پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
495 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست سوم 25

آنان می‌گویند : شما که گفته‌اید قرآن کتاب آسمانیست و سپس گفته‌اید در قرآن دشواریهایی هست و با دانشها ناسازگار است ، این دو گفته «متناقض» است. می‌گویم : دو سخن که بآخشیج هم (یا بگفته‌ی شما : متناقض) بود باید یکی از آنها دروغ باشد. شما بگویید : کدام یکی از آن دو گفته‌ی من دروغست. اگر شما گفته‌ی نخست را دروغ می‌شمارید ما را با شما هیچ سخنی نیست. اگر گفته‌ی دوم را می‌گویید دروغست ، باید گفت بسیار نادانید. بهر حال من یکی از آن ناسازگاریها را برای شما یاد کردم. بگویید ببینیم چه پاسخ می‌دهید؟!.
در نوشته‌های اینها نکته‌ای هست که باید بدیده گرفت. آنان می‌گویند : «شما چون گفته‌اید قرآن کتاب آسمانیست باید دشواریهای آن را (آن هم چنانکه دلخواه ماست) از میان بردارید و آن را پیراسته گردانیده بدست ما دهید. بدست ما دهید که دستاویز دسته‌بندیها کنیم. بدست ما دهید که بنشینیم گردن بخودنمایی افرازیم». خواست درونی آنان اینست ، وگرنه بهر چیست اینهمه خیره‌رویی نشان می‌دهند؟!. بهر چیست اینهمه دنبال می‌کنند؟!. گرفتم که من دو سخن آخشیج هم گفته‌ام. آنان باید ارجی بآن سخنان نگزارند و خودشان اگر سخنی می‌دارند بگویند. نه آنکه اینهمه خیره‌رویی نشان دهند.
من می‌گویم : شما چنین انگارید که من درباره‌ی قرآن وارونه‌گویی کرده‌ام و سخنان من پذیرفتنی نیست. بگویید ببینم شما چه می‌گویید؟!. آن ایرادها را بقرآن من نگرفته‌ام. همگی می‌دانند که آنها از سالها پیش درمیان بوده است. همگی می‌دانند که یک رشته سخنانی در توریت و انجیل و قرآن هست که با دانشها ناسازگار است. داستان ذوالقرنین یکی از آنهاست.
باز همگی می‌دانند که همین ناسازگاری گروه بزرگی از دانشمندان را از دین رمانیده بدامن بیدینی انداخته است.
باز همگی می‌دانند همین ناسازگاری عنوان بدست دشمنان دین داده که پیاپی ریشخندها می‌کنند و نیشها می‌زنند.
کار بجایی رسیده که بسیاری از دانشمندان و نیکخواهان جهان پیدایش برانگیختگان و بنیاد یافتن دینها را با دست ایشان ، دنباله‌ی روزگار نادانی و پندارپرستی آدمیان شمارده ، جدایی درمیانه‌ی بت‌پرستیها با دینها نگزارده‌اند.
من هنگامی که بکوشش برخاستم ، یکی از کارها آن بود که برای دینها بنیاد استواری نشان دهم و بآن ایرادهایی که بنام ناسازگاری با دانشها می‌رفت پاسخ دهم. ولی پاسخی که راست باشد. باز می‌گویم : من نتوانستمی که دانشها را نادیده انگارم. نتوانستمی از آمیغها چشم پوشم. ما در این راه خود بدانشها ارج بسیار می‌گزاریم و خود از آنها سود می‌جوییم. پس من چگونه توانستمی که در این زمینه پروای آنها نکنم؟!.
گفتن اینکه : «آیا خدایی که زمین را خلق کرده از وضعیت آن بی‌اطلاعست ، لاپلاس و رفقای آن العیاذ بالله اشتباه آفریدگار را عیان می‌سازند؟!.» جز درماندگی نشان دادن نیست. جز به هوچیگری دست یازیدن نیست. در چنین گفتگویی نام آفریدگار را بمیان کشیدن بسیار ناسزاست. کسانی که این ایرادها را گرفته‌اند ، قرآن را از سوی خدا نمی‌دانند. داستان اینان داستان آقا شیخ علی‌باباست که در عدلیه می‌بود و در گفتگوهای قانونی چون از پاسخ درماندی و بگفته‌های خود دلیل آوردن نتوانستی ، سوگند «حضرت عباس» خوردی.
بهر حال چنان پاسخی از من نسزیدی. این پاسخ از همان نویسندگان دفتر سزاست که بگفته‌ی دکتر شبلی شمیل «عذرک جهلک».1

