🔶 گفت و شنید - (بخش دوم)
🔸 تکهی 33
در این دو نشست من با شما تنها در موضوع مذهب شیعه سخن راندم و تنها نادانیها و نافهمیهایی را كه از آن مذهب برخاسته یاد كردم. در حالی كه تنها آن مذهب نیست و مانندهای آن فراوانست. یك رشتهی دیگر نادانیهای صوفیگریست. یك رشتهی دیگر نادانیهای خراباتیگریست. یك رشتهی دیگر نادانیهای بهائیگریست. یك رشتهی دیگر بدآموزیهای مادّیگریست.
اكنون در این كشور چهارده و پانزده رشته بدآموزیها رواج دارد ، كه هر یكی به تنهایی مایهی بدبختی یك توده تواند بود. چه رسد بآنكه در این توده همهی آنها در یكجاست و همه باهم درآمیخته است. مایهی بدبختی ایرانیان اینهاست.
ما این را دانستهایم و برای آنكه توده را رها گردانیم به یك رشته كوششهای سختی برخاستهایم. با یكایك این نادانیها نبرد میكنیم. این كوششهای ما بهترین عبادتست ، بزرگترین جهاد است.
شما شنیده بودید كه من بمذهب شیعه ایراد میگیرم ، آمدید بنزد من و پرسیدید. من با مذهب شیعه چه دشمنی دارم؟!. ما میبینیم این مذهبها و دیگر بدآموزیها از یكسو گمراهیست و مردمان را از خدا دور میگرداند و از یكسو مایهی بهم خوردن زندگانی و بدبختی توده است. از اینرو با همهی آنها نبرد میكنیم.
من چنانكه دربارهی شیعیگری كتاب نوشته ایراد گرفتهام ، دربارهی رشتههای دیگر نیز نوشته و ایراد گرفتهام.
ببینید : دیوان حافظ كتابیست در این كشور دست بدست میگردد. همان كتاب بدآموزیهای زهرآلود بسیاری ـ با زبان شیوایی ـ دربر میدارد و یكی از علل بدبختیهای ایران آن را باید شمرد. ما دربارهی آن نیز كتابها و گفتارها نوشتیم. كسان بسیاری از وزیران و دیگران با ما دشمنی نمودند و زیانها رسانیدند. ما پروا ننموده پافشاریْ بیشتر گردانیدیم ، و اگر شما داستان كتابسوزان را شنیدهاید ، این دیوان حافظ از كتابهاییست كه ما میسوزانیم.
از سخن خود دور نیفتیم : این خود عبادتست كه مردمان ، جهان و زندگانی را نیك شناسند و بآیین خردمندانه زیسته جهان را آباد گردانند و از آسایش و خوشی بهرهها یابند.
آری با خدا نیایش هم باید داشت. ما چون خدا را شناختهایم و او را پدیدآورندهی خود میدانیم باید گاهی با او بنیایش پردازیم. فروتنی از خود نماییم ، سپاسها گزاریم. این باید بود برای آنكه مقتضای نجابت و نیكنهادی ماست ، نه آنكه خدا احتیاج دارد ، نه آنكه اگر نكنیم بدوزخ خواهیم رفت.
🔸 تکهی 33
در این دو نشست من با شما تنها در موضوع مذهب شیعه سخن راندم و تنها نادانیها و نافهمیهایی را كه از آن مذهب برخاسته یاد كردم. در حالی كه تنها آن مذهب نیست و مانندهای آن فراوانست. یك رشتهی دیگر نادانیهای صوفیگریست. یك رشتهی دیگر نادانیهای خراباتیگریست. یك رشتهی دیگر نادانیهای بهائیگریست. یك رشتهی دیگر بدآموزیهای مادّیگریست.
اكنون در این كشور چهارده و پانزده رشته بدآموزیها رواج دارد ، كه هر یكی به تنهایی مایهی بدبختی یك توده تواند بود. چه رسد بآنكه در این توده همهی آنها در یكجاست و همه باهم درآمیخته است. مایهی بدبختی ایرانیان اینهاست.
ما این را دانستهایم و برای آنكه توده را رها گردانیم به یك رشته كوششهای سختی برخاستهایم. با یكایك این نادانیها نبرد میكنیم. این كوششهای ما بهترین عبادتست ، بزرگترین جهاد است.
