پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
نخستین سفر کریستوفر کلمبوس که بیافتن آمریکا انجامید (1492 م).
17
🔶 زبان ایرانی

🔸 غلطهاي تازه

4ـ آرين ، آري ، اير
چنانكه مي‌دانيم در چهار و پنج ‌هزار سال پيش در اين پشته‌ي ايران مردم ديگري نشيمن داشته‌اند كه ما از حال و روزگار آنان جز اندك آگاهي نداريم و مردمي كه امروز بنام ايرانيان معروفند در آن زمانها نه در اين پشته بلكه در سرزمین دیگری از سرزمينهاي ديگري از سرزمينهاي سرد و يخبندان شمال ميزيسته‌اند كه سپس از آنجا كوچيده و دسته دسته باين سو و آن سو پراكنده شده‌اند. از جمله دسته‌هايي نيز باين پشته درآمده‌اند و بر بوميان ديرين چيره گرديده و نشيمن گرفته‌اند و پشته بنام ايشان معروف گرديده.
نام اين مردم بزبان آن روزي خودشان آاير (آ و همزه و یاء معروف و راء ـ بر وزن ناهيد)1 يا آير (آ ، ياء ساكن ، راء ساكن) يا آري (آ ، راء ساكن ، یاء ساكن) خوانده شده كه شكل نخستين در اين سرزمين معمول گرديده. سپس هم اندك تغييري بر آن راه يافته اير (با ياء معروف يا مجهول) خوانده شده. و اينست كه در زمانهاي ديرين نام اين كشور و پادشاهي را كه در آن بنياد يافته بود «ايرانشهر» يا «شهري ايران»2 مي‌ناميدند. (بمعني سرزمين مردم اير)3 كه سپس كلمه‌ي شهر از زبانها افتاده و تنها كلمه‌ي ايران بازمانده كه امروز هم رواج دارد.
چنانكه گفتيم دسته‌هاي ديگري از ايران (مردم اير) نيز بجاهاي ديگري كوچيده‌اند و از جمله دسته‌هاي انبوهي باروپا رفته‌اند و نزد آنان شكل سوم نام كه آري باشد معمول گرديده كه امروز در زبانهاي اروپايي معروف است. از جمله در زبان فرانسه كه از روي قاعده‌ي نسبت در آن زبان كسي را كه از آن نژاد است «آرين» Arien ميخوانند بدانسان كه در نسبت به پرس كه محرف كلمه‌ي پارس است «پرسين» Persien مي‌گويند.
ترجمه كنندگان آغاز مشروطه كه بيشتر از كتابهاي فرانسه ترجمه مي‌كردند اين كلمه را نيز از آن زبان برداشته و به همان حال نسبت بفارسي آورده و معروف ساخته‌اند. چنانكه عبارتهاي آرين و آرين‌نژاد و مانند اينها4 در كتابها و روزنامه‌ها فراوان است. كساني نيز اين كلمه‌ي غلط را جزو نام خود ساخته‌اند. نيز گاهي آن را بشكل آريان گفته آريانها جمع مي‌بندند.
ليكن اين کلمه‌ها غلط است. زيرا ما شكل ديگر کلمه را در زبان خود داريم و نياز باين شكل آن نداشته‌ايم. و اگر مقصود جدا كردن دسته‌هاي اروپايي از دسته‌هاي اين پشته است كه هر دسته‌اي را با نامي كه نزد خودشان معمول بوده بخوانيم اين نكته بي‌ارزش نيست ولي در اين حال هم بايستي از نام اروپايي ريشه‌ي آن را بگيرند و معمول سازند كه «آري» نه اينكه حال نسبت زبان فرانسه را.
به هر حال واژه‌ي «آرين» غلط ، بجاي آن «آري» يا «اير» درست است. آريان هم اگر مقصود جمع باشد درست وگرنه آن نيز غلط است.5

1ـ اين شكلي است كه ما در اوستا مي‌يابيم.
2 ـ در كتاب يادگار زريران باين نام خوانده شده.
3 ـ در زبان پهلوي كه زبان دوره‌ي اشكانيان و ساسانيان است شهر بمعني سرزمين بوده.
4ـ كساني كه نام آرين‌پور گرفته‌اند براي آنان بهتر است كه آرياپور بنويسند كه هم غلط تصحيح شود و هم تغيير مهمي در نامشان پيدا نشود.
5 ـ چنانكه گفته‌ايم مرد دانشمند ايران آقاي مشيرالدوله در تاريخ گرانبهاي خود بسياري از اين غلطها را تصحيح فرموده‌اند و اين خود ارج ديگر كتاب ايشان است. اين غلط را نيز ايشان توجه كرده و اندك تصحيحي فرموده‌اند ولي تصحيح درستي نشده.
✴️ گواهی پاکدلانه درباره‌ی «ادبیات» و «مفاخر ملی»

