان گفت كه شادروانان طباطبایی و بهبهانی كه در این راه از پیشگامان بودند خود معنی درست مشروطه را نمیدانستند و تنها خواست آنان این بود كه پادشاه خودسر نباشد و كارهای كشور در یك مجلس بشور آید ، و آنگاه درمیان دربار و توده یك قانونی حكمروا باشد. آنان از مشروطه بیش از این نمی‌فهمیدند و نمی‌خواستند. دیگر پیشروان نیز چنین می‌بودند و اینست چون می‌خواستند مشروطه را به نیكی ستایند از سودهای «شور» سخن میراندند و آیه‌ی «و امرهم شوری بینهم» بدلیل یاد میكردند.[1] همچنان مجاهدان كه آنهمه جانبازی در راه مشروطه نمودند انبوه آنان از معنی درست آن ناآگاه می‌بودند و آن جانفشانی را در راه «دادگری» (عدالت) و بآرزوی سرفرازی كشور و توده می‌نمودند وگرنه مشروطه را بمعنی سررشته‌داری توده نمی‌شناختند.

این گناه ایشان نبوده. چنانكه گفتم كسانی می‌بایست معنی درست این را بفهمانند و چنین كسانی نبوده‌اند و اگر بوده‌اند سود خود را در چنین كوشش ندیده‌اند. اینست نام مشروطه یكی از كلمه‌هاییست كه جز یك معنای مبهمی از آن در دلهای ایرانیان نتوان یافت و خود در نتیجه‌ی همان است كه ارجشناسی از آن نمی‌نمایند. بلكه كسانی تا می‌توانند از ریشخند و زباندرازی بازنمی‌ایستند. هنوز بسیاری از ملایان و دیگران در دشمنی با مشروطه و زباندرازی بآن پافشاری می‌نمایند.

🔸این یكی از درماندگیهای ایرانیان شده كه هر چیزی را كه میدارند و یا از دیگران میگیرند بمعنی درست آن پی نمی‌برند و تنها بیك معنی تاریكی از آن بس میكنند.

برای مثل تربیت ، تمدن ، اخلاق ، ادبیات ، عقل [2] را یاد میكنم. شما هر یكی از اینها را بگیرید و از مردم درباره‌ی آن پرسشهایی كنید خواهید دید یك معنی روشنی از آن نمی‌فهمند. مثلاً اگر پرسید : تربیت چیست ، خواهید دید پاسخ میدهند : تربیت دیگر ، تربیت هم پرسیدن دارد؟!.

اگر نیك بسنجید خواهید دید هر كس دلخواه خود را تربیت می‌نامد ، مثلاً خواهر بزرگ بكوچكتر مشت میزند و میگوید : باید ترا تربیت كنم ، فلان نویسنده بمردم برتری می فروشد و میگوید باید این توده را تربیت كرد. فلان مرد در اتوبوس از دادن دهشاهی خودداری میكند و میگوید : مقصود پول نیست می‌خواهم شما را تربیت كنم.
(پرچم روزانه شماره‌ی 236)

[1] : این معنی كردن غلط مشروطه هنوز در «جمهوری اسلامی» به همان صورت دنبال می‌شود : دمكراسی یعنی شور ، یعنی با مشورت كار كردن ، یعنی مجلس داشتن ، یعنی انتخابات برگزار کردن. (صرف نظر از اینكه صلاحیت نامزدهای نمایندگیش را 12 تن بی‌صلاحیت تشخیص دهند و برخی از مهمترین جایگاهها را نیز یکی بنام ولی فقیه انتصاب کند.)
بیجهت نیست با بودن شورای نگهبان ، ولی فقیه ، نظارت استصوابی در انتخابات ، نبود حزبهای رسمی ، آزاد نبودن جمعیتها و كوششهای حزبی ، خفقان و سانسور ، زیر نظر مقام رهبری بودن رادیو و تلویزیون و چیزهایی از اینگونه ، همچنان پیاپی گفته می‌شود : ایران «بهترین دمكراسی جهان» را دارد ، و از «مظاهر» آن اینكه تاكنون بیش از بیست انتخابات برگزار كرده‌ایم!
ولی اعتراضهای چشمگیری هم به این لافهای بزرگ نمی‌شود.

[2] : امروز یکی از آنها «جامعه‌ی مدنی» است و واژه‌هایی از اینگونه فراوانند که همه از آن یک معنی نمی‌فهمند مانند خردورزی و سکولاریزم.

🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 26ـ شناختن نیك و بد را پایه‌هایی درباید
از چیزهایی كه میدان را به بدكاران فراخ گردانیده و زبانشان را باز ساخته جدا نبودن نیك از بد و شناخته نبودن آنهاست. زیرا اینان كه خود بگناهان زیان‌آور بزرگی برخاسته‌اند آنها را بد نمی‌شمارند و مردم نیز بدی آنها را درنمی‌یابند و اینست با همه‌ی گناهكاری خود را پاك می‌نمایند و بمردم از در پندآموزی و برتری‌فروشی درمی‌آیند و با پیشانی باز زبان گشاده بدیگران خُرده می‌گیرند. چه‌بسا رخ می‌دهد كه مردی كه گناه بس بزرگی را كرده آن را گناه نشمارده بدستاویز چیزهای خُردی زبان بنكوهش دیگران باز می‌دارد.
امروز شما چون نیك نگرید خواهید دید پایه‌ای برای نیك و بد میان مردم نمانده و هر گروهی چیزهایی را كه خود نمی‌پسندند یا می‌پسندند بد یا نیك می‌شمارند. روشنتر گویم جز از دیده‌ی سود و دلخواه خود داوری نمی‌نمایند. نیز خواهید دید هر زمان چیزهای دیگری بد یا نیك شمرده می‌شود و بهیاهو می‌افتد و سپس فراموش شده چیزهای دیگری بمیان می‌آید.
این خود گرفتاری بزرگیست كه نیك و بد بهم آمیخته و پایه‌ای برای شناختن آنها بازنمانده و با چنین حالی بسیار نابجاست كه ما از مردم چشم نیكی داریم. در جایی كه نیكیها شناخته نیست مردم چگونه توانند نیك باشند؟!
از روز نخست یكی از خواستهای ماست كه باین گرفتاری چاره نماییم و پایه‌ای برای نیك و بد گزاریم. این از كارهاییست كه باید دین انجام دهد. اینكه ما همیشه نام «آیین زندگانی» می‌بریم و آن را از دین می‌شماریم این بازنمودن نیك و بد بخشی از آن خواهد بود و ما باید جداگانه از آن گفتگو داریم لیكن در اینجا اندك سخنانی می‌آوریم تا بخواستی كه در این یک رشته گفتار دنبال می‌نماییم یاوری كند.

27ـ چهار سنجه [1] برای شناختن نیک و بد
باید دانست بنیك و بد از چند راه توان درآمد و از چند دیده در آن توان نگریست : یكی از دیده‌ی آزادگی و پاكی روان ، و دوم از دیده‌ی آرامش و سامان زندگانی ، و سوم از دیده‌ی پیشرفت كار جهان ، و چهارم از دیده‌ی پایداری كشور و سرفرازی توده. زیرا پاره‌ای بدیها آنست كه با پاكی روان نسازد و نشان پستی و آلودگی آن باشد و پاره‌ی دیگر سامان و آرامش زندگی را بهم زند و باز برخی كار جهان را از پیشرفت بازدارد و برخی مایه‌ی نابودی توده گردد. ما در گفتار خود همه‌ی اینها را روشن خواهیم گردانید. ولی ما در اینجا بیشتر از بدیها سخن خواهیم راند و بشمردن نیكیها نخواهیم پرداخت.

[1] : سنجه = معیار ـ و

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
12) آنتونيوس‌ ـ تکه‌ی 18

🔸 زيرا ديكوميس1 پادشاه گتاي2 نيز وعده داده بود كه با سپاهي انبوه بياري شتابد. در انديشه‌ی او هيچگونه عيب نداشت كه دريا به قيصر واگزارده شود. زيرا قيصر در جنگهاي خود بر سر جزيره‌ی سيليكيا كه زمان درازي برپا بود مهارت بسيار در جنگ بر روي آب بدست آورده بود و از آنسوي بسيار بيخردانه بود كه آنتونيوس كه در جنگ در خشكي يگانه سردار ماهر زمان بود و آنهمه لشكرهاي انبوه ورزيده در كار جنگ خشكي زير فرمان داشت از آن مهارت خود و سپاهيانش استفاده نكرده و لشكريان را از هم پراكنده و دسته‌دسته در كشتيها جاي دهد و آن را بيكاره و ناسودمند گرداند. با اينهمه دليلها كلئوپترا سخن خود را درباره‌ی جنگ دريايي پيش برد و مقصود او از نخست آن بود كه همينكه جنگ در دريا آغاز شد و اندك نشاني براي شكست نمودار گرديد او روي برتافته بگريزد و هرگز انديشه‌ی فيروزمندي را نداشت.
از آنجا كه لشكرگاه آنتونيوس بود تا ايستگاه كشتيها در دريا دو ديوار درازي كشيده بودند و اين براي آن بود كه آنتونيوس ايمن و آسوده از ميان آنها آمد و رفت نمايد. يكي از چاكران اين خبر را به قيصر داده چنين گفت كه بآساني مي‌توان آنتونيوس را از ميان آن دو ديوار بربود و قيصر كمين براي اين كار برگماشت ولي كمين اندكي زودتر برجسته و مردي را كه پيشاپيش مي‌آمد گرفتند. خود آنتونيوس بدست نيافتاد و به هر سختي بود گريخته جان بدر برد.
و چون عزم را بر جنگ در روي آب استوار گردانيدند بهمه‌ی كشتيهاي مصري آتش زده تنها شصت كشتي را نگاهداشتند و از اينها نيز آنچه كه بهتر و بزرگتر بود برگزيده بيست‌هزار تن از جنگجويان درست‌ابزار و دوهزار تن از تيراندازان را در آنها جاي دادند. گفته‌اند در اينجا يكي از سركردگان پياده كه بارها در پيش روي آنتونيوس جنگ كرده و سراسر تن او پر از جاي زخمها بود روي باو كرده چنين گفت : «اي سردار! آيا از اين شمشيرهاي ما و زخمهاي تن ما چه دل‌آزردگي داشتي كه اكنون اختيار خود را باين چوبهاي پوسيده مي‌سپاري؟! بگزار مصريان و فنيگيان در دريا بجنگند و خشكي را بما بسپار كه خوب مي‌دانيم در آنجا كه ايستاده‌ايم جان باخته و يا دشمن را از جلو برداريم.» آنتونيوس پاسخي باو نداده ولي با نگاه خود و اشاره‌ی دست فهمانيد كه بايد دلير بوده دل آرام داشت و از جلو او برفت. گويا اينزمان اميد بسيار بفيروزي خود داشت. زيرا ناخدايان از او دستور مي‌خواستند كه بادبانهاي كشتيها را باز كنند ولي او اجازه نداده گفت : «ما بايد نگزاريم يك تن از دشمن جان بدر ببرد.3»
آن روز و سه روز ديگر پس از آن چون دريا سخت بهم خورده بود جنگي در ميانه‌روي نداد ولي روز پنجم چون دريا آرام بود جنگ آغاز گرديد. خود آنتونيوس بهمراهي پوبليكولا4 فرماندهي دست راست و كوئيليوس5 فرماندهي دست چپ را عهده‌دار شده ماركوس اوكتاويوس6 و ماركوس انستيوس7 در دل ايستادند. اما قيصر دست راست را با كريپا سپرده خويشتن عهده‌دار فرماندهي دست چپ گرديد. در خشكي فرمانده آنتونيوس كانيديوس و فرمانده قيصر تااورس8 بود. آنتونيوس بر كشتي كوچكي نشسته از اينجا بآنجا مي‌شتافت و بسپاهيان دل مي‌داد كه بروي كشتيهاي بزرگ و استوار خود پافشاري نمايند بدانسان كه در خشكي پافشاري مي‌كنند. بكشتيرانان دستور مي‌داد كه در برابر دشمن آرام بايستند بدانسان كه گويي لنگر انداخته‌اند و دهانه‌ی بندر را كه جايگاه تنگ و دشواري است پاسباني كنند. درباره‌ی قيصر گفته‌اند كه بامدادان هنوز روشني برنتافته از چادر خود بيرون آمده روانه‌ی لنگرگاه كشتيها گرديد و در راه كه مي‌رفت مردي را با خري ديد كه راه مي‌پيمود. ازو نامش را پرسيد و آن مرد چنين گفت : «نام خودم ايوتوخوس9 و نام خرم نيكون10 است.» قيصر شادمان گرديده و پس از جنگ هنگامي كه مي‌خواست از نوكهاي كشتيها نشان در آن جايگاه بنام يادگار فيروزي خود پديد آورد دستور داد كه پيكره‌اي هم براي آن مرد و خر او از برنز ساختند و در آنجا برگماشت. باري قيصر نخست بكشتيهاي ديگر خود سر زده سپس روانه‌ی دست چپ گرديد و چون كشتيهاي دشمن را مي‌ديد كه در تنگه‌ها آرام ايستاده‌اند چنانكه تو گويي لنگر انداخته‌اند سخت در شگفت شده او نيز كشتيهاي خود را بدوري يك ميل از آنها نگهداشت.