شما شنیده بودید كه من بمذهب شیعه ایراد میگیرم ، آمدید بنزد من و پرسیدید. من با مذهب شیعه چه دشمنی دارم؟!. ما میبینیم این مذهبها و دیگر بدآموزیها از یكسو گمراهیست و مردمان را از خدا دور میگرداند و از یكسو مایهی بهم خوردن زندگانی و بدبختی توده است. از اینرو با همهی آنها نبرد میكنیم.
من چنانكه دربارهی شیعیگری كتاب نوشته ایراد گرفتهام ، دربارهی رشتههای دیگر نیز نوشته و ایراد گرفتهام.
ببینید : دیوان حافظ كتابیست در این كشور دست بدست میگردد. همان كتاب بدآموزیهای زهرآلود بسیاری ـ با زبان شیوایی ـ دربر میدارد و یكی از علل بدبختیهای ایران آن را باید شمرد. ما دربارهی آن نیز كتابها و گفتارها نوشتیم. كسان بسیاری از وزیران و دیگران با ما دشمنی نمودند و زیانها رسانیدند. ما پروا ننموده پافشاریْ بیشتر گردانیدیم ، و اگر شما داستان كتابسوزان را شنیدهاید ، این دیوان حافظ از كتابهاییست كه ما میسوزانیم.
از سخن خود دور نیفتیم : این خود عبادتست كه مردمان ، جهان و زندگانی را نیك شناسند و بآیین خردمندانه زیسته جهان را آباد گردانند و از آسایش و خوشی بهرهها یابند.
آری با خدا نیایش هم باید داشت. ما چون خدا را شناختهایم و او را پدیدآورندهی خود میدانیم باید گاهی با او بنیایش پردازیم. فروتنی از خود نماییم ، سپاسها گزاریم. این باید بود برای آنكه مقتضای نجابت و نیكنهادی ماست ، نه آنكه خدا احتیاج دارد ، نه آنكه اگر نكنیم بدوزخ خواهیم رفت.
امروز کتاب ارجداری را که از یک دسته از گفتارهای پرچم گرد آوردهایم به خوانندگان ارمغان میداریم. 👇👇
🔶 زبان ایرانی - 154
🔸 پرسشها و پاسخها دربارهي زبان (سال چهارم) ـ 5
(10)
در كتابهاي قديم بعضي علماء مترداف را انكار كردهاند و از نوشتههاي شما هم آن عقيده مفهوم است پس در اين صورت چه فرقي ميانهي آفتاب و خورشيد و جهان و گيتي و كردن و نمودن ميگزاريد؟ تهران م.د
⭐️⭐️⭐️
ما نيز برآنيم كه در زبان دو كلمهي هممعني يا بگفتهي شما مترادف نتواند بودن و آن كلمهها كه هممعني مينمايد اگر درست رسيدگي شود هر يكي معناي ديگري دارد. مثلاً همان كردن و نمودن كه خودتان آوردهايد و امروز در همه جا آن دو را بيك معني ميگيرند اگر درست رسيدگي كنيم هر يكي معناي ديگري دارد. زيرا نمودن بمعني نشان دادن است و اينكه گاهي بجاي كردن ميآيد بايد در آنجا نيز معناي نمودن را نيز دربر داشته باشد. چنانكه گفته ميشود : فروتني نمود ، مردانگي نمود ، خودداري نمود ، نيكي نمود ، دغلكاري نمود ، بزرگواري نمود ، بدرفتاري نمود و همچنين. ولي هرگاه كسي بگويد : آبياري نمود ، جنگ نمود ، گريه نمود و مانند اين از روي قاعده غلط بشمار است. اگرچه امروز همه آن را ميكنند.
همهي كلمههايي كه هممعني شمرده ميشود از اين گونه است كه نخست جدا بودهاند و هر كدام معناي ديگري داشته ولي از آنجا كه گاهي باهم در يك جا گرد ميآمدهاند از اينجا از روي لغزش آنها را هممعني ميشمارند.
چيزي كه هست در بسياري از آنها جدايي كه دانستهاند فراموش شده چنانكه ما امروز درست نميدانيم جدايي ميانهي خورشيد و آفتاب چه بوده.
دربارهي جهان و گيتي همين راه است كه جدايي نخستين آنها شناخته نيست. ليكن ما در نگارشهاي خود هميشه اين دو را از هم جدا ميگيريم و گيتي را بزمين و ماه و آفتاب و ستارهها و جانوران ميگوييم و آدميان و زندگي ايشان را بديده نميگيريم. ليكن در جهان اين را نيز بچشم ميگيريم. چنانكه دربارهي گمان و انگار و پندار همين رفتار را داريم و هر يكي در جاي ديگري بكار ميبريم (گمان = ظن ، پندار = خيال و انگار = فرض).