از قرار مندرجات نامه‌ی پرچم کسی یا کسانی شما را بعنوان (توهین بمفاخر ما یا آنان) بمحاکمه‌ی ملی خواسته و یک روزنامه‌ی بی‌آبروی دیگری زبان بهتاکی گشوده است.
چون من پس از انتشار پرچم روزنامه‌ی دیگر نمیخوانم آگهی درستی از مفاد ایراد ایرادکنندگان ندارم ولی خلاصه‌ی آن را از پرچم استنباط و بنوشتن این مختصر وادار گردیدم. اول باید گفت که کتابهای بهترین شعرسرایان ما (گذشته از چند تن) هزار عیب ثابت دارد که بحث در آن از وظیفه‌ی من خارج است البته محسناتی هم دارد ولی اندک. چنانکه همه میدانند بیشتر شعرا درباره‌ی باده و ساده و می و معشوق تا منتها درجه‌ی اغراق سخن گفته‌اند بطوری که نتیجه این شده که قبح فساد اخلاق از میان رفته و بصورت کنونی درآمده است.
از محسنات آنان : بجا ماندن برخی واژه‌های پارسی و جمله‌های منظوم است که در اینجا ما بآن نیازمندی پیدا کرده و در پاسخ بیهوده‌گویان بیتِ ساخته و پاسخ آماده را میگوییم :
هر کسی بر فطرت خود می‌تند.
آقای کسروی ای طبیب اجتماعی چنانکه بیماریهای توده را تشخیص داده‌اید همچنان داروی آنان را تعیین نمایید. شما هم ای پرچم ، ای ماه تابانِ دانش نور افشانی کنید. بگزارید بیهوده‌گویان آبروی خود را ریزند. شما ای راهنمای زندگانی چنانکه دامن مردانگی را برای بیداری و یگانگی مردم بکمر زده‌اید اندیشه‌ی خود را دنبال کنید و باکی از هیاهوی خُردمایگانی که برای اظهار وجود با بیانات رذیلانه‌ خودنمایی می‌نمایند نداشته باشد که حقیقت با نیروی معنوی خود و مردان حقیقت‌پرست با جان و دل پشتیبان شما می‌باشند و پاسخ بیهوده‌گویان را با خامه و نامه و دلایل خردمندانه خواهند داد زیرا روشنایی هرچه هم که ضعیف باشد باز بر تاریکی چیرگی دارد چنانکه شمع با اینچنینی محوطه‌ی تاریک بآنچنانی را روشن می‌سازد.
اهواز ـ ی. فرید
(پرچم روزانه ، شماره‌ی 146)
✴️ در پیرامون نوشته‌های پیمان

🔸 گفتگو چگونه باید كرد - تکه‌ی 7


سخن را با مثلی روشن گردانیم : صد سال پیش در ایران همگی عامیان و برخی از باسوادان درباره‌ی گیتی چنین پنداشتندی كه یک زمین است كه هموار می‌باشد و روی آن آسمانهاست كه یكی بروی دیگر نهاده شده. زمین را روی شاخ یک گاو ، و آن گاو را روی پشت یک ماهی ، و ماهی را بروی آب دریا شناختندی. پیداست كه این پندارها بیپا می‌بود و دانش نوین ستاره‌شناسی آن را از میان برد.

سخن در اینجاست كه در صد سال پیش اگر یک دانشوری با كسانی از عامیان نشستی و چنین خواستی كه آن پندارها را از دلهای آنان بیرون كند و بجای آنها آگاهیهای نوین را بگزارد چه كردی؟!.. آیا توانستی در یک نشست این كار را بپایان رساند؟. بیگمان نتوانستی. زیرا برای این كار ناگزیر بودی كه بخش بزرگی از ستاره‌شناسی نوین را بایشان یاد دهد و با دلیل و مثل روشن گرداند و نیک بفهماند ، و برای این كار زمان بسیار بایستی. از آنسوی شنوندگان هم بآسانی و در یك بار نتوانستندی همه‌ی آن آگاهیها را فراگیرند و بپذیرند ، بیگمان ناآشناییها نمودندی و ایستادگیها نشان دادندی. ما فراموش نكرده‌ایم كه در سی سال پیش كه ستاره‌شناسی نوین تازه رواج می‌یافت و سخنانی از آن بزبانها افتاده بود كسان بسیاری در ایران آن را باور كردن نمی‌توانستند و در بسیار جاها درمی‌ماندند. مثلاً چون می‌شنیدند كه گفته می‌شود زمین بچیزی تكیه ندارد و همچنان در فضا می‌چرخد نپذیرفته می‌گفتند : «آخر چگونه در فضا ایستاده و نمی‌افتد؟!..» یا می‌گفتند : «اگر می‌چرخد پس چرا ما نمی‌فهمیم؟!..» و چون می‌شنیدند كه زمین گرد است و در اینجا كه ما هستیم در آنروی زمین نیز شهرها هست و دریاها هست برآشفته می‌گفتند : «آخر چگونه آبها نمی‌ریزد؟! چگونه آن آدمها سرنگون ایستاده‌اند و نمی‌افتند؟!..» هنگامی كه گفته می‌شد زمین بگرد خورشید می‌چرخد پرخاش كرده می‌گفتند : «این را كه دیگر با چشم می‌بینیم كه آفتاب بامدادان بیرون می‌آید و می‌گردد و شامگاهان فرومی‌رود». گذشته از فهمیدن و دریافتن سالها زمان می‌خواست كه اینها را در دلهای خود جا دادن بتوانند. آن داستان گاو و ماهی و آسمانهای هفتگانه چون یک چیزهای عامیانه و آسانی می‌بود و گیتی را همچون یك سرای بلند هفت طبقه‌ای نشان می‌داد بآسانی فهمیده و پذیرفته بودند ، ولی برای فهمیدن این آموزاكهای نوین دانشی زمان بسیار می‌خواست و بآسانی نمی‌توانستند فهمید.

آن جستار ما از هر باره مانند اینست. یک رشته پندارهای عامیانه درباره‌ی خدا و كارهای او و درباره‌ی برانگیختگان درمیانست. اینان چنین می‌دانند كه خداییست در بالای آسمانها نشسته و از آنجا بزمین فرمان می‌راند ، و یک دستگاهی همچون دستگاه فرمانروایان خودكامه می‌دارد ، فرشتگان نزدیكان و درباریان و كاركنان او می‌باشند ، و در زمانهای باستان هر زمان كه می‌خواست یكی را به پیغمبری برگزیند فرشته‌ای نزد او می‌فرستاد و چگونگی را آگاهی می‌داد و از آن هنگام پرده میانه‌ی آن برگزیده با خدا برداشته شدی كه پیاپی فرشته آمدی و رفتی و پیام آوردی ، و آن برگزیده هرچه خواستی از خدا طلبیدی و هرچه خواستی پرسیدی ، همه‌ی دانشها در دل او جا گزیدی ، و خود توانا بودی كه اگر خواست مرده‌ای را زنده گرداند ، و آب از میان انگشتانش روان گردد ، و آفتاب را پس از فرورفتن بازگرداند. اینست كوتاه‌شده‌ی باورهایی كه درباره‌ی خدا و فرستادگان او هست ، و این هنوز باورهای علما و درسخواندگان می‌باشد. عامیان باورهای بیپاتر از این می‌دارند.

