پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
495 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
✴️ اتحاد و گرانی بنزین
(بخش 2 از 3)

🔸احسان : خب ، این نوع از اتحاد که شما مثالش را آوردید خودش نتیجه‌ی یک اتحاد کلی‌تریست که می‌توانیم نامش را «اتحاد ملی» بگذاریم.
در واقع شما به این نکته اشاره دارید که در یک کشور مردم هر کاری که میکنند اول باید منافع کشور و عموم مردم را در نظر بگیرند ، بعد منافع خودشان را. اگر جز این باشد بسیاری از کارهایی که هر فردی برای منفعت خود میکند می‌تواند به ضرر جامعه باشد.
🔹راننده : بله ، مقصودم همین است.
🔸احسان : مقصود شما را بخواهیم کلی‌تر بگوییم : یک گروه از مردم که در یک سرزمینی بنام کشور در کنار هم زندگی می‌کنند ، این زندگی وقتی برایشان با آسودگی و خوشی توأمست که در روزهای سختی و گرفتاری همانطور دوست و کمک هم باشند که در روزهای خوشی و شادی.
حالا ، مردم چطور باهم متحد و کمک هم می‌شوند؟!..

راننده خاموش است و پاسخی ندارد. احسان خودش ادامه میدهد.

🔸احسان : وقتی که فکرهاشان یکی باشد!. نه اینکه درباره‌ی یک موضوع صد فکر میانشان باشد. یک گرفتاری بزرگی که در این کشور هست و به آن توجه نمی‌شود همینست. همینکه فکرهای جوراجور در مغزها خوابیده خودش بزرگترین گرفتاری ماست.
منظور این نیست که همه باید یک جور فکر کنند. یا اینکه افکارشان عین هم باشد. ولی در موضوعات اساسی اگر مثل هم فکر نکنند همیشه برخورد خواهد بود و طبیعی است که به کمک هم که نخواهند آمد چه بسا به ضرر همدیگر هم کار کنند.
مثلی بزنم. ببینید در کشورهای پیشرفته که همگی دمکراسی‌اند ، مردم فکرها و سلیقه‌ها و ترجیحهای خود را دارند ، نمی‌شود دو نفر پیدا کنید که عین هم فکر کنند. ولی آیا نه اینست که همه‌شان به اصول دمکراسی پابند و وفادارند؟!. جز اینست که همه ، میهن‌ خود را نه زبانی بلکه از دل دوست دارند و در راهش فداکاری میکنند؟!
آیا در آنجا هم پرچم یک کشور بیگانه‌ای را در جایی مانند استادیوم روی دست بلند میکنند و به بیگانه‌پرستی خود افتخار میکنند؟! اگر کسی چنین کاری کرد ، آیا دولت و مردم عکس‌العملی نشان نمی‌دهند؟!
شما خبر دارید که در بعضی مسابقات فوتبال در کشور ما کسانی چنین گستاخیهایی کرده‌اند و مردم و مسئولان هم خاموش ایستاده‌اند. از همینجا بسنجید که فکر میهن‌پرستی در ایران تا چه اندازه سست است.
شما ببینید یک حزبی در ایران تأسیس شد که سرانجام کارش به درگیری با حکومت کشید. کمی پیش از آن هم عراق به ایران حمله کرده بود. آن حزب هیچ شرم نکرد. رفت و با دشمنِ مردم یعنی عراق همدست شد. جای خجالت نیست که چنین حزب بی‌آبرو و پستی هوادار دارد؟!. بی‌جهت نمی‌گویم که فکر میهن‌پرستی در این کشور سست است. تنها آن نیست. مثالهای دیگر هم هست.
🔹راننده : با این حساب ما هیچ وقت نمی‌توانیم متحد شویم. چونکه تنها پرچم کشور خارجی بلند کردن در مسابقات یا همدستی با عراق نیست ، در اینترنت و دیگر جاها هم متأسفانه همین بساط هست. یکی در فکر کردستان بزرگ است ، یکی دیگر در فکر متحد شدن با عربهای همسایه است و از هر گوشه‌ای نوای سازی دیگر بگوش می‌رسد.
🔸احسان : آره ، میدانم. همان که خودشان هم سنگش را به سینه می‌زنند : یک کلمه‌ی قلنبه سلنبه‌ی فدرالیزم را وسط می‌اندازند و در پسِ آن هر کار پستی که دلشان میخواهد انجام میدهند.
🔹راننده : شما گفتید اتحاد سخت است ولی شدنیست. آیا واقعاً امید دارید که بشود متحد شد؟!
🔸احسان : بله. من امید زیادی دارم. شما اگر علت هر مشکلی را بدانید ، راهش را نیز میتوانید پیدا کنید. راه اتحاد همانطور که گفتم در یکی بودن افکار و هدفهاست. برای آنکه افکار و هدفها هم یکی بشود باید در هر موضوعی بدانیم حقایق یا راستیهاش چیست. همینکه بدانیم راستیها چیست ، کجیها یا غلطها مشخص می‌شود. بعد باید آنها را کنار گذاشت. یک مثالی بزنم.
ببینید اگر قوانین راهنمایی نبود و تنها گفته می‌شد هر کسی آزادست که ماشین به خیابان بیاورد و رانندگی کند چه اتفاقی می‌افتاد؟!
🔹راننده : خب دیگر معلومست. هرج و مرج می‌شد. خیابانها بند می‌آمد. ...
(بخش پایانی این گفتگو را فردا بخوانید)
✴️ زبان ایرانی 47

🔶 پرسشها و پاسخها در سال دوم پيمان

این در را همیشه در پیمان باز خواهیم داشت که اگر کسانی پرسشهایی میکنند پاسخ آن را بدهیم یا بخوانندگان واگزاریم که پاسخ بدهند.