اين شيوهايست كه بايد دربارهي همگي كلمههاي هممعني دنبال نماييم و از بهر هر يكي یک جاي ديگري پديد آوريم. آنهايي كه از خودش دارد دارد آنهايي كه ندارد ما درست كنيم.
پس نتيجه اين شد كه مترادف در آغاز زبانها نبوده و نبايستي باشد. زيرا اين بيهوده بود كه از بهر يك معني دو كلمه پديد آورند. ليكن سپس معنيهاي نزديك بهم با يكديگر درآميخته و از اينجا هممعنايي پيدا شده. ليكن ما بايد آنها را از هم جدا گردانيم و هر يكي را در جاي ديگري بكار بريم.
🔸 پرسشها و پاسخها دربارهي زبان (سال چهارم) ـ 5
(10)
در كتابهاي قديم بعضي علماء مترداف را انكار كردهاند و از نوشتههاي شما هم آن عقيده مفهوم است پس در اين صورت چه فرقي ميانهي آفتاب و خورشيد و جهان و گيتي و كردن و نمودن ميگزاريد؟ تهران م.د
⭐️⭐️⭐️
ما نيز برآنيم كه در زبان دو كلمهي هممعني يا بگفتهي شما مترادف نتواند بودن و آن كلمهها كه هممعني مينمايد اگر درست رسيدگي شود هر يكي معناي ديگري دارد. مثلاً همان كردن و نمودن كه خودتان آوردهايد و امروز در همه جا آن دو را بيك معني ميگيرند اگر درست رسيدگي كنيم هر يكي معناي ديگري دارد. زيرا نمودن بمعني نشان دادن است و اينكه گاهي بجاي كردن ميآيد بايد در آنجا نيز معناي نمودن را نيز دربر داشته باشد. چنانكه گفته ميشود : فروتني نمود ، مردانگي نمود ، خودداري نمود ، نيكي نمود ، دغلكاري نمود ، بزرگواري نمود ، بدرفتاري نمود و همچنين. ولي هرگاه كسي بگويد : آبياري نمود ، جنگ نمود ، گريه نمود و مانند اين از روي قاعده غلط بشمار است. اگرچه امروز همه آن را ميكنند.
همهي كلمههايي كه هممعني شمرده ميشود از اين گونه است كه نخست جدا بودهاند و هر كدام معناي ديگري داشته ولي از آنجا كه گاهي باهم در يك جا گرد ميآمدهاند از اينجا از روي لغزش آنها را هممعني ميشمارند.
چيزي كه هست در بسياري از آنها جدايي كه دانستهاند فراموش شده چنانكه ما امروز درست نميدانيم جدايي ميانهي خورشيد و آفتاب چه بوده.
دربارهي جهان و گيتي همين راه است كه جدايي نخستين آنها شناخته نيست. ليكن ما در نگارشهاي خود هميشه اين دو را از هم جدا ميگيريم و گيتي را بزمين و ماه و آفتاب و ستارهها و جانوران ميگوييم و آدميان و زندگي ايشان را بديده نميگيريم. ليكن در جهان اين را نيز بچشم ميگيريم. چنانكه دربارهي گمان و انگار و پندار همين رفتار را داريم و هر يكي در جاي ديگري بكار ميبريم (گمان = ظن ، پندار = خيال و انگار = فرض).
اين شيوهايست كه بايد دربارهي همگي كلمههاي هممعني دنبال نماييم و از بهر هر يكي یک جاي ديگري پديد آوريم. آنهايي كه از خودش دارد دارد آنهايي كه ندارد ما درست كنيم.
پس نتيجه اين شد كه مترادف در آغاز زبانها نبوده و نبايستي باشد. زيرا اين بيهوده بود كه از بهر يك معني دو كلمه پديد آورند. ليكن سپس معنيهاي نزديك بهم با يكديگر درآميخته و از اينجا هممعنايي پيدا شده. ليكن ما بايد آنها را از هم جدا گردانيم و هر يكي را در جاي ديگري بكار بريم.
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی چهلودوم)
🔶 پراكندهاندیشی چه اثری تواند داشت؟..