ما می‌باید همه‌ی اینها را دیگر گردانیم. اینها را برداریم و بجایشان یک رشته راستیهایی را كه از روی دلیل و فهم و خرد می‌باشد بگزاریم. مثلاً درباره‌ی خدا ما او را از سنجش این جهان می‌شناسیم و تنها این اندازه می‌دانیم كه هست و یگانه است و دانا و تواناست و این جهان را بی‌آنكه دستی از فرشتگان و دیگران درمیان باشد می‌گرداند ، و جایگاه او نیز آسمانها نیست و ما نمی‌دانیم در كجاست ، و این جهان را كه آفریده خواستی از آن می‌دارد. ما می‌گوییم : می‌باید از راه سنجش جهان پیش رفت و آنچه دانسته می‌شود دانست و هیچگاه چیزی از پندار خود نیفزود.

درباره‌ی برانگیختگان گفته‌های ما بسیار دورتر از فهمیده‌های دیگرانست ، برانگیختگی یكی از رازهای طبیعت است و می‌باید آن را پذیرفت ، ولی داستانش نه اینست كه گفته می‌شود و ما آن را روشن خواهیم گردانید. همچنین در دیگر زمینه‌ها ما سخنان دیگری می‌گوییم.

برای روشن گردانیدن اینها زمان درازی می‌بایست و همه در یكجا نتوانستی بود. نه ما توانستیمی بیكبار بنویسیم و نه شنوندگان توانستندی در یک بار فراگیرند و بفهمند ، و از آنسوی برای پذیرفتن و در دل جا دادن نیز زمان دربایستی.


.
18
🔶 زبان ایرانی

🔸 غلطهاي تازه

5ـ ميد ، ماد ، ماي ، ماه
مردم «اير» يا «آري» كه گفتيم در چند هزار سال پيش بپشته‌ي ايران درآمدند بچند تيره بودند. از جمله چهار تيره از ايشان در تاريخها معروف گرديده : نخست ماد كه در شمال و غرب نشيمن داشته‌اند. دوم پارس كه در جنوب جاي گزيده بودند. سوم پارت كه در شرق پشته مي‌نشستند. چهارم سگ يا سگز كه نام آنان را در جاي ديگري برده‌ايم.
«مادان» و «پارسان» و «پارتان» سه تيره‌ پشت سر هم در ايران بنياد پادشاهي نهاده‌اند و اينست كه نام آنان در تاريخها شناخته گرديده. اما «سگان» ايشان اگرچه در پشته‌ي ايران پادشاهي نيافتند ولي چون هميشه بر ايران مي‌تاختند و جنگهايي ميانه‌ي آنان با پادشاهان ماد و پارس روي داده از اينجا نام ايشان هم در تاريخها مانده است.
مقصود نامهاي سه تيره‌ي نخستين است : نام «پارس» تاكنون بازمانده و خود اين نام است كه يونانيان بتحريف «پرس» گفته‌اند و از زبان ايشان بزبانهاي اروپايي انتقال يافته است.
کلمه‌ی «پارت» يا «پرتو» نام اشكانيان و همان است كه در پارسي «پهلو» گرديده و اينست كه اشكانيان را «پهلويان» مي‌خواندند.
اما «ماد» اين نام در نوشته‌ي سنگي بيستون و در توريت باين شكل آمده ولي در زمان اشكانيان و ساسانيان شكل آن تغيير يافته بسه گونه گفته مي‌شده : بدينسان كه خود مردم مادستان (عراق عجم و آذربايجان) آن را «ماي» خوانده و مردم پارس آن را «ماه» مي‌گفته‌اند و بزبان ارمنيان «مار» خوانده مي‌شده. اين شكل آخر شايد در آذربايجان هم شايع بوده.
از هر سه شكل كلمه يادگارهايي در ميان نامهاي آباديها بازمانده چنانكه «مايان» كه ديهي در بيرون تبريز و ديگري در نزديكي دامغان و سومي در پيرامون مشهد مي‌باشد و «ماهان» كه آبادي‌ای در كرمان و ديههايي در ديگر جاهاست ، «ماهدشت» يا «مايدشت» آبادي معروف بيرون كرمانشاهان از يادگارهاي آنهاست.
گويا عراق عجم را زماني «كشور ماه» يا «ماه‌آباد» (ماه‌آوا) مي‌خوانده‌اند چنانكه اين نامها در مثنوي ويس و رامين كه اصل آن بزبان پهلوي و يادگار زمانهاي باستان بوده مي‌برد‌. نيز از كتابهاي اسلامي پيداست كه در آخر ساسانيان هنوز اين نام از ميان نرفته بود و اينست كه چون عرب بايران دست مي‌يابد و دو دسته از جنگجويان عرب يكي در كوفه و ديگري در بصره براي پاسباني نشيمن ميگيرد و خراج اين سرزمين (عراق عجم) نيمي بجنگجويان بصره و نيم ديگري بجنگجويان كوفه پرداخته مي‌شده از اينجا آن نيم را «ماه الكوفه» و اين نيم را «ماه البصره» مي‌خوانده‌اند.
به هر حال شكل باستان کلمه كه «ماد» بوده در زمان هخامنشيان بزبان يوناني رفته و چون رسم يونانيان بوده كه «آ»ی پارسي را به «e» تبديل ميكرده‌اند از روي اين رسم خود «ماد» را نيز «ميد» (Mede) مي‌سازند سپس از آن زبان بزبانهاي اروپايي درآمده و معروف گرديده و بدست ترجمه كنندگان بِهمان شكل محرف يوناني در كتابها و روزنامه‌ها شايع شده‌. در حالي كه شكل درست باستان در توريت و نوشته‌ي بيستون و شكلهاي ديرتر آن در نامهاي آباديها بازمانده است‌. به هر حال واژه‌ي «ميد» غلط و بجاي آن «ماد» يا «ماه» يا «ماي» درست مي‌باشد.