در موضوع شماره‌هاي پارسي چند پرسشي از شما ميكنم كه اگر او يا پاسخش ارجي دارد در نامه‌ي خودتان پيمان درج كرده تا هم ما را سرافراز و هم ما و ديگران را آگاه نموده‌ايد.
1ـ در يك ، دو ، سه ، چهار الخ وقتي ميم بآخر آنها مي‌چسباني مي‌گويي : يكم ، دوم ، سيم ، چهارم ؛ آيا آنهايي كه دوم را با ياء دُيُم مي‌گويند درست است؟ و در سِيُم با ياء درست است يا سوم با واو؟ اين ياء و واو از كجا آمده؟
2ـ در شش آنهايي كه ششتم با تاء مي‌گويند درست است؟
3ـ از دَه بالا كه ميرود مي‌گويي يازده ، دوازده ، سيزده ، آيا معني اينها يك از ده ، دو از ده ، سه از ده است؟
4ـ در سيزده و پانزده و شانزده نون در اينها از كجا آمده؟

پاسخها :
1ـ «دو» چون خودش با واو است در چسباندن به ميم هم «دوم» با واو بايد گفت. «ديم» با ياء گويا تحريف عاميانه باشد. «سه» را هم ما در كتابهاي پهلوي «سو» با واو مي‌يابيم و گاهي «سيه» با ياء و هاء كه اكنون «سه» شده. پس درباره‌ي اين ، سيم و سوم هر دو درست است.
2ـ «ششتم» با تاء گمان ندارم درست باشد. گويا از نزديكي به «هفتم» و «هشتم» اين تاء را پيدا كرده.
3ـ در كلمه‌هاي «يازده» و «دوازده» و مانندهاي آنها چنانكه خود آقاي پرسنده گمان كرده و ما نيز در شماره‌ي دوم پارسال نوشته‌ايم اصل آنها «يك از ده» و «دو از ده» بوده كه مقصود «يك پس از ده» و «دو پس از ده» ميباشد.
4ـ درباره‌ي نوني كه در كلمه‌هاي «پانزده» و «شانزده» هست و در «سيزده» و «يازده» نیز گاهي مي‌آورند بايد دانست كه در خط پهلوي در آخر بسياري از كلمه‌ها حرف «ا» افزوده مي‌شود و اين حرف در الف و باي پهلوي جانشين واو و نون و راء و لام ميباشد. بعبارت ديگر حرفي است كه چهار صداي گوناگون دارد. دانشمندان شرقشناس اروپايي كه درباره‌ي خط و زبان پهلوي كوشش و جستجو دارند تاكنون راز اين حرف را درنيافته‌اند كه آيا خوانده مي‌شد يا نه وآنگاه اگر خوانده مي‌شد صداي او چه بوده ـ واو يا نون يا لام يا راء؟... ولي من در جستجوهاي خود در زمينه‌ي زبان پهلوي توانستم چگونگي آن حرف را بدانم و راز آن را بشناسم بدينسان كه در هنگام تنهايي كلمه‌ آن حرف آخري هيچ گونه خوانده نمي‌شده ولي چون كلمه بيك كلمه‌ي ديگري مي‌پيوسته يا بعبارت ديگر تركيب مي‌شده در اين حال آن حرف آخري هم خوانده مي‌شده و صداي آن گاهي نون و گاهي راء بوده. اين موضوع دليلهاي بسياري دارد كه در اينجا بياد آنها نمي‌پردازيم. همين اندازه مي‌گوييم كه نون که در كلمه‌هاي یازده و شانزده و مانندهاي آنها پيدا شده صدای آن حرف آخري كلمه‌هاي يك و شش است كه در تنهايي آن كلمه‌ها صدا نداشته ولي در تركيب با كلمه‌ی «از ده» صداي نون پيدا كرده است.
✴️ حقایق زندگی (درباره‌ی کارها و پیشه‌ها)
(تکه‌ی چهل‌ونهم)

🔶آیا زر و سیم ثروت نیست؟!..
(بخش 1 از 2)

(به قلم م. ن.)
در نامه‌ی پرچم اخیراً مقاله‌ی (ارزش اسكناس با پشتوانه نیست) را خواندم و در ضمن مقاله این هم بود كه پول (اعم از اسكناس و زر و سیم ثروت نیست) چون مندرجات پرچم همواره منطقی و روی دلیل است و پاسخ‌های منطقی را هم از نظر دور نمیدارد این است در این قسمت كه اشتباهی بنظرم رسید خواستم نظریات خود را عرض نمایم كه اگر اشتباه از طرف بنده باشد رفع شود.

بنده میگویم ارزش اسكناس با پشتوانه است و اگر پشتوانه نباشد اسكناس ارزش ندارد و زر و سیم جزء ثروت است.

در موضوع اولی چنانكه در پرچم هم نوشته شده و مسلم است معاملات در دنیا برحسب احتیاج روی مبادله‌ی جنسی است و پول (زر و سیم یا اسكناس) از بابت یادداشت رد و بدل می‌شود كه من امروزه ده من گندم بشخصی میدهم كه بعد از یك ماه دو من پنبه بمن بدهد یا در زمستان بیست من ذغال بكسی میدهم كه در تابستان سی من جو بدهد برای اینكه اطمینان كامل حاصل آید و گیرنده در سر وعده از زیر بار تعهد و قرض خود درنرود پول را برای یادداشت می‌گیرم و بهترین یادداشتها كه حالا در تمام دنیا قبول و مسلم شده زر و سیم است. (حالا چرا از زر و سیم مستقلاً برای یادداشت منظور شده و این عمومیت و لیاقت را از كجا پیدا كرده مبحث و موقع جداگانه لازم دارد).

اكنون كه مبادلات و معامله‌ها زیاد شده و محتاج است كه در معاملات بخروارها زر و سیم نقل و انتقال داده شود علمای اقتصادی برای آسانی كار و راحتی مردم قرار گذاشته‌اند كه این زر و سیم را در جایی جمع كرده و قبضهایی در مقابل آن بمردم بدهند كه در جریان داد و ستد بكار وادارند.

و این محل را بانك و این قبض را اسكناس نامیدند و هر وقت دارنده‌ی قبض رجوع میكرد مقابل قبض ، زر و سیم باو می‌پرداختند و می‌پردازند و علت این مراجعه و تبدیلِ همان قبضها بزر و سیم ضرورت و احتیاجی است كه دارنده‌ی قبض را وادار باین تبدیل خواهد كرد. مثلاً من محتاج هستم كه دوا یا متاع دیگری از چین و هندوستان و آمریكا بیاورم و جنس محصول خودم را صلاح و صرفه نیست كه بچین و هند ببرم یا این متاع را در آنجا خریدار نیست اما این را میدانم كه زر و سیم را در تمام دنیا در مقابل متاع قبول دارند آنوقت آن قبض اسكناس را كه در مملكت خودم رواج است در خارج از كشور نمی‌شناسند باید ببرم بصندوقداری (بانك) كه زر و سیم مرا گرفته و در عوض قبض عندالمطالبه داده مسترد داشته و زر و سیم را گرفته بهند و چین برده مایحتاج خود را خریداری نمایم.