1ـ Dicomes
2ـ Cetae دسته‌ای از مردم باستان كه در اروپا نشيمن داشته‌اند ولي آنان را از تيره‌ی «سك» بشمار آورده‌اند.
3ـ مقصودش اينست كه چون بيشك ما فيروزي يافته و دشمن را خواهيم شكست كشتيها براي آنزمان حاضر باشد كه دنبالشان كرده نگزاريم يك تن بيرون برود.
4ـ Publicola
5ـ Cuelius
6ـ Marcus Octavius
7ـ Marcus Insteius
8ـ Taurus
9ـ Eytuchus كلمه‌اي است لاتيني بمعني نيكبخت.
10ـ Nicon كلمه‌ايست لاتيني بمعني فيروزمند و از اين معنيهاست كه قيصر پاسخ آن مرد را بفال نيك گرفته.

✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی بیست‌وسوم)

🔶شانزده خواست آزادگان
(بخش پنجم)

🔸معنی درست مشروطه آنست كه مردم ، كشوری را كه در آن میزیند خانه‌ی خود شناخته این بدانند كه خوراك و نوشاك و پوشاك و دیگر دربایستهای زندگانیشان از آن بدست می‌آید ، و اینست ارج آن را بدانند و همگی دلبسته‌ی آن باشند و كوشش بآبادیش كنند و نگهداری آن را بایای[وظیفه] خود شناسند.

در كشور مشروطه هر كس باید بداند كه این بیست‌ملیون مردم یا بیشتر یا كمتر كه در آن سرزمینند با یكدیگر پیمان همدستی دارند و اینست
🔸هر یكی باید نه تنها دربند آسایش خود و خاندان خود ، بلكه دربند آسایش همه‌ی توده باشد.

یك مردمی هنگامی كه بپادشاه خودكامه‌ی خود می‌شورند و ازو مشروطه می‌خواهند معنای این جنبش و شورش آنست كه آن مردم بیدار شده‌اند و معنی درست سررشته‌داری (حكومت) را فهمیده‌اند و اینست از یكسو بآن پادشاه میگویند : «تو برو ما خودمان این كشور را راه خواهیم برد ، خودمان آن را نگاه خواهیم داشت» و از یكسو با یكدیگر پیمانی می‌بندند كه دست بهم دهند و بنگهداری كشور و بآبادی آن كوشند و

🔸گذشته از كوششی كه هر یكی در راه تهیه‌ی زندگانی برای خاندان خود میكند ، یك كوشش نیز در راه كشور بگردن گیرند و همه‌ی كارهای سررشته‌داری را از تهیه‌ی سپاه و برپا كردن ادارات و گزاردن قانون و مانند اینها ، خودشان انجام دهند.

