✴️ زیارت (به مناسبت راهپیمایی اربعین) ـ تکه‌ی 4 از 7
گفتاری از احمد کسروی
1ـ داستانی که هزاروسیصد سال پیش رخ داده بآن پرداختن و بگریه و سوگواری برخاستن از خرد رو گردانیدن و آن را لگدمال ساختنست. اینکه پنداشته‌اند که خدا از این گریه و زاری خشنود گردد و پاداشها دهد نادانی دیگری از آنان میباشد. خدا از کاری خشنود گردد که بخردانه باشد و سود از آن برخیزد. گریه و مویه بیک داستان کهن هزارساله چه سودی تواند داد؟!.. چرا خدا بآن پاداش دهد؟!..
شگفتست که بازماندگان حسین ، خودشان پس از یکی دو سال ، پیشامد را فراموش ساختند و بزندگی پرداختند. چنانکه گفتیم علی‌بن‌الحسین با یزید آشتی کرد و با او دوستی نمود. سکینه دختر حسین که بگفته‌ی روضه‌خوانان در ویرانه‌ی شام مرده است ، و باشد که شیعیان باین مرگ او خروارها اشک ریخته‌اند سالها پس از آن زیسته و زن مصعب‌بن‌زبیر شده بود که سپس نیز زن عبدالملک‌بن‌مروان گردید و با خوشیها زندگی بسر داد.
ولی شیعیان پس از هزاروسیصد سال آن داستان را فراموش نمیکنند و آیا این دلیل روشنی به سبکمغزی و بیخردی یک مردمی شمرده نخواهد بود؟!..
2ـ بسینه زدن ، زنجیر بتن کوفتن ، گل بِرو مالیدن ، خاک بسر ریختن ، سر خود شکافتن ، جَستن و افتادن ، نعره کشیدن و اینگونه کارها جز نشان دُژخویی1 و بیابانیگری نیست. شیعیان اینها را هنری پنداشتندی و اگر درمیان تماشاچیان یک یا چند تن اروپایی بودی بنام خودنمایی بیشتر کوفتندی و زدندی و بلندتر نعره کشیدندی. ولی راستی آنست که همین نادانیها و مانندهای آن دستاویز بدست اروپاییان داده که ایرانیان و دیگر شرقیان را «نیمه‌وحشی» شمارند و بزندگانی آزاد شاینده ندانند.
اروپاییان از سالها کوشیده‌اند که شرقیان را در نادانیها و دُژخوییهایی که می‌داشته‌اند و میدارند پایدار گردانند و از این رفتار دو نتیجه خواسته‌اند : یکی آنکه شرقیان درسایه‌ی همین نادانیها ، ناتوان و درمانده باشند و بآسانی گردن به یوغ چیرگی آنان گزارند. دیگری اینکه بهانه در دست باشد و به «نیکخواهان جهان» که در اروپا نیز فراوانند پاسخی توانند داد.
اینکه از صد سال باز اروپاییان که بایران و هند آمدهاند داستانها از این نمایشها و نادانیهای شیعیان در کتابهاشان نوشته‌اند و پیکره‌ها برداشته بچاپ رسانیده‌اند ، اینکه برخی از شرقشناسان بستایشهایی از شیعیگری و از این نمایشها پرداخته‌اند ، همه از این راه بوده است.
دو تن از شرقشناسان که یکی مسیو ماربین آلمانی و دیگری دکتر جوزف فرانسه‌ای بوده ، در کتابهای خود از کیش شیعی و از این نمایشهای شیعیان ستایشها نوشته‌اند ، و اینها عنوانی بدست ملایان داده که آن دو نوشته را که بفارسی ترجمه شده در دفتری بنام «سیاست‌الحسینیه» بچاپ رسانیده‌اند. ولی ما نیک میدانیم که این شرقشناسان از کارکنان سیاسی میباشند و نوشته‌هاشان جز از راه فریبکاری نیست.
بگفته‌ی مسیو ماربین ، نصیرالدین توسی کار بسیار نیکی کرده که در زمان تاخت مغولان و در چنان هنگام گرفتاری ، کینه‌ی شیعی و سنّی را فراموش نساخته و مغولان را بسر بغداد برده و کینه از دشمنان خاندان علی جسته است. این بوده آرزویش که شیعیان همیشه چنان باشند و هیچگاه کینه‌ی سنّیان را از دل بیرون نکرده بکارهای دیگری نپردازند.
بگفته‌ی دکتر جوزف ، شیعیگری در نتیجه‌ی روضه‌خوانی پیشرفت بسیاری کرده ، و او آرزومند می‌بوده که شیعیان در این راه ، پیشرفت را از دست ندهند و بشماره‌ی شیعیان (که بکار سیاست اروپایی نیک می‌خورند) بیفزایند.
3ـ گذشته از آنکه گریه و ناله سَهِشها[احساسات] را فرونشاند و آتش غیرت را خاموش گرداند ، آنهمه روضه‌خوانیها و دسته‌بندیها که مردم را سرگرم می‌ساخت بیگفتگوست که از پرداختن بکار زندگانی بازمی‌داشت. بدبختیهایی که گریبانگیر ایرانیان شده و بدینسان درمانده و زبونشان گردانیده شُوندهای بسیار داشته و بیگمان یکی از آنها این بوده. مردم بجای آنکه از پیشامدهای جهان و از پیشرفتهایی که در دانشها و دیگر زمینه‌ها رخ داده بود آگاه باشند و یا باندیشه‌ی کشور و توده پردازند بآن نمایشهای بیهوده پرداخته‌اند. این نتیجه‌ی آن سرگرمیست که می‌بینیم از دست آزمندان اروپا مشت می‌خورند و از ستم یزید می‌نالند.
پابرگیها : 1ـ دژخوی = دارای عادت بد توأم با درشتی. ـ و
از کتاب داوری ـ گفتار 3
گفتاری از احمد کسروی
1ـ داستانی که هزاروسیصد سال پیش رخ داده بآن پرداختن و بگریه و سوگواری برخاستن از خرد رو گردانیدن و آن را لگدمال ساختنست. اینکه پنداشته‌اند که خدا از این گریه و زاری خشنود گردد و پاداشها دهد نادانی دیگری از آنان میباشد. خدا از کاری خشنود گردد که بخردانه باشد و سود از آن برخیزد. گریه و مویه بیک داستان کهن هزارساله چه سودی تواند داد؟!.. چرا خدا بآن پاداش دهد؟!..
شگفتست که بازماندگان حسین ، خودشان پس از یکی دو سال ، پیشامد را فراموش ساختند و بزندگی پرداختند. چنانکه گفتیم علی‌بن‌الحسین با یزید آشتی کرد و با او دوستی نمود. سکینه دختر حسین که بگفته‌ی روضه‌خوانان در ویرانه‌ی شام مرده است ، و باشد که شیعیان باین مرگ او خروارها اشک ریخته‌اند سالها پس از آن زیسته و زن مصعب‌بن‌زبیر شده بود که سپس نیز زن عبدالملک‌بن‌مروان گردید و با خوشیها زندگی بسر داد.
ولی شیعیان پس از هزاروسیصد سال آن داستان را فراموش نمیکنند و آیا این دلیل روشنی به سبکمغزی و بیخردی یک مردمی شمرده نخواهد بود؟!..
2ـ بسینه زدن ، زنجیر بتن کوفتن ، گل بِرو مالیدن ، خاک بسر ریختن ، سر خود شکافتن ، جَستن و افتادن ، نعره کشیدن و اینگونه کارها جز نشان دُژخویی1 و بیابانیگری نیست. شیعیان اینها را هنری پنداشتندی و اگر درمیان تماشاچیان یک یا چند تن اروپایی بودی بنام خودنمایی بیشتر کوفتندی و زدندی و بلندتر نعره کشیدندی. ولی راستی آنست که همین نادانیها و مانندهای آن دستاویز بدست اروپاییان داده که ایرانیان و دیگر شرقیان را «نیمه‌وحشی» شمارند و بزندگانی آزاد شاینده ندانند.
اروپاییان از سالها کوشیده‌اند که شرقیان را در نادانیها و دُژخوییهایی که می‌داشته‌اند و میدارند پایدار گردانند و از این رفتار دو نتیجه خواسته‌اند : یکی آنکه شرقیان درسایه‌ی همین نادانیها ، ناتوان و درمانده باشند و بآسانی گردن به یوغ چیرگی آنان گزارند. دیگری اینکه بهانه در دست باشد و به «نیکخواهان جهان» که در اروپا نیز فراوانند پاسخی توانند داد.
اینکه از صد سال باز اروپاییان که بایران و هند آمدهاند داستانها از این نمایشها و نادانیهای شیعیان در کتابهاشان نوشته‌اند و پیکره‌ها برداشته بچاپ رسانیده‌اند ، اینکه برخی از شرقشناسان بستایشهایی از شیعیگری و از این نمایشها پرداخته‌اند ، همه از این راه بوده است.
دو تن از شرقشناسان که یکی مسیو ماربین آلمانی و دیگری دکتر جوزف فرانسه‌ای بوده ، در کتابهای خود از کیش شیعی و از این نمایشهای شیعیان ستایشها نوشته‌اند ، و اینها عنوانی بدست ملایان داده که آن دو نوشته را که بفارسی ترجمه شده در دفتری بنام «سیاست‌الحسینیه» بچاپ رسانیده‌اند. ولی ما نیک میدانیم که این شرقشناسان از کارکنان سیاسی میباشند و نوشته‌هاشان جز از راه فریبکاری نیست.
بگفته‌ی مسیو ماربین ، نصیرالدین توسی کار بسیار نیکی کرده که در زمان تاخت مغولان و در چنان هنگام گرفتاری ، کینه‌ی شیعی و سنّی را فراموش نساخته و مغولان را بسر بغداد برده و کینه از دشمنان خاندان علی جسته است. این بوده آرزویش که شیعیان همیشه چنان باشند و هیچگاه کینه‌ی سنّیان را از دل بیرون نکرده بکارهای دیگری نپردازند.
بگفته‌ی دکتر جوزف ، شیعیگری در نتیجه‌ی روضه‌خوانی پیشرفت بسیاری کرده ، و او آرزومند می‌بوده که شیعیان در این راه ، پیشرفت را از دست ندهند و بشماره‌ی شیعیان (که بکار سیاست اروپایی نیک می‌خورند) بیفزایند.
3ـ گذشته از آنکه گریه و ناله سَهِشها[احساسات] را فرونشاند و آتش غیرت را خاموش گرداند ، آنهمه روضه‌خوانیها و دسته‌بندیها که مردم را سرگرم می‌ساخت بیگفتگوست که از پرداختن بکار زندگانی بازمی‌داشت. بدبختیهایی که گریبانگیر ایرانیان شده و بدینسان درمانده و زبونشان گردانیده شُوندهای بسیار داشته و بیگمان یکی از آنها این بوده. مردم بجای آنکه از پیشامدهای جهان و از پیشرفتهایی که در دانشها و دیگر زمینه‌ها رخ داده بود آگاه باشند و یا باندیشه‌ی کشور و توده پردازند بآن نمایشهای بیهوده پرداخته‌اند. این نتیجه‌ی آن سرگرمیست که می‌بینیم از دست آزمندان اروپا مشت می‌خورند و از ستم یزید می‌نالند.
پابرگیها : 1ـ دژخوی = دارای عادت بد توأم با درشتی. ـ و
از کتاب داوری ـ گفتار 3
پاکدینی ـ احمد کسروی
✴️ در پاسخ حقیقتگو 🔸 37ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند (تکه‌ی 2 از 7) در جایی كه این دانشها یا فراگرفته‌ها را با راه زندگانی پیوستگی نیست و اینها نه چیزیست كه كسی را در زندگی رستگار گرداند. نمیگویم آن دانشها همه بیهوده است. چنین سخنی چه رواست؟!…
🔶 در پاسخ حقیقتگو
🔸 37ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند (تکه‌ی 3 از 7)
اینان باور نمی‌دارند كه پشت سر آن هیاهوها و سرگرمیها كه ایشان راست یك رشته راستیهای بسیار گرانبهایی هست. راستیهایی‌كه اینان هیچ نمی‌شناسند و بسیار بدورند ، و من برای آنكه اینان را بیاگاهانم ناگزیرم مثل دیگری یاد كنم. اینان آن كسانیند كه تو گویی هیچ فهمی از خودشان ندارند و اینست هر آوازی از اروپا برخیزد پای كوبند و دست افشانند و هنوز فراموش نشده كه چون چند كسی از شرقشناسان غرب كتابهایی درباره‌ی چامه‌سرایان ایران نوشتند و سخنان بیهوده و ننگین زمان مغولان و تركان را بنیكی ستودند در اندك‌زمانی هزاران كسان آواز بآواز ایشان انداختند و بگفتگو و جستجو از یاوه‌بافیهای زمان مغولان پرداختند و صد كتاب در این زمینه‌ها بچاپ رسانیدند.
كنون كسی بپرسد آیا سود آنها چه بود و چه نتیجه‌ای از آنها توان برداشت؟!.. میگویند : سخنان شیوایی سروده‌اند. میگویم : بهتر است شما همین زمینه را روشن گردانید و معنی سخن را بما بازنمایید. آیا كسی همینكه سخنان شیوایی گفت باید بزرگش شمرد و گفته‌هایش را نگه داشت؟!.. شما چرا باید این ندانید كه سخن چیز جداگانه‌ای نیست. روشنتر گویم : سخن برای اینست كه آدمی اگر معنایی در دل می‌دارد و میخواهد بكسی فهماند آن را بقالب سخن ریزد و بزبان راند و بآن كس بفهماند ، و اینست جز بهنگام نیاز نشاید. شما اگر نیاز دارید توانید سخن گفتن ، و این سخن كه بهنگام افتاده اگر شیوا باشد بهتر خواهد بود و ارج بیشتر خواهد داشت. ولی اگر نیازی نباشد و بخیره زبان بسخن باز كنید هرچه گویید یاوه است گو كه شیوا باشد! این خود از بدترین زیانكاریهاست كه شما چنان سخنان یاوه و بی‌مغزی را نگه دارید. كسانی كه در روز گرفتاری توده برخاسته‌اند و یك سخنی كه بدرد مردم بیچاره خورَد و گره از كارشان گشاید از دهانشان درنیامده ، و بهنگامی كه از ملیونها خاندانها فریاد سوگواری برمی‌خاست آنان همه دم از شادی زده‌اند و بخونخواران مغول ستایشها سروده‌اند دور از غیرت و مردانگی است كه شما چنان بیدردانی را نیك شمارید و گفته‌هاشان را نگه دارید.