عیناً مثلی كه خود در همان مقاله متذكر شده‌اید كه در موقع مبادله‌ی اجناس ، پارچه [=تكه] چوبی برای یادداشت بمردم داده شود كه هزار خاندان از مردم جدا شده و شهری بنیاد گزارده‌اند و یادداشت معامله (پول) را میان خودشان تكه چوب قرار داده‌اند و حال این عمل بشهرهای نزدیك هم سرایت كرده و در مقابل همان تكه چوب در شهر و دیه‌های نزدیك هم كفش و چیت و چیزهای دیگر میدهند. فرض نماییم در شهر اولی یك مرد زیركی پیدا شده و میگوید مردم این تكه چوبها جیب و كیسه‌ی شما را پاره میكند و در حمل و نقل سنگین و اسباب زحمت است بیایید این تكه چوبها را از روی شماره و حساب بمن دهید و من در مقابل از كاغذ یا پوست كه علامت مخصوص روی آن زده‌ام بشما بدهم و شما در معامله بیكدیگر بدهید و هر كس هر وقت پیش من آورد و تكه چوبش را خواست فوری بدهم كه برای شما هم راحتتر است.

مردم هم اگر اطمینان كردند و امتحان نمودند كه هر كس مراجعه بآن مؤمن زیرك میكند تكه چوبش را بدون معطلی میدهد باطمینانشان افزوده و با طیب خاطر تكه چوبها را برده در مقابل كاغذ یا پوست را (اسكناس) میگیرد و شاید از آن شخص هم ممنون باشند.

حالا یك نفر از این شهر میخواهد بشهر دیگری برود كه در آنجا تكه چوب رواج است ولی این كاغذ یا پوست را نمی‌شناسند این شخص كاغذها را مجبور است كه ببرد پیش آن مرد و در مقابل تكه چوب خودش را گرفته و بشهر دیگر برای خریدن جنس ضروری برود.

و اگر احیاناً آن مرد در دادن پارچه چوبها اندك تعلل و تسامح نماید فوراً قبضهای آن مرد در بازار از اعتبار ساقط شده و مردم برای گرفتن تكه چوبهای خود و پس دادن قبضهای پوستی و كاغذی هجوم خواهند آورد و شاید بالمآل منجر به ورشكستگی آن مرد بشود و دیگر كسی متاع خود را در مقابل قبض پوستی نخواهد داد و از مشتری تكه چوب معمولی و رواج خودشان را خواهد خواست.
پس پارچه چوب بمنزله‌ی زر و سیم و آن قبض عین اسكناس است. و اسكناس بی‌پشتوانه ارزش ندارد و پیدایش اسكناس هم روی این اصل و اساس بوده است.

حالا اگر قائل شویم كه اسكناسها غالباً این پشتوانه را ندارند و در كشورهای خارج هم زر و سیم در مقابل نمیدهند اعتبار رواجی آنها از جای دیگر است كه دارنده‌ی اسكناس مطمئن است.

👇
قبل از تشكیل اداره‌ی بانك شاهی در یزد عین همین كار شده بود كه چهار نفر از تجار معروف و معتبر یزد قبضهایی بمبلغ‌های مختلف چاپ نموده و هر چهار نفر امضاء و مهر و بوجه پولیِ آن ضمانت كرده بودند و روی آن نوشته شده بود كه دارنده‌ی این قبض فلان مبلغ (مقدار مبلغی كه روی قبض نوشته شده بود) پول قران (پولهای نقره‌ی شاهی) از هر یك از این چهار نفر صاحب امضاء بخواهد دریافت خواهد كرد.

چون هر كس مراجعه میكرد فوری پول نقره‌ی معمولی آنزمان را باو میدادند كمتر مراجعه می‌شد و مدتی در داد و ستد معمول بود. شنیدم اگر پاره یا فرسوده می‌شد میبردند در عوض كاغذ سالم و درست میگرفتند تا اینكه بعداً بانك شاهی اعتراض نموده و گفت : انتشار این قبضها مثل اسكناس است و امتیاز اسكناس با بانك است و نشر این باسكناس بانك سكته[1] دارد و با دست مأمورین دولت موقوف و قدغن گردید. البته این قبضها باعتبار دارایی و تموّل آن چهار نفر صاحب امضا كه مردم از اعتبارشان خاطرجمع و مطمئن بودند رواج یافته بود و دارایی و اعتبار همان چهار نفر پشتوانه‌ی این قبضها بود و مردم اطمینان داشتند كه هر وقت این قبضها را ببرند آن تكه چوبهای مرسومی و معمولی خودشان را پس خواهند گرفت.[2]

[1] : اصل : نشر این سکته باسکناس بانک سکته دارد. (سکته‌ی یکم فزونیست)
[2] : بجای تكه چوبها درست آن بود كه بنویسد قرانها ، زیرا بالاتر در این مثال به سكه‌های نقره یا قران اشاره كرده بود.
آیا اعتبار اسکناس به پشتوانه است؟!
آیا ثروت یک کشوری به سیم و زر و جواهرات اوست؟!
اینها [کسانی که هر گونه گرد آمدن مردم بسر خود را اتحاد می‌پندارند] تنها مربوط شدن صد تن یا كمتر یا بیشتر را بهمدیگر یگانگی[=اتحاد] می‌شناسند.

در حالی كه آن یگانگی نیست و خود سودی ندارد. زیرا یك دسته‌ای كه با آن ترتیب بهم مربوط شوند و درمیان ایشان اشتراكی در اندیشه و باور و آرزو نباشد با یك پیشامدی پراكنده گردند و اساساً از چنین دسته‌ای كاری ساخته نگردد.

از تاریخ دلیلهای بسیار برای این گفته پیدا توان كرد.

در آغاز مشروطه روزنامه‌ها پیاپی مردم را به «اتحاد و اتفاق» دعوت میكردند. هر روز گفتارها بود كه در این زمینه نوشته می‌شد.