راستی را بیست‌ملیون مردم پیمان همدستی می‌بندند كه در سود و زیان و سختی و آسودگی و جنگ و آرامش شریك باشند و مثلاً اگر روزی دشمنی از شمال هجوم آورد جنوبیان نگویند «بما چه» بلكه بیاری هم‌میهنان خود شتافته دشمن را پس زنند ، همچنین اگر دشمنی از جنوب رخ نمود شمالیان بیاری شتابند. اگر یك گوشه‌ی كشور گرفتار آسیبی ـ از زمین‌لرزه و خشكسالی و مانند آن ـ گردید از دیگر جاها همدردی كنند و دست یاری بسوی آنان یازند.

اینست معنی درست مشروطه و اساس آن دو چیز است : یكی آنكه مردم یك كشوری رشد پیدا كرده و معنی درست سررشته‌داری را دانسته و از خودكامگی كه در واقع بردگیست بیزار گردیده‌اند و اینست میخواهند با آزادی و سرفرازی زیند و خودشان كارهای كشور را راه برند. بدینسان كه نمایندگانی از میان خود برگزیده رشته‌ی قانونگزاری و دیگر چیزها را بدست آنان سپارند.
🔸دیگری آنكه همگی با یكدیگر یك پیمانی برای دست بهم دادن و بنگهداری و آبادی كشور كوشیدن می‌بندند و راستی را این «پیمانِ ورجاوند» است كه ما بنام «میهن‌پرستی» میخوانیم و آن را یك چیز گرانمایه‌ای می‌شماریم.

این است معنی درست مشروطه و سررشته‌داری توده و این معنی است كه میگوییم باید همگی بدانند و بفهمند و ارجش شناسند. این معنی است كه بایستی در دبیرستانها و دانشكده‌ها درس داده شود ولی افسوس كه در سراسر درسهای فرهنگ ایران كمترین پرداختی به این نشده است و همین نمونه‌ایست كه ارزش این فرهنگ چیست. [1]
(پرچم روزانه شماره‌ی 237)

[1] : آن روز حکومت هر عنوانی داشت در هر حال پادشاهی بود و دانستن چنین معنیهایی بسود کسانی نبود. ولی دانستنی است امروز که شاهی (در ظاهر) برافتاده و حکومت ملایان ژست دمکراسی میگیرد در کتابهای علوم‌ اجتماعی دبیرستان که به دمکراسی اشاره‌ای میرود شما جز مجلس نمایندگان داشتن و انتخاب کردن مردم ایشان و رئیس‌جمهور را ، نوشته‌ی دیگری که معنیهای ژرف و بنیادی یاد شده در این گفتار را بشاگردان یاد دهد نمی‌یابید.

✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی بیست‌وچهارم)

🔶شانزده خواست آزادگان
(بخش ششم)

اما شایسته و آماده گردانیدن مردم برای حكومت مشروطه ،
چنانكه گفتیم در حكومت مشروطه هر یكی از توده یك بایایی در برابر كشور دارد.

🔸هر كسی باید بآبادی و استقلال كشور دل بندد و برای هر گونه كوشش و جانفشانی آماده باشد.

امروز در ایران چنان آمادگی‌ای نیست. انبوهی از مردم این كشور ارزشی برای استقلال نمی‌گزارند و بایایی برای خود در برابر توده و كشور نمی‌شناسند. آنان چنان میدانند كه هر كسی تنها باید بكوشد و نان و دیگر دربایستهای زندگانی خود و خاندانش را بدست آورد و وظیفه‌ای جز این برای خود سراغ ندارد بلكه بسیاری از آنان «میهن‌پرستی» و مانند اینها را ریشخند میكنند. بلكه برخی از ایشان نادانی‌های بالاتر از آن نشان میدهند.

این یك نمونه‌ایست كه این توده هنوز برای زندگانی دمكراسی آماده نگردیده. چرا كه تاكنون كسانی در این راه نكوشیده‌اند.

🔸در جایی كه معنی درست مشروطه روشن نگردیده و انبوه مردم از آن ناآگاهند ناچاریست كه شایستگی و آمادگی نیز نباشد. شایستگی و آمادگی پس از دانستن و فهمیدن معنی مشروطه باید بود.

اینست میگوییم : باید كوشید و معنی درست مشروطه را بهمگی فهماند و تا می‌توان مردم را آماده‌ی آن گردانید. كسانی میگویند : ایرانیان از طبیعت خود شاینده‌ی زندگانی مشروطه نمی‌باشند. ولی این سخن بسیار بیجا است. مگر ایرانیان طبیعتی جز طبیعت مردمان دیگر دارند ، طبیعت در همه جا یكی است. آنچه یك توده را شایسته و ناشایسته میگرداند آن آموزاكهاست كه یاد میگیرند. اگر آنها نیك و راست بود توده را شایسته میگردانَد و اگر پوچ و فریب بود مایه‌ی ناشایستی می‌شود.

🔸اینكه در ایران كسانی تا باین اندازه پست گردیده‌اند كه به میهن‌پرستی ریشخند می‌كنند و یا باستقلال ارزش نمی‌نهند همین در سایه‌ی آن آموزاكهای غلط و پستیست كه از راه كیش و یا از راه شعرهای بیهوده‌ی شاعران و یا از گفتارهای روزنامه‌ها در مغز او جای گرفته است.

