🔶 زبان ایرانی - 148
🔸 معنيهاي پنداري (سال چهارم) – 3
يكي از زيانهاي درآميختگي زبان فارسي با كلمههاي بيگانه همين است كه معنيهاي پنداري پديد ميآورند. كساني اين را از نيكيها ميشمارند كه زبان دسترس بكلمههاي بيگانه داشته و توانگر گردد. ولي بايد گفت بسيار پرتاند. در زبان كلمهها بايد جا و اندازهي خود را داشته باشد. روشنتر بگويم هر كلمه بايد چنان باشد كه معنايش روشن و جايش دانسته شود. اين بتازگي رخ داده كه زن جواني به كفشدوز ميگفت : «كفش سستان ميخواهم» كفشدور ميپنداشت راستي را «سستان» كلمهي درستي است و او هم بنوبت خود در دل معنايي براي آن از راه پندار درست ميكرد. من كه در آنجا ايستاده و ميخواستم كفش بخرم خواستم درست معناي آن را بدانم جستجو كرده و بيك چيز بس شگفتي برخوردم. بيچاره زن ساده پياپي شنيده : «سيستم جديد» چون معناي آن را نميشناخته در دل خود يك معناي ديگري براي آن پديد آورده و چنين دانسته هر چيز خوب را بايد باين نام خواند.
اگرچه اين از راه بيسوادي او بوده ولي پراكندگي كلمههاي بيگانه اين زيان را هميشه دارد و چنانكه گفتيم باسوادان نيز از آن راه بلغزش ميافتند.
از روز نخست كه ما پيراستن زبان فارسي را يكي از كوششهاي خود گرفتيم گذشته از پيراستگي زبان اين نتيجه را هم اميد داشتيم كه از اين راه بر درستي فهمها نيز كمكي كرده شود و از آن روز اين را در دل داشتيم كه روزي اين زمينه را هم پيش آوريم. از يكسو سرحد زبان شكسته و از چهارسو راه بروي كلمههاي بيگانه باز شده ، از سوي ديگر ياوهبافاني آن را بازيچهي هوس گرفته نه تنها دسته دسته كلمههاي فارسي را از كار انداختهاند بلكه سامان معنيها را بهم زدهاند. اين نكته بسيار باريك و بسيار دامنهدار است كه بايد آن را در جاي ديگري بسيار روشنتر و درازتر بنگاريم ولي در اينجا چون پايش افتاده چند سطري دربارهاش مينويسم.
ببينيد : اين جمله از يكي از روزنامههاي زمان مظفرالدينشاه آورده ميشود : «در پيشرفت و ترقي و نجات و حيات ملت و حفظ نوع و جنس عصبيت و حميت و غيرت و همت و قدرداني و جانفشاني و شور و شوق و عشق و ذوق ديگر دارند ...» نويسندهي اين جملهها را يكي از استادان ميشمردند ولي درست بينديشيد كه اين جملهها تا چه اندازه پست است. اگر خود آن مرد زنده ميبود و ما ميپرسيديم چه تفاوت ميانهي «پيشرفت» و «ترقي» ، و «نوع» و «جنس» ، و «عصبيت» و «حميت» و «غيرت» است كه آنها را پشت سرهم انداختهاي؟! يا چه معنايي در اينجا از كلمههاي عشق و ذوق ميخواهي؟! يا همت را به چه معنا ميگيري؟!.. در برابر اين پرسشها درميماند. زيرا در سايهي فراواني كلمهها و رواج بازار سخنبازي معنيها تاريك شده و يك رشته چيزهاي پنداري در دلها پديد آمده و سامان از ميان آنها برخاسته بوده!.. بدبخت جز سخنبافي هنري نداشته و در دلش جز يك رشته چيزهاي تاريك و بهم درآميخته پديدار نبوده.
اين را كسان بسياري گرفتارند كه كلمههايي را بر زبان ميرانند ولي در دل معناي روشني براي آن ندارند و چنانكه گفتهايم اين يكي از نتيجههاي درآميختگي زبان بوده كه اكنون بايد چاره شود. و از اينجاست كه بايد دانست پيراستن زبان هم كار هر كس نيست و در اين راه بايد گامهاي خردمندانه برداشت.
ما از ديري اين رشته را رها كرده ديگر نميخواستيم چيزهايي بنگاريم و چشم براه بوديم كه ديگران هم كارهايي بكنند ولي كنون ميبينيم بايد دوباره اين زمينه را دنبال نموده راهنماييها بكنيم و يك رشته نكتههاي باريك را شرح دهيم و اينست از اين شماره بآن پرداختهايم. ما خرسنديم اين جنبش پيشرفت نموده و امروز از هر گوشه چشمها باين راه باز شده و اميدواريم كمكم نتيجههاي روشن پديد خواهد آمد
🔸 معنيهاي پنداري (سال چهارم) – 3
يكي از زيانهاي درآميختگي زبان فارسي با كلمههاي بيگانه همين است كه معنيهاي پنداري پديد ميآورند. كساني اين را از نيكيها ميشمارند كه زبان دسترس بكلمههاي بيگانه داشته و توانگر گردد. ولي بايد گفت بسيار پرتاند. در زبان كلمهها بايد جا و اندازهي خود را داشته باشد. روشنتر بگويم هر كلمه بايد چنان باشد كه معنايش روشن و جايش دانسته شود. اين بتازگي رخ داده كه زن جواني به كفشدوز ميگفت : «كفش سستان ميخواهم» كفشدور ميپنداشت راستي را «سستان» كلمهي درستي است و او هم بنوبت خود در دل معنايي براي آن از راه پندار درست ميكرد. من كه در آنجا ايستاده و ميخواستم كفش بخرم خواستم درست معناي آن را بدانم جستجو كرده و بيك چيز بس شگفتي برخوردم. بيچاره زن ساده پياپي شنيده : «سيستم جديد» چون معناي آن را نميشناخته در دل خود يك معناي ديگري براي آن پديد آورده و چنين دانسته هر چيز خوب را بايد باين نام خواند.
اگرچه اين از راه بيسوادي او بوده ولي پراكندگي كلمههاي بيگانه اين زيان را هميشه دارد و چنانكه گفتيم باسوادان نيز از آن راه بلغزش ميافتند.