نویسندگان بجای آنكه معنی درست مشروطه را بمردم بفهمانند و حقایق را شرح داده تصرف در اندیشه‌های آنان كنند و از این راه «یگانگی و همدستی» در میان ایشان پدید آورند ، هر روز فشار آورده بمردم میگفتند : «اتحاد كنید» و «دست برادری بهم دهید» و «اعتصموا بحبل الله» و مانند اینها. آن وقت داستانها از یگانگی و همدستی توده‌های اروپایی می‌سرودند.

در نتیجه‌ی این كار مردم در تهران و دیگر جاها بتكان آمده آرزو میكردند كه همدستی نمایند. ولی چه می‌كردند؟... مثلاً در یك مسجدی پانصد تن گرد می‌آمدند و یكی پا می‌شد و ستایش از «اتحاد» میكرد و بالاخره همگی پیمان می‌بستند كه «متحد» باشند و باهم برادری نمایند ، و سپس برداشته بتهران یا بشهرهای دیگر تلگرافهای گزافه‌آمیز می‌كردند كه ما مردم فلان شهر ده هزار نفر متحد شده‌ایم و پیمان برادری بسته‌ایم.

در حالی كه دلهای آنها پر از اندیشه‌های گوناگون بود و در نهان كمترین وسیله برای همدستی و یگانگی باهم نداشتند ،

و این بود پس از چند ماهی همینكه در تهران حاجی شیخ فضل الله نوری و در نجف سیدكاظم یزدی با مشروطه مخالفت نمودند همان كسان بمیانشان دوتیرگی افتاده و دسته‌ی انبوهی از آنان كه دیروز بنام مشروطه‌خواهی اتحاد كرده بودند امروز مشروطه‌خواهان را بیدین شناختند و در تبریز و برخی شهرهای دیگر تفنگهای خود را برداشته بكشتن مشروطه‌خواهان برخاستند.

این بود پایان آن پیمانهای اتحاد كه باهم می‌بستند.

(پرچم روزانه شماره‌ی 68)
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست دوم 17

این رفتار ایشان بیاد من می‌آورد گفتگویی را که بیست سال پیش درباره‌ی ترکها و اسلام رفته است. بیست سال پیش هنگامی که مصطفا کمال یا آتاتورک خلافت را برانداخت و سلطان‌محمد رشاد را بیرون گردانید و ترکها از اسلام بیزاری جستند ، بسیاری ایراد می‌گرفتند و چنین می‌گفتند : «جهان اسلام با این بزرگی چرا ترکها خود را از پشتیبانی آن بی‌بهره گردانیدند». یکی از دانشمندان چنین پاسخ داد : «جهان اسلام جهان مرده‌ایست و از آن ترکها را سودی نمی‌بود ، ولی زیان می‌بود. در همان جنگ گذشته که عثمانیان بهمدستی آلمان جنگ می‌کردند عربها بآنان شوریدند و با انگلیس همدست گردیده با عثمانیان بجنگ برخاستند ، اسلام آن نیرو نمی‌داشت که عربها را از پیوستن بدشمنان عثمانی بازدارد. این اندازه‌ی ناتوانی آن می‌بود. ولی از آنسوی همان اسلام آزادی ترکها را از دستشان می‌گرفت که بهر کاری که برای نگهداری خود در دهانه‌ی اروپا می‌پرداختند ـ مثلاً روی زنان را باز می‌گردانیدند ، یا رخت خود را دیگر می‌ساختند یا با فلان دولت کمونیست پیمان می‌بستند ـ فضولباشیهای جهان اسلام که بسیار فراوانند همه‌ جا را پر از هیاهو می‌گردانیدند. ترکها بسیار نیک کردند که خود را از این دستگاه بکنار کشیدند».
این گفتگو بیست سال پیش رفته است و اکنون قرآن در دست این کسان همان حال را می‌دارد. از در واداشتن به نیکی یا جلو گرفتن بدی قرآن را هَنایشی نیست. قرآن باده‌خواری را ناسزا شمرده و بسیاری از مسلمانان باده را بجای آب می‌خورند. قرآن از شاعران نکوهش کرده و انبوهی از مسلمانان (از پیشروانشان) شاعرند. قرآن جهاد و مردانگی را بهمه بایا شمارده و بسیاری از مسلمانان بیکبار فراموش کرده‌اند. مادّیگری یا بیدینی درمیان مسلمانان رواج گرفته بکمترین جلوگیری توانا نیست. اینگونه نتیجه‌ها را از آن چشم نباید داشت. ولی اگر کسی خواست دین را بمعنی راست خود گرداند ، یا آن را با دانشها سازش دهد ، و یا مثلاً کسی خواست مردم را از گوشتخواری بازگرداند ، در اینجاهاست که قرآن تواند افزار کارشکنی و مردم‌آزاری باشد.
سخنهایی که تاکنون درباره‌ی قرآن رفته سرچشمه‌اش همین رفتار ناستوده‌ی آن کسانست. در یازده سال پیش من هنگامی که بکوشش برخاستم ، در نوشته‌های خود بقرآن پاس می‌گزاردم (که اکنون نیز می‌گزارم) و آن را کتاب آسمانی می‌نامیدم (که اکنون نیز می‌نامم ولی نه بآن معنایی که فهمیده‌ی دیگرانست.) لیکن مرا کارهای بسیار بزرگی می‌بود. زیرا می‌بایست از یکسو بکیشهای گوناگون پرداخته آنها را براندازم ، و از یکسو با مادّیگری در نبرد باشم. گذشته از همه‌ی اینها رخنه‌ی بسیار بزرگی را که درمیانه‌ی دین با دانشها باز شده بود از میان بردارم و دین را با دانش همدوش گردانم. یکی از بایاهای بسیار بزرگ من همین می‌بود.
مصطفا کمال ، آتاتورک
سلطان‌محمد رشاد
✴️ اتحاد و گرانی بنزین
(بخش 3 از 3)