شما این را نمی‌دانید كه در یك توده چون سخن فراوان بود زیانها از آن زاید و اندیشه‌ها پراكنده گردد. می‌گویید اینان پند سروده‌اند و آن نمی‌دانید كه پند سرودن كار هر كس نیست و در جایی كه مردان تردامن و بیدرد پندسرایی كنند پند از ارج افتد و دیگر كارگر نباشد. نمی‌دانید كه همان پندها صد زیان دربر می‌دارد ، و این نتیجه‌ی آنهاست كه امروز بیشتر ایرانیان نیكی را تنها گفتن آن می‌شناسند و هیچگاه دربند كار بستن نمی‌باشند.
در یك توده یكی از چیزهایی كه خویهای ستوده را رواج گرداند شناختن نیك از بد میباشد كه نیك را ارج شناسند و گرامی دارند و بد را خوار شمارند و از نكوهش بازنایستند. ولی ببینید شما چگونه فریب می‌خورید كه مردانی را كه سراسر بدی بوده‌اند و خودشان بدیهای خود را بیرون ریخته‌اند بدینسان بزرگ می‌دارید. ولی مردان دلیر و بزرگی را كه در تاریخ پیدا شدهاند همه خوار می‌گیرید و نامی از آنان نمی‌برید. ببینید چگونه نمی‌فهمید و بزیان خود می‌كوشید.
از این گونه لغزشها اگر بشمارم بسیار است. آنان اینها را آسان می‌شمارند ولی بسیار گرانست و بسیار بزرگست. همین چیزهاست كه یك توده را افزار دست بیگانگان گردانَد. همین چیزهاست كه یك توده را از رستگاری و سرفرازی بی‌بهره گزارد.
اینان بسیار بی‌مایه‌اند. آن اندازه دانش یا آگاهی كه اینان راست نه چیزیست كه یك مردی را بجایی رساند. یك توده كه سرمایه‌ی یكان یكانش اینها باشد با توده‌های بزرگ جهان همسری نتواند. همه‌چیز بكنار ، اینان زیان خودسری و جدا اندیشیدن را نمیدانند كه باید گفت معنی زندگی را نمیدانند. مردانی سر بلند میدارند و بخود می‌بالند و كمی در خود سراغ نمی‌دارند ولی این كار ایشانست كه هر یكی جدا می‌اندیشند و جدا می‌زیند و هر یكی آنچه را میخواهد نیك می‌نامد و آنچه را نمی‌خواهد بد می‌خواند ـ اینچنان می‌زیند و آن نمی‌فهمند كه یك توده با چنین حالی جز نابودی سرنوشت دیگری ندارد.
🔸 37ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند (تکه‌ی 3 از 7)
اینان باور نمی‌دارند كه پشت سر آن هیاهوها و سرگرمیها كه ایشان راست یك رشته راستیهای بسیار گرانبهایی هست. راستیهایی‌كه اینان هیچ نمی‌شناسند و بسیار بدورند ، و من برای آنكه اینان را بیاگاهانم ناگزیرم مثل دیگری یاد كنم. اینان آن كسانیند كه تو گویی هیچ فهمی از خودشان ندارند و اینست هر آوازی از اروپا برخیزد پای كوبند و دست افشانند و هنوز فراموش نشده كه چون چند كسی از شرقشناسان غرب كتابهایی درباره‌ی چامه‌سرایان ایران نوشتند و سخنان بیهوده و ننگین زمان مغولان و تركان را بنیكی ستودند در اندك‌زمانی هزاران كسان آواز بآواز ایشان انداختند و بگفتگو و جستجو از یاوه‌بافیهای زمان مغولان پرداختند و صد كتاب در این زمینه‌ها بچاپ رسانیدند.
كنون كسی بپرسد آیا سود آنها چه بود و چه نتیجه‌ای از آنها توان برداشت؟!.. میگویند : سخنان شیوایی سروده‌اند. میگویم : بهتر است شما همین زمینه را روشن گردانید و معنی سخن را بما بازنمایید. آیا كسی همینكه سخنان شیوایی گفت باید بزرگش شمرد و گفته‌هایش را نگه داشت؟!.. شما چرا باید این ندانید كه سخن چیز جداگانه‌ای نیست. روشنتر گویم : سخن برای اینست كه آدمی اگر معنایی در دل می‌دارد و میخواهد بكسی فهماند آن را بقالب سخن ریزد و بزبان راند و بآن كس بفهماند ، و اینست جز بهنگام نیاز نشاید. شما اگر نیاز دارید توانید سخن گفتن ، و این سخن كه بهنگام افتاده اگر شیوا باشد بهتر خواهد بود و ارج بیشتر خواهد داشت. ولی اگر نیازی نباشد و بخیره زبان بسخن باز كنید هرچه گویید یاوه است گو كه شیوا باشد! این خود از بدترین زیانكاریهاست كه شما چنان سخنان یاوه و بی‌مغزی را نگه دارید. كسانی كه در روز گرفتاری توده برخاسته‌اند و یك سخنی كه بدرد مردم بیچاره خورَد و گره از كارشان گشاید از دهانشان درنیامده ، و بهنگامی كه از ملیونها خاندانها فریاد سوگواری برمی‌خاست آنان همه دم از شادی زده‌اند و بخونخواران مغول ستایشها سروده‌اند دور از غیرت و مردانگی است كه شما چنان بیدردانی را نیك شمارید و گفته‌هاشان را نگه دارید.
شما این را نمی‌دانید كه در یك توده چون سخن فراوان بود زیانها از آن زاید و اندیشه‌ها پراكنده گردد. می‌گویید اینان پند سروده‌اند و آن نمی‌دانید كه پند سرودن كار هر كس نیست و در جایی كه مردان تردامن و بیدرد پندسرایی كنند پند از ارج افتد و دیگر كارگر نباشد. نمی‌دانید كه همان پندها صد زیان دربر می‌دارد ، و این نتیجه‌ی آنهاست كه امروز بیشتر ایرانیان نیكی را تنها گفتن آن می‌شناسند و هیچگاه دربند كار بستن نمی‌باشند.
در یك توده یكی از چیزهایی كه خویهای ستوده را رواج گرداند شناختن نیك از بد میباشد كه نیك را ارج شناسند و گرامی دارند و بد را خوار شمارند و از نكوهش بازنایستند. ولی ببینید شما چگونه فریب می‌خورید كه مردانی را كه سراسر بدی بوده‌اند و خودشان بدیهای خود را بیرون ریخته‌اند بدینسان بزرگ می‌دارید. ولی مردان دلیر و بزرگی را كه در تاریخ پیدا شدهاند همه خوار می‌گیرید و نامی از آنان نمی‌برید. ببینید چگونه نمی‌فهمید و بزیان خود می‌كوشید.
از این گونه لغزشها اگر بشمارم بسیار است. آنان اینها را آسان می‌شمارند ولی بسیار گرانست و بسیار بزرگست. همین چیزهاست كه یك توده را افزار دست بیگانگان گردانَد. همین چیزهاست كه یك توده را از رستگاری و سرفرازی بی‌بهره گزارد.
اینان بسیار بی‌مایه‌اند. آن اندازه دانش یا آگاهی كه اینان راست نه چیزیست كه یك مردی را بجایی رساند. یك توده كه سرمایه‌ی یكان یكانش اینها باشد با توده‌های بزرگ جهان همسری نتواند. همه‌چیز بكنار ، اینان زیان خودسری و جدا اندیشیدن را نمیدانند كه باید گفت معنی زندگی را نمیدانند. مردانی سر بلند میدارند و بخود می‌بالند و كمی در خود سراغ نمی‌دارند ولی این كار ایشانست كه هر یكی جدا می‌اندیشند و جدا می‌زیند و هر یكی آنچه را میخواهد نیك می‌نامد و آنچه را نمی‌خواهد بد می‌خواند ـ اینچنان می‌زیند و آن نمی‌فهمند كه یك توده با چنین حالی جز نابودی سرنوشت دیگری ندارد.
پاکدینی ـ احمد کسروی
1 ✴️ زبان ایران 1ـ زبان يك موضوع علمي است [تکه‌ی 1 از 2] هنوز پيش از دوره‌ي مشروطه در ايران گاهي گفتگوي زبان فارسي و پيراستن آن از كلمه‌هاي عربي بميان مي‌آمد. پس از مشروطه كه جاني بايران دميده شده جنبشي در اين سرزمين پديد آمد ، رواج اين گفتگو بيشتر…
2
✴️ زبان ایران
🔸 1ـ زبان يك موضوع علمي است [تکه‌ی 2 از 2]
زبان يك موضوع علمي است و چاره‌ي درد آن نيز بايد از روي علم كرده شود. من در اين گفتارهاي خود راه علمي اين موضوع را نشان خواهم داد و اميدوارم كه اين راهنمايي پاكدلانه‌ي من اثر خود را بخشيده راهي بروي علاقه‌مندان اين موضوع باز نمايد و نيز اميدوارم كه از اين راه به نتيجه‌ي سودمندي دست يافته شود.
چيزي كه هست بايد در اين موضوع مهم دست وزارت معارف در كار باشد. چه زبان ازآنِ همه‌ي ايران است كه بايد يك اداره‌ي رسمي نگاهدار آن باشد. از آنسوي همه‌ي كارهاي وزارت معارف درباره‌ي زبان و پيرامون زبان مي‌باشد كه اگر زبان فارسي حال درستي پيدا نكند از همه‌ي كوششهاي وزارت معارف ايران نتيجه‌ي درستي در دست نخواهد بود. امروز هر دانشمندي كه آهنگ نوشتن كتابي در فارسي مي‌نمايد ، نخستين مانع كار او حال كنوني زبان فارسي است. زيرا گذشته از آنكه هرج و مرج در شيوه‌ي نگارش پيدا شده و هر نويسنده‌اي نمي‌داند كه آيا كدام شيوه را پيش گيرد و در نگارشهاي خود تا چه اندازه از كلمه‌هاي عربي پرهيز نمايد و چه مقداري از آنها را بكار ببرد. سختي مهم ديگر موضوع اصطلاحات علمي و فني است كه پاك بي‌تكليف است و هر نويسنده‌اي گيجِ كار آنها خواهد ماند و چه‌بسا كه از اين سختيها كه در كار نويسندگي مي‌بيند دچار نوميدي شده قلم را بيك سو خواهد گزاشت.
اگر از همه‌ي سختيها چشم بپوشيم موضوع اصطلاحات فني چشم‌پوشيدني نيست. زيرا در اصطلاحات هر زباني اين شرط منظور است كه بايد همه‌ي نويسندگان و گويندگان آن زبان درباره‌ي آنها اتفاق پيدا كنند و اين نشدنيست كه هر كسي بانديشه و دلخواه خود كلمه‌هايي را برگزيده و كاري بكار ديگران نداشته باشد.
اصطلاح نامگزاريست و پيداست كه نام را بايد يك تن بگزارد و ديگران پيروي ازو بنمايند و اين يك كس امروز جز وزارت معارف نمي‌تواند بود.
عيب زبان امروزي ايران تنها آن نيست كه كلمه‌هاي عربي بي‌اندازه و فراوان بآن درآمده و آن را از استقلال انداخته بلكه چندين عيب ديگر نيز بر آن افزوده گرديده (چنانكه ما يكايك آنها را باز خواهيم نمود). پس اين كار كه زبان ايران از آشفتگي امروزي بيرون آمده سامان درستي پيدا نمايد كار بسيار پرارجي است. كاريست كه ياد آن در تاريخها باز خواهد ماند.
اگر وزارت معارف بانجام اين كار برخاسته فيروزانه آن را بپايان برساند يادگار جاويدان و پربهايي از آن وزارت علم و دانش باز خواهد ماند.
بويژه كه امروز زمينه براي اين كار آماده گرديده و انبوه مردم خواهان آن مي‌باشند كه زبان كهن ايران بار ديگر ساماني گرفته از اين شوريدگي امروزي رهايي يابد.
نمي‌گوييم چنانكه آرزوي بسيار كسانست آكادمي برپا گرديده و اين كار بدست او سپرده شود. من اين كار را نمي‌خواهم كه ما در هر كاري پيروي اروپاييان بنماييم و همچون ايشان براي هر كاري از كوچك و بزرگ اداره برپا نماييم. بلكه آرزوي من آنست كه شرقيان سادگي را كه در كارهاي خود دارند هرگز از دست ندهند. در اين كار نيز با همه‌ي ارج و بهايي كه دارد نيازي بآكادمي نخواهد بود بلكه مي‌توان از راه بسيار ساده و آساني آن را بپايان رسانيد چنانكه من آن راه را در اين گفتارهاي خود خواهم نمود.
اگرهم در زمينه‌ي زبان وزارت معارف عهده‌دار كاري نشود و اين موضوع را بنويسندگان بازگزارد باري بايد اصطلاحات علمي را از اين آشفتگي درآورده بساماني برساند.
همچنين درباره‌ي كتابهاي دبستانها بايد وزارت معارف توجهي نمايد. امروز اگر علتهاي ويراني زبان پارسي را بشماريم يكي از بزرگترين آنها كتابهاي دبستاني است كه بيشتر آنها با نكوهيده‌ترين شيوه‌ها نگارش يافته و هميشه شاگردان دبستانها را آلوده‌ي بديهاي خود ميدارد.
كارهايي كه وزارت معارف در اين دو رشته بنمايد و اصطلاحات علمي و كتابهاي دبستانها را بساماني برساند اين كارها خود گام بزرگي در راه بهبودي زبان فارسي خواهد بود و راه را براي ديگران باز خواهد كرد.
بهمين جهت كه اين موضوع از چندين حيث با وزارت معارف ارتباط دارد من اين يك رشته گفتارهاي خود را هديه‌ي آن وزارت جليله ساخته‌ام و اميدوارم كه اين راهنماييهاي من اثر خود را بخشيده از اين سپس جنبشي كه درباره‌ي پيراستن زبان فارسي درميان است براه علمي درآمده پس از اندك زماني نتيجه‌ي سودمندي از آن بدست بيايد.
✴️ زبان ایران
🔸 1ـ زبان يك موضوع علمي است [تکه‌ی 2 از 2]
زبان يك موضوع علمي است و چاره‌ي درد آن نيز بايد از روي علم كرده شود. من در اين گفتارهاي خود راه علمي اين موضوع را نشان خواهم داد و اميدوارم كه اين راهنمايي پاكدلانه‌ي من اثر خود را بخشيده راهي بروي علاقه‌مندان اين موضوع باز نمايد و نيز اميدوارم كه از اين راه به نتيجه‌ي سودمندي دست يافته شود.