از روز نخست كه ما پيراستن زبان فارسي را يكي از كوششهاي خود گرفتيم گذشته از پيراستگي زبان اين نتيجه را هم اميد داشتيم كه از اين راه بر درستي فهمها نيز كمكي كرده شود و از آن روز اين را در دل داشتيم كه روزي اين زمينه را هم پيش آوريم. از يكسو سرحد زبان شكسته و از چهارسو راه بروي كلمههاي بيگانه باز شده ، از سوي ديگر ياوهبافاني آن را بازيچهي هوس گرفته نه تنها دسته دسته كلمههاي فارسي را از كار انداختهاند بلكه سامان معنيها را بهم زدهاند. اين نكته بسيار باريك و بسيار دامنهدار است كه بايد آن را در جاي ديگري بسيار روشنتر و درازتر بنگاريم ولي در اينجا چون پايش افتاده چند سطري دربارهاش مينويسم.
ببينيد : اين جمله از يكي از روزنامههاي زمان مظفرالدينشاه آورده ميشود : «در پيشرفت و ترقي و نجات و حيات ملت و حفظ نوع و جنس عصبيت و حميت و غيرت و همت و قدرداني و جانفشاني و شور و شوق و عشق و ذوق ديگر دارند ...» نويسندهي اين جملهها را يكي از استادان ميشمردند ولي درست بينديشيد كه اين جملهها تا چه اندازه پست است. اگر خود آن مرد زنده ميبود و ما ميپرسيديم چه تفاوت ميانهي «پيشرفت» و «ترقي» ، و «نوع» و «جنس» ، و «عصبيت» و «حميت» و «غيرت» است كه آنها را پشت سرهم انداختهاي؟! يا چه معنايي در اينجا از كلمههاي عشق و ذوق ميخواهي؟! يا همت را به چه معنا ميگيري؟!.. در برابر اين پرسشها درميماند. زيرا در سايهي فراواني كلمهها و رواج بازار سخنبازي معنيها تاريك شده و يك رشته چيزهاي پنداري در دلها پديد آمده و سامان از ميان آنها برخاسته بوده!.. بدبخت جز سخنبافي هنري نداشته و در دلش جز يك رشته چيزهاي تاريك و بهم درآميخته پديدار نبوده.
اين را كسان بسياري گرفتارند كه كلمههايي را بر زبان ميرانند ولي در دل معناي روشني براي آن ندارند و چنانكه گفتهايم اين يكي از نتيجههاي درآميختگي زبان بوده كه اكنون بايد چاره شود. و از اينجاست كه بايد دانست پيراستن زبان هم كار هر كس نيست و در اين راه بايد گامهاي خردمندانه برداشت.
ما از ديري اين رشته را رها كرده ديگر نميخواستيم چيزهايي بنگاريم و چشم براه بوديم كه ديگران هم كارهايي بكنند ولي كنون ميبينيم بايد دوباره اين زمينه را دنبال نموده راهنماييها بكنيم و يك رشته نكتههاي باريك را شرح دهيم و اينست از اين شماره بآن پرداختهايم. ما خرسنديم اين جنبش پيشرفت نموده و امروز از هر گوشه چشمها باين راه باز شده و اميدواريم كمكم نتيجههاي روشن پديد خواهد آمد
🔶 گفت و شنید - (بخش دوم)
🔸 تکهی 28
ثانیاً : اینكه گفته است : «ما وقتی كه حاجت میخواهیم آنها را واسطه قرار میدهیم» ، همان واسطه قرار دادن نیز غلطست. خدایی كه از هر رازی آگاهست و هر آوازی را میشنود چه نیاز هست كه ما میانهی خود و او واسطه قرار دهیم؟!. آنان خدا را چه اندیشیدهاند كه چنین سخنی میگویند؟!. مگر خدا ناصرالدینشاه است كه منیجكی را «عزیز كرده»ی خود قرار دهد و مردم اگر كاری داشتند او را واسطه سازند؟!. همین خودش خداناشناسی و نادانیست.
ثالثاً : شما از خدا چه حاجتی میخواهید؟!. در همین زمینهی حاجت خواستن ، سخنان بسیاری درمیانست. این مردم چنین میپندارند كه خدا در آسمان نشسته و چشم بزمین دوخته ، و مردم نیز هر مطلبی دارند باید پیاپی بخدا رسانند و هر كجا گیر كردند چارهاش را از خدا خواهند. چنین میپندارند كه خدا همچون یكی از پادشاهان مستبد روی زمینست كه هر زمان كه مردم گناه بسیار كردند بایشان خشم میگیرد و بلا میفرستد و سپس كه توبه كردند و بالتماس و تضرع پرداختند (و ائمه را واسطه قرار دادند) از سر خشم پایین میآید و آن بلا را رفع میكند. دو سال پیش 1321خ كه در نتیجهی جنگ در ایران كمیابی رخ داد و مردم از گرسنگی میمردند ملایان شما فرصت یافتند و بجان مردم افتادند : «دیدید روضه را ترك كردید و كلاه فرنگی گزاشتید و زنها رویشان باز كردند خدا این بلا را فرستاد!». همان شریعت سنگلجی كه یكی از آقایان نامش را برد یك شب رمضان رو بخانمها گردانیده چنین میگفته : «دیدید جوراب بپا نكردید و هر شب بسینما رفتید خدا غضب كرد. پس بیایید در این شب احیاء با خدا صلح كنید. امشب در این مسجد بعبادت پردازید».
ولی اینها همهاش غلطست ، همهاش عقیدههای باطلست. حقیقت آنست كه خدا كه ما را باین جهان آورده آنچه ما برای زندگانی و شیرینكامیهای خود لازم داریم موادش را در طبیعت (در زمین و آب و هوا و آفتاب) گزارده است و ما باید بكوشیم و خودمان ضروریات زندگی را آماده گردانیم. باید بكاریم و بدرویم و بكوبیم و بپزیم و بریسیم و ببافیم و بسازیم و بنیاد گزاریم. این كارها همه بعهدهی خود ماست. شما اگر میخواهید این موضوع را نیك بدانید همان كتاب «كار و پیشه و پول» را كه گفتم بخوانید.
شما عقیدهمندید كه اگر ناخوش شدید باید شفایش را از خدا بخواهید. اگر وام داشتید ادایش را از خدا طلبید. اگر عروسی میخواهید خرجش را از خدا چشم دارید. همین عقیدههاتان باعث شده كه بكشور خود نپردازید و نگهداری آن را وظیفهی خود ندانسته این را نیز بعهدهی خدا واگزارید.
اینها غلط اندر غلطست. كسی كه ناخوش شده باید بپزشك رود و درمان خواهد. كسی كه وامدار گردیده باید بیشتر كوشد و قناعت كند و وام خود دهد. كسی كه عروسی میخواهد باید خرجش را تهیه كند. اینها قاعدههاییست كه همان خدا گزارده. اینها آیین خداست.