🔸احسان : آره. ولی یک سری قانونهایی گذاشته‌اند و اجرا میکنند و از رهگذر آن ماها میتوانیم در خیابانها رانندگی کنیم. اگر هر کسی آنطور که فکر میکرد درست است رانندگی میکرد همین اندازه نظم هم برقرار نمی‌شد و یقین بدانید که مردم به هیچ کارشان که نمی‌رسیدند همه درگیری و نزاع می‌شد.
پس راه درست آنست که انجام می‌گیرد : قوانین ـ یا همان راستیها ـ را یاد رانندگان میدهند و از آنها امتحان میگیرند. کسانی که امتحانها را می‌گذرانند گواهینامه گرفته و تنها آنها میتوانند رانندگی کنند. آنها هم باید مطابق قانون رانندگی کنند. پلیس جلو کسانی را که از روی میل خود و برخلاف آن قانونها رانندگی می‌کنند میگیرد. این تشویق به رعایت قانونها و مجازات قانونشکنان باعث می‌شود که رانندگی امن باشد.
در زندگی هم یک سری قانونهایی باید باشد که همه از آنها تبعیت کنند. آن قانونها از حقایقی سرچشمه می‌گیرد. آن حقایق را همه باید بدانند.
امروز ایرانیها خیلی از حقایق زندگی را نمی‌دانند. این حرف اگر گنده بنظر میرسد از این نیست که من آدم گنده‌ای هستم. از اینست که در زندگی تصادفاً به آن حقایق برخوردم و آنها را خواندم و یاد گرفتم و الان میدانم که هم‌میهنانمان متأسفانه از آنها خیلی دورند.
برای روشنی قضیه نمونه‌ای بیاورم. ببینید ، هر اصلاح و انقلابی برای خودش قانونهایی دارد که آنها هم از حقایقی سرچشمه گرفته.
مثلاً یک مردمی باید بدانند چه راهی گره زندگیشان را باز میکند. وقتی این را فهمیدند و یک دسته باهم همدل و همفکر شدند باید کوشش کنند و برای رسیدن به آن راه قیام کنند.
پس اگر مردمی تنها از فشار حکومت یا گرانی یا مثلاً نایابی بتنگ آمدند و شورش کردند ، ممکنست چون افکارشان یکی نبوده ، میانشان اختلاف بیفتد و بجای سود زیان ببرند. ممکنست گرفتار حکومت دیگری بشوند که بدتر از قبلی باشد.
🔹راننده : بله دقیقاً ! مگر «انقلاب» سال 57 جز این بود؟!. مردم از روی نادانی کاری کردند که الان افسوسش را میخورند. اینکه در این اعتراضهای اخیر می‌گفتند : «چه اشتباهی کردیم که انقلاب کردیم» معنیش همانست که در سال 57 از روی برنامه و پیش‌بینی‌ کار نکردند؟!.
🔸احسان : من هم همان را میخواستم بگویم. ولی توجه کنید که از آن طرف ، یک دسته‌ی دیگری که الان هم از آن انقلاب سود می‌برند ، هم متحد بودند و هم زمینه‌سازی کردند و هم برنامه داشتند ولی همه‌ی اینها برای خودشان بود. برای سوار شدن بر گُرده‌ی مردم بود. خودِ مردم نه برنامه‌ای داشتند نه میدانستند بعد از برافتادن شاه چه باید بکنند و نه زمینه‌ی یک کار نتیجه‌دار صحیحی را فراهم کرده بودند. ... جز اینست؟!
🔹راننده : اینها راست است. آقا ! شما گفتید یک سری حقایقی بوده که تصادفاً خوانده‌اید. علاقه‌مند شدم ببینم آنها چیست؟! شما کجا پیدا کردید و خواندید. من معتقدم ما مردم تاریخ نمی‌خوانیم. الان شما میگویید حقایق زندگی را هم نمی‌دانیم. کنجکاو شدم بدانم آنها چیست و از کجا می‌شود بدستشان آورد؟!
🔸احسان : برایتان می‌نویسم. نشانی یک کانال تلگرامی را میدهم ، از آنجا میتوانید آنها را بخوانید. ولی دوست دارم تا وقتی باقیست این را توضیح بدهم که جای نومیدی نیست. حقایق نیرویی دارند که همه جا باعث پیشرفتشان می‌شود. شما ببینید تا چهارصد پانصد سال پیش همه زمین را صاف میدانستند. بماند که فکر میکردند این خورشید است که دور زمین میگردد. ولی همینکه دانشمندان حقیقت قضیه را دانستند و اینور آنور گفتند ، کشیشان عصبانی شدند. زیرا باور آنها این بود که زمین صاف است. اینبود کسانی را که حرف از گرد بودن زمین زدند مجازات میکردند. عده‌ای از دانشمندان را نیز سوزاندند. ولی آیا با آن مجازاتها توانستند جلو حقیقت گردیِ زمین را بگیرند؟!
همین ملاهای ما ، اگر به اینها باشد ما همگی باید به معجزات امامان و امامزادگان ایمان بیاوریم. اگر انکار کنیم ما را مفسد فی‌الارض هم ممکنست بخوانند. با همه‌ی زور حکومتی و 1400 سال دروغ و دغل ، شما می‌بینید حرفهای دور از عقلشان خریداری ندارد. چرا که با حقایق علمی و تاریخی سازگار نیست. در حالی که آن حقایق که گرد بودن زمین یکی از آنهاست ، بی‌آنکه با زور همراه باشد فقط چون با عقل جور درمی‌آید پیش رفته و دسته‌ی بزرگی از مردم آنها را پذیرفته و ادعاهای اینان را دیگر نمی‌توانند باور کنند.
پس حقایقی که صحبتشان را کردیم پیش خواهد رفت و مردم آنها را یاد گرفته دیگر فریب کشیش و ملا و مانندهای آنها را نخواهند خورد. وقتی مردم حقایق را دانستند خود بخود افکارشان را مطابق آنها خواهند گرداند. چنانکه امروز فکرهای مردم در زمینه‌ی گردی زمین و گردش ماه و کرات بدور زمین و خورشید یکیست.
اینطوری فکرها به هم نزدیک می‌شود. پس عمده دانستن و سپس نشر حقایق است.
دیگر به مقصد نزدیک شدیم. فرصت گفتگوی بیشتری نیست. آن کانال که گفتم نشانیش اینست : pakdini@ . یک کانال تلگرامی بنام «پاکدینی» است. هم خودتان بخوانید و هم اگر ایرادی در گفته‌هاش ندیدید به دیگران معرفی کنید.
🔹راننده : من از شما ممنونم. حتماً به آن کانال نگاه خواهم کرد. در راه صحبت مفیدی داشتیم.