1ـ آقا رضا ابوالمجد اسپهانی در نجف کتابی در برابر فلسفه‌ی داروین نوشته که از همین‌گونه سخنان فراوان رانده و چون بچاپ رسانیده نسخه‌ای از آن را برای دکتر شمیل که یکی از دانشمندان مصر و هوادار بسیار پافشار فلسفه‌ی داروین می‌بود فرستاده. دکتر شمیل در پاسخ ، نامه‌ای فرستاده که همان جمله می‌بوده : «چه کنی که نمی‌فهمی؟!.»
✴️ زبان ایرانی 56
🔶 پرسشها و پاسخها در سال دوم پيمان

(6)
1ـ عقيده‌ي شما در خصوص الفباي ايراني چيست؟ ابقاء وضعيت فعلي آن صلاح است يا تغييرات لازمه را در آن دادن و يا تبديل آن بالفباي لاتين خوبتر است؟
2ـ هرگاه اصلاح الفباي فعلي بهتر است چگونه اصلاحاتي را بايد در آن داد؟
3ـ در زبان فارسي براي قسمتهاي دست و پا (در يكجا) لغت مخصوصي هست؟ مثلاً چنانكه در تركي تنها دست را «ال» و آرنج را «درسك» و بازو را «بلك» و تمام اين قسمتها را «قول» و همچنين در پا «اياغ ـ ديز ـ بود» و تمام اين قسمتها را «قيچ» مي‌گويند ، در زبان فارسي هم لغتي بجاي «قول و قيچ» تركي هست يا نه؟
4ـ مقصود از كلمه‌ي روزنامه چيست؟ روزنامه بمعني نامه‌ي روزانه است يا بمفهوم روزنامه (عكس شبنامه)؟ هرگاه بمعني نامه‌ي روزانه ميباشد پس چگونه بنامه‌هاي هفتگي نيز اين اسم اطلاق مي‌شود؟