همیشه ملاهای شما به بیماران میگویند : «شفایت را از خدا بخواه». آخوندی در قزوین در بالای منبر میگفته : شما بیمار میشوید اول بدر خانهی طبیب میروید و چون از آنجا نومید شدید شفای خود را از خدا میخواهید. شما اول بدر خانهی خدا بروید تا ببینید شفا مییابید یا نه.
ملای دیگری را میشناسم. روزی از «قوت ایمان» موعظه میكرده و میگفته : «پیرهزنی در خانهی ما هست. من قوت ایمان غریبی درو دیدم. ناخوش بود هرچه اصرار كردیم به طبیب نرفت. گفت طبیب من خداست».
🔸در جایی كه پیشوایان ، این ملایان تیرهمغز باشند پیداست كه حال مردم چه خواهد بود. باز میگویم : اینها غلطست. آن بیدینی كه میگویند همین نادانیهاست ، همین نافهمیهاست. میدانید معنی این باورها و این رفتارها چیست؟. این ملایان بخدا میگویند : «آن آیینی كه تو گزارده و ما را ملزم گردانیدهای كه خودمان بكوشیم و كارهای زندگی را راه اندازیم ، ما آن را نپذیرفتهایم و خواهشمندیم تو نیز از آن بازگرد. ما تنبلیم و نخواهیم كوشید و چارهی كارها را از تو خواهیم خواست..». اینست معنی آن نادانیها ، و بیگفتگوست كه خدا از آیین خود نخواهد بازگشت.
🔸نتیجهی همین نادانیهاست كه مردم ایران بهمهچیز لااُبالی و بیباكند. پیرارسال زمستان كه تیفوس در تهران شدت داشت وزارت بهداری پیاپی دستورها میداد و آگاهیها پراكنده میكرد. ولی مردم پروایی نداشتند ، بلكه ریشخند كرده میگفتند : «با اینها نیست. آدم تا اجلش نرسد نخواهد مرد».
🔸 تکهی 28
ثانیاً : اینكه گفته است : «ما وقتی كه حاجت میخواهیم آنها را واسطه قرار میدهیم» ، همان واسطه قرار دادن نیز غلطست. خدایی كه از هر رازی آگاهست و هر آوازی را میشنود چه نیاز هست كه ما میانهی خود و او واسطه قرار دهیم؟!. آنان خدا را چه اندیشیدهاند كه چنین سخنی میگویند؟!. مگر خدا ناصرالدینشاه است كه منیجكی را «عزیز كرده»ی خود قرار دهد و مردم اگر كاری داشتند او را واسطه سازند؟!. همین خودش خداناشناسی و نادانیست.
ثالثاً : شما از خدا چه حاجتی میخواهید؟!. در همین زمینهی حاجت خواستن ، سخنان بسیاری درمیانست. این مردم چنین میپندارند كه خدا در آسمان نشسته و چشم بزمین دوخته ، و مردم نیز هر مطلبی دارند باید پیاپی بخدا رسانند و هر كجا گیر كردند چارهاش را از خدا خواهند. چنین میپندارند كه خدا همچون یكی از پادشاهان مستبد روی زمینست كه هر زمان كه مردم گناه بسیار كردند بایشان خشم میگیرد و بلا میفرستد و سپس كه توبه كردند و بالتماس و تضرع پرداختند (و ائمه را واسطه قرار دادند) از سر خشم پایین میآید و آن بلا را رفع میكند. دو سال پیش 1321خ كه در نتیجهی جنگ در ایران كمیابی رخ داد و مردم از گرسنگی میمردند ملایان شما فرصت یافتند و بجان مردم افتادند : «دیدید روضه را ترك كردید و كلاه فرنگی گزاشتید و زنها رویشان باز كردند خدا این بلا را فرستاد!». همان شریعت سنگلجی كه یكی از آقایان نامش را برد یك شب رمضان رو بخانمها گردانیده چنین میگفته : «دیدید جوراب بپا نكردید و هر شب بسینما رفتید خدا غضب كرد. پس بیایید در این شب احیاء با خدا صلح كنید. امشب در این مسجد بعبادت پردازید».
ولی اینها همهاش غلطست ، همهاش عقیدههای باطلست. حقیقت آنست كه خدا كه ما را باین جهان آورده آنچه ما برای زندگانی و شیرینكامیهای خود لازم داریم موادش را در طبیعت (در زمین و آب و هوا و آفتاب) گزارده است و ما باید بكوشیم و خودمان ضروریات زندگی را آماده گردانیم. باید بكاریم و بدرویم و بكوبیم و بپزیم و بریسیم و ببافیم و بسازیم و بنیاد گزاریم. این كارها همه بعهدهی خود ماست. شما اگر میخواهید این موضوع را نیك بدانید همان كتاب «كار و پیشه و پول» را كه گفتم بخوانید.
شما عقیدهمندید كه اگر ناخوش شدید باید شفایش را از خدا بخواهید. اگر وام داشتید ادایش را از خدا طلبید. اگر عروسی میخواهید خرجش را از خدا چشم دارید. همین عقیدههاتان باعث شده كه بكشور خود نپردازید و نگهداری آن را وظیفهی خود ندانسته این را نیز بعهدهی خدا واگزارید.
اینها غلط اندر غلطست. كسی كه ناخوش شده باید بپزشك رود و درمان خواهد. كسی كه وامدار گردیده باید بیشتر كوشد و قناعت كند و وام خود دهد. كسی كه عروسی میخواهد باید خرجش را تهیه كند. اینها قاعدههاییست كه همان خدا گزارده. اینها آیین خداست.
همیشه ملاهای شما به بیماران میگویند : «شفایت را از خدا بخواه». آخوندی در قزوین در بالای منبر میگفته : شما بیمار میشوید اول بدر خانهی طبیب میروید و چون از آنجا نومید شدید شفای خود را از خدا میخواهید. شما اول بدر خانهی خدا بروید تا ببینید شفا مییابید یا نه.
ملای دیگری را میشناسم. روزی از «قوت ایمان» موعظه میكرده و میگفته : «پیرهزنی در خانهی ما هست. من قوت ایمان غریبی درو دیدم. ناخوش بود هرچه اصرار كردیم به طبیب نرفت. گفت طبیب من خداست».
🔸در جایی كه پیشوایان ، این ملایان تیرهمغز باشند پیداست كه حال مردم چه خواهد بود. باز میگویم : اینها غلطست. آن بیدینی كه میگویند همین نادانیهاست ، همین نافهمیهاست. میدانید معنی این باورها و این رفتارها چیست؟. این ملایان بخدا میگویند : «آن آیینی كه تو گزارده و ما را ملزم گردانیدهای كه خودمان بكوشیم و كارهای زندگی را راه اندازیم ، ما آن را نپذیرفتهایم و خواهشمندیم تو نیز از آن بازگرد. ما تنبلیم و نخواهیم كوشید و چارهی كارها را از تو خواهیم خواست..». اینست معنی آن نادانیها ، و بیگفتگوست كه خدا از آیین خود نخواهد بازگشت.