چون به مقصد رسیدند هر دو با خوشدلی از هم جدا شده خداحافظی کردند.
✴️ زبان ایرانی 48

🔶 پرسشها و پاسخها در سال دوم پيمان

5ـ در چهارده و هفده و هجده زاء اينها كجا رفته؟
6ـ آنهايي كه هاء هفده و هجده را مكسور مي‌كنند درست است؟
7ـ در هفده آيا درست او هفتده با تاء است؟
8ـ در هجده آيا شين بجيم بدل شده و تاء افتاده و يا بالعكس شين افتاده و تاء بدل بجيم شده است؟
9ـ از بيست و يك تا نود كه اول عشرات آنها تلفظ مي‌شود بعد احاد از يازده تا نوزده چرا آنطور نيست؟ آيا درست اينها ده‌و‌يك و ده‌و‌دو و سه است؟

پاسخها :
5ـ در «چهارده» و «هفده» و «هجده» بايد گفت زاء از ميان افتاده است.
6ـ از روي قاعده بايد هاء در هفده و هجده با زبر باشد و اينكه مردم آن را با زير مي‌خوانند بايد گفت تحريف عاميانه است.
7ـ از روي قاعده مي‌توان گفت كه اصل هفده «هفتده» و اصل هجده «هشتده» بوده.
8ـ در هجده بقرينه‌ي هفده بايد گفت شين بدل به جيم گرديده و تاء افتاده بويژه كه گاهي آن را «هژده» نيز مي‌گويند.
9ـ درباره‌ي اعداد اين تاريخچه را بيگفتگو بايد دانست كه تا قرنهاي درازی شمارش مردم بدستياري انگشتهاي دهگانه‌ي دست بوده است كه در شمردن هر چيز تا ده پيش رفته از آنجا بازميگرديدند. سپس كه خواسته‌اند از ده ببالا بروند براي آنها نام نويني نگزارده‌ بلكه با نامهاي «يك پس از ده» و «دو پس از ده» و مانند اينها خوانده‌اند. ما اگرچه معني كلمه‌ي «بيست» را كه در پهلوي «ويست» مي‌گويند نمي‌دانيم ولي يقين است كه تا چند قرن ديگر هم مردم بِهمان شمارش از يك تا بيست بسنده كرده بالاتر از آن نمي‌گذشته‌اند. اينكه در عربي بيست را «عشرين» مي‌خوانند كه مي‌توان پنداشت در اصل تثنيه «عشر» بوده دليل ديگريست بر آنكه ديرين‌ترين شماره‌ها از يك تا ده بوده است.
سپس پس از قرنهاي درازي چون نياز ببالاتر از بيست پيدا كرده‌اند ديگر در اينجا «يك از بيست» و «دو از بيست» و مانند اينها نگفته «بيست و يك» و «بيست و دو» گفته‌اند. مقصود اينست كه همه‌ي اينها در يك زمان و بدست يك تن نبوده كه بگوييم چرا در آنجا بدانسان گفته و در اينجا بدينسان.
اين ترتيب كه از يازده تا نوزده طور ديگر است و از بيست و يك ببالا طور ديگر در زبانهاي اروپايي از فرانسه و انگليسي و مانند آنها نيز هست.
در عربي كه بخلاف فارسي در «احد و عشرين» و بالاتر نيز احاد جلوتر بر عشرات آورده مي‌شود باز ميانه‌ي «احد عشر» و مانندهاي آن با «احد و عشرين» و مانندهاي آن اين فرق هست كه آن يكي مركب است و اين يكي با واو عاطفه آورده مي‌شود و اين خود دليل ديگر است كه قرنها مردم شماره را بالاتر از بيست نمي‌برده‌اند.
كوتاه‌سخن آنكه : يازده و دوازده و مانندهاي آنها و بجاي خود درست است و بيست‌و‌يك و بيست‌و‌دو و مانندهاي آنها نيز بجاي خود درست ميباشد.
✴️ حقایق زندگی (درباره‌ی کارها و پیشه‌ها)
(تکه‌ی پنجاهم)

🔶آیا زر و سیم ثروت نیست؟..
(بخش2 از 2)

(به قلم م. ن.)

حالا از شرح [نرخ] اجناس كه فوق‌العاده در ظاهر بالا میرود آنچه بنظر بنده میرسد عرض نمایم.

این مسئله مسلم است كه هر كالا كه كمتر شد گران و هرچه كه بسیار و فراوان است ارزان میباشد. آب با این فراوانی و ارزانی كه هست اگر در جایی كمتر پیدا شد بسیار گرانبها و ارجدار خواهد بود. از شخص موثقی شنیدم كه در یكی از منزلهای راه مكه یك مشك كوچك آب را به چهار لیره‌ی طلا خریده بود البته از این خیلی بالاتر هم ممكن است (مسئولیت و سزاوار مجازات بودن محتكرین هم از این سبب است كه مایحتاج مردم را جمع آوری و حبس كرده باعث كمی و گرانی می‌شود).

اكنون كه وضع روزگار و تجارت بجهت جنگ غیرعادی است و بعضی از كالاها كه از خارج وارد می‌شد و نمی‌شود و كم و گران شده كه بالطبع اینطور میبایست بشود بركنار بگزاریم.

می‌بینیم كه كالاها گران نشده بلكه اسكناسِ بی‌پشتوانه فراوان شده و می‌شود كه ارزان است. مثلاً چون بنا بمبادله‌ی جنس است ، قند سابق منی دو تومان و فلفل هم دو تومان بود حالا قند ده تومان و فلفل هم ده تومان شده كه اگر در مبادله یك من قند بدهیم باز یك من فلفل بی‌كم و زیاد میتوانیم بگیریم و یك عدل شكر سابقاً یكصدوپنجاه تومان و یك عدل نخ سیصد تومان بود كه در مقابل دو عدل شكر یك عدل نخ میدادند اكنون یک [1] عدل شكر سیصد تومان و یك عدل نخ ششصد تومان شده باز در مقابل دو عدل شكر یك عدل نخ مثل سابق میدهند و همچنین سایر اجناس و اگر در ترقی و تنزل ، بعضی كالاها تناسب را از دست داده‌اند بعلت و سببهای خارجی است كه علت آنها را از چیزهای دیگر باید جست.