1ـ موضوع عوض كردن الفبا را پيش از ديگران دوست ديرين ما آقاي آقازاده دارنده‌ي گرامي شاهين يادآوري كرده بودند كه در پيمان گفتگو از آن بشود و اينكه ما تاكنون زبان از اين موضوع نگاه داشتيم از ترس آن بود كه مبادا گفتگو پيشرفت كرده و براي اين یک كار هم مستشار از اروپا بخواهند. ولي امروز كه خوشبختانه استقلال انديشه در ايران آغاز شده و از آنسوي مشت مستشاران اروپايي باز گرديده و هر كسي بي‌ارجي آنان را شناخته ديگر مانعي از براي گفتگو در اين زمينه بازنمانده. ما اين كار را بي‌زيان مي‌شماريم بلكه سودهايي نيز از رهگذر آن اميد ميداريم. از جمله تغيير الفبا اين سود را براي ايرانيان خواهد داشت كه كتابهاي زيانكار كه امروز بفراواني هست از ميان برود. اگر كتابهاي علمي و تاريخي را كنار بگزاريم از ديگرها شايد ده كتاب درخور نگه داشتن نيست و نابودي آن بسيار بجاست. ما اين آرزو را هميشه داريم كه روزي بيايد و در ايران كتابهاي ناسودمند را آتش بزنند. تغيير الفبا راه ديگري براي انجام اين آرزو خواهد بود. اما از چگونگي تغيير در جاي ديگري بايد گفتگو نمود.
2ـ اين موضوع كه آيا الفباي كنوني را نگه داشته تغييرهايي در آن بدهيم يا آن را پاك رها كرده الفباي لاتين را با تغييرهايي بپذيريم بگفتگوي درازي نياز دارد و بايد هنگامي باين گفتگو برخاست كه در اصل زمينه‌ي تغيير الفبا تصميمي پديد آمده باشد. كنون را چنين گفتگو بيجاست.
3ـ پاسخ پرسش سوم را بخوانندگان پيمان واگزار مي‌نماييم.
4ـ «روزنامه» بمعني نامه‌ي روزانه است و اينكه نامه‌هاي هفتگي را روزنامه ميخوانند ما پاسخ آن را در شماره‌ي يكم سال دوم داده‌ايم كه در نامگزاري اندك سازگاري بس است. مثلاً جايگاهي كه مردم در آنجا گرد آمده دمي بيآسايند «قهوه‌خانه» ناميده مي‌شود چرا كه در آنجا قهوه مي‌خورده‌اند و امروز با آنكه نشاني از قهوه نمانده باز نام «قهوه‌خانه» بكار ميرود و ايرادي هم نتوان گرفت.
مثل ديگر : رخت تنگ و نازكي را كه كساني از زير جامه بپا مي‌كرده‌اند بجهت همان تنگ و نازك بودن «تنگه» مي‌گفته‌اند ولي سپس به هر گونه رختي از آن گونه «تنگه» گفته‌اند اگرچه بسيار كلفت باشد و اينست كه پهلوانان كشتي‌گير را «تنگه‌پوش» مي‌خوانده‌اند.
روزنامه نيز نخست بمعني نامه‌ي روزانه بوده ولي سپس به هر نامه كه نوبت بنوبت پراكنده شود گفته شد اگرچه روزانه نباشد.
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی پنجاه‌وهشتم)

🔶یك گام دیگری در راه پیشرفت (یک گفت و شنیدی)
(بخش1 از 3)

تاكنون بارها روشن گردانیده‌ایم كه ما پرچم را برای چند مقصود بنیاد نهادیم : یكی آنكه در این هنگام آشفتگی جهان از هم‌میهنان خود بركنار نباشیم و بتوانیم در زندگانیِ آنان براهنمایی پردازیم. دیگری اینكه برخی حقایق را كه مقصد اصلی ماست روشن گردانیم كه تاكنون هر دو رشته را یكسان پیش برده‌ایم ، و چون دیده می‌شود یك دسته از خوانندگان از دور و نزدیك بنوشته‌های روزنامه ـ بویژه به بخش حقایق ـ دلبستگی مینمایند اینك میخواهیم یك گام دیگری در این راه برداریم و یك رشته‌ی دیگری از حقایق را روشن گردانیم و از همین شماره بآن می‌پردازیم و چون در این زمینه بتازگی «گفت و شنیدی» رخ داده و یك موضوعی در ضمن گفت و شنید بهتر روشن میگردد اینست همان را در اینجا نقل میكنیم.

جوانی بنزد من آمده چنین میگوید : من سخنان شما را از زبانهای دیگران می‌شنیدم و نمیتوانستم بپذیرم. ولی در این دو سه بار كه بنزد شما آمده‌ام و بسخنان شما گوش میدهم چنان بر من مأنوس می‌آید كه توگویی از پیش آنها را میدانستم و بی‌هیچ درنگی آنها را می‌پذیرم. اكنون مقصودم آنست كه من چون تازه با گفتارهای شما آشنا شده‌ام و فرصت آنكه همه‌ی نوشته‌هاتان بخوانم نیست میخواهم اساس مقصود خود را شرح دهید.

گفتم : كسانی كه با منند و از یاران و همراهان شمرده می‌شوند سخنان مرا تغییر نمیدهند. شما با كسانی دچار بوده‌اید كه از ما نیستند و از گفته‌های من آگاهی درستی ندارند. اینكه مقصود ما را می‌پرسید باید دانست كه ما با همه‌ی كیشها و با همه‌ی اندیشه‌هایی كه در جهانست (جز از دانشها) مخالفیم و در برابر هر یكی سخنانی داریم. اینست نوشته‌های من بسیار است. لیكن اساس مقصد ساده است و میتوانم آن را بشما بازنمایم.