🔸اینست ما باید چنانكه از یكسو معنی درست مشروطه و ستودگیهای آن را روشن میگردانیم و سود استقلال و آزادی را بازمی‌نماییم ، از یكسو نیز با آن پندارهای پست و غلطی كه در مغزها جا داده شده نبرد كنیم و مغزها را از آنها تهی سازیم.
(پرچم روزانه شماره‌ی 238)

به نام یگانه‌ی هستی بخش

✴️ گواهی پاکدلانه ع.م.ت.ج

سلام میکنم به همه‌ی یاران گرانقدر راه پاکدینی. اینجانب در سال 1388 و از راه کتاب زیبای شیعیگری با راهنما آشنا گردیدم. از سال 1387 و با خواندن پاره‌ای از سوره‌های قرآن به کیش شیعه مشکوک بودم ولی خرد من توانایی رد کردن آن را نداشت. هنگام خواندن شیعیگری و دلایل بُرنده‌ی راهنما برای روان پاکش درود میفرستادم و تو گویی تشنه‌ای که به آبی زلال رسیده سطر به سطر کتاب را میخواندم. پس از این آشنایی زمینه را رها نکرده و با سختی کتابهای دیگر را نیز خواندم و همه‌ی اینها در حالی بود که آزمون کارشناسی ارشد را نیز در پیش روی میداشتم ولی دانستن آمیغها بسیار نزد من گرانمایه‌تر بود. پس از گذشت زمانی اندک با آقای فرهیخت و سایت وزین ایشان آشنا شدم و کتابهایی که در جاهای دیگر بدست نیاورده بودم یافته و با لذت خواندم. از سال 89 شروع به خواندن کتابهای دیگری به جز کتابهای پاکدینی کردم تا راهی بهتر از پاکدینی بیابم که میباید اعتراف کنم که چنین راهی نیافتم و اکنون یگانه راه نجات نوع بشر را در پیروی از تک تک دستورات پاکدینی می‌دانم. از آقای فرهیخت و سایر یاران که درفش پاکدینی را بالا نگاه داشته‌اند نهایت سپاسگزاری را دارم.
ع.م.ت.ج 1395/06/27 خورشیدی

🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 28ـ نیک و بد از دیده‌ی آزادگی و پاكروانی (تکه‌ی 1 از 2)
نخست از دیده‌ی آزادگی و پاكروانی سخن می‌رانیم. باید دانست چیزهایی هست كه شاید در بیرون زیانی از آنها برنخیزد. ولی ما نیك می‌دانیم كه با آزادگی مرد و با پاكی روان او نسازد و همیشه با پستی نهاد توأم باشد. مثلاً‏ًً گدایی كردن یا خود را بگردن دیگران انداختن و دلقكی را پیشه گرفتن و این گونه چیزها شاید در بیرون زیانی از آنها پدید نیاید ولی بیگمان با پستی روان پیوستگی دارد و كسانی كه باین گونه كارها برخیزند دعوی نیكی نتوانند كرد و هیچ كس نیكنهادی از ایشان چشم نتواند داشت. یك مرد نیكنهاد اگرهم از گرسنگی بی‌توان افتد دست بگدایی باز نكند و آبروی خود نریزد. یك مرد آزاده‌ی سرفراز هرگز خود را بگردن دیگران نیندازد و هرگز به پیشه‌های پستی برنخیزد. می‌خواهیم بگوییم : كسانی تا پست نباشند باین كارها برنخیزند و اگر كسی پست نبود و باینها برخاست بیگمان بپستی افتد و روانش آلوده گردد و دیگر هیچ چیزی چاره‌ی آن نتواند كرد.
اینست باید اینها را بد دانست. این شگفت كه در این باره سرشت ساده‌ی مردم بهترین داوری را دارد و این گونه بدیها را آنان نیك فهمند و كمتر خطا كنند. چنین انگارید مردی در دیهی بگدایی برخاسته و سپس آن را رها كرده و بشهر رفته و درس خوانده و دانشمند گردیده و برای ملایی به دیه بازگشته یا از شهر كدخدایی گرفته و بازآمده ، روستاییان پستی این كس را از یاد نبرند و همیشه او را بد شمرند و سر هر پیشامدی گدایی و پستیش را برخش كشند. ولی اگر كسی در پیشامدی به زد و خورد برخاسته و یكی در دست او كشته گردیده با آنكه این خود گناهست و قانون ازو چشم نخواهد پوشید اگر آن كس پشیمانی نماید و بازماندگان كشته‌شده را دل جوید و خشنود گرداند مردم ازو چشم پوشند و اگر آن كس مثلاً ملا گردد و یا كدخدا شود و به دیه بازگردد مردم باو گرایند و گوش به پندآموزی یا دستورهایش دارند و دیگر آن گناه را برخ او نكشند. با دریافت خدادادی باین آشكاری جدایی میانه‌ی آن گناه و این گناه گزارند.
دروغگویی و دغلكاری و دورویی و سخن‌چینی و چاپلوسی و «هوسهای نامردانه» از این رشته گناهانست. زیرا اینها گذشته از زیانهای دیگری كه دارند دلیل پستی روان نیز هستند. ما در اینجا نیازی بگفتگو از آنها نمی‌بینیم و اینست گزارده می‌گذریم. ولی برای داوری توده‌ی ساده درباره‌ی‌ این گونه بدیها مثل دیگری یاد می‌كنیم :
راهزنی و دزدی هر دو گناهست و اگر از دیده‌ی آرامش و ایمنی نگاه كنیم راهزنی زیان‌آورتر است و چه‌بسا در قانونها كیفر سختتری در برابر آن گزارند. لیكن از دیده‌ی پاكی روان و آلودگی آن بیگمان دزدی بدتر است زیرا این با دروغ و نیرنگ توأم باشد وآنگاه در نهان و با ترس و لرز انجام گیرد و كاریست كه جز كسان بسیار پستی بآن برنخیزند. اگر مثلی خواهیم باید گفت دزدی كار روباه و راهزنی كار پلنگ است و پیداست كه پلنگ بهتر از روباه می‌باشد.
این گوهر آن دو گناه است و شما چون بداوری توده‌ی ساده نگرید خواهید دید آنان نیز جدایی بسیار میان این دو گناه می‌گزارند. اینست كسی كه بدزدی برخاسته اگرهم پشیمان شود و بازگردد و سالها از روی آن گذرد مردم چشم از آن نپوشند و پرده‌ی آزرم آن كس را دریده دانسته دیگر درو با دیده‌ی پاسداری ننگرند و هرگز او را به بزرگی یا پیشوایی نپذیرند. ولی با راهزن این سختی را ننمایند و اگر او را بدكردار شمارند بدنهاد نشمارند و هرگاه راهزنی بازگردید و بنیكی گرایید چشم از گناه او پوشند و گذشته را بَرو نگیرند.