1ـ اين غلط در كتاب آقاي مشيرالدوله تصحيح يافته‌.
شما امروز بر سر یك دو راهی ایستاده‌اید كه اختیار دارید هر کدام را بپذیرید.

یكی آنكه بهمین حال كه هستید باشید :

این اندیشه‌های پراكنده همچنان در مغزها باشد.

از شعر و شاعری دست برندارید ،

كتابهای سراپا زیان زمان مغول را پیاپی چاپ كرده بیرون ریزید ،

چهارده مذهب همچنانكه هست باشد،

اخلاق پست بحال خود بماند ، از هركسی زور دیدید گردن گزارید و همه بخاموشی گرایید ، و اگر او رفت بیكبار زبان بزشتگویی باز كنید ، ...

پیاپی حزبها سازید ، و دسته ها ببندید ، ‌و در راه خودنمایی و هوسبازی از گراییدن به بیگانگان هم خودداری ننمایید.

یك جمله بگویم : تغییری در اندیشه و رفتار و كردار خود ندهید.

این یك راه است و میتوانید آن را پیش گیرید.

ولی در این صورت حالتان همین خواهد بود كه هست.

گرفتار صد بدبختی خواهید بود ، لگدمال بیگانگان خواهید گردید.

اختیار زندگانی را در دست خود نخواهید داشت.

✴️ یك جمله بگویم : این درماندگی و زبونی پایدار خواهد ماند و بلكه روز بروز سخت‌تر گردیده كم‌كم نوبت نابودی خواهد رسید.

یك راه دیگر آنست كه این حقایق را كه ما یاد میكنیم و یكایك روشن میگردانیم بپذیرید و هر كسی در سهم خود بكار بندد و زشتیها را از خود دور گرداند و یك تبدیلی در اندیشه‌ها و خویها و رفتارها پدید آید و زندگانی رنگ نوینی گیرد.

یك راه هم اینست.

اختیار با شماست كه كدام یكی از اینها را بپذیرید و پیش گیرید.

✴️اگر بخواهید با همین حال بازمانید چنانكه گفتم گرفتاریهاتان همین خواهد بود كه هست ، و شما باید باینها رضایت دهید و بیهوده بگله و ناله نپردازید زیرا این گرفتاریها یك حادثه‌ی تصادفی ، یا نتیجه‌ی قضا و قدر نیست بلكه نتیجه‌ی قطعی همان حال و رفتاریست كه دارید ، و میخواهید دست برندارید.

✴️یك بیچارگی كه من در شما می‌بینم آنست كه نمیخواهید نیك بشوید ولی میخواهید از روزگار نیكی بینید.

✴️میخواهید در این آلودگیها بمانید و هیچ كم نكنید. ولی نتیجه‌ی آنها را كه زبونی و زیردستیست درنیابید.

✴️در اینجاست كه باید گفت : معنی زندگی را نمیدانید.

✴️در اینجاست كه باید گفت : یك دسته كودكان چهل ساله و پنجاه ساله‌اید.

این كار كودكانست كه دست بآتش دراز میكنند و چون سوزانید بگریه می‌افتند. در جلو كندوی عسل ببازی پردازند و چون زنبورها بیرون ریختند و سر و روی ایشان را خستند بناله و فریاد برخیزند.

✴️شما بخودتان بسیار مغرورید.

✴️من چون می‌آزمایم می‌بینم این غرور و نادانی شما از اندازه گذشته.

زیرا امروز در حال آنكه از هر باره خوار و زبون می‌باشید و در توی بدبختی و درماندگی فرورفته‌اید باز حال خود را درك نمی‌كنید.

✴️ شما هر یكی خود را دانشمند می‌شمارید هر سخنی بمیان آید می‌گویید : « مگر ما این را نمیدانستیم؟» ولی من چون می‌آزمایم می‌بینم ، شما چیزهای بسیار روشنی را نمی‌دانید.

✴️ شما از داستان «علت و معلول» ناآگاهید و این نمیدانید كه در این جهان هر چیزی از یك علتی برمیخیزد و تا آن علت از میان نرود بحال خود خواهد ماند.

✴️ این نمیدانید كه هر گرفتاری یا بیماری كه برای كسی یا توده‌ای رخ میدهد از یك علتی برخاسته كه باید آن را جست و شناخت و بچاره پرداخت.

این چراغ برق بالای سر ما اگر اكنون خاموش گردد شاید كسانی آن را تصادفی شمارند و بسخنان گله‌آمیزی پردازند ولی یك اهل فن آن را جز نتیجه‌ی یك علتی نخواهد شمرد و اینست جستجوی آن علت را كرده و بدست آورده و چاره خواهد كرد.

✴️این یك قاعده‌ی بزرگ همگانیست و بهمه چیز جاریست. ولی شما آن را نمیدانید و اعتنا ندارید.