ما میگوییم : این زندگانی كه امروز جهانیان دارند یك زندگانی خردمندانه نیست. این بچهارپایان و جانوران شایسته‌تر است تا بآدمیان. شما حال جهان را بجلو چشم بیاورید ، آن اروپاییانند كه خون همدیگر را میخورند و همه‌ی هوش و فهم و دانش خود را در راه نابودی یكدیگر بكار می‌برند ، این آسیاییانند كه با خواری و سرافكندگی روز میگذرانند و با یك رشته ‌اندیشه‌ها و پندارهای پوچی خود را سرگرم می‌سازند.[1]

جهان با این حال بكجا میرود؟!.. شما زمانی نیك اندیشید تا بدانید پایان كار جهان چیست؟! ما میگوییم : باید این زندگانی تغییر یابد و جهان براه دیگری افتد. خواهید گفت : كدام راه دیگری؟.. میگویم : «راه خرد» ، راهی كه شایسته‌ی آدمیانست ، راهی كه جهانیان را بآسایش و خرسندی تواند رسانید. خدا آدمیان را برای آسایش آفریده و این نادانیهای خود ایشانست كه این تلخیها و سختیها را پدید می‌آورد.

مثلاً امروز در ایران از حیث خواروبار ، سختی و تنگیست. چرا؟.. آیا ایرانیان زمین كم دارند؟!. آیا بكشت و كار آشنا نیستند و از این هنر بی‌بهره‌اند؟!. آیا همه ساله آسیبی بكشت میرسد و محصول آن را كمتر میگرداند؟.. آیا باران یا آب باندازه‌ی كفایت نیست و باعث سختی ، آن می‌باشد؟.. شما چون جستجو كنید هیچ كدام از اینها نیست و تنها نادانیهای خود این مردم و شیوه‌ی غلطی كه برای بهره‌مندی از زمین و آب برگزیده‌اند باعث این فشار و سختی می‌باشد. زمینی كه ایرانیان دارند از روی حسابی كه رفته‌ایم ـ اگر بی‌قواعد علمیِ امروز كشت شود [2] ـ برای روزی دوازده برابر مردم امروزی كفایت دارد. این زمین است. از آنسوی ایرانیان در كشاورزی مهارت دارند و اگر بقواعد علمیِ امروزی آشنا نشده‌اند در سلیقه‌ی موروثی خود دارای هوش و استعداد بسیار می‌باشند. از حیث باران و رسیدن و یا نرسیدن آسیب نیز چیزی كه باعث این فشار و تنگی خواروبار باشد ما سراغ نداریم. اینكه در ایران خواروبار و میوه باندازه‌ی كفایت نیست علت آن بیگمان ندانستن معنی درست «مالكیت» و دیگر نافهیمها و نابسامانیهاست.

ایرانیان بجای اینكه زمین را برای كشتن و بهره بردن بشناسند و بدست كشاورزان بسپارند ، آن را یك كالایی برای داد و ستد می‌شناسند و مردان پولدار هر یكی هزارها جریب زمین را خریده ملك خود می‌سازند. از آنسوی در روستاها كه نشیمنگاه كشاورزانست وسایل زندگانی از دبستان و دادگاه و پزشك و داروخانه و تلگراف و تلفن و رادیو و مانند اینها پیدا نمی‌شود. گذشته از آنكه بكشاورزان صد ستم روا می‌شمارند و محصول زحمتهای او را از دستش می‌ربایند. همینهاست كه باعث این فشار و سختی می‌شود. شما اگر مالكیت را بمعنی درست خود بشناسید و زمین را جز بدست كشاورزان ندهید ، و در روستاها وسایل زندگانی فراهم گردانید ، و بروستاییان ستم روا نشمارید ، و در شهرها جلو مفتخواری را بگیرید ، در ایران خواربار و میوه بحدی خواهد رسید كه بیش از تصور هر كس باشد.
این یك مثل است و صد مانند این یاد توان كرد. مقصود اینست كه خدا مردمان را برای آسایش و خوشی آفریده و وسایل آن را فراهم گردانیده. ولی آدمیان از نادانی و گمراهی و از نفهمیدن معنی زندگانی ، خود را دچار سختیها میگردانند.