🔸نتیجهی همین نادانیهاست كه مردم ایران بهمهچیز لااُبالی و بیباكند. پیرارسال زمستان كه تیفوس در تهران شدت داشت وزارت بهداری پیاپی دستورها میداد و آگاهیها پراكنده میكرد. ولی مردم پروایی نداشتند ، بلكه ریشخند كرده میگفتند : «با اینها نیست. آدم تا اجلش نرسد نخواهد مرد».
🔶 زبان ایرانی - 149
🔸 دربارهي كلمهي «دين» (سال چهارم)
ما چون در نگارشهاي خود كلمهي دين را بسيار ميآوريم كساني خرده گرفتهاند كه اين كلمه فارسي نيست. اين را در پاسخ ايشان مينگاريم كه دين فارسي است. اگرچه در عربي نيز بكار رفته ولي چنين پيداست عرب آن را از فارسي گرفته. در زبان عربي «دين» بمعنيهاي ديگري (سزا دادن و گردن نهادن و مانند آنها) هم آمده ولي باين معني گويا از فارسي گرفتهاند. كيش در فارسي هست. ولي ما آن را جز از دين ميشناسيم و اينست بجاي «مذهب» بكار ميبريم.
🔸 دربارهي كلمهي «دين» (سال چهارم)
ما چون در نگارشهاي خود كلمهي دين را بسيار ميآوريم كساني خرده گرفتهاند كه اين كلمه فارسي نيست. اين را در پاسخ ايشان مينگاريم كه دين فارسي است. اگرچه در عربي نيز بكار رفته ولي چنين پيداست عرب آن را از فارسي گرفته. در زبان عربي «دين» بمعنيهاي ديگري (سزا دادن و گردن نهادن و مانند آنها) هم آمده ولي باين معني گويا از فارسي گرفتهاند. كيش در فارسي هست. ولي ما آن را جز از دين ميشناسيم و اينست بجاي «مذهب» بكار ميبريم.
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی سیوهفتم)
🔶 دربارهی رضاشاه پهلوی و كارهای زمان آن شاه
(بخش یک از دو)
یكی از كارهای نیكی كه باید در ایران انجام گیرد آنست كه كسی یا كسانی با یك نظر پاك و بیغرضی كارهای رضاشاه پهلوی را بگفتگو و جستجو گزارند و نیك و بد همه را روشن گردانند. مردم دربارهی او از حقیقت بسیار دورند و نیكیها و بدیهای او را نمیدانند. زیرا آنچه در زمان خودش بود هر كاری میكرد چه در روزنامهها و چه در مجلس شورا و چه در جاهای دیگر مورد ستایش میگردید و كسی زبان بخردهگیری نمیتوانست گشود و آنچه اكنونست بیانصافانه از نیكی او نیز چشمپوشی مینمایند و پیاپی بشكایت و بدگویی میپردازند. بخصوص كسانی كه در زمان او بزندان افتاده یا آسیب دیگری دیدهاند كه خودداری نمیتوانند و از شكایت بازنمیایستند.
ن
ولی ما آرزومندیم این كسان رنجش و احساسات خود را در موضوع دخالت ندهند و دربارهی شاه گذشته چنانكه بدیها را بدیده میگیرند از نیكیها هم چشم نپوشند. نویسنده خود از كسانی هستم كه از دیكتاتوری رضاشاه آسیب دیدهام. آشنایانم داستان بیرون آمدن مرا از عدلیه میدانند [1] و جز خدا كسی نمیداند كه آن داستان چه زیانهایی را بزندگانی من زد. گذشته از آنكه در زمان سرشهربانی بودن آیرُم [2] در نتیجهی یك بدگمانی بیجا ، نُه روز مرا در شهربانی نگه داشتند و همهی كتابها و نوشتههایم را بادارهی آگاهی آورده و صفحه بصفحه جستجو كردند كه بسیاری از آنها از میان رفت. [3]
با اینحال من بخود حق نمیدهم در گفتگو از كارهای رضاشاه باین رنجش و آزردگی دخالت دهم. تاكنون چند بار گفتهام و در اینجا هم میگویم : رضاشاه بایران نیكیهای بسیار كرد. خانخانی را از میان برداشت ، بیست سال كشور را ایمن و آسوده راه برد ، بآبادی تهران و دیگر جاها كوشید ، بانك ملی بنیاد نهاد ، نظام وظیفه اجرا كرد ، بمردم رخت یكسان پوشانید ، زنان را از چادر و پیچه بیرون آورد. اینها هر یكی در حدود خود كارهای بزرگ و سودمندی است كه باید بنام آن پادشاه در تاریخ بماند.
اگر كسانی سمتقو و اقبالالسلطنه و شیخخزعل و جهانشاهخان و امیرعشایر و بسیار امثال اینان را كه بودند و هر یكی در یك گوشهی مملكت فرمانروایی میكردند فراموش ننمودهاند معنی این گفتهها را بهتر خواهند فهمید.
ولی از آنسوی رضاشاه مشروطه را از میان برد ، دارالشورا [=پارلمان] را بیآبرو گردانید ، در زمان او احساسات آزادیخواهی و ایراندوستی خفه گردید ، بداخلاقی رو بفزونی رفت ، رضاشاه هنگامی بكار برخاست كه میتوانست احساسات آزادیخواهی و ایراندوستی را در مردم نیرومند گرداند و یك دسته از هوچیان و سودجویان را كه درمیان آزادیخواهان پیدا شده و باعث آشفتگی كشور بودند از میان بردارد ، مشروطه را از راه حقیقت بجریان اندازد. خلاصه آنكه توده را بتكان آورد و یك نیرویی از آنها تولید گردانیده پشتیبان خود سازد. آن اختیاری را كه بدستش افتاد میتوانست در این راه بكار برد. ولی رضاشاه چون از هوچیان و آزادیخواهانِ دروغی رنجیدگی داشت بكینهی آنها كوشید و مشروطه را از پا انداخت ، و اینبود انتخابات را سفارشی گردانید و از دارالشورا اختیار را گرفته قانونها را تابع ارادهی خود ساخت. همچنین در همهی ادارات زور و چیرگی را بكار انداخت. اینها نیز زیانهای كوچكی نیست و من نمیدانم این بدبینی و دشمنی با مشروطه و توده در دل آن پادشاه از كجا و به چه انگیزه پدید آمده بود.