چيزي كه هست بايد در اين موضوع مهم دست وزارت معارف در كار باشد. چه زبان ازآنِ همه‌ي ايران است كه بايد يك اداره‌ي رسمي نگاهدار آن باشد. از آنسوي همه‌ي كارهاي وزارت معارف درباره‌ي زبان و پيرامون زبان مي‌باشد كه اگر زبان فارسي حال درستي پيدا نكند از همه‌ي كوششهاي وزارت معارف ايران نتيجه‌ي درستي در دست نخواهد بود. امروز هر دانشمندي كه آهنگ نوشتن كتابي در فارسي مي‌نمايد ، نخستين مانع كار او حال كنوني زبان فارسي است. زيرا گذشته از آنكه هرج و مرج در شيوه‌ي نگارش پيدا شده و هر نويسنده‌اي نمي‌داند كه آيا كدام شيوه را پيش گيرد و در نگارشهاي خود تا چه اندازه از كلمه‌هاي عربي پرهيز نمايد و چه مقداري از آنها را بكار ببرد. سختي مهم ديگر موضوع اصطلاحات علمي و فني است كه پاك بي‌تكليف است و هر نويسنده‌اي گيجِ كار آنها خواهد ماند و چه‌بسا كه از اين سختيها كه در كار نويسندگي مي‌بيند دچار نوميدي شده قلم را بيك سو خواهد گزاشت.
اگر از همه‌ي سختيها چشم بپوشيم موضوع اصطلاحات فني چشم‌پوشيدني نيست. زيرا در اصطلاحات هر زباني اين شرط منظور است كه بايد همه‌ي نويسندگان و گويندگان آن زبان درباره‌ي آنها اتفاق پيدا كنند و اين نشدنيست كه هر كسي بانديشه و دلخواه خود كلمه‌هايي را برگزيده و كاري بكار ديگران نداشته باشد.
اصطلاح نامگزاريست و پيداست كه نام را بايد يك تن بگزارد و ديگران پيروي ازو بنمايند و اين يك كس امروز جز وزارت معارف نمي‌تواند بود.
عيب زبان امروزي ايران تنها آن نيست كه كلمه‌هاي عربي بي‌اندازه و فراوان بآن درآمده و آن را از استقلال انداخته بلكه چندين عيب ديگر نيز بر آن افزوده گرديده (چنانكه ما يكايك آنها را باز خواهيم نمود). پس اين كار كه زبان ايران از آشفتگي امروزي بيرون آمده سامان درستي پيدا نمايد كار بسيار پرارجي است. كاريست كه ياد آن در تاريخها باز خواهد ماند.
اگر وزارت معارف بانجام اين كار برخاسته فيروزانه آن را بپايان برساند يادگار جاويدان و پربهايي از آن وزارت علم و دانش باز خواهد ماند.
بويژه كه امروز زمينه براي اين كار آماده گرديده و انبوه مردم خواهان آن مي‌باشند كه زبان كهن ايران بار ديگر ساماني گرفته از اين شوريدگي امروزي رهايي يابد.
نمي‌گوييم چنانكه آرزوي بسيار كسانست آكادمي برپا گرديده و اين كار بدست او سپرده شود. من اين كار را نمي‌خواهم كه ما در هر كاري پيروي اروپاييان بنماييم و همچون ايشان براي هر كاري از كوچك و بزرگ اداره برپا نماييم. بلكه آرزوي من آنست كه شرقيان سادگي را كه در كارهاي خود دارند هرگز از دست ندهند. در اين كار نيز با همه‌ي ارج و بهايي كه دارد نيازي بآكادمي نخواهد بود بلكه مي‌توان از راه بسيار ساده و آساني آن را بپايان رسانيد چنانكه من آن راه را در اين گفتارهاي خود خواهم نمود.
اگرهم در زمينه‌ي زبان وزارت معارف عهده‌دار كاري نشود و اين موضوع را بنويسندگان بازگزارد باري بايد اصطلاحات علمي را از اين آشفتگي درآورده بساماني برساند.
همچنين درباره‌ي كتابهاي دبستانها بايد وزارت معارف توجهي نمايد. امروز اگر علتهاي ويراني زبان پارسي را بشماريم يكي از بزرگترين آنها كتابهاي دبستاني است كه بيشتر آنها با نكوهيده‌ترين شيوه‌ها نگارش يافته و هميشه شاگردان دبستانها را آلوده‌ي بديهاي خود ميدارد.
كارهايي كه وزارت معارف در اين دو رشته بنمايد و اصطلاحات علمي و كتابهاي دبستانها را بساماني برساند اين كارها خود گام بزرگي در راه بهبودي زبان فارسي خواهد بود و راه را براي ديگران باز خواهد كرد.
بهمين جهت كه اين موضوع از چندين حيث با وزارت معارف ارتباط دارد من اين يك رشته گفتارهاي خود را هديه‌ي آن وزارت جليله ساخته‌ام و اميدوارم كه اين راهنماييهاي من اثر خود را بخشيده از اين سپس جنبشي كه درباره‌ي پيراستن زبان فارسي درميان است براه علمي درآمده پس از اندك زماني نتيجه‌ي سودمندي از آن بدست بيايد.
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی یازدهم)
🔸 دارایی چیست؟.. (بخش 1 از 3)
یكی از دانستنیهای مهم معنی داراییست. دارایی چیست؟.. بسیاری از مردم دارایی یا مال پول را می‌شناسند. شما اگر بفلان بازرگان ایراد گیرید كه چرا فلان كالا را باروپا میفرستید ، پاسخ دهد : میفرستیم پول بیاورد ، ثروت بیاورد.
ولی این بسیار عامیانه است. پول دارایی نیست. پول افزار مبادله است. چون پیشه‌وران و رنجبران باید كالای خود را باهم مبادله كنند ، مثلاً گندمكار باید مقداری از گندم خود را بكفشدوز داده كفش بگیرد ، مقداری بچیت‌ساز داده چیت بگیرد ، همچنین با دیگر كالاداران كه باید مبادله كند ـ این مبادله در زمانهای باستان كالا بكالا بوده (چنانكه در روستاها هنوز هم هست) سپس برای آسانی كار پول را اندیشیده‌اند كه وسیله‌ی مبادله باشد. گندمكار گندم خود را داده پول بگیرد و پول را داده كفش یا چیت یا هرچه میخواهد بخرد.
ارزش پول از اینجهت است وگرنه خود آن فلزی بیش نیست و بیش از قیمت فلزی خود ارزش ندارد. از اینجا شما می‌بینید كه ما امروز بجای آن كاغذ (اسكناس) را وسیله‌ی مبادله ساخته‌ایم و همان استفاده را از كاغذ میكنیم.[1]
یك دسته‌ی دیگر دارایی را كالاهای بازرگانی می‌شمارند : فرش ، آهن ، پشم ، پنبه ، چرم ، خرما ، گندم ، روده ، مویز ، كشمش ، قیسی ، چوب و مانند اینها.
باید گفت : اینها داراییست ولی دارایی تنها اینها نیست. اصل دارایی این زمین و هوا و آبست كه خدا بدست ما سپرده. زیرا با اینهاست كه میتوان زندگی كرد. از اینهاست كه میتوان دربایستهای[مایحتاج] زندگی را بدست آورد.
شما اگر امروز از كسانی بپرسید : «دیه توانگرتر است یا شهر؟..» خواهند گفت : «شهر ، زیرا در شهر پول هست ، زر هست ، سیم هست ، كالاهای بازرگانی هست ، ولی در دیه اینها نیست». این پاسخیست كه بشما خواهند داد ولی حقیقت نه اینست. اگر حقیقت را بخواهیم دیه توانگرتر و بینیازتر از شهر است. باین دلیل كه اگر روزی رابطه در میانه‌ی شهر و دیه بریده شود شهریان دچار گرسنگی گردند و اگر یك ماه و دوماه بدانسان گذرد از گرسنگی بمیرند. ولی در دیه اگر هم اندك سختی روی دهد گرسنگی درمیان نباشد و روستاییان دربایستهای زندگانی را تدارك توانند كرد. از آن زمین و آب و هوا و تابش آفتاب كه در دسترس دارند چیزی بدست توانند آورد.
اینست میگویم : اصل دارایی اینهاست ، آن مردمی كه اینها را دارند «دارا» میباشند و زندگی بخوشی توانند كرد و آنان كه ندارند «نادار» میباشند و زندگیشان با سختی خواهد گذشت. (مثلاً اسكیموها كه چون در نزدیكی‌های قطب شمال زندگی میكنند از تابش آفتاب بی‌بهره‌اند و زمینهاشان نیز در بیشتر سال زیر برف پوشیده میباشد. اینست باید با گوشت خرس و گرگ و مانند آن زندگی كنند.)
مقصود از این سخن دو چیز است ، یكی آنكه حقیقت روشن گردد و ایرانیان بدانند كه با این كشوری كه دارند از توانگرترین و داراترین مردمان جهان میباشند ، این را بدانند و قدر سرزمین خود را بشناسند.
مرا شگفت افتاد كه گاهی در روزنامه‌ها می‌بینم می‌نویسند : «ملت فقیر ایران». این یكی از جمله‌هاییست كه تكیه‌گاه بسیاری از گفتارهاست. این نویسندگان نادان معنی دارایی را نمیدانند. اگر میدانستند بچنین جمله‌ی بیپایی برنمی‌خاستند. نادانان بجای آنكه خود دانش آموزند و حقایق زندگی را یاد گیرند هوسبازانه خامه بدست گرفته باین یاوه‌گوییها میپردازند.
ما چون می‌نویسیم ایرانیان معنی زندگانی را نمیدانند هزاران كسان از ما میرنجند و كسانی گله كرده میگویند : «چطور ما معنی زندگانی را نمیدانیم ...» اینك این یك نمونه از ندانستنهای شماست. در یك كشور بسیار توانگری زندگی میكنید و خود را «نادار» (فقیر) می‌شمارید. چنین دارایی‌ای را دارید و قدر آن را نمی‌شناسید.
در شهریور ماه گذشته كه من بشیراز رفتم چون كسی را بایستی ببینم سراغ او را در خانه‌ی ملایی دادند. چون بآنجا رفتیم دیدیم ملای میزبان بیمار است و خوابیده. ولی در همان حال كسانی را بر سرخود گرد آورده بآنان سخن میراند و چنین میگوید : «ما از خارجه می‌ترسیدیم كه می‌آیند و بقبور مسلمین هتك احترام میكنند. دولت گذشته (دولت پهلوی) قبرستانهای ما را كند و سنگهای آنها را در خیابانها بزیر پا انداخت. ما دیگر چه ترسی از آمدن خارجه داریم ...»
ما اگرچه برای كار دیگری رفته بودیم و نمی‌بایست در این زمینه‌ها بگفتگو پردازیم. ولی این سخن از بس نافهمانه و پست‌نهادانه بود من خودداری نتوانستم و بپاسخ برخاسته چنین گفتم : «بسیار پرتی آقای حاجی شیخ. بیگانگان بكشور ما برای كندن گورستانها نخواهند آمد. برای آن خواهند آمد كه این زمینهای پربركت را از دست ما درآورند. اینهمه جنگها و خونریزیها در جهان برای زمین است».
[1] : و امروز یک کارت بانکی بلکه یک نرم‌افزار در فضای مجازی همان مبادله را بانجام میرساند.
🔸 دارایی چیست؟.. (بخش 1 از 3)
یكی از دانستنیهای مهم معنی داراییست. دارایی چیست؟.. بسیاری از مردم دارایی یا مال پول را می‌شناسند. شما اگر بفلان بازرگان ایراد گیرید كه چرا فلان كالا را باروپا میفرستید ، پاسخ دهد : میفرستیم پول بیاورد ، ثروت بیاورد.
ولی این بسیار عامیانه است. پول دارایی نیست. پول افزار مبادله است. چون پیشه‌وران و رنجبران باید كالای خود را باهم مبادله كنند ، مثلاً گندمكار باید مقداری از گندم خود را بكفشدوز داده كفش بگیرد ، مقداری بچیت‌ساز داده چیت بگیرد ، همچنین با دیگر كالاداران كه باید مبادله كند ـ این مبادله در زمانهای باستان كالا بكالا بوده (چنانكه در روستاها هنوز هم هست) سپس برای آسانی كار پول را اندیشیده‌اند كه وسیله‌ی مبادله باشد. گندمكار گندم خود را داده پول بگیرد و پول را داده كفش یا چیت یا هرچه میخواهد بخرد.
ارزش پول از اینجهت است وگرنه خود آن فلزی بیش نیست و بیش از قیمت فلزی خود ارزش ندارد. از اینجا شما می‌بینید كه ما امروز بجای آن كاغذ (اسكناس) را وسیله‌ی مبادله ساخته‌ایم و همان استفاده را از كاغذ میكنیم.[1]
یك دسته‌ی دیگر دارایی را كالاهای بازرگانی می‌شمارند : فرش ، آهن ، پشم ، پنبه ، چرم ، خرما ، گندم ، روده ، مویز ، كشمش ، قیسی ، چوب و مانند اینها.
باید گفت : اینها داراییست ولی دارایی تنها اینها نیست. اصل دارایی این زمین و هوا و آبست كه خدا بدست ما سپرده. زیرا با اینهاست كه میتوان زندگی كرد. از اینهاست كه میتوان دربایستهای[مایحتاج] زندگی را بدست آورد.
شما اگر امروز از كسانی بپرسید : «دیه توانگرتر است یا شهر؟..» خواهند گفت : «شهر ، زیرا در شهر پول هست ، زر هست ، سیم هست ، كالاهای بازرگانی هست ، ولی در دیه اینها نیست». این پاسخیست كه بشما خواهند داد ولی حقیقت نه اینست. اگر حقیقت را بخواهیم دیه توانگرتر و بینیازتر از شهر است. باین دلیل كه اگر روزی رابطه در میانه‌ی شهر و دیه بریده شود شهریان دچار گرسنگی گردند و اگر یك ماه و دوماه بدانسان گذرد از گرسنگی بمیرند. ولی در دیه اگر هم اندك سختی روی دهد گرسنگی درمیان نباشد و روستاییان دربایستهای زندگانی را تدارك توانند كرد. از آن زمین و آب و هوا و تابش آفتاب كه در دسترس دارند چیزی بدست توانند آورد.