✴️بجای آنكه آلودگیها را از خود دور گردانید و بگرفتاریها از راهش چاره كنید تنها بگله و ناله بس میكنید ، و یا بیخردانه امیدوارید كه ایران یك طلسمی دارد و كسی آن را از دست شما نتواند گرفت.

شما از نادانی و بیچارگی هم زبونی و هم بدبختی را میكشید و هم بیهوده ناله و فریاد میكنید كه این خود زیان دیگری میباشد.

✴️شما به هر چیزی از آلودگیهای خود نام فریبنده‌ی دیگری میگزارید.

✴️ شعرهای بیهوده سرودن ، و افسانه‌های بیخردانه بافتن را «ادبیات» می‌نامید ،

✴️كهنه‌بافندگیهای یونان و روم را «فلسفه» می‌خوانید ،

✴️ به بدآموزیهای خانه‌برانداز صوفیگری «عرفان» نام میدهید ،

✴️ آشفتن مغزهای جوانان را «آموزش و پرورش» یاد میكنید ،

✴️ گمراهیهای پراكنده و كشاكشهای بیهوده‌ی قرنهای گذشته را «مذهب» می‌شمارید ...

بدینسان به هر یكی از آلودگیهای خود عنوان دیگری میدهید و ما هر یكی را كه دنبال می‌كنیم بهایهوی و ایستادگی می‌پردازید و با اینحال نیكی از جهان میخواهید. دوباره میگویم : این خود نشان درماندگی شماست.

✴️ دوباره میگویم : شما یا چنانكه هستید باشید و تن باین خواری و زبونی دهید و یا اگر رهایی میخواهید این حقایق را از ما بپذیرید و هر كسی تكانی بخود دهید و هر كسی این آلودگیها را از خود دور گردانید.

(پرچم روزانه ش 102)
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی بیست و ششم)

🔸 همه چیز را میدانند و هیچ چیز را نمی‌دانند (بخش 2 از 2)

شگفتتر آنكه گاهی كسانی پاسخ داده میگویند : «آن عقیده در جای خود درست است و اینها در جای خود درست». ما نمیدانیم چگونه تواند بود كه دو عقیده‌ی ضد هم هر یكی در جای خود درست باشد. ما میگوییم : خدا بآدمیان اختیار داده كه دركارهای زندگانی بكوشند و هر كسی نتیجه‌ی كوشش خود را درمی‌یابد. آنان میگویند : بر من و تو اختیاری داده نشده ، و از كوشش نتیجه نتوان برداشت.
🔸این دو سخن چگونه هر دو راست تواند بود؟!..

چند سال پیش در تهران متلكی برای شهرداری ساخته بودند كه بیكی از خانه‌داران اخطاری شده كه خانه‌ی تو بخیابان خواهد افتاد باید آن را خالی كنی و هرچه زودتر عمله گزارده در و پنجره‌اش را بكنی. در همان روزها مأمور دیگری از شهرداری اخطاری آورده كه باید درها و پنجره‌های عمارت خود را فلان رنگ گردانی ، و چون پافشاری مینمود كه همین امروز باید اقدام شود خانه‌دار بخشم آمده و چنین گفته : «چه میگویی آقا ! اخطاری كرده‌اند كه این عمارت خراب شود». مأمور پاسخ داده : «باشد ، آن جریان دیگری دارد ، این جریان دیگری».

درست داستان این كسانست كه دو عقیده‌ی متضاد را میگویند : هر یكی در جای خود درست است. ولی حقیقت آنست كه اینها نه آن را فهمیده و باور داشته‌اند و نه این را. چنانكه بارها گفته‌ایم
🔸همین اندیشه‌های متضاد مغزها را از كار انداخته. اینان مغزهاشان بیكاره شده و اینست وظیفه‌ی خود را انجام نمیدهد.

بدتر از همه كار آن كسانیست كه باین عقیده‌ی پست جبریگری جامه‌ی مذهبی پوشانیده چنین میگویند : «خدا باید كارها را درست كند» یا بما ایراد گرفته میگویند : «پس ما عقیده نداشته باشیم كه كارها دست خداست؟!» میگویم :

🔸برای پستی و تنبلی خود بهانه‌ی شگفتی پیدا كرده‌اید. ای بیخردان این آیین را همان خدای آفریدگار گزارده كه هر كسی و هر مردمی تا نكوشد نتیجه برندارد. هر كسی و هر مردمی تا خود نیك نباشد از جهان نیكی نبیند. شما با این سخنان مزورانه‌ی خود بجنگ خدا میروید. شما میخواهید نكوشید و دست از هوسبازیهای خود برندارید و آنوقت از خدا بخواهید كه شما را به بزرگی برساند ، و یا درماندگی و بدبختی خود را كه نتیجه‌ی قطعی نادانیها و هوسبازیهاتان بوده بگردن خدا اندازید ، و این بیشرمی را دین یا مذهب می‌نامید. ای بیخردان مگر خدا تنها خدای شماست؟!.. یا شما در دستگاه خدا گرامی‌تر از دیگران می‌باشید؟!..

شما از بس نافهمید ، گستاخیتان تا باینجا رسیده كه توقع دارید خدا از بهر شما آیین خود را دیگر گرداند ، و شما را با صد آلودگی بسرفرازی رساند.