این یك داوریایست كه من به اجمال دربارهی آن شاه میكنم و پیداست كه باین كوتاهی نباید اكتفا كرد و باید بیك داوری بهتر و مفصلتر برخاست. از آنسوی یك رشته جریانهای سیاسی بوده كه مردم از آنها آگاه نشدهاند و تا آنها بیرون نیاید و دانسته نشود داوری صورت درستی نخواهد داشت.
نویسنده بیك رشتهی كمی از آنها آگاهم و نیك میدانم كه چه اهمیتی را داراست و چگونه اندیشهها و نظرها را تغییر تواند داد. اینست بسیار آرزومندم كه آن حقایق بیرون آید و مردم آگاه گردند. ایكاش رضاشاه آن حوصله را داشتند كه در آن زیستگاه خود كه دور از ایران روز میگزارند حقایق تاریخی بیست سالهی زمان سررشتهداری خود را یادداشت كنند و یا كسی را بیادداشت كردن وادارند و این كمك را بتاریخ ایران دریغ ندارند.
[1] : نك. «زندگانی من» (ده سال در عدلیه و چرا از عدلیه بیرون آمدم)
[2] : سرتیپ محمدحسین آیرم رئیس شهربانی حكومت رضاشاه از سال 1312 تا 1314. ركنالدین مختاری همان جایگاه را تا 1320 داشت. برای آگاهی بیشتر نك. دفتر «دفاعیات كسروی»
[3] : از جمله نوشتههایی كه ناپدید شده بخش یكم و دوم (از سه بخش) «دفتر روزگار» یا «تقویم هزاروسیصدوبیست ساله» است.
🔶 دربارهی رضاشاه پهلوی و كارهای زمان آن شاه
(بخش یک از دو)
یكی از كارهای نیكی كه باید در ایران انجام گیرد آنست كه كسی یا كسانی با یك نظر پاك و بیغرضی كارهای رضاشاه پهلوی را بگفتگو و جستجو گزارند و نیك و بد همه را روشن گردانند. مردم دربارهی او از حقیقت بسیار دورند و نیكیها و بدیهای او را نمیدانند. زیرا آنچه در زمان خودش بود هر كاری میكرد چه در روزنامهها و چه در مجلس شورا و چه در جاهای دیگر مورد ستایش میگردید و كسی زبان بخردهگیری نمیتوانست گشود و آنچه اكنونست بیانصافانه از نیكی او نیز چشمپوشی مینمایند و پیاپی بشكایت و بدگویی میپردازند. بخصوص كسانی كه در زمان او بزندان افتاده یا آسیب دیگری دیدهاند كه خودداری نمیتوانند و از شكایت بازنمیایستند.
ن
ولی ما آرزومندیم این كسان رنجش و احساسات خود را در موضوع دخالت ندهند و دربارهی شاه گذشته چنانكه بدیها را بدیده میگیرند از نیكیها هم چشم نپوشند. نویسنده خود از كسانی هستم كه از دیكتاتوری رضاشاه آسیب دیدهام. آشنایانم داستان بیرون آمدن مرا از عدلیه میدانند [1] و جز خدا كسی نمیداند كه آن داستان چه زیانهایی را بزندگانی من زد. گذشته از آنكه در زمان سرشهربانی بودن آیرُم [2] در نتیجهی یك بدگمانی بیجا ، نُه روز مرا در شهربانی نگه داشتند و همهی كتابها و نوشتههایم را بادارهی آگاهی آورده و صفحه بصفحه جستجو كردند كه بسیاری از آنها از میان رفت. [3]
با اینحال من بخود حق نمیدهم در گفتگو از كارهای رضاشاه باین رنجش و آزردگی دخالت دهم. تاكنون چند بار گفتهام و در اینجا هم میگویم : رضاشاه بایران نیكیهای بسیار كرد. خانخانی را از میان برداشت ، بیست سال كشور را ایمن و آسوده راه برد ، بآبادی تهران و دیگر جاها كوشید ، بانك ملی بنیاد نهاد ، نظام وظیفه اجرا كرد ، بمردم رخت یكسان پوشانید ، زنان را از چادر و پیچه بیرون آورد. اینها هر یكی در حدود خود كارهای بزرگ و سودمندی است كه باید بنام آن پادشاه در تاریخ بماند.
اگر كسانی سمتقو و اقبالالسلطنه و شیخخزعل و جهانشاهخان و امیرعشایر و بسیار امثال اینان را كه بودند و هر یكی در یك گوشهی مملكت فرمانروایی میكردند فراموش ننمودهاند معنی این گفتهها را بهتر خواهند فهمید.
ولی از آنسوی رضاشاه مشروطه را از میان برد ، دارالشورا [=پارلمان] را بیآبرو گردانید ، در زمان او احساسات آزادیخواهی و ایراندوستی خفه گردید ، بداخلاقی رو بفزونی رفت ، رضاشاه هنگامی بكار برخاست كه میتوانست احساسات آزادیخواهی و ایراندوستی را در مردم نیرومند گرداند و یك دسته از هوچیان و سودجویان را كه درمیان آزادیخواهان پیدا شده و باعث آشفتگی كشور بودند از میان بردارد ، مشروطه را از راه حقیقت بجریان اندازد. خلاصه آنكه توده را بتكان آورد و یك نیرویی از آنها تولید گردانیده پشتیبان خود سازد. آن اختیاری را كه بدستش افتاد میتوانست در این راه بكار برد. ولی رضاشاه چون از هوچیان و آزادیخواهانِ دروغی رنجیدگی داشت بكینهی آنها كوشید و مشروطه را از پا انداخت ، و اینبود انتخابات را سفارشی گردانید و از دارالشورا اختیار را گرفته قانونها را تابع ارادهی خود ساخت. همچنین در همهی ادارات زور و چیرگی را بكار انداخت. اینها نیز زیانهای كوچكی نیست و من نمیدانم این بدبینی و دشمنی با مشروطه و توده در دل آن پادشاه از كجا و به چه انگیزه پدید آمده بود.
این یك داوریایست كه من به اجمال دربارهی آن شاه میكنم و پیداست كه باین كوتاهی نباید اكتفا كرد و باید بیك داوری بهتر و مفصلتر برخاست. از آنسوی یك رشته جریانهای سیاسی بوده كه مردم از آنها آگاه نشدهاند و تا آنها بیرون نیاید و دانسته نشود داوری صورت درستی نخواهد داشت.