اینست میگویم : اصل دارایی اینهاست ، آن مردمی كه اینها را دارند «دارا» میباشند و زندگی بخوشی توانند كرد و آنان كه ندارند «نادار» میباشند و زندگیشان با سختی خواهد گذشت. (مثلاً اسكیموها كه چون در نزدیكی‌های قطب شمال زندگی میكنند از تابش آفتاب بی‌بهره‌اند و زمینهاشان نیز در بیشتر سال زیر برف پوشیده میباشد. اینست باید با گوشت خرس و گرگ و مانند آن زندگی كنند.)
مقصود از این سخن دو چیز است ، یكی آنكه حقیقت روشن گردد و ایرانیان بدانند كه با این كشوری كه دارند از توانگرترین و داراترین مردمان جهان میباشند ، این را بدانند و قدر سرزمین خود را بشناسند.
مرا شگفت افتاد كه گاهی در روزنامه‌ها می‌بینم می‌نویسند : «ملت فقیر ایران». این یكی از جمله‌هاییست كه تكیه‌گاه بسیاری از گفتارهاست. این نویسندگان نادان معنی دارایی را نمیدانند. اگر میدانستند بچنین جمله‌ی بیپایی برنمی‌خاستند. نادانان بجای آنكه خود دانش آموزند و حقایق زندگی را یاد گیرند هوسبازانه خامه بدست گرفته باین یاوه‌گوییها میپردازند.
ما چون می‌نویسیم ایرانیان معنی زندگانی را نمیدانند هزاران كسان از ما میرنجند و كسانی گله كرده میگویند : «چطور ما معنی زندگانی را نمیدانیم ...» اینك این یك نمونه از ندانستنهای شماست. در یك كشور بسیار توانگری زندگی میكنید و خود را «نادار» (فقیر) می‌شمارید. چنین دارایی‌ای را دارید و قدر آن را نمی‌شناسید.
در شهریور ماه گذشته كه من بشیراز رفتم چون كسی را بایستی ببینم سراغ او را در خانه‌ی ملایی دادند. چون بآنجا رفتیم دیدیم ملای میزبان بیمار است و خوابیده. ولی در همان حال كسانی را بر سرخود گرد آورده بآنان سخن میراند و چنین میگوید : «ما از خارجه می‌ترسیدیم كه می‌آیند و بقبور مسلمین هتك احترام میكنند. دولت گذشته (دولت پهلوی) قبرستانهای ما را كند و سنگهای آنها را در خیابانها بزیر پا انداخت. ما دیگر چه ترسی از آمدن خارجه داریم ...»
ما اگرچه برای كار دیگری رفته بودیم و نمی‌بایست در این زمینه‌ها بگفتگو پردازیم. ولی این سخن از بس نافهمانه و پست‌نهادانه بود من خودداری نتوانستم و بپاسخ برخاسته چنین گفتم : «بسیار پرتی آقای حاجی شیخ. بیگانگان بكشور ما برای كندن گورستانها نخواهند آمد. برای آن خواهند آمد كه این زمینهای پربركت را از دست ما درآورند. اینهمه جنگها و خونریزیها در جهان برای زمین است».
[1] : و امروز یک کارت بانکی بلکه یک نرم‌افزار در فضای مجازی همان مبادله را بانجام میرساند.
پاکدینی ـ احمد کسروی
✴️ زیارت (به مناسبت راهپیمایی اربعین) ـ تکه‌ی 4 از 7 گفتاری از احمد کسروی 1ـ داستانی که هزاروسیصد سال پیش رخ داده بآن پرداختن و بگریه و سوگواری برخاستن از خرد رو گردانیدن و آن را لگدمال ساختنست. اینکه پنداشته‌اند که خدا از این گریه و زاری خشنود گردد…
✴️ زیارت (به مناسبت راهپیمایی اربعین) ـ تکه‌ی 5 از 7
گفتاری از احمد کسروی
زنان ایران که از همه جا ناآگاهند1 و کمترین دلبستگی بکشور و زندگانی توده‌ای نمی‌دارند ، و از درسخواندگان نیز هوش و فهمی در این باره دیده نمی‌شود ، شُوندش[سبب] جز این نبوده که بیشتر زمان را در روضه‌خوانیها بسر برده و هوش و جُربُزه‌ی[استعداد] خود را در آن راهها بکار انداخته‌اند.
4ـ این داستان گریه و زیارت با آن پاداشهایی که نوید داده شده زیان بسیار بزرگ دیگری را دربر می‌دارد ، و آن اینکه شیعیان ببدکاری گستاخ باشند.
باید دانست که مردم عامی درباره‌ی نیک و بد فهم و بینشی را که می‌بایست ندارند و یک چیز که بد است (مثلاً دزدی) آنان درباره‌اش تنها این را دانند که گناهست و مایه‌ی خشم خدا باشد و بدکاره (یا دزد) بدوزخ خواهد رفت ، و یگانه جلوگیرشان همان ترس دوزخ میباشد.
اینکه بدیها زیان بزندگانی رساند و مایه‌ی نابسامانی آن گردد چیزیست باندیشه‌ی ایشان نرسیده. اینست چون می‌شنوند که کسی که گریه بحسین کرد و یا بزیارت بارگاه او رفت همه‌ی گناهانش آمرزیده گردد و بهشت باو بایا[=واجب] باشد ، از ترسی که می‌داشته‌اند ایمن شده بهر بدی پا می‌گزارند.
این چیزیست که از نخست آزموده بود و در این چند سال که بشُوند جنگ در ایران خواروبار کم شد و نرخها بالا رفت آزمایش دیگری بدست آمد. زیرا دیده شد که کسانی که انبارداری کردند یا پیاپی به نرخها افزودند و هزارها خاندان از پا انداختند بیشتر حاجیان «مقدس» و مشهدیان «لب‌جنبان» می‌بودند. نیز دیده شد که همان پولهایی را که از راه برانداختن خاندانها بدست آورده بودند برداشتند و با پیشانی باز روانه‌ی کربلا و نجف شدند که زیارت کنند و بملایان پولهایی دهند.
این نامردان که بهانه در دست میدارند و بکشور و توده پروایی نمی‌نمایند و بمیهن‌پرستی ریشخند میکنند ، بدینسان از بدکاری نیز نمی‌پرهیزند و در سایه‌ی کیش بیپایی که میدارند خود را بهر «دلخواهی» آزاد می‌شمارند.
شما اگر زمانی بتوده‌ی عامی پردازید و باورهای آنان را نیک سنجید ، خواهید دید در سایه‌ی سخنانی که همیشه از ملایان و روضه‌خوانان شنیده‌اند چنین می‌پندارند که آدمی در این جهان ناچار از گناهست و چاره‌ی کار همان گریستن بامام حسین و رفتن بزیارت او و دیگران میباشد. اینست خدا روز «اَلَست» با امام حسین آن پیمان را بسته است.
اگر شما با یک شیعی که بکربلا میرود بسخن پرداخته بپرسید : «چرا بکربلا می‌روید؟!.» پاسخ خواهد داد : «آقا ، ما گناهکاریم باید برویم و از گناهان پاک شویم». اگر بگویید : «بهتر است گناه نکنی تا نیازمند پاک شدن نباشی» با شگفتی پاسخ خواهد داد : «مگر آدم می‌تواند گناه نکند؟!..».
در تبریز سخنی هست و بارها از زبانهاشان شنیده‌ام. میگویند : «سگ که ناپاکست چون بنمکزار افتاد و نمک گردید پاک شود. ما گناهکاریم و ناپاکیم و خود را بنمکزار می‌اندازیم تا پاک شویم». اگر نیک اندیشید در این باره باورهای شیعیان بیمانندگی بباورهای مسیحیان (درباره‌ی گناه و کفاره) نمی‌باشد.
این نکته را میتوان با زبان دیگری نیز بازنمود. چنانکه میدانیم آدمی دارای دو گوهر است : یکی گوهر جان که خواهان بدیهاست ، و دیگری گوهر روان که خواهان نیکیهاست. در بسیاری از مردم گوهر جان بسیار چیره باشد و اینست ایشان خودداری از بدیها نتوانند. لیکن در همان حال روانشان بیکار نمانده آنان را نکوهش کند و فَرجادشان2 همیشه ناآسوده باشد. چنین کسانی همانکه بشنوند اگر کسی بامام‌حسین گریست یا بزیارت رفت گناهانش آمرزیده شود ، همچون تشنه‌ای که بآب رسد با خشنودی و شادمانی پذیرند ، و این را یک پاسخی بنکوهشهای فرجاد گرفته خود را آسوده گردانند. بگفته‌ی عامیان : «کور از خدا چه خواهد؟! دو چشم!». یک آدمکش ، یک انباردار ، یک دزد ، یک زن بدکاره ، یک آخوند فریبکار بِچه نیازمند است؟.. یک دستگاه آنچنانی که بی‌رنج و کوشش گناهان خود را بیامرزاند.
از همینجاست که شما می‌بینید تیمورلنگ با آن خونخواری و تیره‌دلی که در اسپهان در یک روز هفتادهزار آدم کشت و در بغداد از سرهای کشتگان مناره‌ها برافراشت ، همیشه در جستجوی پیران صوفی می‌بوده و چون یکی را می‌یافته دست بدامنش می‌یازیده. می‌بینید صمدخان با آن پلیدیش که افزار سیاست نکولا گردید و کسان بسیاری از آزادیخواهان غیرتمند را کشت ، روضه می‌خوانانیده و هر ساله چهارصد تومان پول شمع بکربلا می‌فرستاده. اینها رازش همانست که بازنمودیم.
پابرگیها :
1ـ با آنكه از برداشتن چادر تا نوشتن این كتاب هشت سال می‌گذشته و زنان بسیاری بمیان توده درآمده بودند لیكن چنین دانسته می‌شود كه از ایشان تا آن هنگام شور و دلبستگی‌ای بكشور پدیدار نگردیده بوده. بیگفتگو اكنون جز از آن سالهاست. ـ و
2ـ فرجاد = وجدان ـ و
از کتاب داوری ـ گفتار 3
گفتاری از احمد کسروی
زنان ایران که از همه جا ناآگاهند1 و کمترین دلبستگی بکشور و زندگانی توده‌ای نمی‌دارند ، و از درسخواندگان نیز هوش و فهمی در این باره دیده نمی‌شود ، شُوندش[سبب] جز این نبوده که بیشتر زمان را در روضه‌خوانیها بسر برده و هوش و جُربُزه‌ی[استعداد] خود را در آن راهها بکار انداخته‌اند.
4ـ این داستان گریه و زیارت با آن پاداشهایی که نوید داده شده زیان بسیار بزرگ دیگری را دربر می‌دارد ، و آن اینکه شیعیان ببدکاری گستاخ باشند.
باید دانست که مردم عامی درباره‌ی نیک و بد فهم و بینشی را که می‌بایست ندارند و یک چیز که بد است (مثلاً دزدی) آنان درباره‌اش تنها این را دانند که گناهست و مایه‌ی خشم خدا باشد و بدکاره (یا دزد) بدوزخ خواهد رفت ، و یگانه جلوگیرشان همان ترس دوزخ میباشد.
اینکه بدیها زیان بزندگانی رساند و مایه‌ی نابسامانی آن گردد چیزیست باندیشه‌ی ایشان نرسیده. اینست چون می‌شنوند که کسی که گریه بحسین کرد و یا بزیارت بارگاه او رفت همه‌ی گناهانش آمرزیده گردد و بهشت باو بایا[=واجب] باشد ، از ترسی که می‌داشته‌اند ایمن شده بهر بدی پا می‌گزارند.
این چیزیست که از نخست آزموده بود و در این چند سال که بشُوند جنگ در ایران خواروبار کم شد و نرخها بالا رفت آزمایش دیگری بدست آمد. زیرا دیده شد که کسانی که انبارداری کردند یا پیاپی به نرخها افزودند و هزارها خاندان از پا انداختند بیشتر حاجیان «مقدس» و مشهدیان «لب‌جنبان» می‌بودند. نیز دیده شد که همان پولهایی را که از راه برانداختن خاندانها بدست آورده بودند برداشتند و با پیشانی باز روانه‌ی کربلا و نجف شدند که زیارت کنند و بملایان پولهایی دهند.
این نامردان که بهانه در دست میدارند و بکشور و توده پروایی نمی‌نمایند و بمیهن‌پرستی ریشخند میکنند ، بدینسان از بدکاری نیز نمی‌پرهیزند و در سایه‌ی کیش بیپایی که میدارند خود را بهر «دلخواهی» آزاد می‌شمارند.
شما اگر زمانی بتوده‌ی عامی پردازید و باورهای آنان را نیک سنجید ، خواهید دید در سایه‌ی سخنانی که همیشه از ملایان و روضه‌خوانان شنیده‌اند چنین می‌پندارند که آدمی در این جهان ناچار از گناهست و چاره‌ی کار همان گریستن بامام حسین و رفتن بزیارت او و دیگران میباشد. اینست خدا روز «اَلَست» با امام حسین آن پیمان را بسته است.
اگر شما با یک شیعی که بکربلا میرود بسخن پرداخته بپرسید : «چرا بکربلا می‌روید؟!.» پاسخ خواهد داد : «آقا ، ما گناهکاریم باید برویم و از گناهان پاک شویم». اگر بگویید : «بهتر است گناه نکنی تا نیازمند پاک شدن نباشی» با شگفتی پاسخ خواهد داد : «مگر آدم می‌تواند گناه نکند؟!..».
در تبریز سخنی هست و بارها از زبانهاشان شنیده‌ام. میگویند : «سگ که ناپاکست چون بنمکزار افتاد و نمک گردید پاک شود. ما گناهکاریم و ناپاکیم و خود را بنمکزار می‌اندازیم تا پاک شویم». اگر نیک اندیشید در این باره باورهای شیعیان بیمانندگی بباورهای مسیحیان (درباره‌ی گناه و کفاره) نمی‌باشد.
این نکته را میتوان با زبان دیگری نیز بازنمود. چنانکه میدانیم آدمی دارای دو گوهر است : یکی گوهر جان که خواهان بدیهاست ، و دیگری گوهر روان که خواهان نیکیهاست. در بسیاری از مردم گوهر جان بسیار چیره باشد و اینست ایشان خودداری از بدیها نتوانند. لیکن در همان حال روانشان بیکار نمانده آنان را نکوهش کند و فَرجادشان2 همیشه ناآسوده باشد. چنین کسانی همانکه بشنوند اگر کسی بامام‌حسین گریست یا بزیارت رفت گناهانش آمرزیده شود ، همچون تشنه‌ای که بآب رسد با خشنودی و شادمانی پذیرند ، و این را یک پاسخی بنکوهشهای فرجاد گرفته خود را آسوده گردانند. بگفته‌ی عامیان : «کور از خدا چه خواهد؟! دو چشم!». یک آدمکش ، یک انباردار ، یک دزد ، یک زن بدکاره ، یک آخوند فریبکار بِچه نیازمند است؟.. یک دستگاه آنچنانی که بی‌رنج و کوشش گناهان خود را بیامرزاند.
