🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 30ـ نیک و بد از دیده‌ی پیشرفت كار جهان (تکه‌ی 2 از 3)
این یك نمونه‌ایست كه چگونه نیك و بد بهم آمیخته و رنگ وارونه بخود گرفته است. در اینجا داستانی هست كه می‌باید یاد كنیم. نیك می‌دانیم كه تا بیست و سی سال پیش در ایران ریش تراشیدن رواج نداشت و كسانی كه رو تراشیده بودند تردامنشان (فاسق) می‌شماردند و اگر مرد ریش‌تراشیده‌ای پیش ملایی رفته می‌خواستی گواهی درباره‌ی یك گفتگویی دهد بیگمان او را نپذیرفتندی ولی اگر مرد بیكاری رفتی بَرو ایراد نگرفتندی و گواهیش را پذیرفتندی. بلكه بیكاری او را دلیل پارساییش گرفته ارج بیشتر بگواهی او گزاردندی. این چیزیست كه بارها رخ دادی و همگی آن را می‌دانیم.
كنون شما داوری كنید كه ریش تراشیدن چرا گناه بوده و آیا چه زیان ازو تواند برخاست؟! وانگاه آیا چه پیوستگی میانه‌ی ریش تراشیدن و دروغ گفتن توان پنداشت كه گواهی او را نپذیرند؟! از آنسوی این را بیندیشید كه بیكاری نزدیكترین پیوستگی را با دروغگویی دارد. زیرا دروغ بیش از همه میوه‌ی نیاز است و مرد بیكار چون تهیدست است همیشه نیازمند باشد و بآسانی توان او را به هر دروغی واداشت. اگر كارها از راهش بودی بایستی گواهی او را نپذیرفتندی. این نمونه‌ی دیگری از بهم آمیختن نیك و بد و برافتادن پایه‌ی آنهاست.
آن كسانی كه بیكاری را نیك شمارده‌اند ما اگر زیان آن را درباره‌ی خود ایشان بسنجیم اندازه‌ی بدیش را خواهیم دریافت. زیرا اینان كه بنام پارسایی از كار كناره جسته‌اند نتیجه آن شده كه برای زیست خود بكارهای بسیار ناروایی برخیزند. ما اگر از آنان و كارهای آنان سخن رانیم به هر گروهی كه پردازیم باید ده یا بیست صفحه را سیاه سازیم. در اینجا تنها صوفیان را یاد كرده و بخوانندگان راه می‌نماییم كه كتاب اسرارالتوحید را كه چند سال پیش چاپ یافته بخوانند. زیرا آن كتاب بیاد گرفتن فارسی كمك می‌كند و از آنسوی خواننده داستانهای شگفتی را از صوفیان آموخته و براه و شیوه‌ی زیست ایشان آشنا گردد.
گروه دیگری آنانند كه پندآموزی و راهنمایی را راه روزی گرفته‌اند و بهتر است ما حال ایشان را بسنجیم. همه می‌دانیم كه اینان با دعوی پندآموزی و راهنمایی چون در كردار و گفتار آزاد نبوده‌اند ناگزیر بوده‌اند كه دربند خشنودی مردم باشند و كسی را از خود نرنجانند تا بتوانند بهره از دهش ایشان جویند از اینرو همیشه راستی را فدای سود خود كرده‌اند. خدا می‌داند كه از همین راه چه گزندی بتوده‌ها رسانیده‌اند.
گذشته‌ها گذشته ـ شما همین سی و اند سال دوره‌ی مشروطه را بگیرید و رفتار این گروه را بیاد آورید. در این دوره كه صدها چیزهای كهن برافتاده و صدها چیزهای نو پدید آمده همیشه اینان پیرو مردم بوده‌اند. بدینسان كه یك چیزی تا تازه بوده و بیشتر مردم از آن می‌رمیده‌اند اینان از در ایستادگی درآمده‌اند. ولی همانكه اندك پیشرفتی رو داده و بیشتر مردم آن را پذیرفته‌اند اینان نیز پذیرفته و آن را سرمایه‌ی دیگری برای خود ساخته‌اند. هنوز فراموش نكرده‌ایم كه در سی و اند سال پیش كه گفتگوی كره بودن زمین و گردیدن آن بگرد آفتاب و پدید آمدن باران از بخار و این گونه سخنان تازه رواج می‌یافت و انبوه مردم از آنها می‌رمیدند اینان ـ این پیشوایان ـ بجای آنكه مردم را بجای خود نشانند باد بآتش نادانی ایشان می‌زدند و خود به پیروی از آنان هیاهو برمی‌انگیختند و آشكاره شاگردان دبستانها را بیدین خوانده مردم عامی را بآزار و گزند آنان وامی‌داشتند. لیكن چون كم‌كم دانشها رواج بیشتر یافت و هر كسی آشنا بآنها گردید و این زمان بیشتر مردم خواهان و خریدار گفتگو از آنها شدند اینان نیز رنگ سخن را دیگر كرده و گفتگو از آنها بمیان آوردند و بلكه چنین گفتند كه امامانشان از این دانشها آگاهی داده بوده‌اند.