نویسنده بیك رشتهی كمی از آنها آگاهم و نیك میدانم كه چه اهمیتی را داراست و چگونه اندیشهها و نظرها را تغییر تواند داد. اینست بسیار آرزومندم كه آن حقایق بیرون آید و مردم آگاه گردند. ایكاش رضاشاه آن حوصله را داشتند كه در آن زیستگاه خود كه دور از ایران روز میگزارند حقایق تاریخی بیست سالهی زمان سررشتهداری خود را یادداشت كنند و یا كسی را بیادداشت كردن وادارند و این كمك را بتاریخ ایران دریغ ندارند.
[1] : نك. «زندگانی من» (ده سال در عدلیه و چرا از عدلیه بیرون آمدم)
[2] : سرتیپ محمدحسین آیرم رئیس شهربانی حكومت رضاشاه از سال 1312 تا 1314. ركنالدین مختاری همان جایگاه را تا 1320 داشت. برای آگاهی بیشتر نك. دفتر «دفاعیات كسروی»
[3] : از جمله نوشتههایی كه ناپدید شده بخش یكم و دوم (از سه بخش) «دفتر روزگار» یا «تقویم هزاروسیصدوبیست ساله» است.
کوشاد تلگرام : چند روز پیش که خبری از نوشیدن شاش گاو در هندوستان برای جلوگیری از بیماری کوید - 19 در این کانال آوردیم ، خواستمان نشان دادن نادانی و دور بودن گروههایی از شرقیان از دانشها و پیروی از پندارهای بیخردانه بود.
لیکن باید بدیده داشت که دولت در این کشورها نقش مهمی را دارد و اگر هم نتواند پندارهای بیخردانهی مردم را بیکبار از دل ایشان بزداید دست کم از تأثیرات آن میتواند بکاهد.
جای خشنودیست که دولت هند در این زمینه بیپروا نبوده و به جلوگیری از بیخردیها میکوشد.
🔸نکتهی درخور پروا آنکه در خبر زیر میبینیم دولت هند یکی از اندامان حزب حاکم را که به برگزاری مراسمی برای این کار زشت و گمراهی بیمناک برخاسته بود بازداشت کرده است.
جای صد افسوس است که ملایان و «حکیمان طب اسلامی» در ایران مردم را با پندارهایی که به جان باختن دهها هزار تن میانجامد گمراه میگردانند ولی دولت ایران از یک هشدار ساده به آنان نیز خودداری میکند.
خبر از یورو نیوز :
پلیس هند یک فعال سیاسی را به جرم متقاعد کردن افراد در نوشیدن ادرار گاو برای پیشگیری از ابتلا به ویروس کرونا بازداشت کرد.
بازداشت «نارایان چاترجی»، فعال سیاسی عضو حزب حاکم بر این کشور پس از آن صورت گرفت که یک شهروند در اثر «نوشیدن ادرار گاو به توصیهٔ وی» بیمار شد و به کلانتری شکایت کرد.
پلیس ایالت بنگال غربی اعلام کرد اتهام آقای چاترجی عبارت است از «برگزار کردن مراسمی برای استعمال ادرار گاو و متقاعد کردن یک داوطلب به نوشیدن آن.»
لیکن باید بدیده داشت که دولت در این کشورها نقش مهمی را دارد و اگر هم نتواند پندارهای بیخردانهی مردم را بیکبار از دل ایشان بزداید دست کم از تأثیرات آن میتواند بکاهد.
جای خشنودیست که دولت هند در این زمینه بیپروا نبوده و به جلوگیری از بیخردیها میکوشد.
🔸نکتهی درخور پروا آنکه در خبر زیر میبینیم دولت هند یکی از اندامان حزب حاکم را که به برگزاری مراسمی برای این کار زشت و گمراهی بیمناک برخاسته بود بازداشت کرده است.
جای صد افسوس است که ملایان و «حکیمان طب اسلامی» در ایران مردم را با پندارهایی که به جان باختن دهها هزار تن میانجامد گمراه میگردانند ولی دولت ایران از یک هشدار ساده به آنان نیز خودداری میکند.
خبر از یورو نیوز :
پلیس هند یک فعال سیاسی را به جرم متقاعد کردن افراد در نوشیدن ادرار گاو برای پیشگیری از ابتلا به ویروس کرونا بازداشت کرد.
بازداشت «نارایان چاترجی»، فعال سیاسی عضو حزب حاکم بر این کشور پس از آن صورت گرفت که یک شهروند در اثر «نوشیدن ادرار گاو به توصیهٔ وی» بیمار شد و به کلانتری شکایت کرد.
پلیس ایالت بنگال غربی اعلام کرد اتهام آقای چاترجی عبارت است از «برگزار کردن مراسمی برای استعمال ادرار گاو و متقاعد کردن یک داوطلب به نوشیدن آن.»
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
«در محرم ١٣٣٠ (قمری) كه روز عاشورا افسران دُژخیم تزاری در سربازخانه چوبههای دار برپا میگردانیدند كه شادروانان ثقةالاسلام و شیخسلیم و ضیاءالعلماء و پسران نوجوان علیمسیو را بگناه ایراندوستی و میهنپرستی بدار كشند ، در همان هنگام شیعیان دستهها راه انداخته در بازارها گردیده زنجیر بتن خود میكوفتند و فریاد برمیآوردند : «داد از ظلم یزید».
... كیش شیعی كه یك بنیادگزاری سیاسی بسیار استادانهای میبوده ، پندارهای آن مغز پیروان را چندان پر میگرداند كه جای بازی بهیچ چیز دیگر نمیگزارد ، و او را از زمان خود بیرون برده به هزاروسیصد سال پیش میكشاند. یك شیعی كه در این زمانست و درمیان ماست اگر نیك بجوییم در هزاروسیصد سال پیش است ، در مدینه است ، در كربلاست ، در كوفه است ، در شام است. ...
راست گفته شده كه اینان مردگان هزاروسیصدسالهاند كه سر از گور درآورده بمیان مردم درآمدهاند.»
(احمد کسروی ، دولت بما پاسخ دهد ، سات 18)
این شیخک نیز که در مغزش جز این اندیشهها نیست از سپری شدن زمستان و آمدن بهار چیزی نمیفهمد. از شادی مردمان برای جوان شدن طبیعت چه میفهمد؟! اساساً از شادی مردم مگر او دل خوش دارد؟!
... كیش شیعی كه یك بنیادگزاری سیاسی بسیار استادانهای میبوده ، پندارهای آن مغز پیروان را چندان پر میگرداند كه جای بازی بهیچ چیز دیگر نمیگزارد ، و او را از زمان خود بیرون برده به هزاروسیصد سال پیش میكشاند. یك شیعی كه در این زمانست و درمیان ماست اگر نیك بجوییم در هزاروسیصد سال پیش است ، در مدینه است ، در كربلاست ، در كوفه است ، در شام است. ...