از همینجاست که شما می‌بینید تیمورلنگ با آن خونخواری و تیره‌دلی که در اسپهان در یک روز هفتادهزار آدم کشت و در بغداد از سرهای کشتگان مناره‌ها برافراشت ، همیشه در جستجوی پیران صوفی می‌بوده و چون یکی را می‌یافته دست بدامنش می‌یازیده. می‌بینید صمدخان با آن پلیدیش که افزار سیاست نکولا گردید و کسان بسیاری از آزادیخواهان غیرتمند را کشت ، روضه می‌خوانانیده و هر ساله چهارصد تومان پول شمع بکربلا می‌فرستاده. اینها رازش همانست که بازنمودیم.
پابرگیها :
1ـ با آنكه از برداشتن چادر تا نوشتن این كتاب هشت سال می‌گذشته و زنان بسیاری بمیان توده درآمده بودند لیكن چنین دانسته می‌شود كه از ایشان تا آن هنگام شور و دلبستگی‌ای بكشور پدیدار نگردیده بوده. بیگفتگو اكنون جز از آن سالهاست. ـ و
2ـ فرجاد = وجدان ـ و
از کتاب داوری ـ گفتار 3
✴️نامه‌ی یکی از خوانندگان کانال :
🔸گله‌هایی از جوانان و نوجوانان
من میخواهم چند سخنی با جوانان و نوجوانان گفتگو کرده و از برخی از رفتارهاشان گله کنم.
۱ـ اینکه جوانان که شمارشان هم کم نیست در تمام روز در پارکها و بوستانها درپی مصرف کردن موادی هستند که خودشان نامش را (گل یا حشیش) گذاشته‌اند را نیک نمیدانم. آنها را از حقایق و زندگی به آیین خرد دور می‌بینم. این خود بسیار مایه‌ی ناراحتیست که ببینم جوانان ما گرفتار اینگونه پستیها شدهاند و برای پیشرفت و آبادی توده قدمی برنمی‌دارند. آنها که گرفتار این مسئله شدهاند با خود می‌پندارند که وقتی مواد مصرف میکنند برای چند مدتی یا چند ساعتی بدبختیها و گرفتاریهای زندگی را از یاد برده و فقط به خنده و شادی میپردازند و همانطور که میدانیم این شادی و خنده‌های بی‌فایده بعدها به ناله و گله کردن از شرایط زندگی منجر می‌شود.
شاعرانی که جوانان مارا از میهندوستی و غیرتمندی دور ساخته‌اند بسیارند.
خیام بیتی دارد که در پایین می‌آورم
ای دوست بیا تا غم فردا نخوریم
وین یکدم عمر را غنیمت شمریم
فردا که ازین دیر فنا درگذریم
با هفت هزار سالگان سر بسریم
خیام در این شعر جوانان را به بیخیالی تشویق کرده و آنها را از خرد دور ساخته است. امروزه می‌بینیم جوانان ما نسبت به مسائل کشور و توده هیچگونه واکنشی نشان نمیدهند وقتی که قراردادی که چندماه گذشته بین پنج کشور دریای خزر روی داده است و سهم ایران از پنجاه درصد به دوازده درصد کاهش داشت ما بجای اینکه ببینیم جوانان غیرتمند به دور هم گرد بیایند و چاره‌ای اندیشند برعکس می‌بینیم همچنان در پارکها به کار خود ادامه میدهند. یا وقتی می‌بینند که شیرزنی مانند نسرین ستوده به ناحق در زندان افتاده دست دوستی بهم نمیدهند تا از او حمایت کنند و همچنان به دنبال هوسبازیها میروند. اینها دو نمونه از کارهای ایشانست.
۲_از طرفی می‌بینیم که جوانان ، هم‌میهنان خود را خوار میدارند(تحقیر) و آنها را مورد فحاشی قرار داده و دزد و کلاه بردار مینامند که اینگونه آداب را اول از خانواده یادگرفته‌اند (در جامعه باید گرگ باشند : بخور تا خورده نشوی) خانواده‌ها بجای اینکه فرزندان خود را به میهندوستی و مردم‌دوستی تشویق کنند تا آنها را با بقیه مردم به اتحاد و همدستی و هم‌پیمانی برسانند ، آنها را همچون سربازی که میخواهد به میدان جنگ برود و همه را دشمن خود می‌بیند تحویل جامعه میدهند.
۳_جوانانی را می‌بینیم که تماماً به دنبال پول و سود و آسایش خویش به صورت افراطی بوده که حاضر هستند همسر و پدر و مادر و توده را کنار بزنند تا به هدفهاشان برسند. اینگونه مادیگری افراطی ، مقصر اصلیش را حکومت میدانم زیرا میخواهند جوانان را از مسائل توده و کشور دور نگهدارند. جوانان خیال میکنند با پول زیاد میتوانند آزادی و آرامش را برای خود بخرند و فقط به فکر منافع شخصی خودشان هستند. آنها نمیدانند با پول زیاد در کشوری که دیکتاتوریست و هیچگونه آزادی فردی وجود ندارد به آرامش نمیرسند.
۴_مورد دیگری که وجود دارد جوانان چه دختران چه پسران به آهنگهایی روی آورده اند که فقط به مسئله‌ی عشق و تفریح و دود اشاره میکند. شعرهایی در مورد عشق میگویند که بیپا است و فقط آدم را گمراه میکند و معنی عشق را از زیبایی می‌اندازد.
من میگویم هر جوانی که در این کشور و دربین توده زندگی میکند اولین وظیفه‌اش این است که به پیشرفت و آبادی کشور و توده بپردازد تا در آینده یا در تاریخ به نیکی از او یاد شود من میگویم وقتی مردمی که در دِه زندگی میکنند و به بیماری دچار می‌شوند و برای درمان خود باید فرسنگ ها راه بروند تا درمان شوند، نباید در روز اربعین به کربلا رفت و نیروی جوانی خود و درآمدهاشان را صرف رفتن به کربلا و زیارت کردن کرد.
در دنیای امروز بیشتر کشورها را که بنگریم می‌بینیم که جوانان هر کشوری برای توده‌ی خود زحمت کشیده و تمام تلاش خود را میکنند که به کشور و توده ضرر نرسانند مانند (ژاپن یا کشورهای عربی حوزه‌ی خلیج فارس). اما در کشور خودمان می‌بینیم که جوانانش بیشترین ضرر را به کشور و توده وارد میکنند ـ جوانانی که معنی آزادگی را در خوردنِ باده و رقص و شادی میدانند باید هم حال و روزشان این باشد که مدام ناله و گله کنند و بیچاره و بیکار باشند اینها حتی به خود زحمت نمیدهند که یک مطلب یا یک کتاب تاریخی مفید را مطالعه کرده تا از تاریخ کشور و گذشته خود درس بگیرند.
🔸گله‌هایی از جوانان و نوجوانان
من میخواهم چند سخنی با جوانان و نوجوانان گفتگو کرده و از برخی از رفتارهاشان گله کنم.
۱ـ اینکه جوانان که شمارشان هم کم نیست در تمام روز در پارکها و بوستانها درپی مصرف کردن موادی هستند که خودشان نامش را (گل یا حشیش) گذاشته‌اند را نیک نمیدانم. آنها را از حقایق و زندگی به آیین خرد دور می‌بینم. این خود بسیار مایه‌ی ناراحتیست که ببینم جوانان ما گرفتار اینگونه پستیها شدهاند و برای پیشرفت و آبادی توده قدمی برنمی‌دارند. آنها که گرفتار این مسئله شدهاند با خود می‌پندارند که وقتی مواد مصرف میکنند برای چند مدتی یا چند ساعتی بدبختیها و گرفتاریهای زندگی را از یاد برده و فقط به خنده و شادی میپردازند و همانطور که میدانیم این شادی و خنده‌های بی‌فایده بعدها به ناله و گله کردن از شرایط زندگی منجر می‌شود.
شاعرانی که جوانان مارا از میهندوستی و غیرتمندی دور ساخته‌اند بسیارند.
خیام بیتی دارد که در پایین می‌آورم
ای دوست بیا تا غم فردا نخوریم
وین یکدم عمر را غنیمت شمریم
فردا که ازین دیر فنا درگذریم
با هفت هزار سالگان سر بسریم
خیام در این شعر جوانان را به بیخیالی تشویق کرده و آنها را از خرد دور ساخته است. امروزه می‌بینیم جوانان ما نسبت به مسائل کشور و توده هیچگونه واکنشی نشان نمیدهند وقتی که قراردادی که چندماه گذشته بین پنج کشور دریای خزر روی داده است و سهم ایران از پنجاه درصد به دوازده درصد کاهش داشت ما بجای اینکه ببینیم جوانان غیرتمند به دور هم گرد بیایند و چاره‌ای اندیشند برعکس می‌بینیم همچنان در پارکها به کار خود ادامه میدهند. یا وقتی می‌بینند که شیرزنی مانند نسرین ستوده به ناحق در زندان افتاده دست دوستی بهم نمیدهند تا از او حمایت کنند و همچنان به دنبال هوسبازیها میروند. اینها دو نمونه از کارهای ایشانست.
۲_از طرفی می‌بینیم که جوانان ، هم‌میهنان خود را خوار میدارند(تحقیر) و آنها را مورد فحاشی قرار داده و دزد و کلاه بردار مینامند که اینگونه آداب را اول از خانواده یادگرفته‌اند (در جامعه باید گرگ باشند : بخور تا خورده نشوی) خانواده‌ها بجای اینکه فرزندان خود را به میهندوستی و مردم‌دوستی تشویق کنند تا آنها را با بقیه مردم به اتحاد و همدستی و هم‌پیمانی برسانند ، آنها را همچون سربازی که میخواهد به میدان جنگ برود و همه را دشمن خود می‌بیند تحویل جامعه میدهند.
۳_جوانانی را می‌بینیم که تماماً به دنبال پول و سود و آسایش خویش به صورت افراطی بوده که حاضر هستند همسر و پدر و مادر و توده را کنار بزنند تا به هدفهاشان برسند. اینگونه مادیگری افراطی ، مقصر اصلیش را حکومت میدانم زیرا میخواهند جوانان را از مسائل توده و کشور دور نگهدارند. جوانان خیال میکنند با پول زیاد میتوانند آزادی و آرامش را برای خود بخرند و فقط به فکر منافع شخصی خودشان هستند. آنها نمیدانند با پول زیاد در کشوری که دیکتاتوریست و هیچگونه آزادی فردی وجود ندارد به آرامش نمیرسند.
۴_مورد دیگری که وجود دارد جوانان چه دختران چه پسران به آهنگهایی روی آورده اند که فقط به مسئله‌ی عشق و تفریح و دود اشاره میکند. شعرهایی در مورد عشق میگویند که بیپا است و فقط آدم را گمراه میکند و معنی عشق را از زیبایی می‌اندازد.
من میگویم هر جوانی که در این کشور و دربین توده زندگی میکند اولین وظیفه‌اش این است که به پیشرفت و آبادی کشور و توده بپردازد تا در آینده یا در تاریخ به نیکی از او یاد شود من میگویم وقتی مردمی که در دِه زندگی میکنند و به بیماری دچار می‌شوند و برای درمان خود باید فرسنگ ها راه بروند تا درمان شوند، نباید در روز اربعین به کربلا رفت و نیروی جوانی خود و درآمدهاشان را صرف رفتن به کربلا و زیارت کردن کرد.
در دنیای امروز بیشتر کشورها را که بنگریم می‌بینیم که جوانان هر کشوری برای توده‌ی خود زحمت کشیده و تمام تلاش خود را میکنند که به کشور و توده ضرر نرسانند مانند (ژاپن یا کشورهای عربی حوزه‌ی خلیج فارس). اما در کشور خودمان می‌بینیم که جوانانش بیشترین ضرر را به کشور و توده وارد میکنند ـ جوانانی که معنی آزادگی را در خوردنِ باده و رقص و شادی میدانند باید هم حال و روزشان این باشد که مدام ناله و گله کنند و بیچاره و بیکار باشند اینها حتی به خود زحمت نمیدهند که یک مطلب یا یک کتاب تاریخی مفید را مطالعه کرده تا از تاریخ کشور و گذشته خود درس بگیرند.
پاکدینی ـ احمد کسروی
🔶 در پاسخ حقیقتگو 🔸 37ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند (تکه‌ی 3 از 7) اینان باور نمی‌دارند كه پشت سر آن هیاهوها و سرگرمیها كه ایشان راست یك رشته راستیهای بسیار گرانبهایی هست. راستیهایی‌كه اینان هیچ نمی‌شناسند و بسیار بدورند ، و من برای آنكه…
🔶 در پاسخ حقیقتگو
🔸 37ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند (تکه‌ی 4 از 7)
سوم : اینان از یك شایستگی خدادادی خود را بی‌بهره میگردانند. زیرا چنانكه بارها گفته‌ایم یكی از خویهای نیك آدمی راستی‌پرستی است كه چون سخنی را شنوَد و آن را براست دارد بهواداری برخیزد و چون یكی را در كوشش برای نیكی مردم بیند همراهی نماید. این را هم گفته‌ایم كه همه‌ی پیشرفتها در جهان نتیجه‌ی این خوی نیك است. زیرا راه پیشرفت این است كه یكی برخیزد و سخنانی راند و یا بكوشش در راه مردم پردازد ، و دیگران با وی همراهی نمایند و راه پیشرفت را باز نمایند.
ولی اینان چون سخنی را بشنوند و یا كسی را در كوشش سودمندی بینند از همدستی و همراهی بازایستند و هرگز نزدیك نشوند ، و این كار را برای آن كنند كه بخودسری و خودخواهیشان برنخورد و پیروی از كسی یا از سخنی فهمیده نشود ، و گاهی بر آن سخن یا بر آن كوشش ایرادهای خنكی گیرند و بهانه‌های كودكانه آورند. این شیوه‌ای در ایشانست كه یك چیزی را كه شنوند پیش از همه یك ریشخندی نمایند و پشت سر آن نافهمیده و نااندیشیده بایرادها برخیزند و همه‌ی اینها را بنام همان سرخودی كنند و این خواهند كه پیروی ننمودن خویش را نشان دهند. اگر ما در همان هنگام دلهای آنان را بشكافیم خواهیم دید از یكسو خوی راستی‌پرستی كه در نهاد هر نیك و هر بدی هست بر این وامی‌داردشان كه آن را بیندیشند و بفهمند و بپذیرند ، و از یكسو خودخواهی و خودسری جلوشان را می‌گیرد ، و آن ریشخندها و ایرادگیریها هیاهوییست كه این دو خوی ناستوده در برابر آن خوی خجسته و برای جلوگیری از آن برپا میكنند ، و اینست یك چیزی هرچه بهتر باشد اینان ریشخند و ایراد بیشتر كنند.