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
12) آنتونيوس‌ ـ تکه‌ی 22

🔸 پس از ديري سركرده‌اي كه آنتونيوس در آفريكا داشت و اين هنگام اختيار همه‌ی نيرو و سپاهش بدست وي بود او نيز از آنتونيوس برگشته با همه‌ی سپاهيان نزد قيصر شتافت. آنتونيوس چندان متأثر گرديد كه مي‌خواست خود را بكشد ولي دوستانش جلوگيري كردند. و چون از آنجا به الكساندريا بازگشت كلئوپترا را ديد كه بيك كار بزرگ و شگفتي دست زده : بدينسان كه فاصله‌اي از خاك كه در ميان درياي سرخ (قلزم) و درياي بزرگ كنار مصر است1 و آن را مي‌توان سرحد آسيا و افريقا شمرد و پهناي آن در باريكترين جاي خود بيش از چهل ميل نمي‌باشد بر روي اين تنگه‌ی خاكي كلئوپترا اين نقشه را داشت كه كشتيهاي خود را از آنسوي از درياي بزرگ به اينسوي بخليج عرب2 بياورد تا بدستاري آنها بتواند با سپاهيان و گنجينه‌هاي خود از مصر بجاي دوري رفته و از جنگ و بندگي آسوده گردد3 ولي چون نخستين دسته از كشتيها را كه بدانسوي برده بودند عرب پترا آتش زدند و آنتونيوس هنوز مي‌پنداشت لشكر او در اكتيوم پافشاري دارند از اين جهت كلئوپترا از آن قصد خود بازگشت و چنين فرمان داد كه راههايي را كه به مصر مي‌آمد استوار گردانند. اما آنتونيوس چشم از زيستن در شهر و درآويختن با دوستان پوشيده و در ميان دريا بنزديكي فاروس تپه‌ی ‌كوچكي پديد آورده نشيمن بر روي آن ساخته خود را بآنجا كشيد و از آميزش با هر كسي پرهيز جسته مي‌گفت : آرزويي جز از آن ندارم كه همچون تيمون4 زندگاني كنم. چه حال او اينزمان حال تيمون بود و در نتيجه‌ی بي‌وفاييها كه از دوستان خود مي‌ديد از سراسر جنس آدمي مي‌رميد و همگي را دشمن مي‌داشت.
اين تيمون مردي بود آتني كه نزديك بزمان جنگهاي پلوونيسوس5 مي‌زيست و نام او در بازيهاي خنده‌آور (كوميدي) آريستوفانيس6 و افلاطون آمده كه در آنجا او را دشمن جنس آدمي نشان داده و بر او ريشخندهايي كرده‌اند. چه از همه كس دوري مي‌گزيد و كسي را بنزد خود راه نمي‌داد. با اين‌ حال آلكبياديس را كه در آنزمان جوان بود ديده دست بگردن او انداخت و او را بوسيده نوازش بسيار كرد. و چون آپيمانتوس7 علت آن كار را پرسيد پاسخ داد : مي‌دانم روزي اين جوان گزندهاي بسياري بمردم آتن خواهد رسانيد.8
تيمون كسي را بهمراهي خود نمي‌پذيرفت. مگر اندك زماني همين آپيمانتوس را همراه خود داشت و این برای آن بود که آپيمانتوس نيز خوي او را داشت و در طرز زندگاني پيروي از شيوه‌ی او مي‌نمود. در يك روز جشني كه اين دو تن با هم جشن داشتند آپيمانتوس باو گفت : «چه شام گوارايي داريم تيمون!» تيمون پاسخ داد : «زماني گواراست كه تو در اينجا نباشي.» روزي تيمون در انجمني بپشت تريبون رفته و چون مردم از آن كار او در شگفت شده همگي خاموش گرديدند لب بسخن باز كرده چنين گفت : «اي مردم آتن ، من در زمين خود درخت انجيري دارم كه بسيار كسان از آتنيان خود را از آن آويخته و كشته‌اند و چون مي‌خواهم خانه‌اي بر روي آن سرزمين بسازم و بايد درخت را براندازم اينست خبر مي‌دهم كه اگر كسي بخودكشي مايل است تا فرصت از دست نرفته مبادرت نمايد.» ـ تيمون چون بمرد در هالاي9 در كنار دريا بخاك رفت و چون پس از ديري شكافتگي در زمين پديد آمد آب گور او را فراگرفت كه اكنون دسترسي بآن نيست. بر آن گور شعري نوشته بود كه مضمونش اينست :
«من روزهاي تيره‌ی زندگي را بسر برده در اينجا بخاك رفتم.
نپرس من كيستم. چه من بر همه‌ي شما نفرين مي‌فرستم.»


1ـ مقصودش همانجاست كه اكنون كنده و كانال سويس را پديد آورده‌اند.
2ـ همان درياي سرخ يا قلزم.
3ـ چون از قيصر بيم داشت كه لشكر به مصر آورده و او را دستگير نمايد آهنگ گريز داشت. مقصودش از بندگي همان دستگيري بدست قيصر مي‌باشد.
4ـ Timon
5ـ مقصود آن جنگهايي است كه ميانه‌ی اسپارت و آتن رويداده كه در سرگذشت اردشير دوم بآنها اشاره كرديم.
6ـ Aristophahnes
7ـ Apemantus
8ـ داستان الكبياديس را در بخش يكم آورده‌ايم. مقصود اشاره بشكست آتنيان در جنگ سوراكوس مي‌باشد كه يكي از بدبختيهاي تاريخي آتنيان بشمار مي‌رود و باعث آن كناره‌جويي الكبياديس و رفتن او بنزد اسپارتيان بوده.
9ـ Halae

✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی دوم )

🔸 باید از بدان چشم نپوشید

دیروز از نیكیهای شادروان سرلشگر امین سخن راندیم. همان داستان كشته شدنش دلیل دیگری بنیكی اوست. زیرا چنانكه نوشته شده برای آنكه یك عده سواران در دست اشرار نمانند خود را بكشتن داده. اینست نمونه‌ی جوانمردی او.

دیروز یكی از افسران آذربایجانی داستانی گفت كه باید در اینجا بیاورم. گفت : چند سال پیش كه سرلشگر محتشمی در تبریز بود روزی دیدم از سرلشگر امین كه آن زمان رتبه‌ی سرتیپی داشت گله آغاز كرد و چنین گفت : این سرتیپ شما راضی نیست یك نفر افسر فارسی در آذربایجان باشد. گفتم : جای افسوس است كه عبارت ترك و فارس را از زبان تیمسار می‌شنوم. دیگر سخنی نگفت. ولی دانستم كه باحترام و جایگاه سرتیپ امین رشك میبرد و همین بود كه بتهران گزارشهای شكایت‌آمیزی داد و چندی نگذشت كه سرتیپ امین را به تهران خواسته و به مکران فرستادند.

این داستان را نوشتم تا دانسته شود كه در این كشور با یك افسر پاكدامن و غیرتمند چه رفتاری می‌شده. آقای محتشمی چشم دیدن یك چنان سركرده‌ی درستكار و غیرتمند را نمیداشته ، و چون او را مانع آرزوها و امیدهای خود می‌شمارده بهانه‌ی ترك و فارس را پیش میكشیده ، و خدا میداند كه در شكایت خود بتهران چه سخنانی نوشته و چه تهمتهایی زده.