دلیل دیگر اینست كه پول نقره سابقی كه ده قران را یك تومان میگفتیم و چند سال پیش در بازار با این اسكناس برابر خرج می‌شد حالا پنج شش برابر علاوه شده كه اگر ده قران سابقی را بدهید پنجاه یا شصت ریال اسكناس بشما میدهند پس اگر كاغذی كه برای روزنامه میخرید و پوطی[2] 400 ریال مثلاً میدهید اگر پول نقره‌ی سابقی را بدهید بهفت تومان (70 ریال) میخرید. زارع دهاتی پیش از جنگ یك من گندم میداد دو ذرع چیت یا یك چارك قند میخرید حالا هم میخرد.

پس معلوم شد كه [نرخ] اجناس چندان ترقی نكرده (باز میگویم كه بعضی كالاها از قبیل دوا و اجناس خارجیِ دیگر را از این كلیات باید استثنا كرده و جداگانه منظور نمود) بلكه اسكناس فراوان شده یا احتمال فراوانی زیاد را میدهند و اگر دولت جلو اسكناس بی‌پشتوانه را نگیرد و مهمانان عزیز اصرار در زیادی اسكناس برای مصرف خودشان بنمایند اعتبار اسكناس بكلی از بین رفته و دارنده‌ی هر كالا مجبور خواهد شد و حق خواهد داشت كه جنس خود را معامله با تبادل جنس دیگر بكند نه با اسكناس. زیرا كه اسكناس نیقولای روسیه و مارك آلمان و قبضهای بی‌پشتوانه‌ی سایر دولتها را در جنگ گذشته دیدند.

و دولت حال میتواند كه دیگر نشر جدید اسكناس را تا چندی موقوف نموده و اسكناسهای موجودی را بوسیله‌ی مالیات و استقراضهای داخلی جمع آوری نماید كه ورقه‌های قرضه‌ی پنج‌ساله با فرع معینی چاپ كرده و با تشویقهای گوناگون و بل بالاجبار متمولین را وادار بخریداری آن بنماید و در هر سال یك خمس آن را بابت مالیات و گمرك و غیره قبول نماید كه باین طریق اسكناس جمع آوری شده و كمتر گردد و اعتبار خود را بدست بیاورد. و اینكه پول آیا ثروت است یا نه ، پول اگر مقصود طلا و نقره است و كاغذی كه در مقابل طلا و نقره دارد چرا جزء ثروت نباشد؟

بدیهی است هر كالایی كه خریدار دارد و در مقابل آن دارنده‌ی آن كالا به هرچه احتیاج دارد میدهند و تبدیل مینماید ثروت است و تمام محصولات زمینی هم اینحال را دارد. اگر محصول یك نفر پنبه باشد و[لی] كسی پیدا نشود كه مازاد از احتیاج او را بخرد و در مقابل گندم یا شكر باو بدهد آنوقت این پنبه هم ثروت نیست.

👇
ثانیاً زر و سیم از فلزات است و در ضمن سایر فلزات جزء ثروت است مگر مس و قلع و آهن و جیوه جزء ثروت نیست؟ زر و سیم هم یكی از آنها است چون فلزات بعلت كمی و فراوانی در مقابل یكدیگر ارزان و گران هستند و زر و سیم هم كه از تمامی آنها بسیار كمتر بدست می‌آید گران و مرغوبتر است. اگر از معادن قرچه‌داغ خروارها آهن تهیه كنیم در عین حال كه جزء ثروت است بروسیه كه نزدیكتر است برده و در مقابل قند و چیت روسی بخواهیم شاید در روسیه نخرند زیرا خودش آهن دارد و احتیاج هم ندارد اما اگر از معدن دیگر طلا استخراج شود آن را با امتنان در روسیه و در تمام جهان قبول كرده و در مقابل به هر كالا كه دارنده‌ی طلا احتیاج دارد میدهند. پس آن هم در جزء ثروت و برای رفع احتیاج ضروری‌تر میباشد ، اگر باندازه‌ی فراوانی مس در روی زمین بود و مردم تشت و دیگ خود را از طلا می‌ساختند و از شر سم و مخارج سفیدگری خلاص می‌شدند میگفتیم كه طلا هم جزء ثروت است و طرف احتیاج ، حالا كه كم شده محل مصرف را نوع دیگر پیدا كرده.
و این موضوع شرح مفصلتر از این لازم دارد كه قلم بنده آن توانایی را ندارد.
تبریز م. ن.

🔸پرچم : ما دوست میداریم از اینگونه گفتارها بیشتر نوشته شود. درباره‌ی اینكه زر و سیم ثروت است یا نه باز سخن خواهیم راند.
(پرچم روزانه شماره‌ی 243)

[1] : اصل : دو. پیداست در نوشتن لغزش رخ داده.
[2] : یك پوط (پود ، واحد وزن روسی) برابر 16/4 كیلوگرم است. (دائرةالمعارف مصاحب)
دیوار برلین در برابر آزادیخواهی تاب نیاورد.
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست دوم 18