اینان بهمه‌ی نیكیهای جهان پشت پا زده‌اند و تنها باین بسنده كرده‌اند كه تا زنده‌اند رشته‌ی سرخودی را از دست ندهند و بهیچ راستی گردن نگزارند اگر شما می‌خواهید اندازه‌ی بیچارگی و گرفتاری اینان را بشناسید هنگامی كه می‌نشینید و پیاپی گله میكنند و از توده نكوهش می‌نمایند بپرسید : «پس چاره چیست؟!.. آیا نباید به یك راهی درآمد و آن را پیش گرفت؟!..» و ببینید چگونه سر را به پشت تكان میدهند و میگویند : «ما نمی‌شویم ، ما نمی‌شویم» آری چون از دست خودشان هیچی برنمی‌آید ، و از آنسوی نمی‌خواهند یكی دیگری بكاری برخیزد و اینان همراهی نمایند ناگزیرند بآن نتیجه رسند كه «ما نمی‌شویم». بمانند آنان كه گرفتار رشك پلید هم هستند و از درون دل دوست میدارند كه این توده بیكبار نابود گردد و نباشد آنكه كسی برهایی آن برخیزد و نامی میان مردم پیدا كند.
این درد بسیار جانگزاتر از آنست كه من با این خونسردی و آرامی برشته‌ی نوشتن می‌كشم. برای یك توده دردی بیمناكتر از این نیست. ولی من چون نخستین بار است كه از این بیماری سخن می‌رانم نمی‌خواهم بیكبار همه‌ی گفتنیها را بگویم و این است از رو می‌گذرم و بسخنان كم‌ژرفا بس می‌كنم.
چنانكه گفتیم اینان به هر چیزی كه رسند نافهمیده و نااندیشیده ایراد گیرند و این تنها برای آنست كه نگرویدن خود را نشان دهند و من اینك مثالی برای آن در دست می‌دارم. یكی از پشتیبانان پیمان در مازنداران كه خود جوان دانشمندیست چنین می‌نگارد :
یكی به پیمان ایراد می‌گرفت و چنین می‌گفت : دارنده‌ی پیمان در افكارش ساختمان تازه‌ای ندارد. گفتم دارد و اینها كه تا امروز نوشته شده شالوده‌ی ساختمانهای تازه است و لیكن تا ساختمانهای كهن هزار سال پیش كه در عقاید مردم خصوصاً شرقیها وجود دارد خراب نشود بجای آنها شالوده‌های تازه و عاقلانه نمی‌توان ریخت. فرض كنید پیمان شعله‌ی پرنوری را در كله‌ی كوهی هدف مقصود قرار داده و میخواهد بآنجا برسد ولی راهی درمیان نیست و در هر قدم به موانعی بر می‌خورد ، یك جا خندق است ، جای دیگر رودخانه‌ای عظیم است ، یك قدم آن طرفتر نشیب و فرازهای مهیب و خطرناك و دره‌های عمیق و هولناك و پست و بلندی زیاد ، درختان كهنسال و درهم و برهم ، بایستی تمام این موانع را بكوبد و صاف كند تا جلو برود. گفت برای این كار هم بیل و كلنگ و تبر لازم است كه ندارد. گفتم كلنگ همان دلایل است كه در پیمان اقامه می‌شود.
🔸 37ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند (تکه‌ی 4 از 7)
سوم : اینان از یك شایستگی خدادادی خود را بی‌بهره میگردانند. زیرا چنانكه بارها گفته‌ایم یكی از خویهای نیك آدمی راستی‌پرستی است كه چون سخنی را شنوَد و آن را براست دارد بهواداری برخیزد و چون یكی را در كوشش برای نیكی مردم بیند همراهی نماید. این را هم گفته‌ایم كه همه‌ی پیشرفتها در جهان نتیجه‌ی این خوی نیك است. زیرا راه پیشرفت این است كه یكی برخیزد و سخنانی راند و یا بكوشش در راه مردم پردازد ، و دیگران با وی همراهی نمایند و راه پیشرفت را باز نمایند.
ولی اینان چون سخنی را بشنوند و یا كسی را در كوشش سودمندی بینند از همدستی و همراهی بازایستند و هرگز نزدیك نشوند ، و این كار را برای آن كنند كه بخودسری و خودخواهیشان برنخورد و پیروی از كسی یا از سخنی فهمیده نشود ، و گاهی بر آن سخن یا بر آن كوشش ایرادهای خنكی گیرند و بهانه‌های كودكانه آورند. این شیوه‌ای در ایشانست كه یك چیزی را كه شنوند پیش از همه یك ریشخندی نمایند و پشت سر آن نافهمیده و نااندیشیده بایرادها برخیزند و همه‌ی اینها را بنام همان سرخودی كنند و این خواهند كه پیروی ننمودن خویش را نشان دهند. اگر ما در همان هنگام دلهای آنان را بشكافیم خواهیم دید از یكسو خوی راستی‌پرستی كه در نهاد هر نیك و هر بدی هست بر این وامی‌داردشان كه آن را بیندیشند و بفهمند و بپذیرند ، و از یكسو خودخواهی و خودسری جلوشان را می‌گیرد ، و آن ریشخندها و ایرادگیریها هیاهوییست كه این دو خوی ناستوده در برابر آن خوی خجسته و برای جلوگیری از آن برپا میكنند ، و اینست یك چیزی هرچه بهتر باشد اینان ریشخند و ایراد بیشتر كنند.
اینان بهمه‌ی نیكیهای جهان پشت پا زده‌اند و تنها باین بسنده كرده‌اند كه تا زنده‌اند رشته‌ی سرخودی را از دست ندهند و بهیچ راستی گردن نگزارند اگر شما می‌خواهید اندازه‌ی بیچارگی و گرفتاری اینان را بشناسید هنگامی كه می‌نشینید و پیاپی گله میكنند و از توده نكوهش می‌نمایند بپرسید : «پس چاره چیست؟!.. آیا نباید به یك راهی درآمد و آن را پیش گرفت؟!..» و ببینید چگونه سر را به پشت تكان میدهند و میگویند : «ما نمی‌شویم ، ما نمی‌شویم» آری چون از دست خودشان هیچی برنمی‌آید ، و از آنسوی نمی‌خواهند یكی دیگری بكاری برخیزد و اینان همراهی نمایند ناگزیرند بآن نتیجه رسند كه «ما نمی‌شویم». بمانند آنان كه گرفتار رشك پلید هم هستند و از درون دل دوست میدارند كه این توده بیكبار نابود گردد و نباشد آنكه كسی برهایی آن برخیزد و نامی میان مردم پیدا كند.
این درد بسیار جانگزاتر از آنست كه من با این خونسردی و آرامی برشته‌ی نوشتن می‌كشم. برای یك توده دردی بیمناكتر از این نیست. ولی من چون نخستین بار است كه از این بیماری سخن می‌رانم نمی‌خواهم بیكبار همه‌ی گفتنیها را بگویم و این است از رو می‌گذرم و بسخنان كم‌ژرفا بس می‌كنم.
چنانكه گفتیم اینان به هر چیزی كه رسند نافهمیده و نااندیشیده ایراد گیرند و این تنها برای آنست كه نگرویدن خود را نشان دهند و من اینك مثالی برای آن در دست می‌دارم. یكی از پشتیبانان پیمان در مازنداران كه خود جوان دانشمندیست چنین می‌نگارد :
یكی به پیمان ایراد می‌گرفت و چنین می‌گفت : دارنده‌ی پیمان در افكارش ساختمان تازه‌ای ندارد. گفتم دارد و اینها كه تا امروز نوشته شده شالوده‌ی ساختمانهای تازه است و لیكن تا ساختمانهای كهن هزار سال پیش كه در عقاید مردم خصوصاً شرقیها وجود دارد خراب نشود بجای آنها شالوده‌های تازه و عاقلانه نمی‌توان ریخت. فرض كنید پیمان شعله‌ی پرنوری را در كله‌ی كوهی هدف مقصود قرار داده و میخواهد بآنجا برسد ولی راهی درمیان نیست و در هر قدم به موانعی بر می‌خورد ، یك جا خندق است ، جای دیگر رودخانه‌ای عظیم است ، یك قدم آن طرفتر نشیب و فرازهای مهیب و خطرناك و دره‌های عمیق و هولناك و پست و بلندی زیاد ، درختان كهنسال و درهم و برهم ، بایستی تمام این موانع را بكوبد و صاف كند تا جلو برود. گفت برای این كار هم بیل و كلنگ و تبر لازم است كه ندارد. گفتم كلنگ همان دلایل است كه در پیمان اقامه می‌شود.
پاکدینی ـ احمد کسروی
2 ✴️ زبان ایران 🔸 1ـ زبان يك موضوع علمي است [تکه‌ی 2 از 2] زبان يك موضوع علمي است و چاره‌ي درد آن نيز بايد از روي علم كرده شود. من در اين گفتارهاي خود راه علمي اين موضوع را نشان خواهم داد و اميدوارم كه اين راهنمايي پاكدلانه‌ي من اثر خود را بخشيده راهي…
3
✴️ زبان ایرانی
🔸 2ـ هر زباني بايد مرزي بدارد [تکه‌ی 1 از 2]
زبانهايي كه ما امروز مي‌شناسيم و از هر يكي كم يا بيش آگاهي داريم هر كدام درآميخته و پديد آمده از چند زبان باستان مي‌باشد كه آن زبانها امروز از ميان رفته.
مثلاً زبان فرانسه از درآميختن زبان لاتين با زبان بومي گال پديد آمده سپس كلمه‌هاي ديگر بر آن افزوده شده. زبان انگليسي از درآميختن زبان آنگلوساكسن با لاتين پيدا شده.
زبان ارمني از سه ريشه پديد آمده بدينسان كه ارمنيان از زباني كه از بالکان همراه آورده‌اند و چون بارمنستان رسيده‌اند با مردم اُرارتو بهم پيوسته‌اند و دو زبان هم يكي گرديده سپس هم كلمه‌هاي فراواني از پارسي بر آن افزوده شده.
تاريخچه‌ي زبان فارسي هم آنست كه مردم «اير» يا «آري» چون در «ايران‌ويچ» كه ميهن ديرين ايشان در سرزمينهاي يخ‌بندان شمال بوده نشيمن داشتند با زباني كه مي‌توان مادر زبانهاي آريايي امروزي دانست سخن مي‌گفتند و چون از آنجا كوچيده به پشته‌ي ايران آمدند در اين پشته بومياني نشيمن داشتند كه با زباني يا با زبانهايي سخن مي‌گفتند ناگزير دو مردم بهم درآميخته دو زبان نيز يكي گرديده و بدينسان ايرانيان و زبان ايراني پديد آمده.
مقصود از اين گفته‌ها آنكه يك زباني مي‌تواند از درآميختن چند زبان پديد آيد. چيزي كه هست چون آن چند زبان بهم درآميخت و زبان نويني پديد آمد اين زبان نوين بايد استقلال پيدا كند و جداگانه باشد. بدينسان كه ديگر درهاي خود را بروي زبانهاي بيگانه بسته كلمه نپذيرد اگرچه از آن زبانهاي مادر خود باشد (مگر با شرطهاي خاصي).
مثلاً زبان فرانسه كه گفتيم از لاتين و زبان بومي گالان پديد آمده امروز ديگر نمي‌تواند كلمه‌هاي بيگانه پذيرد اگرچه از لاتين يا زبان گال باستان باشد بلكه بايد بِهمان كلمه‌هايي كه تاكنون دارد بسنده نمايد.
خواهيد گفت : جهت چيست؟... مي‌گويم جهت چند چيز است : يكي استقلال زبان. زيرا هر زباني كه درهاي خود را بروي كلمه‌هاي بيگانه نبست از استقلال بي‌بهره مي‌شود. چنانكه هر مردمي كه درهاي كشور خود را بروي بيگانگان نبست استقلال خود را از دست مي‌دهد.
براي مثل : زبان فرانسه امروز براي خود دستور (گرامر) خاصي دارد و سي‌هزار كمابيش هم كلمه دارد. پس اگر كسي بآموختن آن زبان پرداخت دستور آن را خوانده از كلمه‌ها نيز همگي را يا باندازه‌اي كه در سخن گفتن يا كتاب خواندن دربايست است ياد مي‌گيرد.
ولي اگر درهاي آن زبان بروي زبان آلماني يا انگليسي باز باشد كه هر نويسنده يا گوينده‌ي فرانسه‌اي بتواند به هر اندازه كه مي‌خواهد كلمه‌ها و جمله‌هاي آلماني يا انگليسي در گفتگو يا در نگارشهاي خود بياورد در چنين حالي بيگفتگوست كه يادگيرنده‌ي زبان فرانسه بايد انگليسي يا آلماني را نيز ياد گرفته باشد وگرنه از زبان فرانسه بهره‌اي نخواهد برد.
جهت ديگر آنكه هر زباني بايد كرانه‌پذير (محدود) باشد كه گوينده و شنونده هر دو بكلمه‌هاي آن آشنا باشند و بدينسان مقصود يكديگر را دريابند. ولي اگر زباني كرانهناپذير بود و هر گوينده‌اي حق داشت كه در گفتگوي خود پياپي كلمه‌هاي نويني از زبانهاي بيگانه درآورد در چنين حالي ناگزير است كه شنونده از فهم مقصود درمي‌ماند.