راست گفته شده كه اینان مردگان هزاروسیصدسالهاند كه سر از گور درآورده بمیان مردم درآمدهاند.»
(احمد کسروی ، دولت بما پاسخ دهد ، سات 18)
این شیخک نیز که در مغزش جز این اندیشهها نیست از سپری شدن زمستان و آمدن بهار چیزی نمیفهمد. از شادی مردمان برای جوان شدن طبیعت چه میفهمد؟! اساساً از شادی مردم مگر او دل خوش دارد؟!
🔶 گفت و شنید - (بخش دوم)
🔸 تکهی 29
من روزی سوار اتوبوس بودم. شاگرد شوفر پیاپی مسافر میگرفت و باتوبوس میچپاند. یكی از مسافران اعتراض كرد و گفت : «باید از شپش تیفوس ملاحظه كرد. اینقدر مردم را بهم نچپان». یكدفعه دیدم یك صدای نكرهای از گوشهی اتوبوس بلند شد : «ای بابا مگر ما بخدا عقیده نداریم؟!. شپش چیه؟!». یك آواز دیگری باو پاسخ داد : «از وقتی كه ما ایمانمان ضعیف شد خدا هم این بلاها را بما مسلط گردانید..». آن وقت دندانهای خود را بهم فشرد و چنین گفت : «بابا ، شپش هم آدم میكشد؟!.». اینست نمونهای از نتیجههای آن نادانیها.
آن شریعت سنگلجی كه تیفوس گرفت و مرد ، خودش خود را كشته و هزارها كسان دیگر را نیز كشته. زیرا او نیز همین نادانیها را بمردم یاد میداد. ببینید چه بیخردانه است آن سخنی كه گفته : «خانمها دیدید ، جوراب بپا نكردید هر شب بسینما رفتید ، خدا غضب كرد ...». معنی این سخن آنست كه آن گرسنگی و كمیابی كه در سال ١٣٢١ پدید آمد و هزارها كسان را (بویژه در جنوب) بزیر خاك فرستاد نتیجهی جوراب بپا نكردن و هر شب بسینما رفتن زنهای تهران بوده. خدا از این كار بخشم آمده و آن گرسنگی را فرستاده. خدا كینهی جوراب بپا نكردن زنهای خوشگذران تهران را از بچههای بیگناه بندرعباس و بندر ریگ كشیده. اینست معنی آن سخن.
شما میدانید كه گرسنگی و كمیابی سال ١٣٢١ چه بود و از كجا برخاسته بود. در آن سال قشون متفقین كه در كشور ما بودند شروع كردند به خواربار خریدن ، و چون دولت ناتوان بود جلوگیری نتوانست. نتیجه آن شد كه خواربار به بیرون رفت و بیگانگان خوردند و خود ایرانیان گرسنه مانده بآنحال افتادند. در همان هنگام در تحت تأثیر همان گرسنگی و بدبختی ، تیفوس و تیفوئید نیز شدت كرد و گرفتاری مردم هرچه بیشتر شد.
اكنون شما بیندیشید كه آن گرسنگی و بدبختی نتیجهی چه بوده؟.. آیا نه آنست كه نتیجهی ناتوانی دولت و بیچارگی كشور بوده؟.. نه آنست كه مردم بایستی از همان پیشامد بخود آیند و از این پس دربارهی كشور بیپروا نباشند؟.
در یك چنین زمینهای شریعت سنگلجی آن سخن مهمل را گفته. تنها او نبود ، همهی ملایان میگفتند. روسیاهان فرصت بدست آورده بگرمی بازار خود میكوشیدند.
تیرهدلان از یكسو گناه گرسنگی و كمیابی را بخدا نسبت میدادند و علت آن را نیز رو نگرفتن و جوراب نپوشیدن زنها ذكر میكردند و بدینسان توهینی بزرگ بخدای جهان میكردند ، و از یكسو مردم را اغفال كرده نمیگزارند كه علت واقعی قضیه را كه بیاعتنایی بكشور و توده بوده دریابند و از خطای خود بازگردند. روزی به یكی گفتم : خدا چه كرده كه این بلا را فرستاده؟!. آیا از آسمان نبارانیده؟!. آیا از زمین نرویانیده؟!. آیا تگرگ فرستاده؟!. آیا ملخ فرستاده؟!. ای نادانان ، خدا روزی شما را داده ولی شما چون مردم پست و پراكندهاید و كشورتان ناتوانست دیگران میكِشند و میبرند. سرچشمهی این بدبختی ناتوانی كشور ، و سرچشمهی ناتوانی كشور نیز شما ملایان میباشید. این گرسنگی و بدبختی نتیجهی وجودهای شوم شماست. ولی شما از بس خیرهرویید گناه را بگردن خدا میاندازید. این زیركی را شما از پیشوایانتان یاد گرفتهاید.
🔸 تکهی 29
من روزی سوار اتوبوس بودم. شاگرد شوفر پیاپی مسافر میگرفت و باتوبوس میچپاند. یكی از مسافران اعتراض كرد و گفت : «باید از شپش تیفوس ملاحظه كرد. اینقدر مردم را بهم نچپان». یكدفعه دیدم یك صدای نكرهای از گوشهی اتوبوس بلند شد : «ای بابا مگر ما بخدا عقیده نداریم؟!. شپش چیه؟!». یك آواز دیگری باو پاسخ داد : «از وقتی كه ما ایمانمان ضعیف شد خدا هم این بلاها را بما مسلط گردانید..». آن وقت دندانهای خود را بهم فشرد و چنین گفت : «بابا ، شپش هم آدم میكشد؟!.». اینست نمونهای از نتیجههای آن نادانیها.
آن شریعت سنگلجی كه تیفوس گرفت و مرد ، خودش خود را كشته و هزارها كسان دیگر را نیز كشته. زیرا او نیز همین نادانیها را بمردم یاد میداد. ببینید چه بیخردانه است آن سخنی كه گفته : «خانمها دیدید ، جوراب بپا نكردید هر شب بسینما رفتید ، خدا غضب كرد ...». معنی این سخن آنست كه آن گرسنگی و كمیابی كه در سال ١٣٢١ پدید آمد و هزارها كسان را (بویژه در جنوب) بزیر خاك فرستاد نتیجهی جوراب بپا نكردن و هر شب بسینما رفتن زنهای تهران بوده. خدا از این كار بخشم آمده و آن گرسنگی را فرستاده. خدا كینهی جوراب بپا نكردن زنهای خوشگذران تهران را از بچههای بیگناه بندرعباس و بندر ریگ كشیده. اینست معنی آن سخن.