كنون شما ببینید همان سرلشگر محتشمی در پیشامد شهریورماه در خراسان بود ، و چنانكه میگویند همینكه جنگ آغاز گردید بی‌آنكه اندك تقیدی بوظیفه‌ی خود داشته باشد همه را گزارده بگریخت و تنها اموال و اثاث خود را همراه آورد.

ما از دارایی آقای محتشمی آگاهی نداریم و بگفته‌های مردم نیز اعتماد نمیكنیم. اما شادروان سرلشگر امین دارایی او را دانستیم. پس از سالها كه همیشه در مأموریتهای مهم بوده ، داراییش یك خانه‌ایست كه در تهران بنا میگزارده و در برابر آن 220000 ریال یا بیشتر قرض دارد. در حالی كه خود از یك خاندان توانگری بوده و خانه و ملك در تبریز داشته كه آنها را نیز فروخته است.

اینهاست چیزهایی كه باید نوشته شود. اینهاست دردهایی كه باید گفته شود.

چند روز پیش یك نوشته‌ای بدفتر پرچم رسیده كه نویسنده‌ی آن رفتار افسران را در پیشامد شهریورماه گذشته شرح میدهد. خلاصه‌ی آن نوشته اینست كه یك دسته از افسران بهنگام شروع جنگ فرار و استفاده هر دو را در نظر گرفتند باین معنی كه خواستند هم بگریزند و جان بدر برند و هم فرصت را از دست نداده استفاده‌هایی كنند. اینست برخلاف دستور تهران به محض بیرون آمدن از سربازخانه ، با گرفتن پولهایی ، سربازان را آزاد گردانیدند ، و از اسلحه مقداری را فروخته و مقداری را در كوه و بیابان ریخته برای دزدان و راهزنان بازگزاردند و خود با رخت ناشناس و از راه قاچاق بتهران آمدند و با آن خطاهای آشكار بیم از مسئولیت نداشته خود را بمركز معرفی كردند. مینویسد برخی از اینها در آنجاها كه بودند دیه‌ها را تاراج كردند و از ستمگری بازنایستادند.

ولی از آنسوی یك دسته دیگری وظیفه‌ی خود را بكار بسته هر یكی در مركز خود ایستادگی نموده و گزندها و آسیبها دیدند و سرانجام اسیر افتادند كه مدتها در اسارت بودند و زنان و فرزندانشان بی‌سرپرست در تهران و دیگر جاها روز میگزاردند.

كنون هر دو دسته در تهرانند و خود را بمركز معرفی كرده‌اند و نویسنده‌ی این شرح گله میكند كه جدایی درمیانه گزارده نمی‌شود و بازپرس از بدان بعمل نمی‌آید.

ما دوست میداریم این نوشته دستینه میداشت و نویسنده‌اش را می‌شناختیم و آن را در پرچم بچاپ میرسانیدیم. این داستانها در پرده نباید مانَد. ما نمیدانیم این داستانها چه صورتی در وزارت جنگ پیدا كرده و چه رسیدگیهایی در این زمینه بجا آورده شده.

آن كاریست درجای خود. ما دوست میداریم نیكان و بدان درمیان توده شناخته گردند و باری یك جدایی درمیان آنان گزارده شود. باری زمینه برای داوری تاریخ آماده گردد.

تنها افسران و سپاهیان نیستند. همه‌ی كاركنان دولت در آن پیشامد ، نیكان از بدان شناخته گردند. این بسیار بد است كه كسانی دیروز وظیفه‌ی خود را فراموش كرده و مردم را در آن گرفتاری بگزارند و بگریزند و امروز دوباره بازگشته به همان مردم چیرگی نمایند.

🔸این قضایا اگر بخاموشی گذرد برای آینده تأثیر بسیار شومی را دربر خواهد داشت و بیكبار مایه‌ی نومیدی مردم خواهد بود و بیكبار رشته‌ی ارتباط میان كاركنان دولت و دلهای مردم بریده خواهد گردید.

چنانكه شنیده می‌شود چون در برخی جاها پس از گریختن فرماندار یا مأمورین دیگری ، كسانی از خود مردم ، در آن روزهای سخت بنگهداری بازارها و دكانها پرداخته و چندگاهی رشته‌ی فرمانروایی را در دست گرفته‌اند ، مأمورین دولت پس از بازگشتن ، بكینه‌جویی از آنان میكوشند و با یك زبان تلخی بنكوهش می‌پردازند.
👇

از جمله از مراغه آقای ضیاء مقدم نامه‌ای فرستاده كه در آن ، پیشامدهای شهریور ماه مراغه را مینویسد و گرفتاریهایی كه رخ داده[را] شرح میدهد. در مراغه روز پنجم یا ششم شهریور چون نظامیان شوروی بآنجا درآمده‌اند فرماندار كه بایستی در اندیشه‌ی نگهداری شهر و مردم باشد بیش از همه اندیشه‌ی جان خود را كرده و گریخته ، و این پیشامدها باعث شده كه دزدان و تاراجگران از بیرون شهر و از درون آن بقصد تاراج بازار گرد آمده‌اند در چنان هنگامی آقای ضیاء و دیگران خود را بخطر انداخته و برای جلوگیری از تاراج بكوششهایی برخاسته‌اند و برای بازار نگهبانانی گمارده‌اند و بدینسان سرمایه و دارایی مردم را نگه داشته‌اند و چون چند روز گذشته و ایمنی رخ داده در این هنگام بوده كه آقای فرماندار بشهر بازگشته و باز آغاز بچیرگی و فرمانروایی كرده.

آقای ضیاء مینویسد : در یك مجلسی كه من ناچار شدم و بآقای فرماندار ایرادی گرفتم دیدم ناخشنود گردیده و با یك لحن طعن‌آمیز غریبی چنین گفت : «می‌فرمایید من از جای فرمانداری برخیزم و شما بنشینید».

ما باین موضوعها اهمیت میدهیم و برآنیم كه در پرچم آنها را دنبال كنیم. این خیانتها كوچك نیست و نباید باین سادگی و آسانی در زیر پرده بماند و از میان برود.