🔸توقع دارید كه دیگران بكوشند و خدا نتیجه‌ی كوششهای آنها را نصیب شما گرداند.
از نادانی بچنین گستاخیهایی برخاسته‌اید. اینجا جایش نیست كه بگویم شما خدا را هم نشناخته‌اید ، اگر خدا را شناخته بودید آیین او را هم میدانستید و بچنین توقع بیخردانه‌ای برنمی‌خاستید.
(پرچم روزانه شماره‌ی 89)
✴️ در پیرامون نوشته‌های پیمان

🔸 گفتگو چگونه باید كرد - تکه‌ی 8


اینست ما گام بگام پیش می‌آییم ، و با این پیشرفت آن دشواریهای قرآن نیز آسان خواهد گردید و چگونگی آنها دانسته خواهد شد. اگر خوانندگان در یاد می‌دارند ما نوید داده بودیم امسال اینها را روشن گردانیم. نپندارند كه آن نوید را فراموش كردیم و بكار نبستیم. چنین نیست و ما بنوید خود كار بستیم و با این گامها كه برمی‌داریم معنی درست برانگیختگی و دیگر چیزها روشن خواهد گردید و آن دشواریها نیز آسان خواهد بود.

كنون خواست ما دو چیز است : یكی اینكه این داستانها كه در قرآنست از دشواریهای آن می‌باشد (بگفته‌ی خودِ آن از متشابهاتست) كه چنانكه در جای خود گفته‌ایم می‌باید بآنها پاسخ دهیم و دشواری را از میان برداریم. و این بسیار نابجاست كه كسانی باینها دست یازند و آنها را به رخ جهانیان بكشند. ما پیغمبر بزرگوار اسلام را براست می‌داریم. ولی این دلیل نخواهد بود كه كسانی آن داستانها را دستاویز گیرند.

🔸ما امروز در برابر خود چیزهای دیگری هم می‌داریم. همان داستان «شناختن آیین طبیعت و در كارهای خود آن را بدیده گرفتن و بچیزهای بیرون از آیین طبیعت دل نبستن» كه گفتیم یك داستان بسیار بزرگ و ارجداریست ، و یكی از بنیادهای كار ما شمرده می‌شود.

یكی از گامهایی كه می‌باید بسوی پیش برداشته شود همین كار است. اینست می‌گوییم می‌باید گفتگو از آن آیه‌ها را بیكبار بكنار نهاد.

دیگری اینكه ما را از قرآن جدایی نیست. ما همان راه را می‌رویم كه قرآن رفته است. همین اكنون كه این جمله‌ها را می‌نویسم نامه‌ای از یكی از خوانندگان پیمان (آقای نورمحمدی) رسیده كه درمیان سخنان خود می‌نویسد : «پیمان زبان قرآنست». این جمله براستی نزدیك است و هیچگاه جدایی میانه‌ی قرآن و پیمان نتوان پنداشت. چیزی كه هست قرآن را هر کس نفهمد. امروز با این کجی فهمها و آشفتگی اندیشه‌ها قرآن‌خوانان معنی درست آن را نمی‌فهمند و نتوانند فهمید ، و اینست كسانی كج‌فهمانه جداییها میانه‌ی آن با پیمان می‌پندارند.

یكی از كارهای بسیار بایا و بجا اینست كه درباره‌ی قرآن هیچ گفتگویی نشود ، و این كسان كه بدستاویز قرآن ایرادها می‌گیرند و بگفتگو می‌پردازند پاسخی بآنان داده نشود ، و این را چند انگیزه است :

نخست این كسان راستی‌را پیرو قرآن نمی‌باشند. ما نیك می‌شناسیم كه اینان كیستند و چه باورهایی می‌دارند. اینان قرآن را دست‌افزاری برای پیشرفت نادانیهای خود گرفته‌اند و آن را سپر گردانیده‌اند. اینان از قرآن آنچه را كه بسود خود یابند پذیرند و آنچه را كه بزیان خود بینند به گزارش[=تأویل] كشند و یا پاسخ دهند كه ما معنی قرآن را نتوانیم فهمید. در همان گفتگوها با پیمان نیك آزمودیم. ما گفتیم قرآن از زبان پیغمبر اسلام آشكاره می‌گوید : «لَا أَعْلَمُ الْغَيْبَ» اینان بیدرنگ و گستاخانه بگزارش پرداخته و چنین پاسخ دادند كه خواستش «لااعلم الغیب من عندی» است. درباره‌ی نیارَستنیها[=معجزات] نیز همین رفتار را كردند. پیغمبر اسلام كه آشكاره از نیارَستنیها بیزاری می‌نماید و ما آن آیه‌ها را یادآوری كردیم بیدرنگ پاسخ دادند كه خواستش آنست كه با نیروی خود چنین كارهایی نمی‌توانم. این رفتار گستاخانه‌ایست كه اینان با قرآن می‌نمایند.

اینان چنانكه خدا را زیردست پرستیده‌های خود گردانیده‌اند با قرآن نیز آن رفتار را می‌كنند.

دوم اینان قرآن را نمی‌فهمند. دلیل این همانست كه در بالا یاد كردیم. قرآن از زبان پیغمبر می‌گوید : «غیب نمی‌دانم» و بارها از نیارَستنی بیزاری نشان می‌دهد. با این آیه‌های آشكارِ چند باره ، آنان در كتابهای خود صد داستان از غیب‌دانی و نیارَستنیهای آن پاكمرد نوشته‌اند ، و باو بس نكرده امامان و دیگران را نیز داننده‌ی غیب و تواننده‌ی نیارَستنی ستوده‌اند. این دو چیز چون آشكار است می‌نویسیم. صد مانند اینها توانیم شمرد. چنانكه معنی زندگی را نمی‌فهمند ، معنی دین را نمی‌فهمند ، معنی قرآن را نیز نمی‌فهمند.

سوم امروز گمراهیهای جهان ، مادّیگری و چیزهای دیگریست كه بارها شمرده‌ایم ، و اینها نه چیزیست كه با قرآن چاره شود. اینها با بودن قرآن پیش آمده است ، و چنانكه بارها گفته‌ایم همه‌ی كیشها امروز از قرآن دلیل برای خود می‌آورند. پس چه سودی از گفتگو درباره‌ی قرآن تواند بود؟!..