شما میدانید كه گرسنگی و كمیابی سال ١٣٢١ چه بود و از كجا برخاسته بود. در آن سال قشون متفقین كه در كشور ما بودند شروع كردند به خواربار خریدن ، و چون دولت ناتوان بود جلوگیری نتوانست. نتیجه آن شد كه خواربار به بیرون رفت و بیگانگان خوردند و خود ایرانیان گرسنه مانده بآنحال افتادند. در همان هنگام در تحت تأثیر همان گرسنگی و بدبختی ، تیفوس و تیفوئید نیز شدت كرد و گرفتاری مردم هرچه بیشتر شد.
اكنون شما بیندیشید كه آن گرسنگی و بدبختی نتیجهی چه بوده؟.. آیا نه آنست كه نتیجهی ناتوانی دولت و بیچارگی كشور بوده؟.. نه آنست كه مردم بایستی از همان پیشامد بخود آیند و از این پس دربارهی كشور بیپروا نباشند؟.
در یك چنین زمینهای شریعت سنگلجی آن سخن مهمل را گفته. تنها او نبود ، همهی ملایان میگفتند. روسیاهان فرصت بدست آورده بگرمی بازار خود میكوشیدند.
تیرهدلان از یكسو گناه گرسنگی و كمیابی را بخدا نسبت میدادند و علت آن را نیز رو نگرفتن و جوراب نپوشیدن زنها ذكر میكردند و بدینسان توهینی بزرگ بخدای جهان میكردند ، و از یكسو مردم را اغفال كرده نمیگزارند كه علت واقعی قضیه را كه بیاعتنایی بكشور و توده بوده دریابند و از خطای خود بازگردند. روزی به یكی گفتم : خدا چه كرده كه این بلا را فرستاده؟!. آیا از آسمان نبارانیده؟!. آیا از زمین نرویانیده؟!. آیا تگرگ فرستاده؟!. آیا ملخ فرستاده؟!. ای نادانان ، خدا روزی شما را داده ولی شما چون مردم پست و پراكندهاید و كشورتان ناتوانست دیگران میكِشند و میبرند. سرچشمهی این بدبختی ناتوانی كشور ، و سرچشمهی ناتوانی كشور نیز شما ملایان میباشید. این گرسنگی و بدبختی نتیجهی وجودهای شوم شماست. ولی شما از بس خیرهرویید گناه را بگردن خدا میاندازید. این زیركی را شما از پیشوایانتان یاد گرفتهاید.
🔶 زبان ایرانی - 150
🔸 پرسشها و پاسخها دربارهي زبان (سال چهارم) ـ 1
(1)
كلمهي دوشيزه بسيط است يا مركب و از چه تركيب يافته؟.. دزفول ـ گوشهگير
دوشيزه امروز را ساده (بسيط) است نه سرشته (مركب) زيرا از بخش بخش آن معنا درنميآيد. ولي بيگمان نخست سرشته بوده كه ما چگونگي را نميدانيم.
(2)
فرق كلمهي اتفاق و اتحاد چيست و در فارسي بجاي هر كدام چه كلمه را بايد آورد؟..
تبريز ـ تقي جورابچي
اتفاق در فارسي همداستاني و سخن بر كاري نهادن و اتحاد يگانگي و دست يكي كردن است. از اينجا تفاوت آنها با يكديگر نيز دانسته خواهد شد.
(3)
كلمهي دبدبه فارسي است يا عربي و معني صحيح آن چيست؟.. آيا بمعني شكوه و جلال درست است؟ تهران ا.
دبدبه برگردانيدن آواز دب دب است كه از كوس برخيزد و اين گونه كلمهها كه از آوازها ساخته ميشود عربي و فارسي ندارد و در همهي زبانها يكي شمرده ميشود. دبدبه را نيز هم در عربي و هم در فارسي بكار بردهاند. در عربي گاهي آن را بمعني خود كوس ميگيرند و دبادب جمع ميبندند اينكه امروز آن را بمعني شكوه بكار ميبرند درست نيست.
اين نمونهايست كه چگونه كلمههاي فارسي معناهاي خود را از دست داده و از چه راه چنين حال پيدا شده. زماني كه يك نويسنده كلمههاي فراواني را بيجهت پشت سر هم آورده مثلاً ميگويد : «با دبدبه و جلال و شكوه و اعزاز ...» شنونده نيز دربند دانستن معناي درست يكايك كلمهها نبوده از رويهمرفتهي آنها معنايي را در دل خود جا ميدهد و از اينجا كلمهها از نيرو افتاده معنيها تاريك ميشود و چون تاريك شد بهم درآميزد.
🔸 پرسشها و پاسخها دربارهي زبان (سال چهارم) ـ 1
(1)
كلمهي دوشيزه بسيط است يا مركب و از چه تركيب يافته؟.. دزفول ـ گوشهگير
دوشيزه امروز را ساده (بسيط) است نه سرشته (مركب) زيرا از بخش بخش آن معنا درنميآيد. ولي بيگمان نخست سرشته بوده كه ما چگونگي را نميدانيم.
(2)
فرق كلمهي اتفاق و اتحاد چيست و در فارسي بجاي هر كدام چه كلمه را بايد آورد؟..
تبريز ـ تقي جورابچي
اتفاق در فارسي همداستاني و سخن بر كاري نهادن و اتحاد يگانگي و دست يكي كردن است. از اينجا تفاوت آنها با يكديگر نيز دانسته خواهد شد.
(3)
كلمهي دبدبه فارسي است يا عربي و معني صحيح آن چيست؟.. آيا بمعني شكوه و جلال درست است؟ تهران ا.
دبدبه برگردانيدن آواز دب دب است كه از كوس برخيزد و اين گونه كلمهها كه از آوازها ساخته ميشود عربي و فارسي ندارد و در همهي زبانها يكي شمرده ميشود. دبدبه را نيز هم در عربي و هم در فارسي بكار بردهاند. در عربي گاهي آن را بمعني خود كوس ميگيرند و دبادب جمع ميبندند اينكه امروز آن را بمعني شكوه بكار ميبرند درست نيست.
اين نمونهايست كه چگونه كلمههاي فارسي معناهاي خود را از دست داده و از چه راه چنين حال پيدا شده. زماني كه يك نويسنده كلمههاي فراواني را بيجهت پشت سر هم آورده مثلاً ميگويد : «با دبدبه و جلال و شكوه و اعزاز ...» شنونده نيز دربند دانستن معناي درست يكايك كلمهها نبوده از رويهمرفتهي آنها معنايي را در دل خود جا ميدهد و از اينجا كلمهها از نيرو افتاده معنيها تاريك ميشود و چون تاريك شد بهم درآميزد.