كسانی كه آن پستیها را كرده‌اند چنین می‌پندارند كه كاریست گذشته و رفته. ولی چنین نیست زیرا گذشته از آنكه هیچ خیانتی را در‌باره‌ی كشور و توده فراموش نباید كرد اساساً هنوز زیانهای آن پستیها از میان نرفته و نتیجه‌های شوم آنها هنوز در جریانست.

آیا همین داستان دلسوز كشته شدن سرلشگر امین ، نتیجه چیست؟.. آیا نه آنست كه برخی افسران بیغیرت بدنهاد اسلحه‌ی دولتی را باشرار فروخته و یا داده‌اند و بدینسان در كردستان و دیگر جاها آتش افروخته‌اند؟.. آیا رواست كه پست‌نهادانی چنان آتش افزوزند و مردان دلیر و گرانمایه‌ای در آن سوزند و در این میان هیچ بازپرسی درمیان نباشد؟!..
(پرچم روزانه شماره‌ی 18)

شادروان سرلشکر محمود امین که گفتار امروز به ستودگیها و سرگذشت او پرداخته است.
در پرچم روزانه شماره‌ی 18 جدا از گفتار «باید از بدان چشم نپوشید» به سرگذشت او نیز پرداخته. امیدمندیم در هنگامی دیگر آن را نیز در کانال بیاوریم.

🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 33ـ ایستادگی بر سر نادانیها از بزرگترین گناهانست (تکه‌ی 3 از 3)
شما كه روا می‌شمارید از اندك ناسازگاری‌ای‌ كه میانه‌ی آن سخن و این سخن ما پنداشته‌اید (آری پنداشته‌اید!) چشم نپوشید و آن را داستانی ساخته برخ ما كشید چرا بخود نمی‌گویید : «آخر من دانش اندوخته‌ام و خود مردی پنجاه و اند ساله‌ام چگونه با راستیهایی باین روشنی نبرد می‌نمایم؟!.» نمی‌گویید : «من كه روزانه ده بار زبان گشاده از خدا درخواست «راه راست» می‌نمایم چگونه از راهی باین راستی می‌گریزم؟!.» نمی‌گویید : «پس پاسخ خدا را چه خواهم داد؟!.» ، نمی‌گویید : «من كه آنهمه پندارهای بیهوده و بیپا را بی‌هیچ دلیلی پذیرفته و در دل جا داده بودم كنون چگونه با سخنانی كه سراپا راستی و سراپا رستگاریست از در نبرد می‌آیم ، و چون در این زمینه درماندم بزمینه‌ی دیگری می‌شتابم؟!.» ، نمی‌گویید : «این كار با مردمی و آدمیگری من چه سازش دارد؟!.»
نمی‌گویید : «آخر من درپی چه هستم و چه می‌خواهم؟!. آیا می‌خواهم براستیها پی برم ، می‌خواهم معنی جهان و زندگی را شناسم ، می‌خواهم بآفرینش و آفریدگار راه یابم ـ آیا اینها را می‌خواهم یا یك رشته سخنان پست بیهوده‌ای را ـ سخنانی كه خرد و دانش از آنها بیزار است ـ فراگرفته‌ام و می‌خواهم بر سر آنها ایستادگی كنم؟!.»
آقای خرده‌گیر : تو عبدالوهاب حقیقتگو یا محمدعلی شاهین یا هر كس دیگری می‌خواهی باش و دادگر و راستی‌پژوه باش. اگر فراموش نكرده‌اید كار شما در دین بجایی رسیده بود كه بگویید : «خردهای ما نارساست» شما همین جمله را در گفتار خود نوشته‌اید. راهی را در دین پیش گرفته بودید كه سراپا بیخردانه است و ناگزیر شده بودید خردهای خود را نارسا شمارید. من از شما می‌پرسم : كسی كه خردش نارساست او چه تواند راست از دروغ و نیك از بد بازشناسد؟!. من اگر بشما پاسخی نمی‌دادم و می‌گفتم : «كسی كه خردش نارساست او را چه كار كه بگفتگوهای خردمندانه درآید و به چون و چرا پردازد؟!.» شما چه گله از من توانستید داشت؟!. آیا كسی كه از یكسو بنارسایی خرد خَستُوانست و از یكسو نیز گفتگو از راست و دروغ میراند داستانش داستان ملانصرالدین نیست كه می‌گفته من با آنكه پیرم زور جوانیم بجاست. زیرا سنگ بزرگی را در خانه‌مان كه در جوانی نمی‌توانستم از زمین برداشت كنون هم نمی‌توانم؟!.
آیا این درماندگی یك دسته نیست كه یك رشته پندارهای بیهوده را از افسانه‌های جهود و دروغبافیهای سیاستگران عرب و مانند این بگیرند و آنها را دین شمارند و چون ببینند با خرد نمی‌سازد بجای دست كشیدن از آنها بگویند خردهای ما نارساست؟!. وآنگاه كنون كه كسی برخاسته و دین را بروی خرد و دانش استوار گردانیده و آنهمه پندارهای بیهوده را دور رانده آیا ناسپاسی نیست كه همه با او از در خرده‌گیری و كارشكنی درآیند؟!.