نسرین ستوده برنده جایزه "یادبود برای صلح ۲۰۱۹"

نسرین ستوده، وکیل دادگستری و مدافع حقوق بشر، برنده جایزه "یادبود برای صلح ۲۰۱۹"، از سوی انجمن جوزف ویدال و کمیته یادبود صلح اسپانیا شد. این خبر را عفو بین‌الملل درصفحات خود در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرده است.

خانم ستوده در دو پرونده جداگانه مجموعا به ۳۸ سال و ۶ ماه زندان محکوم شده است. بر اساس قوانین او باید ۱۷ سال از این حکم را در زندان سپری کند.

در طی ماه‌های گذشته بیش از یک میلیون نفر از فعالان عفو بین‌الملل در سراسر جهان با امضای دادخواست‌های این سازمان خواستار آزادی فوری و بی‌قید و شرط نسرین ستوده شده‌اند.
(دویچه وله)

✴️ شیرزنی گرفتار بیداد ملایان ✴️

آنچه در زیر می‌آید کوتاهشده و نتیجه‌ی گفتگوی یاران ما درباره‌ی محکومیت بانو نسرین ستوده بوده. چون ما در کانال (کوشاد تلگرام) از بیدادی که قوه‌ی قضاییه در حق او و بسیار کسان دیگر روا میدارد یاد کرده بودیم ، میان ایشان پیشتر گفتگویی بدینسان رفته بود :

درود بر شرف و غیرت زنان و مردان پاکدلی که در این آشفته‌روزگارِ سیاهکاری‌های ملایان ، مفهوم والای "انسانیت" را به دیده گرفته ، بدور از هایهوی‌های روشنفکرنمایانه و فلسفه‌سرایی‌های بیهوده ، بدنبال راه‌چاره‌ی بدبختی‌های میهن‌مان هستند.

نباید دست از فریاد دادخواهی و آگاهی‌رسانی برداشت ، تا هنگامی که ، بیاری آفرنده‌ی یکتا ، کوششها به انجام رسد :
هراس ملایان از سازمان‌ها و انجمن‌های بین‌المللی ـ بویژه آن سازمان‌ها که پرآوازه‌اند و مورد پذیرش جهانیان هستند ـ بسیار بیشتر است تا از مردم خودمان (راستش ، مردم خودمان را هیچگاه به "هیچ" نگرفته‌اند).
بیایید ، به آن سازمان‌ها ـ بویژه به عفو‌بین‌الملل ـ پی‌در‌پی نامه (یا ایمیل) بفرستیم.
چنین بیندیشید که یک توماری با فرضاً ۱۰۰‌هزار امضا فراهم شده و به دست عفو‌ بین‌الملل رسیده. در هر‌حال ، آن یک تومار است و بس.
اکنون ، به آن بیندیشید که روزی ۱۰۰ ایمیل (نه حتی بیشتر) ، حتی از خودِ همان فرستندگانِ همیشگی ، اما روزانه و مسلسل‌وار ، به عفو‌ بین‌الملل برسد و در این ایمیل‌ها بر بیگناهی نسرین ستوده و دربایست بودن آزادی هرچه‌زودتر او پافشاری شود. پایانی هم در کار نباشد ... تا آزاد شدنِ خانم ستوده ، به امید خدا. ایمیل پشتِ ایمیل. پیام پشت پیام. اعتراض پشت اعتراض.
بیگمانست که این راه دوم کارآتر ، بُرّنده‌تر و هنایا‌تر خواهد بود.
هر کس از خانه‌ی خود بیآغازد. من به همسر و به فرزندانم خواهم سپرد.

متن ایمیل چندان ارجدار نیست تا خود ایمیل. و اتفاقاً ، اگر متن ، یکسان نباشد بهتر است زیرا بدگمانی به ربات نویسنده را نیز نخواهد داشت.
تنها ، نام "خانم ستوده" ، نام "ایران" ، و واژه‌ی "آزادی" (freedom) یا "آزاد‌کنید" (Free با اف بزرگ) حتماً در متن باشد. مانند :

Free Nasrin Sotoudeh in Iran!
She is innocent!
اگر یک دو جمله نیز از سوی خود بیفزایید که بهتر.
نسرین ستوده را هرگز تنها نخواهیم گزاشت.