یك مثل دیگر : در ایران چهارده یا پانزده كیش هست و همه میدانند كه این كیشها زیانهای بزرگی باین كشور رسانیده و یكی از علتهای بدبختی ایرانیان این كیشهاست. كنون اگر پیشروان این كیشها بداوری خرد گردن گزارند و حاضر باشند كه یك سخنی را كه با دلیل شنیدند بپذیرند و در راه كیشهای بیپای خود پافشاری نشان ندهند ما میتوانیم این اختلاف و پراكندگی را در یك جلسه‌ی سه چهار ساعتی بپایان رسانیم و همه‌ی آن پیشروان هنگامی كه از جلسه برمیخیزند همگی با یك اندیشه و با یك باور و با یك دین بیرون روند و از آسیبها و زیانهایی كه امروز از رهگذر كیشهای پراكنده می‌بینند آسوده گردند. ولی از نادانی و تعصب چنین كاری را نمیكنند و بداوری خرد گردن نمیگزارند و اینست دچار بدبختیها هستند.

خدا بآدمیان خرد داده كه میتوانند براهنمایی آن حقایق زندگی را دریابند و با خوشی و آسودگی زندگی بسر برند. ما میگوییم : باید از خرد پیروی كرد و از آسایش و خرسندی بهره‌مند گردید. اینست مقصد ما.

[1] : خوانندگان بدیده گیرند که این نوشتار در سال 1942 در گرماگرم جنگ جهانی دوم نوشته شده. در آن زمان اروپاییان برای شکستن و نابودی یکدیگر از به کشتن دادن میلیونها جوان خود نیز دریغ نداشتند. از آنسو در آسیا هنوز کشورهایی همچون چین و کره و تایوان سر برنیاورده بودند.

گزندهای دلگداز و فراوان جنگ جهانی با دهها میلیون کشته و ویران گردیدن شهرهای آباد و پرشکوه ، اروپاییان را به این نتیجه رسانید که فلسفه‌های برتری‌جویانه (همچون آموزاکهای نیتچه) غلط و همدست و متحد بودن بسودشان می‌باشد. اینست امروز ما «اروپای متحد» را به نشانه‌ی آن نتیجه‌ی گرانبها در پیش دیدگان خود داریم. لیکن نباید فراموش داشت که همدستی اروپاییان تنها برای سودهای خودشانست و هنوز هم به توده‌های شرقی به دیده‌ی بازاری که مواد خام از آنها بخرند و کالاهای خود را (از جمله سلاح) بفروشند می‌نگرند. همان اروپا با چنان تجربه‌ای افسوسمندانه هنوز سلاح می‌سازد و برای فروش آن به شرقیان و توده‌های پس مانده به هر نیرنگی دست می‌یازد.

از آنسو کشورهای آسیایی یادشده که با رهایی از چنگال استعمار توانستند گامهای پیشرفت تندی بردارند ، جای افسوس فراوانست که با همه‌ی آنکه خود از بدبختیها رهاییده‌‌اند ، همان اصل زندگی اروپایی را که «ناتوان خوراک تواناست» ، راه زیست خود گرفته‌اند.‌ اینست اگر اروپایی باک نمی‌دارد که با سلاحهایی که می‌سازد میلیونها بیگناه از توده‌های دیگر کشته شوند اینان نیز باک از آن ندارند که کالاهاشان را از هر راهی به توده‌های جهان بفروشند. گذشته از اینها دیگر توده‌های آسیایی چنانکه در این نوشتار آمده هنوز سرگرم و گرفتار ‌اندیشه‌ها و پندارهای پوچ می‌باشند و راه پیشرفت را بخود بسته میدارند.

[2] : اینکه با کار بستن قواعد علمی محصول کشاورزی چه ‌اندازه خواهد افزود ، خود حساب جدایی است.
بمب گزاری در اکلاهما در 1995 م.
بیپروایی به محیط زیست