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
12) آنتونيوس‌ ـ تکه‌ی 23

🔸 داستانهاي تيمون بسيار است باين اندازه بسنده مي‌كنيم. كانيديوس اينزمان نزد آنتونيوس رسيده نابودي سپاه را در آكتيوم خبر آورد. در همان زمان خبرهايي نيز رسيد كه هيرود پادشاه یوديا با چند لگيون بسوي قيصر رفته و همچنين ديگر پادشاهان و شاهزادگان همگي ازو برگشته‌اند كه جز از مصر جاي ديگر براي او بازنمانده. ليكن اين خبرها بجاي آنكه مايه‌ی اندوه آنتونيوس باشد باعث دل‌آسودگيش مي‌گرديد و تو گويي از اين پيشامدها سبكبارتر مي‌شد. بهرحال از آن گوشه‌گيري در دريا كه خود او «تيمونگري» مي‌ناميد دست كشيده بشهر درآمد و كلئوپترا او را در كوشك خود پذيرفته بار ديگر باده‌خواريها و شادكاميها از سر گرفتند و بدستاويزهاي گوناگوني پياپي جشن برپا ساخته سراسر شهر را بجوش و جنبش درآوردند1 ، از آنسوي كلئوپترا بكار شگفتي دست زده درمانهاي زهرناك را از هرگونه گرد آورده و هر يكي را مي‌آزمود تا بداند كدام يكي كم‌آزارتر است و براي آزمايش زندانيان كشتني را برمي‌گزيد. از آن كار اين نتيجه را برداشت كه هر زهر كه زودكش است آزار آن تندتر و بيشتر مي‌باشد و زهرهايي كه آزار كم كردن دارد كار آن هم كند مي‌باشد. سپس بآزمايش جانوران گزنده پرداخت كه آنها را بجان جانوران ديگر انداخته و با چشم خود گزيدن آنها را تماشا مي‌نمود. اين كار همه روزه‌ی او بود تا بدين نتيجه رسيد كه هيچ جانور زهرداري بپاي افعي مصري نمي‌رسد. چه او چون كسي را مي‌زند نه پيچ و تابي پيداست و نه ناله‌اي از او شنيده مي‌شود بلكه بخواب سنگيني رفته و عرق خوشايندي بر رخساره‌ی او مي‌نشيند و حواس او كم‌كم از كار مي‌افتد بي‌آنكه هرگز دردي بفهمد و رنجي ببرد بلكه همچون آدم خواب‌رفته از بيدار كردن رنجيده مي‌شود.
در اين ميان هر دوي آنها آنتونيوس و كلئوپترا فرستادگان به آسيا نزد قيصر فرستادند. كلئوپترا خواهش مي‌كرد كه پادشاهي مصر بنام فرزندان او شناخته شود. آنتونيوس هم خواستار بود كه قيصر باو اجازه دهد در مصر همچون يك مرد زندگي بسر دهد و اگر آن را روا نشمرد اجازه‌ی رفتن به آتن بدهد و چون بيشتري از دوستان او كنار گرفته و چند تني كه مانده بود درخور اعتماد نبودند از ناچاري ايوفرنيوس2 آموزگار فرزندان خود را روانه‌ی اين سفر گردانيد. آلكساس3 از مردم لائوديكيا كه بسفارش تيماگنيس4 در روم با آنتونيوس آشنايي يافت و نزد او چندان احترام داشت كه هيچ يوناني ديگر نداشت و از اين جهت هميشه ابزار كار كلئوپترا بود كه هر هنگام كه انديشه‌ی پاكدلانه‌اي در دل آنتونيوس پيدا شده و بياد اوكتاويا مي‌افتاد و كلئوپترا آن حال را درمي‌يافت بدستياري آلكساس بچاره مي‌كوشيد. اين مرد را آنتونيوس نزد هيرود فرستاده بود كه نگزارد او هم روگردان شود. ولي آلكساس خيانت كرده نزد هيرود بماند و باعتماد هواداري او بي‌باكانه بجلو قيصر درآمد. ليكن هيرود هواداري ازو نتوانست و قيصر همينكه او را ديد فرمان داد بندش نموده بكشور خود فرستادند و در آنجا بدستور قيصر نابودش گردانيد. آلكساس اين كيفر خيانت خود را زماني يافت كه آنتونيوس هنوز زنده بود.
باري قيصر هيچگونه اعتنايي بپيام آنتونيوس و درخواست او نكرده تنها به كلئوپترا پاسخ داده چنين پيام فرستاد كه اگر شما آنتونيوس را كشته يا از مصر بيرون برانيد اميدوار همه‌گونه مهر از جانب من ‌توانيد بود. نيز همراه اين فرستادگان يكي را از آزادكردگان خود بنام ثورسوس5 به مصر فرستاد و اين مرد هوشياري بود و نيك مي‌دانست كه از جانب سردار جوان نزد زني فرستاده شده كه همه‌گونه غرور از جواني و زيبايي خود دارد و مي‌دانست بايد چگونه رفتار نمايد. با اينهمه پذيرايي باشكوهي كه كلئوپترا ازو كرد و اين نوازشهايي كه نمود باعث رشك و خشم آنتونيوس گرديد و اينبود كه او را گرفته و چوب زد و با آن حال نزد قيصر بازفرستاده باين مضمون ‌نامه باو نوشت : «رفتار پست و ناشايسته‌ی اين مردم مرا بخشم آورد. من در چنين هنگامي شكيبا نمي‌توانم بود. با اينهمه اگر اين كار شما را خشمناك گرداند چون آزاد كرده‌ی من هيپارخوس6 در دست شماست مي‌توانيد باو تازيانه زده خود را با من يكسان گردانيد.» ولي كلئوپترا از آن تهمت بيزاري جسته هميشه مي‌كوشيد رشك و خشم آنتونيوس را فرونشاند و همواره پاس او را داشت. در روز زاييده شدن خود جشني كه گرفت درخور حال بخت‌برگشتگي خودشان بود. ولي چون روز زاييده شدن آنتونيوس رسيد جشن بسيار پرشكوهي گرفت كه بيشتر ميهمانان چون فرونشستند بيچيز بودند و چون پس از جشن از آنجا برخاستند توانگر بودند.


1ـ پلوتارخ در اينجا داستانهايي آورده كه ما از ياد آنها چشم پوشيديم.
2ـ Euphronius
3ـ Alexas از مردم ‌Laodiea كه جايي در يونان بوده.
4ـ Timagenes
5ـ Thyrsus
6ـ Hipparchus

✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی سوم)

🔸چشم‌پوشی از بدان تلخترین میوه‌ها را خواهد داد

در شماره‌ی پریروز نوشتیم : «از بدان چشم نباید پوشید». این زمینه بسیار مهم است و اینك دنباله‌ی آن را مینویسیم :

🔸اگر از بدان چشم پوشیده شود چند نتیجه‌ی زشتی را درپی خواهد داشت ، زیرا از یكسو همان بدان جری گردیده ترك آن بدیها نخواهند گفت ، و از این گذشته صدها كسان دیگری پیروی از آنان خواهند نمود. از یكسو هم نیكان نومید گردیده بنیكی كمتر خواهند گرایید.