همچون نسرین ستوده دهها آزادیخواه و زندانیان هستند که باید به آنها نیز دل سوزانید. ولی مورد نسرین ستوده نباید عقب بیفتد. باید به این موضوع اولویت داد. به چند دلیل زیر که بکوتاهی خواهیم آورد :

1ـ ستم به زنان در جهان پادکار (عکس‌العمل) مؤثرتری دارد : دلها را بیشتر می‌سوزاند و مردم را بیشتر می‌شوراند.
2ـ او وکیل است و وکلای جهان همبستگیها دارند و کوششها رفته که آزادی او را پیش و بیش از دیگران بخواهند. گرچه این اندازه درخواست برای آزادی او کم است (نزدیک به یک‌میلیون درخواست در توماری که برای آزادی او آماده کرده‌اند) ولی هیچ نیست.
3ـ انجمنهای جهانی از وکیلان و آزادیخواهان جایزه‌هایی برای دفاع از آزادی به او داده‌اند که شاینده‌اش می‌باشد و برای آزادی او کوشیده‌اند و اگر ما نیز نکوشیم آنها دلسرد شده از کرده‌ی خود پشیمان خواهند گردید.
آیا درباره‌ی ما چه خواهند اندیشید؟! اگر ما نکوشیم و او را از یاد ببریم ، سرافکنده خواهیم بود.
4ـ یک مردمی که برای خواستهای کوچکی چنین بی‌پروا باشند ، باید بدانند که خود را آماده‌ی پذیرش هر گونه پیشامد بدتر و هر گونه ستم جانسوزتری کرده‌اند.
5ـ مورد نسرین ستوده باید با جدیت بیشتری پی گرفته شود. زیرا او خود کاری نکرده که «امنیت» کشور به بیم افتاده باشد. او از حق دفاع کرده. اگر در کشوری که از مشروطه گرفتن و دادگستری (عدالتخانه) خواستنش بیش از 110 سال میگذرد ، وکیل ستمدیدگان شدن جرم است ، دیگر به کجا و چه سازمانی میتوان تظلم کرد و پناه برد؟ بدینسان باید چشم براه هر ستم جانسوزتری ماند.
6ـ ما از همان روز نخستِ دستگیری او خواستیم که اگرهم جرمی مرتکب شده که مردم نمیدانند ، محاکمه‌ی او باید با قواعد و مقررات حقوقی سازگار باشد. که یکی از آنها آشکار بودن دادگاهش می‌باشد که مردم هم بدانند با او دادگرانه رفتار شده. لیکن همه میدانند که نشده.
7ـ اگر کوشندگان سیاسی بجای کوشش به برگزاری رفراندوم و یا اعلامیه‌پراکنیها همین یک مورد را پی بگیرند نتیجه‌ی بهتری میگیرند. زیرا همین کار که خُرد می‌نماید نتیجه‌های بزرگی درپی تواند داشت. همین پوزه‌ی ستمگران را بخاک مالیدن است. همین نشان خواهد بود که این مردم اگر همدست گردند و همه یک چیز را بخواهند (هرچند آن خُرد نماید) یا به سخنی دیگر اندیشه یکی گردانند ، میتوانند آن را بدست آورند و چون بدست آوردند میتوانند حقهای بزرگتر و ارجدارتری را نیز بخواهند. و وارونه‌ی این هم آنست که اگر این کارِ بظاهر خُرد را نتوانستند به نتیجه برسانند و بجای آن از مردم کارهای دشوارتری خواستند ، باید بدانند که سخنانشان از روی اندیشه و خردمندی نیست و نیروی مردم را به بیراهه می‌کشند.
(بیاد بیاوریم مردم پیش از آنکه مشروطه بخواهند ، از دربار قاجار خواستند تا علاءالدوله که بازرگانان خوشنام و آبرومند بازار را فلک کرده بود از کار برکنار کند. سپس داستان زمین گورستان را که به بانک روس داده بودند را پیش کشیدند و شوری بپا کردند و بدنبال آن کناره‌گیری عین‌الدوله و مسیو نوز را خواستند. پس از آنها بود که «عدالتخانه» خواستند و تا برای اینها همداستانی دربار را نگرفتند و از پشتیبانی مردم اطمینان نیافتند به کار مشروطه نیاغازیدند.)

نسرین ستوده دیگر یک نفر نیست . نمادی از زندانیان حق‌جو و عدالت‌طلب است.

کوشش برای آزادی او در حال آنکه غیرتمندی مردم را نشان میدهد ، معنی دیگرش آنست که هرچه ستم در این چهل سال بر آزادیخواهان این کشور رفته (کشته‌شدگان ، زندان‌کشیدگان و دیگران) و نتوانسته‌ایم نیروهامان را روی هم گزاریم و جلو ستمگری را بگیریم ، ولی امروز دیگر میخواهیم جبران گذشته‌ها را کنیم. میخواهیم براستی جلو ستمگران بایستیم و دست از کوشش نکشیم.

🔸کانال : از هر راهی به آزادی این بانو که جز دفاع از حق و ایستادگی در برابر ستم گناهی نداشته میکوشیم. امیدمندیم خوانندگان کانال گذشته از ای‌میلی که خود نویسند ، آشنایانشان را نیز به نوشتن وادارند تا هرچه پرشمارتر و شورانگیزتر این کار را پیش بریم.