شما نیک می‌دانید که درمیانه‌ی دین با دانشها ناسازگاری بسیار آشکاری پدید آمده و دین در برابر دانشها شکست سخت خورده بود. باز نیک می‌دانید که ما در این راه بِچه فیروزی بزرگی رسیده‌ایم و دین را بجایگاه خود بازگردانیده ، والاتر از دانشش گردانیده‌ایم.
در آن روز که باین کوشش پرداخته گفتارهایی می‌نوشتم می‌دیدم سخنی را که می‌نویسم و با دلیل روشن می‌گردانم کسانی از ملایان یا از همان قرآنیان ایراد می‌گیرند که این در قرآن نیست و یا با قرآن ناسازگار است. مثلاً من می‌نوشتم : «بیرون از آیین جهان کاری نتواند بود» ، و شما می‌دانید که این سخن تا چه اندازه ارجدار است و خود پایه‌ای در پاکدینی می‌باشد. ولی آنان ایراد گرفته نتوانستنیها (یا بگفته‌ی خودشان : معجزه‌ها) را برخ ما می‌کشیدند و آیه‌ها از قرآن می‌آوردند. من ناچار می‌شدم بگویم : آنها از دشواریهای قرآن است و با تاریخ ناسازگار می‌باشد ، و اینست کسانی که از دین رمیده‌اند همانها را ایراد بزرگی بقرآن و توریت و انجیل شمارده‌اند که باید درباره‌ی خود آنها پاسخی داد و ایراد را بازگردانید ، نه اینکه آنها را بی‌چون و چرا پنداشته برخ ایرادگیرندگان کشید.
چون این را می‌گفتیم ، این بار می‌دیدیم از راه دیگری درآمدند و چنین گفتند : «پس شما قرآن را قبول ندارید. پس قرآن دروغ گفته است؟!. پس شما خودتان نمی‌نوشتید قرآن کتاب آسمانیست؟!».
ببینید چه راه دغلی را پیش گرفته بودند. ببینید چه سنگهایی بسر راه ما می‌غلتانیدند. خوب ای مرد بهانه‌جو ، تو پرسیدی من هم پاسخ دادم. بگو کجایش دروغ است؟!. آیا این ایرادها را بقرآن و توریت و انجیل نگرفته‌اند؟!. از آنسوی من اگر گفتم : قرآن کتاب آسمانیست ، آیا معنایش این می‌بود که از ایرادهایی که گرفته‌اند و خود بیپا نیست چشم پوشم؟!. آیا من توانستمی همچون شما خود را بناآگاهی و بی‌باکی زنم و بگویم تاریخ نفهمیده؟!. اگر چنین سخنی گفته بودمی از من پذیرفته شدی؟!. آیا من هم سر و کارم با فلان حاجی و بهمان مشهدی بوده که بهر خشنودی آنان دستگاه بزرگ دانش را هیچ شمارم؟!.
من آن دو سخنی که گفته‌ام هر دو راستست. این راستست که آورنده‌ی قرآن دارای نیروی خدایی و قرآن کتابیست که دیگران ماننده‌ی آن را نتوانستند. شما دیده‌اید که در نشستهای ما هر زمان که گفتگوی قرآن بمیان آمده سخن من همین بوده. از آنسو این هم راستست که بهمان قرآن ایرادهای بزرگی از دیده‌ی دانشها گرفته می‌شود و دشواریهای بزرگی در کار است.
آری این دشواریها برخی پاسخهایی می‌دارد. ولی این پاسخها را هنگامی توان گفت که معنی راست برانگیختگی دانسته گردد. سرچشمه‌ی دشواریها آنست که معنی برانگیختگی دانسته نشده. همین کسان که خود را بسر راه ما انداخته و با نافهمیهای خود جلو ما را می‌گیرند ، معنی برانگیختگی را نیز نمی‌دانند و من اگر خواستمی که معنی راست برانگیختگی را نیز روشن گردانم ، آن خود دستاویز دیگری در دست همینان گردیدی که بهیاهوی پرداختندی1 و من بایستی بیکبار از راه خود بازمانم و از بایاهای بسیار بزرگ چشم پوشم و جز به چَخِش2 با اینان نپردازم. چخشی که بهیچ نتیجه‌ای نتوانستی رسید.

1ـ چنانکه در پیرامون گفتار یکم آذر که در همان زمینه است بهایهو برخاستند و در آن دفتر در این باره نیز سخنانی نوشته‌اند.
2ـ چخش (همچون پرش) = مجادله ؛ چخیدن (همچون پریدن) مجادله کردن ـ و
✴️ زبان ایرانی 49
🔶 پرسشها و پاسخها در سال دوم پيمان

10ـ در سي و چهل و پنجاه تا نود از اينها پيداست كه اصلشان سه و چهار و پنج الخ بوده است آيا بيك روش نبودن اينها كه مثلاً در سي فقط ياء زياد شده و در پنجاه الف و هاء زياد شده و در هفتاد الف و دال زياد شده براي آنست كه همين طور وضع شده‌اند؟
11ـ در شصت و صد آيا درست آنها با سين است؟
12ـ دويست را چرا دو صد نمي‌گويند؟
13ـ در سيصد چرا با ياء گفته و نوشته مي‌شود؟ آيا درست او سه‌صد است؟
14ـ در پانصد الف از كجا آمد آيا درست او پنجصد است؟

پاسخها :
10ـ در سي و چهل و پنجاه و مانندهاي آنها كه سرگره‌هاي شمار مي‌باشند «پنجاه را مي‌دانيم كه اصل آن «پنج‌داه» بوده (زيرا اصل كلمه‌ي ده «داه» است كه شعرا نيز بكار برده‌اند1.). سپس سبكتر گرديده و پنجاه شده. «هفتاد» را مي‌توان گفت كه در اصل «هفت تا ده» بوده و سبكتر گرديده. همچنين است «هشتاد». همچنين است «شصت» كه در آن سبكي بيشتر روي داده از اينجا بايد گفت كه اصل «سي» و «چهل» و «نود» نيز چنين كلمه‌هايي بوده ولي چون تغيير بي‌اندازه بآنها راه يافته است هيچ گونه راه بشناختن تاريخچه‌ي آنها نداريم و نمي‌خواهيم تنها از روي گمان سخناني درباره‌ي آنها برانيم.
11ـ شك نيست كه درست كلمه‌هاي شصت و صد ، «شست» و «سد» ميباشد.
12ـ درباره‌ي دويست شرحي در شماره‌ي دوم پارسال نوشته‌ايم كه اصل آن «داه ويست» بوده و بمعني ده‌بيست. سپس سبكتر گرديده و «دويست» شده. اين خود دليل ديگر است كه قرنها مردم شماره را تا بيست پيش برده از آنجا دوباره بازگشته از يك آغاز مي‌نموده‌اند.
13ـ «سه» را كه گفتيم در كتابهاي پهلوي گاهي «سيه» مي‌نويسند از اينجا «سيصد» را غلط نمي‌توان انگاشت.
14ـ الفي كه در «پانصد» ديده مي‌شود در «پانزده» نيز هست از اينجا مي‌توان پنداشت كه فزوني نباشد ولي ما آگاهي درستي درباره‌ي آن نداريم.

پابرگی 1 : رودكي گفته : هفت سالار كاندرين فلكند همه گرد آمدند در دو و داه
همو گويد : اخترانند آسمانشان جايگاه هفت تابنده دوان در دو و داه