مثلاً در همان داستان شهریور ماه چنانكه نوشتیم یك دسته از افسران نه تنها وظیفه‌ی خود را فراموش كرده و از گام نخست جز در اندیشه‌ی گریز نبوده‌اند ، بیباكانه در چنان هنگام گرفتاری بسودجویی پرداخته بنادرستیهایی دست زده‌اند.

چنانكه میگویند : آقای سرلشگرمطبوعی فرستاده در همان هنگام از بانك 180 هزار ریال [كمابیش بهای یك خانه در تهران بوده] پول گرفته و با خود آورده و در چنان هنگامی او و چند تن دیگر از سركردگان جز در اندیشه‌ی حمل اثاثیه‌ی خود نبوده و كامیونهای سپاه را باین كار خود تخصیص داده‌اند.

ولی چند تنی از سركردگان از سرهنگ‌هاشمی و سرهنگ‌جان‌پولاد و دیگران غیرتمندانه بوظیفه‌ی خود پرداخته و در نتیجه‌ی آن گزندها دیده و زیانها كشیده‌اند. یك دسته از افراد نظامی غیرتمندانه ایستادگی نشان داده و كشته شده‌اند.

از مأمورین دیگر آقای استاندار و فرماندار و رئیس شهربانی كه وظیفه‌شان نگهداری شهر[تبریز] بود همان روز نخست گریخته جان بدر برده‌اند. پیداست وقتی كه آنان نبودند كلانتریها و پاسبانان نیز نبوده‌اند و در چنان هنگامی شهر بیكبار بی‌نگهدار مانده ، و چون بیم تاراج و آشوبهای دیگری میرفته دو سه تنی از آقایان محمدعلی آذر و محمدعلی اخباری ، جوانمردی نموده و بیرون آمده و برای ایمنی و آسایش بگفتگوهایی پرداخته‌اند. آقای بلوری ناگزیر شده رئیس شهربانی گردیده. آقای صلحی بجای بازرگانی باداره كردن شهر پرداخته همچنین دیگران كه هر كسی باندازه‌ی خود جوانمردی كرده و كارهایی را كه بگردن استاندار و فرماندار و سرشهربانیِ گریخته بوده بعهده گرفته‌اند.

آیا باید از اینها چشم پوشید و آن بدان و این نیكان را بیك دیده دید؟!.. داستان گریز سرلشگرمحتشمی را از خراسان بشكلی میگویند كه آدم از شنیدن آن سرافكنده میگردد. مسئولیت لشگریِ یك استان بزرگی را در عهده داشته و همینكه خطر رو نمود جز در اندیشه‌ی جان و دارایی خود نبوده و باری در آن باره هم متانتی از خود نشان نداده.

در مراغه چنانكه نوشتیم یك یا دو روز پیش از درآمدن سپاه مهاجم ، فرماندارْ شهر را گزارده و گریخته. رئیس شهربانی بازمانده و بروی وظیفه‌ی خود پافشاری نموده. ولی كلانتر گریخته و از میان رفته و پاسبانان پراكنده شده‌اند.

این كار رئیس شهربانی ، سیداسدالله فقری ، دلیل غیرت و مردانگی اوست. باآنكه در مراغه خانه یا زن و فرزند نداشته كه پا بسته‌ی آنها باشد محض بنام وظیفه‌شناسی ایستاده و به نگهداری شهر كوشیده. ولی جای افسوس و دریغ است كه پس از رسیدن سپاه مهاجم كشته شده.

در چنان هنگامی كه در شهر بیم تاراج میرفته ، آقایان ضیاء و وثوق و دیگران پیش افتاده‌اند و كمیسیونی برپا كرده‌اند و پولها برای پرداختن بپاسداران بازار از میان خود گرد آورده‌اند. باین ترتیب آن روزهای سخت را گذرانیده‌اند تا پس از آرامش دوباره فرماندار و دیگران برگشته‌اند.

آیا باید از اینها چشم پوشید؟!.. آن كسانی كه این وظیفه‌ناشناسی‌ها را كرده‌اند چون در مجلسی می‌نشینند بیشتر از دیگران خودستایی مینمایند و همیشه از بدی توده شكایت میكنند. آیا نباید گفت : پس این رفتار شما چیست؟!..

اگر نگویید و از اینان بازپرسی نكنید گذشته از آنكه خود گستاختر گردند و همین رفتار پست را شیوه‌ی خود گیرند ، هزاران دیگران پیروی از ایشان نمایند ، و دیگر مرد غیرتمندی همچون اسدالله فقری كه در راه انجام وظیفه خود را بكشتن داده پیدا نشود.

شگفت است كه كسانی میگویند : «پس نبایستی جان خود را حفظ كنند؟! ». بیخردی را نگرید. اینان نمیدانند كه
🔸كسی كه بكار توده می‌پردازد نباید از جان خود بترسد. نباید بنام نگهداریِ جان از وظیفه گردن پیچد.

بكسی كه فرمانداری داده و هزاران كسان را زیردست او گردانیده‌اند ، بكسی كه فرماندهی داده و اختیار جان هزارها سپاهی را بدست او سپرده‌اند ، این رتبه و جایگاه را مفت باو نسپرده‌اند. این برابر جانفشانی‌هاییست كه او باید كند و اگر نیاز افتاد از جان خود نترسد. شما از یك فرد نظامی ، از یك تابین[= سرباز ساده] فداكاری میخواهید. در حالی كه او همیشه زیردست است و كمترین حقوق را میبرد. ولی خودتان با آن رتبه و آن حقوق گزاف ، خود را مكلف بفداكاری نمی‌شناسید؟..

برخی هم ایراد دیگری گرفته میگویند : از گفتن و نوشتن چه نتیجه تواند بود؟!.. باینها كه كیفر نمیدهند.
👇

میگویم : همین نوشتن و گفتن خود یك كیفریست. بزرگترین كیفر همینست كه شما جدایی میانه‌ی آنان با نیكان گزارید و آنان را خوار دارید و از احترامشان بكاهید. شما در نوبت خود این كار را بكنید و دربند آن نباشید كه كیفری میدهند یا نمیدهند.