چهارم این كسان نه آنند كه چون گفتگو كردند و دلیل شنیدند براه آیند. ما بارها آزمودیم كه هر زمان از راه دیگری پیش می‌آیند. اینان از آن لذت می‌برند كه بنام قرآن گفتگو كنند و به چَخِش پردازند و هیاهو بلند كنند. زیرا كه در بند چیزی نیستند و پروای هیچی نمی‌دارند.


.
19
🔶 زبان ایرانی

🔸 غلطهاي تازه

6ـ كادوسيان ، كادوشان ، تالشان
در زمان هخامنشيان مردمي در بخش غربي رشته كوهستان البرز نشيمن داشتند كه «كادوش» ناميده مي‌شدند‌. اينان گذشته از آنكه گروه بس انبوهي بودند در سايه‌ي جنگل و كوهستان خود ، از تاخت و هجوم بيگانگان ايمني داشته نيرومندانه زندگي مي‌نمودند و كمتر فرمانبرداري از پادشاهان هخامنشي داشتند‌.
پُلوتارْخ ، مؤلف معروف يوناني ، نافرماني آنان را در زمان اردشير دوم هخامنشي ياد كرده و لشكركشي اردشير را بر سر آنان بشرح مي‌نگارد‌. بگفته‌ي او كادوشان دو پادشاه جداگانه داشته‌اند كه در اين هنگام دست بهم داده بجلو اردشير شتافته بودند‌. مي‌گويد ، در نتيجه‌ي تنگي راهها و سختي گذرگاهها كار آذوقه و علف بر لشكر اردشير سخت شده و كار بآنجا رسيد كه بيم هر گونه گزند و زيان ميرفت‌. تنها چيزي كه مايه‌ي رهايي اردشير و سپاهش از آن گرفتاري شد تدبيري بود كه يكي از اميران انديشيده آن دو پادشاه کادوش را بطلب زينهار برانگيخت و بدين دستاويز اردشير از آنجا بازگشت‌.
باري نام «كادوش» تا زمان ساسانيان معروف بود‌ ، كم‌كم تغييرهايي در آن نام از روي قاعده‌هاي زبانشناسي روي دا‌ده. بدينسان كه كاف تبديل به تاء يافته و دال مبدل به لام شده و اينست كه «كادوش» ، «تالوش» گرديده‌. سپس واو هم از ميان رفته «تالش» گفته شده.1
بعبارت ديگر مردمي كه امروز «تالش» ناميده مي‌شوند بازماندگان آن مردم باستاني مي‌باشند كه ما در تاريخها نام آنان را «كادوشان» مي‌يابيم‌. کلمه‌ی «تالش» نيز تبديل شده‌ي همان نام «كادوش» مي‌باشد‌. چنانكه اين موضوع از ديده‌ي فن زبانشناسي روشن و يقين است‌.
ولي از سوي ديگر چون نام اين مردم در زبانهاي باستان بزبان يوناني رفته و در آنجا بتحريف «كادوس» يا «كادوسي» خوانده شده سپس هم بزبانهاي اروپايي امروزي درآمده از اين زبانها بدست ترجمه‌كنندگان بكتابهاي پارسي رسيده و شهرت يافته است كه نه تنها کلمه را بشكل محرف يوناني ميخوانند ، چون از چگونگي كار آن و از اينكه شكل درست نام «كادوش» بوده كه امروز «تالش» گرديده آگاهي ندارند ، از اينجا باشتباه تاريخي دچار گرديده مي‌پندارند كه آن مردم باستان از ميان رفته‌اند و امروز نشاني از ايشان نيست ، چنانكه باين اشتباه تاريخي ، شرقشناسان غرب نيز دچار ميباشند‌.
ليكن چنانكه ما گفتيم ، کلمه‌ی «كادوسي» يا «كادوسيان» كه در كتابها و روزنامه‌ها ديده مي‌شود غلط است‌. اگر شكل باستان کلمه را بخواهيم بايد «كادوش» نامند‌. و اگر شكل امروزي را بخواهيم بايد «تالش» خواند كه جمع آن «تالشان» مي‌شود.2
از آنسوي «كادوشان» از ميان نرفته و نابود نشده‌اند بلكه همان مردمي‌اند كه امروز هم هستند و بنام «تالش» معروف مي‌باشند.

1ـ براي تفصيل اين مطلب دفتر يكم از «نامهاي شهرها و ديهها» ديده شود‌.
2ـ در اواخر ساسانيان اين کلمه «تالشان» معروف بوده كه در آغاز اسلام محرف آن را در كتابهاي عربي «طيلسان» مي‌يابيم‌.
شگفت است كه امروز در نگارشهاي دولتي بجاي واژه‌ي تالشان «طوالش» مي‌نويسند كه از غلطهاي بسيار زشت اداره‌ها بايد شمرد‌. اعتمادالسلطنه كه در مرآت‌البلدان نام «تالشان» را ياد ميكند ميگويد طوالش است‌. ناگزير شده كه کلمه‌ی فارسي درستي را با کلمه‌ی نادرست تفسير نمايد‌.
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی بیست وهفتم)

🔸 چاره جز كوشش و ایستادگی نیست (بخش 1 از 1)

یكی از خوانندگان پرچم با من گفتگو كرده چنین میگوید : گفتارهایی را كه می‌نویسید میخوانم. ولی مردم اینها را نمی‌پذیرند. آن شرحی را كه درباره‌ی «قضا و قدر» نوشته بودید من در خانواده‌ی خودمان خواندم. ولی نتوانستم زنها را قانع گردانم.
بعقیده‌ی من نوشتن و گفتن برای اینها فایده ندارد. باید در فكر بچه‌ها باشیم و آنها را نگزاریم با این عقاید بزرگ شوند.