تا آزادی بانو نسرین ستوده دست از کوشش نخواهیم برداشت.

نشانی عفو بین‌الملل :
Amnesty.org
London office
Telephone: +44 20 74135500
Address: 1 Easton Street, London, WC1X 0DW, UK
نشانی ای‌میل عفو بین‌الملل :
Email: contactus@amnesty.org

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
12) آنتونيوس‌ ـ تکه‌ی 19

🔸 اين هنگام بادي از سوي دريا ورزيدن گرفت. سپاهيان آنتونيوس از ايستادن فرسوده شده و از آنسوي چون بكشتيهاي دراز و بلند خود مغرور بودند و آنها را شكست‌ناپذير مي‌انگاشتند كشتيها دست چپ ايشان بجنبش درآمدند. قيصر اين را ديده سخت شادمان گرديد و بكشتيهاي خود دستور داد كه بازپس نشسته و آن كشتيها را تا بتوانند بسوي دريا بكشند. زيرا مقصود وي آن بود كه در دريا جاي پهناوري بدست آورد تا كشتيهاي چابك ورزيده‌ی او بآساني بتواند چرخ زده و از هر سوي حمله بكشتيهاي سنگين و كندكار دشمن كند.
و چون نبرد آغاز شد كشتيها نتوانستند با يكديگر زدوخورد نمايند و كله به كله‌ی يكديگر بزنند. زيرا كشتيهاي آنتونيوس از سنگيني و كندي چنين كاري نمي‌توانست و كشتيهاي قيصر هم بچنين كاري دليري نمي‌نمود. از اين جهت كه كشتيهاي دشمن با آهنها استوار گرديده و با برنز پاره‌ها پوشيده شده و درخور زدن و شكستن نبود. همچنين نمي‌توانستند از پهلوي آن كشتيها حمله بياورند زيرا آنها را از تخته‌هاي كلفت ساخته و با تيرهاي آهني با هم استوار گردانيده بودند. چندانكه هر كشتي كه كله بآنها مي‌زد خود آن درهم مي‌شكست. مي‌توان گفت اين جنگ در دريا تفاوتي از جنگ در خشكي نداشت و مي‌توان گفت به زدوخورد در پيرامون يك دز استوار ماننده‌تر بود تا بجنگ دريايي. زيرا هميشه سه يا چهار كشتي ازآن قيصر ، يك كشتي را ازآن آنتونيوس در ميان گرفته با نيزه و زوبين و چنگال و پاره‌آتشهايي كه اختراع كرده و بدرون آن مي‌انداختند درهمش مي‌شكستند. از آنسوي كسان آنتونيوس از درون بنگهداري كشتي كوشيده از بالاي برجهاي چوبي بدستياري منجنيق و ماشين سنگ و ديگر چيزها پرتاب مي‌نمودند. آگريپا1 دسته‌ كشتيهايي را كه زير فرمان داشت تكان داده از پهلوي دشمن رد شد. از اين جهت پبليكولا با كشتيهاي خود از جا جنبيد تا نگران كشتيهاي اگريپا باشد و اينبود از دل سپاه دور افتاد و بدينسان نابساماني در لشكر ايشان پديد آمد با آنكه در اين هنگام آدونتيوس2 جنگ را پيشرفت مي‌داد. با اينهمه هنوز پايان جنگ ناپيدا بود و از ديده‌ی بيم و اميد هر دو سوي يكسان مي‌نمودند. در اين حال ناگهان سپاهيان كشتيهاي شصت‌گانه‌ی كلئوپترا را ديدند كه با شتاب دريا را مي‌شكافد و روي بگريز دارد و راست بسوي آن كشتيهايي كه سرگرم جنگ بودند مي‌آيد تا از ميان آنان بگذرد. اين كشتيهاي كلئوپترا را در پشت سر كشتيهاي بزرگ هشته بودند و در اين هنگام كه از ميان آن كشتيها مي‌گذشت ناگزير بود كه سامان آنها را بهم بزند. دشمنان سخت در شگفت شدند زيرا ديدند آن كشتيها بدستياري باد موافق دريا را بسوي پلوپونيسوس3 مي‌شكافد. در اينجا بود كه آنتونيوس براي جهانيان نشانداد ديگر هوش و جربزه بلكه شايستگي يك مرد را نيز ندارد. آنكه زماني بشوخي گفته شده بود كه دل عاشق در كالبد كس ديگر است اينزمان هويدا شد كه جز سخن راستي نمي‌باشد. تو گويي پارچه‌ی تن كلئوپترا است و خود ناچار است از کجا که او رفت این هم از دنبال برود و اينست كه همينكه چشمش بآن كشتيها افتاد كه دريا را مي‌شكافند آنهمه سپاهياني را كه در راه او با جان و دل مي‌كوشيدند بحال خود رها كرده و بر كشتي برنشسته و تنها الكساندر سوريايي و اسكيلياس4 را همراه برداشته از دنبال آن زن شتاب گرفت ـ زني كه بدينسان تيشه بر هستي او فرود آورده بود و سپس خواهيم ديد كه چگونه او را از پا انداخت و بيكبار نابودش گردانيد.


1ـ Agrippa
2ـ Arruntius
3ـ Peloponnesus جنوب يونانستان كه اسپارت شهر آن مي‌باشد.
4ـ Scellias