امروز یك درد بزرگی در توده‌ی ایران همینست. همینست كه
🔸حس نفرت از بدیها و قدردانی از نیكیها سست گردیده. ما نوشتیم كه نیك و بد از میان رفته. كنون باید بگوییم : حس دریافت نیك و بد نیز از میان رفته.

🔸ما می‌بینیم كسانی صد پستی میكنند و باز درمیان مردم با سرفرازی زندگی مینمایند و از كسی بی‌احترامی نمی‌بینند.

از روزی كه ما بنوشتن پرچم آغاز كرده‌ایم یكی از گرفتاریهای ما همینست. می‌آیند و میگویند «از فلان كس بد نوشته‌اید خوب نشده» ، آن وقت سری تكان داده میگویند : «دوست ماست». یا میگویند : «شما بد مینویسید او هم برمیدارد دشنام میدهد». یا میگویند : «امروز مردم باین چیزها مقید نیستند. شما هم خود را بزحمت نیندازید».

اینهاست سخنانی كه هر روز می‌شنویم و ما برای همه‌ی آنها یك پاسخ داریم ، و آن اینكه آیا میخواهید در این جهان سرفراز و آزاد زندگانی كنید و از این ذلت و بدبختی رها گردید یا نه؟.. اگر نمیخواهید بیكبارگی بروید درپی خوشیهای خود باشید ، و اگر میخواهید باید راهش را پیدا كنید. راه آن این نیست كه پیش گرفته‌اید.

🔸برای آزاد زیستن و سرفراز بودن شرطهایی هست و یكی از مهمترین آنها اینست كه جدایی میانه‌ی نیك و بد گزارید و از بدان نفرت كنید. رفیق بازی كردن و عاطفه‌های بیهوده بخرج دادن با زندگانی شرافتمندانه نخواهد ساخت.

یك دسته هوسبازانی را كه بدنهادانه دشمنی با كشور و توده‌ی خود میكنند باید بد دانست و بد نوشت. اگر آنان دشنام دهند این بدنهادی دیگری از آنان خواهد بود.
🔸دشنام بخود دشنام دهنده باز گردد نه بدیگری.

بالاخره مگر باید از ترس دشنام از خیانتهای ایشان چشم پوشید؟!.. مگر باید از ترس دشنام ، گردن باسارت و بدبختی داد؟!..

به هر حال شما نخواهید توانست در زندگانی یك قاعده‌ی تازه‌ای بگزارید. نخواهید توانست با طبیعت مخالفت ورزیده بآن غلبه كنید.

🔸این یك قاعده‌ی طبیعیست كه مردمی كه جدایی میانه‌ی نیكان و بدان نگزارند و از بدان و خیانتكاران نفرت و بیزاری ننمایند روی رستگاری نخواهند دید.
(پرچم روزانه شماره‌ی 20)

🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 34ـ نتیجه‌های شومی که از یک پندار برخاسته
من از كیشهای پراكنده كه سراپا از خرد و دانش بكنار است چشم می‌پوشم و یك گرهی را كه در رشته‌ی خود دین پدید آورده بودند یادآوری می‌نمایم : شما نیك می‌دانید كه از قرن دوم اسلام تا زمان ما چندین ملیون علماء آمده‌اند و رفته‌اند و از چند هزار تن از ایشان كتابها بازمانده است و اینان همگی «نبوت» یا پیغمبری را از ریشه‌ی دین دانسته و چون بگفتگو از آن پرداخته‌اند نشان راستگویی یك پیغمبر را كارهای نیارَستنی یا «معجزه» شماره‌اند و در كتابهای خود صدها و هزارها داستان از نیارَستنیهای پیغمبران بنگارش آورده‌اند ، و این را چندان استوار شمارده‌اند كه هر كسی ناگزیر بوده آن داستانها را باور بنماید و اگر نه پیغمبری را هم باور ننماید. این سخن بهمانسان تا زمان ما رسیده. در جایی كه در زمان ما دانشها پیش رفته و از هر باره بیپایی داستانهای نیارَستنی روشن گردیده. امروز دانشهای طبیعی و تاریخ و خرد همگی یكزبان دروغ بودن آن داستانها را میرساند.
آیا نتیجه‌ی این چه بایستی بود؟!. بیگمان آن بایستی بود كه مردم چون آن داستانها را دروغ می‌شناسند پیغمبری یا پیغمبران را نیز كه دلیلش همانها شمرده شده باور ننمایند و چون آن را باور نكردند بچیزهای دیگر دین نیز بدگمان باشند و رو گردانند. این نتیجه‌ایست كه بایستی رو دهد و خود رو داده بود و مردمان بهمین انگیزه و از آنكه دین از هر باره از خرد و دانش بدور بود دسته دسته از دین می‌گریختند و آن را بازیچه‌ای بیش نمی‌شماردند. آنگاه علماء یا هواداران دین كه اگر بشماریم بچند صد هزار می‌رسند و اگر حاخامها و كشیشها را كه در این زمینه با آنان همدست و همدردند بیفزاییم از چند ملیون بیشتر می‌شوند همگی در كار خود درمانده بودند. زیرا اینان اگر از آن داستانها چشم پوشیدندی دلیل دیگری برای پیغمبران نداشتندی و آن داستانها نیز درست‌شدنی نبود. اینبود بسیاری از آنان بخاموشی گراییده دم نمی‌زدند و بسیاری نیز بیش از این نمی‌توانستند كه بر روی آن داستانها ایستادگی نمایند و از خرد و دانش چشم پوشیده و از در پافشاری درآیند ولی پیداست كه از این نتیجه بدست نمی‌آمد و هرچه آنان ایستادگی بیشتر می‌نمودند مردم بیشتر می‌رمیدند. راستی هم اینست كه بیشتری از خود آنان نیز از دین رمیده بودند ولی چون روزیشان از این راه است ناگزیر جنب و جوشی نشان می‌دادند.