میگویم : ما در این چند سال آزمودیم و دیدیم حقایق را كه میگوییم مردم بسه دسته میگردند : یك دسته همینكه می‌شنوند آنها را می‌پذیرند و در پیرامونش بكوششهایی می‌پردازند. یك دسته مدتی ایستادگی نموده سپس می‌پذیرند. یك دسته هیچگاه نپذیرفته همچنان در پیروی از نادانیها پا می‌فشارند.

از اینجا میدانیم مردم بسه گونه‌اند : یكی آنانكه فهم و خرد و نیروهای خدادادیشان بقوت خود بازمانده. دیگری آنانكه آن نیروها از قوت افتاده. سومی آنانكه بیكبار فهم و خرد و اینگونه نیروها را از دست داده‌اند. چون مردم باین سه گونه‌اند در برابر حقایق نیز بسه دسته تقسیم می‌شوند. وگرنه حقیقت‌پژوهی یكی از خصائل فطری آدمی میباشد.

هرچه هست ما باید حقایق را بگوییم و بنشر آنها بكوشیم ، و هر مرد باخرد و غیرتمندی نیز بما یاری كند. این وظیفه‌ی همگی ماست و راه چاره‌ای برای خود جز این نداریم.
🔸تا این اندیشه‌های پست و پراكنده درمیانست این توده روی رستگاری نخواهد دید. این كار ما یك نتیجه‌ی روشنی را دربر خواهد داشت و آن اینكه دسته‌ی تباه‌مغز و تیره‌درون شناخته شده از دیگران جدا گردند. آن دسته كسانی كه فهم و خرد و نیروهای مغزیشان تباه گردیده و بحقایق گردن نمی‌توانند گزاشت شناخته و جدا باشند. این خود سودهایی درپی دارد.

اما زنها ، آنان یك سخنی را كه چند بار از چند زبان شنیدند خواه ناخواه نرم گردند و گردن گزارند. در این باره زنها گناهی ندارند و جای گله‌ای از ایشان نیست. چیزهاییست كه از زبان مردان شنیده و در دل جا داده‌اند و اكنون كه حقایق را بشنوند دیر یا زود در دلهای خود جا خواهند داد. شما میخواهید تنها بیك بار گفتن بس كنید و از یك اوقات تلخی كه رو داده دلتنگ شده‌اید و میخواهید سپر اندازید.

🔸اینها از آنست كه اهمیت این حقایق را درنمی‌یابید. دوباره میگویم : راه رهایی برای این كشور جز مبارزه با پندارهای پراكنده و نشر حقایق نیست. آن جانفشانی و پافشاری كه دیگران در جنگها بكار میبرند ما باید در راه اینها بكار بریم. دشمن بزرگ ما این گمراهیهاست. باید با همه‌ی توانایی خود با آنها بجنگیم.

شما با یك نهیب مادر یا مادرزن از میدان در رفته‌اید. ولی باید از شكستن كاسه و كوزه و از برانداختن چراغ و سماور هم نترسید و گفته‌ی خود را دنبال كنید. ما كسانی را می‌شناسیم كه بر سر همین سخنان كارشان با همسرانشان تا بگفتگوی طلاق كشیده و با این حال از ایستادگی برنگردیده‌اند. این چه زبونیست كه نتوانید مادر و همسرتان را با خود همباور گردانید؟!.. چرا نمی‌اندیشید آن زنانی كه عقیده به «قسمت» و «بخت» و «سرنوشت» دارند و از سقاخانه و امامزاده گشایش كار می‌طلبند ، یك آسیبی برای خاندانند؟! چرا نمی‌اندیشید كه از چنان زنی جز زیان امید نتوان داشت؟!..

میگویند : «پس كارها دست خدا نیست؟!..» و با این جمله هو میكنند. باید گفت : همان خدا اختیار را بدست شما سپرده. این آیین را همان خدا گزارده كه شما اگر از راهش نكوشید و با این پندارها خود را دلخوش ساخته بیباك و بی‌پروا نشینید زبون و خوار باشید و لگدمال دیگران گردید. شما میخواهید دست از تنبلی و هوسبازی برندارید و آنوقت بیشرمانه گناه را بگردن خدا انداخته بگویید : او چنین خواسته است. پس ای بیخردان خدا ستمگر است كه شما را زبون و افتاده خواهد؟!..
اما اینكه میگویید : «گفتن و نوشتن برای اینها فایده ندارد. باید در فكر بچه‌ها باشیم» درست نیست. زیرا
🔸شما اگر نتوانید بزرگها را از این پندارهای بیهوده دور گردانید بچه‌ها را هم نخواهید توانست. زیرا بچه‌ها با دست آنها و درمیان آنها بزرگ میگردند. مگر شما بچه‌ها را از مادرها و مادر بزرگها جدا خواهید گردانید؟!.. از این گذشته مگر روزگار بشما آن فرصت را خواهد داد كه بتوانید یك نژاد نوینی پدید آورید؟!.. شما با این آلودگیها مگر پنجاه سال دیگر خواهید ماند كه بچه‌هاتان بدلخواه بار آورید؟!.. مرا شگفت افتاد كه شما بدام اندرید و درنمی‌یابید. شگفت افتاد كه بدبختی خود را نمی‌فهمید. بدانید ای ایرانیان ، اگر بزودی تكانی بخود ندهید و یك دسته‌ی پاك و خردمندی همدست گردیده رشته‌ی كارها بدست نگیرید و باین آلودگیها چاره نكنید دیگر فرصتی برای شما بازنخواهد ماند. این را نمی‌نویسم كه نومید گردید. مینویسم كه تكانی بخود دهید.
(پرچم روزانه شماره‌ی 91)
تربیت فزرندان بیش از همه متأثر از مادرانست.