اين گرفتاريها كه امروز در زبان فارسي پديد آمده ما را از دليل ديگر بي‌نياز مي‌گرداند. زيرا در نتيجه‌ي آنكه درهاي اين زبان بروي كلمه‌هاي عربي باز است زبان ما از استقلال افتاده. و اينست كه هر كسي كه امروز مي‌خواهد فارسي بياموزد تنها بخواندن دستور فارسي و ياد گرفتن كلمه‌هاي فارسي بسنده نمي‌تواند كرد بلكه ناگزير است كه صرف و نحو عربي را هم نيك ياد گرفته مقدار انبوهي از كلمه‌هاي عربي را دانسته باشد. و اين خود رنج بزرگي است كه همه كس از عهده‌ي آن برنمي‌آيد. و از اينجاست كه كساني پس از چهل سال زندگي باز هم فارسي را غلط مي‌نويسند و هر روز كشاكش غلط و درست درميان مي‌باشد. هنوز در وزارتخانه‌ها گفتگو درباره‌ي چگونگي كلمه‌هاي «تقاضا» و «تماشا» و «تمنا» و «مأيوس» و مانند اينها برپاست و كار به «متحدالمآل» مي‌انجامد. هنوز برخي مديران روزنامه «قُطاع‌الطريق» را مفرد دانسته «قطاع‌الطريقها» جمع مي‌بندند. هنوز بجاي «غيظ» به معني خشم كلمه‌ي «غيض» بكار مي‌برند. هنوز مدير يك دبستان بجاي «ثقةالسلام» «سقط‌الاسلام» مي‌نويسد.
از سوي ديگر چون زبان كرانهناپذير گرديده اينست كه درخور فهم نيست و هر كتابي را جداگانه بايد ياد گرفت.
كليله و دمنه‌ي بهرامشاهي را با شاهنامه‌ي فردوسي پهلوي هم بگزاريد. آيا مي‌توان گفت كه زبان دو كتاب يكيست؟..
✴️ زبان ایرانی
🔸 2ـ هر زباني بايد مرزي بدارد [تکه‌ی 1 از 2]
زبانهايي كه ما امروز مي‌شناسيم و از هر يكي كم يا بيش آگاهي داريم هر كدام درآميخته و پديد آمده از چند زبان باستان مي‌باشد كه آن زبانها امروز از ميان رفته.
مثلاً زبان فرانسه از درآميختن زبان لاتين با زبان بومي گال پديد آمده سپس كلمه‌هاي ديگر بر آن افزوده شده. زبان انگليسي از درآميختن زبان آنگلوساكسن با لاتين پيدا شده.
زبان ارمني از سه ريشه پديد آمده بدينسان كه ارمنيان از زباني كه از بالکان همراه آورده‌اند و چون بارمنستان رسيده‌اند با مردم اُرارتو بهم پيوسته‌اند و دو زبان هم يكي گرديده سپس هم كلمه‌هاي فراواني از پارسي بر آن افزوده شده.
تاريخچه‌ي زبان فارسي هم آنست كه مردم «اير» يا «آري» چون در «ايران‌ويچ» كه ميهن ديرين ايشان در سرزمينهاي يخ‌بندان شمال بوده نشيمن داشتند با زباني كه مي‌توان مادر زبانهاي آريايي امروزي دانست سخن مي‌گفتند و چون از آنجا كوچيده به پشته‌ي ايران آمدند در اين پشته بومياني نشيمن داشتند كه با زباني يا با زبانهايي سخن مي‌گفتند ناگزير دو مردم بهم درآميخته دو زبان نيز يكي گرديده و بدينسان ايرانيان و زبان ايراني پديد آمده.
مقصود از اين گفته‌ها آنكه يك زباني مي‌تواند از درآميختن چند زبان پديد آيد. چيزي كه هست چون آن چند زبان بهم درآميخت و زبان نويني پديد آمد اين زبان نوين بايد استقلال پيدا كند و جداگانه باشد. بدينسان كه ديگر درهاي خود را بروي زبانهاي بيگانه بسته كلمه نپذيرد اگرچه از آن زبانهاي مادر خود باشد (مگر با شرطهاي خاصي).
مثلاً زبان فرانسه كه گفتيم از لاتين و زبان بومي گالان پديد آمده امروز ديگر نمي‌تواند كلمه‌هاي بيگانه پذيرد اگرچه از لاتين يا زبان گال باستان باشد بلكه بايد بِهمان كلمه‌هايي كه تاكنون دارد بسنده نمايد.
خواهيد گفت : جهت چيست؟... مي‌گويم جهت چند چيز است : يكي استقلال زبان. زيرا هر زباني كه درهاي خود را بروي كلمه‌هاي بيگانه نبست از استقلال بي‌بهره مي‌شود. چنانكه هر مردمي كه درهاي كشور خود را بروي بيگانگان نبست استقلال خود را از دست مي‌دهد.
براي مثل : زبان فرانسه امروز براي خود دستور (گرامر) خاصي دارد و سي‌هزار كمابيش هم كلمه دارد. پس اگر كسي بآموختن آن زبان پرداخت دستور آن را خوانده از كلمه‌ها نيز همگي را يا باندازه‌اي كه در سخن گفتن يا كتاب خواندن دربايست است ياد مي‌گيرد.
ولي اگر درهاي آن زبان بروي زبان آلماني يا انگليسي باز باشد كه هر نويسنده يا گوينده‌ي فرانسه‌اي بتواند به هر اندازه كه مي‌خواهد كلمه‌ها و جمله‌هاي آلماني يا انگليسي در گفتگو يا در نگارشهاي خود بياورد در چنين حالي بيگفتگوست كه يادگيرنده‌ي زبان فرانسه بايد انگليسي يا آلماني را نيز ياد گرفته باشد وگرنه از زبان فرانسه بهره‌اي نخواهد برد.
جهت ديگر آنكه هر زباني بايد كرانه‌پذير (محدود) باشد كه گوينده و شنونده هر دو بكلمه‌هاي آن آشنا باشند و بدينسان مقصود يكديگر را دريابند. ولي اگر زباني كرانهناپذير بود و هر گوينده‌اي حق داشت كه در گفتگوي خود پياپي كلمه‌هاي نويني از زبانهاي بيگانه درآورد در چنين حالي ناگزير است كه شنونده از فهم مقصود درمي‌ماند.
اين گرفتاريها كه امروز در زبان فارسي پديد آمده ما را از دليل ديگر بي‌نياز مي‌گرداند. زيرا در نتيجه‌ي آنكه درهاي اين زبان بروي كلمه‌هاي عربي باز است زبان ما از استقلال افتاده. و اينست كه هر كسي كه امروز مي‌خواهد فارسي بياموزد تنها بخواندن دستور فارسي و ياد گرفتن كلمه‌هاي فارسي بسنده نمي‌تواند كرد بلكه ناگزير است كه صرف و نحو عربي را هم نيك ياد گرفته مقدار انبوهي از كلمه‌هاي عربي را دانسته باشد. و اين خود رنج بزرگي است كه همه كس از عهده‌ي آن برنمي‌آيد. و از اينجاست كه كساني پس از چهل سال زندگي باز هم فارسي را غلط مي‌نويسند و هر روز كشاكش غلط و درست درميان مي‌باشد. هنوز در وزارتخانه‌ها گفتگو درباره‌ي چگونگي كلمه‌هاي «تقاضا» و «تماشا» و «تمنا» و «مأيوس» و مانند اينها برپاست و كار به «متحدالمآل» مي‌انجامد. هنوز برخي مديران روزنامه «قُطاع‌الطريق» را مفرد دانسته «قطاع‌الطريقها» جمع مي‌بندند. هنوز بجاي «غيظ» به معني خشم كلمه‌ي «غيض» بكار مي‌برند. هنوز مدير يك دبستان بجاي «ثقةالسلام» «سقط‌الاسلام» مي‌نويسد.
از سوي ديگر چون زبان كرانهناپذير گرديده اينست كه درخور فهم نيست و هر كتابي را جداگانه بايد ياد گرفت.
كليله و دمنه‌ي بهرامشاهي را با شاهنامه‌ي فردوسي پهلوي هم بگزاريد. آيا مي‌توان گفت كه زبان دو كتاب يكيست؟..
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی دوازدهم)
🔸 دارایی چیست؟.. (بخش 2 از 3)
آن روز آقای هادی صدرزاده كه خود جوان دانشوریست با من بود و باین داستان گواه است. این ملا كسیست كه در دور نخستِ مجلس شورا نماینده‌ی فارس بود و بگفته‌ی خود به سیاست آشناست و همچون دیگر ملایان خشك نیست. این ترِ ایشانست كه باین نافهمیست ، ببینید خشكهاشان در چه حالند و در توی چه نادانیها می‌غلتند.
ببینید چه چیزهای كوچكی را بهانه ساخته بكشور و سرزمین كه سرچشمه‌ی زندگانیست بیپروایی نشان میدهند ، ببینید با چه سخنانی مردم را از راه برده از كشور دلسرد میگردانند : «دولت چون گورستانها را كنده است ما دیگر ترسی از آمدن بیگانه نخواهیم داشت!» خدا رویتان را سیاه گرداناد. خدا بر شما نبخشایاد.
آن روزنامه نویسش ، این ملایش. از این گمراهان چندانست كه بشمار نیاید. بجای آنكه مردم را بحقایق آشنا گردانند و بقدردانی از این كشور وادارند با بهانه‌های بی‌ارزش ، و با خرافات بیپا ، و با وعده‌های دروغ و بیجا آنان را از پرداختن بزندگانی و كوشش بنگهداری كشور بركنار میگردانند ، و برخی از اینان چندان گستاخ و بیشرمند كه می‌آیند و با من كه حقایق را مینویسم بمجادله میپردازند. بیهوده نمیگویم :
🔸بزرگترین گرفتاری ایرانیان نشناختن حقایق است.
كسانی می‌آیند و با من گفتگو كرده چنین میگویند : «من معنی میهن‌پرستی را نفهمیدم. این كوه و زمین و دره چه پرستش دارد؟!..». دیگران بسخن رنگ فلسفه داده و چنین میگویند : «همه‌ی مردمان یكی هستند. برای چه من با فلان كرمانی هم‌میهن باشم و با فلان بغدادی نباشم؟!..». برخی هم از راه مذهب پیش آمده چنین ایراد میگیرند : «میهن‌پرستی بت‌پرستیست. ما باید خدا را بپرستیم نه میهن را».
اینها نمونه‌ی دیگری از ندانستن حقایق زندگانیست. اینها «میهن‌پرستی» می‌شنوند و معنای آن را نمیدانند. باید گفت : میهن تنها این كوهها و دره‌ها و این سرزمین نیست. میهن بیك معنی مهمتر دیگری میباشد.
ما چون میگوییم : میهن‌پرستی مقصودمان بیش از همه آن پیمان همدستی است كه یك توده باید داشته باشند.
🔸بیست ملیون مردم كه در یكجا زیست میكنند و یك توده‌ای تشكیل داده‌اند اینها در حقیقت پیمان باهم بسته‌اند كه در پیشرفت دادن بكارهای زندگانی و ایستادگی در برابر سختیها همدست باشند و در سود و زیان و اندوه و خوشی باهم شركت كنند.
مثلاً اگر راهزنانی در كرمان پیدا شدند از آذربایجان و خوزستان و گیلان و دیگر جاها سپاه برای دفع آنها بفرستند و نگویند بما چه ربطی دارد؟!.. همچنین اگر دشمنی از سوی گیلان رو نمود از همه جا بجنگ آنان شتابند و نگویند ما چه كار داریم؟!.. اگر در گوشه‌ای از كشور خشكسالی رخ داد و مردم دچار گرسنگی گردیدند ، یا در شهرهایی زمین لرزه افتاد و ویرانیها پدید آمد ، یا بآبادیهایی سیل آمد و آسیبها رسانید ـ در همه‌ی اینها از همه جا بدستگیری برخیزند و خود را در زیان و آسیب شریك شمارند و كناره‌گیری ننمایند.
🔸یك چنین پیمانی در هر توده‌ای هست و اساس توده همین پیمان میباشد.
ما از «میهن‌پرستی» پیش از همه این معنی را می‌خواهیم ، و شما می‌بینید كه یك معنای بسیار مهم و گرانمایه‌ای میباشد ، و اینكه نام «میهن‌پرستی» میگزاریم برای آنست كه این میهن ، یا این سرزمین خانه‌ی ماست ، و گهواره‌ی پرورش ماست ، سرچشمه‌ی زندگانی ماست چنانكه شرح دادیم اساس دارایی این سرزمین میباشد. اینست باید به نگهداری آن كوشیم ، باید نخستین ماده در آن پیمان نگهداری این سرزمین باشد. زیرا اگر این سرزمین را از دست دهیم آواره و سرگردان خواهیم بود. به بردگی و زیردستی بیگانگان خواهیم افتاد. زبون و خوار گردیده كم‌كم نابود خواهیم گردید. اینست آن را «میهن پرستی» میخوانیم. مقصود از پرستش در اینجا «خدمت» میباشد. «پرستیدن» در فارسی خدمت كردنست.
آنانكه میگویند : «این كوه و زمین و دره چه پرستشی دارد؟!..» این معنی را نمیدانند. از آنان باید پرسید : مگر شما نمی‌خواهید در این جهان زندگی كنید؟!.. مگر نمی‌خواهید با كسانی همدست باشید؟!.. مگر نمی‌خواهید این آب و خاك را كه سرچشمه‌ی زندگانی شماست نگه دارید؟!.. میهن‌پرستی یا میهندوستی ، هر نام دیگری كه بگزارید همینهاست. این وظیفه‌ی مردانگی هر كسیست كه در این راه با دیگران همدستی كند و كوشش دریغ نگوید.
امروز زندگانی بسیار سخت گردیده و توده‌ها با یكدیگر بر سر خاك و زمین سختترین نبرد را میكنند. این جنگ و خونریزی كه امروز در جهان میرود همه برای زمین است. شما نیز ناگزیرید بیپروایی ننمایید و بنگهداری سرزمین خود بكوشید. ناگزیرید در اندیشه‌ی آینده‌ی خود و فرزندانتان باشید.
👇
🔸 دارایی چیست؟.. (بخش 2 از 3)
آن روز آقای هادی صدرزاده كه خود جوان دانشوریست با من بود و باین داستان گواه است. این ملا كسیست كه در دور نخستِ مجلس شورا نماینده‌ی فارس بود و بگفته‌ی خود به سیاست آشناست و همچون دیگر ملایان خشك نیست. این ترِ ایشانست كه باین نافهمیست ، ببینید خشكهاشان در چه حالند و در توی چه نادانیها می‌غلتند.
ببینید چه چیزهای كوچكی را بهانه ساخته بكشور و سرزمین كه سرچشمه‌ی زندگانیست بیپروایی نشان میدهند ، ببینید با چه سخنانی مردم را از راه برده از كشور دلسرد میگردانند : «دولت چون گورستانها را كنده است ما دیگر ترسی از آمدن بیگانه نخواهیم داشت!» خدا رویتان را سیاه گرداناد. خدا بر شما نبخشایاد.