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
12) آنتونيوس‌ ـ تکه‌ی 24

🔸 در اين ميان نامه‌هاي پياپي از آگريپا به قيصر مي‌رسيد كه در آنها بودن قيصر را در روم لازم مي‌شمرد. از اين جهت قيصر جنگ با آنتونيوس را تا سپري شدن زمستان بتأخير انداخت و چون زمستان بپايان رسيد خود او از راه سوريا و سركردگاش از راه آفريكا بلشكركشي پرداختند. و چون شهر پيلوسيوم1 را بگشادند خبري پراكنده شد كه به دلخواه خود آن را بدست قيصر داده‌اند و اين كار برضايت كلئوپترا بوده. ولي كلئوپترا بيزاري جسته براي رفع بدگماني زن و فرزندان سلئوكوس2 را بدست آنتونيوس داد كه بكشد. در اين هنگام كلئوپترا در پهلوي پرستشگاه ايسيس گورها و بناهاي بلند بس شگفت‌انگيزي مي‌ساخت كه چون بانجام رسيد همه‌ی گنجينه‌هاي خود را از زر و سيم و زمرد و مرواريد و عاج و چوبهاي خوشبوي با مقدار فراواني از هيمه و چوب بآنجا برد. از اين جهت قيصر ترس داشت كه مبادا او از نوميدي گنجينه‌ها را آتش زده با خود بسوزاند و اينبود كه در پيشرفت خود بسوي شهر هميشه احتياط آن را داشت كه به كلئوپترا اميدهايي بدهد. نشيمن او در هيپودرومي3 بود كه در آنجا روزي آنتونيوس حمله بر سر وي برده سوارگان او را تا خندق ايشان پس نشاند و با چهره‌ی خندان و باز بكوشك كلئوپترا بازگشته با همان رخت جنگ او را ديدار كرده و از روي او بوسيد و يكي از همراهان خود را كه در آن حمله مردانگيها كرده بود به كلئوپترا نشان داده ستايش از مردانگي او نمود. كلئوپترا يك زره سينه و يك خود زرين بآن مرد پاداش داد. ولي او آنها را گرفته و همان شب بسوي قيصر گريخت.
پس از اين آنتونيوس دوباره پيغام به قيصر فرستاده او را براي جنگ تن به تن دعوت نمود. قيصر پاسخ داد : شما بايد راه ديگري براي مردن پيدا كنيد. آنتونيوس انديشيد كه بهترين راه براي او مرگ سرفرازانه در جنگ است و اينبود كه دل بكوشيدن نهاد كه چه در دريا و چه در خشكي آخرين كوشش را بكند. گفته‌اند هنگام شام بنوكران خود چنين می‌گفت : امشب آزادانه با من رفتار كنيد و باده را بيشتر بدهيد چه شايد ديگر نتوانيد چنين كاري بكنيد. شايد فرداشب نوكر كس ديگري خواهيد بود و تن من بر روي خاك خواهد خوابيد. دوستان او كه در پيرامونش بودند از اين سخنان مي‌گريستند. او دلداري داده مي‌گفت : باين جنگ كه در آن مرگ سرفرازانه را بيشتر خواهانم تا فيروزمندي و آسودگي ، شما را همراه خود نخواهم برد.
فردا چون روشني درآمد آنتونيوس دسته‌هاي پياده را از شهر بيرون برده بر روي پشته‌اي آنان را نگاهداشت و چون از آن بالا نگاه مي‌كرد ناگهان كشتيهاي خود را ديد كه بسوي كشتيهاي قيصر مي‌روند و تماشا مي‌كرد كه چگونه آنها بكشتيهاي قيصر نزديك شدند و با پاروهاي خود سلام به قيصر دادند و چون پاسخ از او گرفتند هر دو دسته يكي شده روي بسوي شهر روان گرديدند. در همان هنگام سوارگان او نيز بسوي قيصر رفتند و پيادگان كه در جلو او جنگ مي‌كردند شكست خوردند. آنتونيوس بشهر بازگشته دادزنان مي‌گفت : كلئوپترا كه من در راه دلبستگي باو اينهمه دشمن پيدا كرده‌ام از من برگشته با دشمنانم سازش نموده. كلئوپترا از ترس آنكه مبادا از نوميدي قصد جان وي كند ازو گريخته بآن بناي تازه‌ساخته‌ی خود رفت و درهاي آن را كه آهن‌كوب و بسيار استوار بود و از بالا بپايين مي‌افتاد پايين انداخته خود را در آنجا پنهان گردانيد و كساني را نزد آنتونيوس فرستاد كه بگويند كلئوپترا مرد. آنتونيوس اين شنيده و باور كرده داد زد : «آنتونيوس! ديگر چرا دير مي‌كني!؟ بهانه كه داشتي و مي‌توانستي زندگي را دوست بداري آن هم رفت!» اين گفته بدرون اتاق خود رفت و در آنجا رخت و ابزار جنگ را از تن درآورده خود را سبكبار گردانيده گفت : غم آن را ندارم كه از تو دورم زيرا اينك بتو خواهم رسيد ولي غم آن را دارم كه چرا يك سردار در دليري كمتر از يك زن باشد. يكي از نوكران وفادار خود را بنام ايروس4 پيش از آن سوگند داده بود كه هر زمان كه خودش بگويد او را بكشد و اين هنگام او را خوانده دستور كشتن خود را داد. ايروس شمشير كشيده قصد آن كار كرد ولي ناگهان برگشته شمشير را بشكم خود فروبرد و بر روي پاهاي او افتاد. آنتونيوس نگاهي كرده چنين گفت : خوب كردي ايروس دلير ، بآقاي خود ياد دادي آنچه را كه خودش دليري نمي‌كرد.» اين بگفت و شمشير را بشكم خود فروبرد و خود را بروي تختخواب انداخت. ولي زخم زود كشنده نبود كه چون دراز كشيد خون هم بايستاد و اينبود كه بار ديگر بخود آمده و از آنان كه در پيرامونش بودند لابه خواستار گرديد او را آسوده گردانند. ولي آنان همه بگريختند و او را تنها بگزارند. در اين ميان كه او دست و پا زده فرياد مي‌كرد ديومیدي5 دبير كلئوپترا رسيده و از كلئوپترا دستور داشت كه اين را نزد وي ببرد.


1ـ Pelosium
2ـ Seleucus
3ـ Hippodrome
4ـ Eros
5ـ Diomede