آن روزنامه نویسش ، این ملایش. از این گمراهان چندانست كه بشمار نیاید. بجای آنكه مردم را بحقایق آشنا گردانند و بقدردانی از این كشور وادارند با بهانه‌های بی‌ارزش ، و با خرافات بیپا ، و با وعده‌های دروغ و بیجا آنان را از پرداختن بزندگانی و كوشش بنگهداری كشور بركنار میگردانند ، و برخی از اینان چندان گستاخ و بیشرمند كه می‌آیند و با من كه حقایق را مینویسم بمجادله میپردازند. بیهوده نمیگویم :
🔸بزرگترین گرفتاری ایرانیان نشناختن حقایق است.
كسانی می‌آیند و با من گفتگو كرده چنین میگویند : «من معنی میهن‌پرستی را نفهمیدم. این كوه و زمین و دره چه پرستش دارد؟!..». دیگران بسخن رنگ فلسفه داده و چنین میگویند : «همه‌ی مردمان یكی هستند. برای چه من با فلان كرمانی هم‌میهن باشم و با فلان بغدادی نباشم؟!..». برخی هم از راه مذهب پیش آمده چنین ایراد میگیرند : «میهن‌پرستی بت‌پرستیست. ما باید خدا را بپرستیم نه میهن را».
اینها نمونه‌ی دیگری از ندانستن حقایق زندگانیست. اینها «میهن‌پرستی» می‌شنوند و معنای آن را نمیدانند. باید گفت : میهن تنها این كوهها و دره‌ها و این سرزمین نیست. میهن بیك معنی مهمتر دیگری میباشد.
ما چون میگوییم : میهن‌پرستی مقصودمان بیش از همه آن پیمان همدستی است كه یك توده باید داشته باشند.
🔸بیست ملیون مردم كه در یكجا زیست میكنند و یك توده‌ای تشكیل داده‌اند اینها در حقیقت پیمان باهم بسته‌اند كه در پیشرفت دادن بكارهای زندگانی و ایستادگی در برابر سختیها همدست باشند و در سود و زیان و اندوه و خوشی باهم شركت كنند.
مثلاً اگر راهزنانی در كرمان پیدا شدند از آذربایجان و خوزستان و گیلان و دیگر جاها سپاه برای دفع آنها بفرستند و نگویند بما چه ربطی دارد؟!.. همچنین اگر دشمنی از سوی گیلان رو نمود از همه جا بجنگ آنان شتابند و نگویند ما چه كار داریم؟!.. اگر در گوشه‌ای از كشور خشكسالی رخ داد و مردم دچار گرسنگی گردیدند ، یا در شهرهایی زمین لرزه افتاد و ویرانیها پدید آمد ، یا بآبادیهایی سیل آمد و آسیبها رسانید ـ در همه‌ی اینها از همه جا بدستگیری برخیزند و خود را در زیان و آسیب شریك شمارند و كناره‌گیری ننمایند.
🔸یك چنین پیمانی در هر توده‌ای هست و اساس توده همین پیمان میباشد.
ما از «میهن‌پرستی» پیش از همه این معنی را می‌خواهیم ، و شما می‌بینید كه یك معنای بسیار مهم و گرانمایه‌ای میباشد ، و اینكه نام «میهن‌پرستی» میگزاریم برای آنست كه این میهن ، یا این سرزمین خانه‌ی ماست ، و گهواره‌ی پرورش ماست ، سرچشمه‌ی زندگانی ماست چنانكه شرح دادیم اساس دارایی این سرزمین میباشد. اینست باید به نگهداری آن كوشیم ، باید نخستین ماده در آن پیمان نگهداری این سرزمین باشد. زیرا اگر این سرزمین را از دست دهیم آواره و سرگردان خواهیم بود. به بردگی و زیردستی بیگانگان خواهیم افتاد. زبون و خوار گردیده كم‌كم نابود خواهیم گردید. اینست آن را «میهن پرستی» میخوانیم. مقصود از پرستش در اینجا «خدمت» میباشد. «پرستیدن» در فارسی خدمت كردنست.
آنانكه میگویند : «این كوه و زمین و دره چه پرستشی دارد؟!..» این معنی را نمیدانند. از آنان باید پرسید : مگر شما نمی‌خواهید در این جهان زندگی كنید؟!.. مگر نمی‌خواهید با كسانی همدست باشید؟!.. مگر نمی‌خواهید این آب و خاك را كه سرچشمه‌ی زندگانی شماست نگه دارید؟!.. میهن‌پرستی یا میهندوستی ، هر نام دیگری كه بگزارید همینهاست. این وظیفه‌ی مردانگی هر كسیست كه در این راه با دیگران همدستی كند و كوشش دریغ نگوید.
امروز زندگانی بسیار سخت گردیده و توده‌ها با یكدیگر بر سر خاك و زمین سختترین نبرد را میكنند. این جنگ و خونریزی كه امروز در جهان میرود همه برای زمین است. شما نیز ناگزیرید بیپروایی ننمایید و بنگهداری سرزمین خود بكوشید. ناگزیرید در اندیشه‌ی آینده‌ی خود و فرزندانتان باشید.
👇
كسی نمیگوید شما بزمین سجده كنید ، یا در برابر این كوهها و دره‌ها بایستید و گردن كج گردانید. پرستش باین معنی را كسی از شما نمی‌خواهد. مقصود نگهداری كشور است كه اگر نكنید سرنوشتتان جز بندگی و زیردستی نخواهد بود. اگر نكنید نه تنها در پیش مردم ، در نزد خدا نیز شرمنده و روسیاه خواهید بود.
اینكه میگویند : «چرا من با فلان كرمانی هم‌میهن باشم و با فلان بغدادی نباشم»پاسخش اینست : فلان بغدادی از ما جدا میباشد و با ما پیمان همدستی ندارد. اگر بغدادیان نیز با ما همدست گردند و بتوده‌ی ما درآیند هم‌میهن ما شمرده خواهند گردید.
ببینید چگونه این حقایق تاریك مانده و دسته‌ی انبوهی اینها را نمیدانند. سالها در این سرزمین با خوشی بسر برده و از نعمتهای خدادادی آن بهره یافته‌اند بی‌آنكه بدانند این خوشیها از كجاست و این نعمتها از چه سرچشمه میباشد بلكه
🔸 از نادانی و ناآگاهی چنین پنداشته‌اند كه این خوشیها همیشه تواند بود ، بی‌آنكه بكوشند و نگه دارند همیشه تواند ماند.
انبوهی از آنان نه تنها خود اندیشه‌ی این چیزها را ندارند و بكوششی در این راهها برنمی‌خیزند از كوششهای دیگران نیز جلو میگیرند و گستاخانه زباندرازیهایی می‌نمایند.
اینكه میگویند : «چرا من با فلان كرمانی هم‌میهن باشم و با فلان بغدادی نباشم»پاسخش اینست : فلان بغدادی از ما جدا میباشد و با ما پیمان همدستی ندارد. اگر بغدادیان نیز با ما همدست گردند و بتوده‌ی ما درآیند هم‌میهن ما شمرده خواهند گردید.
ببینید چگونه این حقایق تاریك مانده و دسته‌ی انبوهی اینها را نمیدانند. سالها در این سرزمین با خوشی بسر برده و از نعمتهای خدادادی آن بهره یافته‌اند بی‌آنكه بدانند این خوشیها از كجاست و این نعمتها از چه سرچشمه میباشد بلكه
🔸 از نادانی و ناآگاهی چنین پنداشته‌اند كه این خوشیها همیشه تواند بود ، بی‌آنكه بكوشند و نگه دارند همیشه تواند ماند.
انبوهی از آنان نه تنها خود اندیشه‌ی این چیزها را ندارند و بكوششی در این راهها برنمی‌خیزند از كوششهای دیگران نیز جلو میگیرند و گستاخانه زباندرازیهایی می‌نمایند.
✴️ باید با خرافات مبارزه کرد؟!..
آقای کسروی مدیر روزنامه‌ی پرچم
در این مدتی که این روزنامه منتشر می‌شود و من هم از آن بهره‌مند می‌باشم چیزهایی خواندم که در سایر روزنامه‌ها نخوانده بودم و برای نخستین مرتبه از بطلان قضا و قدر و سایر عقاید پوچی که مغز بیشتر ایرانیان ، بلکه جهانیان را از کار انداخته آگاه شدم و چون در این چند روز مقالاتی درباره‌ی ادبیات در آن روزنامه منتشر می‌شود گفتار خویش را از این موضوع آغاز میکنم.
درباره‌ی ادبیات باید پرسید که پیدایش این رشته و کوششهایی که برای تکمیل آن شده برای چیست و بچه جهت طرفداران «ادبیات» اینسان لجاجت می‌نمایند و چرا اینها در اثبات گفته‌های بی‌معنی خویش پافشاری میکنند؟.. باید از این اشخاص پرسید که چه امتیازی برای ادب قائلند و این ادبیاتی که تا این اندازه منت بگردن ما دارد چه درد ما را دارو بوده است؟
اینها برای اثبات مقام ادبیات میگویند که چون شعر خوب و نثر خوب پندها و عقاید نیکو را بطرز بهتری بمردم می‌فهماند اینست که مرتبه‌ی ادبیات بالاتر از آنست که بتوان پنداشت و براستی سرچشمه‌ی حیات اجتماعی ملل است.
🔸ما میگوییم خوب این مقام ادبیات است پس بنابراین ما که از حیث ادبیات یکی از بزرگترین ملل دنیا هستیم چرا از حیث قدرت و ایمان و اخلاق از کشورهای درجه‌ی سوم نیز کمتریم؟ ما که بزرگترین وسایل بهبودی اخلاق و ترقی را در دست داریم چرا روز بروز رو به پستی میرویم؟!
این خود یک چیز مهمی است که تاکنون کسی بآن پی نبرده. یکی که هفتاد سال از عمرش می‌گذشت درباره‌ی قضا و قدر با من بگفتگو پرداخت و باتکای اینکه همه‌ی کارها در دست خداست پافشاری سخت در این قسمت ابراز میداشت. عاقبت گفتم : شما معتقدید که خدا در کارهای ما دخالت میکند؟ گفت آری همینطور است. گفتم پس خداوند نباید برای ما پاداشی قائل شود. باز گفت آری همینطور است. گفتم پس بدان که اینطور نیست و خداوند بکردارهای ما پاداش میدهد و همین ثابت میکند که خداوند در کارهای ما دخالت نمیکند و اگر میکرد روز جزا موردی نداشت. پس از این گفته‌ها پیرمرد هدایت شد و به پشتیبانی از عقیده‌ی من پرداخت و گفت اگر من پسرم را بکاری وادار کنم مسئول آن خودم می‌باشم نه پسرم پس اگر خداوند ما را بکاری وادار کرد پاداشی بما نمیدهد و از همینجا بطلان قضا و قدر معلوم است.
ملاحظه بفرمایید این مردم تا چه اندازه بی‌فکر شدهاند تا دیدند که فلان شاعر شعری در جبریگری گفته و چهار نفر هم از آن شاعر تمجید کرده‌اند دیگر بدون هیچ پرسشی آن را می‌پذیرند و در اثبات آن بدون دلیل پافشاری میکنند ، غافل از اینکه عقل و دین که بآن می‌نازند مخالف این عقیده است.
احمد کریمی
(پرچم روزانه شماره‌ی 143)
آقای کسروی مدیر روزنامه‌ی پرچم
در این مدتی که این روزنامه منتشر می‌شود و من هم از آن بهره‌مند می‌باشم چیزهایی خواندم که در سایر روزنامه‌ها نخوانده بودم و برای نخستین مرتبه از بطلان قضا و قدر و سایر عقاید پوچی که مغز بیشتر ایرانیان ، بلکه جهانیان را از کار انداخته آگاه شدم و چون در این چند روز مقالاتی درباره‌ی ادبیات در آن روزنامه منتشر می‌شود گفتار خویش را از این موضوع آغاز میکنم.
درباره‌ی ادبیات باید پرسید که پیدایش این رشته و کوششهایی که برای تکمیل آن شده برای چیست و بچه جهت طرفداران «ادبیات» اینسان لجاجت می‌نمایند و چرا اینها در اثبات گفته‌های بی‌معنی خویش پافشاری میکنند؟.. باید از این اشخاص پرسید که چه امتیازی برای ادب قائلند و این ادبیاتی که تا این اندازه منت بگردن ما دارد چه درد ما را دارو بوده است؟
اینها برای اثبات مقام ادبیات میگویند که چون شعر خوب و نثر خوب پندها و عقاید نیکو را بطرز بهتری بمردم می‌فهماند اینست که مرتبه‌ی ادبیات بالاتر از آنست که بتوان پنداشت و براستی سرچشمه‌ی حیات اجتماعی ملل است.
🔸ما میگوییم خوب این مقام ادبیات است پس بنابراین ما که از حیث ادبیات یکی از بزرگترین ملل دنیا هستیم چرا از حیث قدرت و ایمان و اخلاق از کشورهای درجه‌ی سوم نیز کمتریم؟ ما که بزرگترین وسایل بهبودی اخلاق و ترقی را در دست داریم چرا روز بروز رو به پستی میرویم؟!
این خود یک چیز مهمی است که تاکنون کسی بآن پی نبرده. یکی که هفتاد سال از عمرش می‌گذشت درباره‌ی قضا و قدر با من بگفتگو پرداخت و باتکای اینکه همه‌ی کارها در دست خداست پافشاری سخت در این قسمت ابراز میداشت. عاقبت گفتم : شما معتقدید که خدا در کارهای ما دخالت میکند؟ گفت آری همینطور است. گفتم پس خداوند نباید برای ما پاداشی قائل شود. باز گفت آری همینطور است. گفتم پس بدان که اینطور نیست و خداوند بکردارهای ما پاداش میدهد و همین ثابت میکند که خداوند در کارهای ما دخالت نمیکند و اگر میکرد روز جزا موردی نداشت. پس از این گفته‌ها پیرمرد هدایت شد و به پشتیبانی از عقیده‌ی من پرداخت و گفت اگر من پسرم را بکاری وادار کنم مسئول آن خودم می‌باشم نه پسرم پس اگر خداوند ما را بکاری وادار کرد پاداشی بما نمیدهد و از همینجا بطلان قضا و قدر معلوم است.
ملاحظه بفرمایید این مردم تا چه اندازه بی‌فکر شدهاند تا دیدند که فلان شاعر شعری در جبریگری گفته و چهار نفر هم از آن شاعر تمجید کرده‌اند دیگر بدون هیچ پرسشی آن را می‌پذیرند و در اثبات آن بدون دلیل پافشاری میکنند ، غافل از اینکه عقل و دین که بآن می‌نازند مخالف این عقیده است.
احمد کریمی
(پرچم روزانه شماره‌ی 143)