(بخش دو از سه)
3) خراباتیگری و باورهای رندانه كه دلها را پر گردانیده :
مِی خور كه ندانی ز كجا آمدهای خوش باش كه ندانی بكجا خواهی رفت
چون كار نه بر مراد ما خواهد رفت اندیشه و جهد ما كجا خواهد رفت
روزی كه گذشتست ازو یاد مكن فردا كه نیامدست فریاد مكن
بر نامده و گذشته بنیاد مكن حالی خوش باش و عمر بر باد مكن
این گفتههای زهرآلود كه با تار و دنبك خوانده میشود ، تا ته دلها تأثیر كرده و بدترین زیان را میرسانیده.
4) عقیدههای باطل كیشی : «انسان باید در فكر آخرت باشد این جهان فانیست و به هر نحوی كه باشد میگذرد». «الدنیا سجنالمؤمن و جنةالكافر» [1] ، «این دولت جابر است نباید باو مالیات پرداخت و سرباز داد»، «اگر كسی در این جنگها كشته شود مرتد است و بجهنم خواهد رفت».
5) تعلیمات صوفیگری : «انسان باید در فكر تهذیب نفس باشد و به كارهای دنیایی نپردازد» ، «جهاد اكبر مجادله با نفس است. باید كوشید و نفس را كشت. از آدمكشی چه نتیجه تواند بود؟!..».
6) بدآموزیهای مادّیگری : «آدم باید زیرك باشد و پول دربیاورد و زندگانی را با خوشی بسر دهد. من بروم كشته شوم كه دیگران استراحت خواهند كرد؟!.. از استراحت آنها بمن چه نتیجه خواهد بود». این نیز سخنیست كه از اروپا رسیده و در این سی سال آخر در سراسر ایران انتشار یافته و دلها را پر گردانیده.
7) فریبكاریهای سوسیالیستی : «میهنپرستی یعنی چه؟! تمام دنیا یك میهنست و همهی انسانها هممیهن میباشند». این هم از سخنانیست كه در سالهای آخر بزبانها افتاده و دستاویزی بدست یك دسته داده است.
ببینید : در برابر یك سخنی هفت رشته سخنان متناقص كه همه بضد آن میباشد رواج دارد و گوشها و دلها را پر گردانیده است. آیا اینها تأثیری نباید داشته باشد؟!.. آیا نبایستی مغزها را از كار اندازد و ارادهها را بكشد؟!. شما چگونه میخواهید كه آن سخنانی كه دربارهی كشور و نگهداری آن میگوییم تأثیر كند ولی اینها كه با زبانهای مؤثرتر گفته شده و از سالها درمیان توده رواج داشته تأثیر نكند؟!..
كسانی بما مینویسند : بهتر است هر روز در پرچم یك گفتاری دربارهی اوضاع جنگ بنویسید. میگویند : امروز مهمترین موضوع همان جنگست و باید روزنامهها بیش از همه باین پردازند. كسانی هم ایراد گرفته میگویند : آن موضوعها را كه پرچم دنبال میكند امروز وقتش نیست.
میگویم : راستست كه ما امروز بحوادث جنگ علاقهمندیم و باید از پیشامدها ناآگاه نمانیم و بیپروایی از خود ننماییم. چیزی كه هست خبرهای جنگ هر روز در روزنامهها نوشته میشود و ما نیز مینویسیم. از آنسوی هفتهای یك بار از پیشامدهای آن هفته یك خلاصهی روشنی بیرون آورده بشكل تاریخچه زیر عنوان «گزارش هفتگی» بچاپ میرسانیم. نیز دربارهی اینكه ما باید در این هنگام آشفتگی جهان آسوده و بیپروا ننشینیم و باید خود را برای ایستادگی در برابر حوادث آماده گردانیم گفتارهای پیاپی مینویسیم. آنچه ما بایست بكنیم اینهاست. دیگران خود میدانند ما به بیشتر از این نیازی نمیبینیم.
اما اینكه میگویند : «آن موضوعها را كه پرچم دنبال میكند امروز وقتش نیست»گفتهی بسیار پوچیست. ما چه امروز و چه در هر هنگام دیگری باید در اندیشهی دردهای كشور و چارهی آن باشیم. مهمترین موضوع برای ما همینست. امروز داستان ما داستان شهریست كه در آن وبا یا یك بیماری واگیر دیگری افتاده و انبوه مردم را گرفتار و بستری گردانیده ، و در همان حال آگاهی آمده كه دشمنانی بقصد تاراج آن شهر میآیند ... آیا سردستگان و پیشروان این شهر چه باید كنند؟.. آیا نه آنست كه باید از یكسو با كوشش بسیار بچارهی بیماران كوشند و كسانی را از آنان كه از بستر برمیخیزند توانا گردانند و از سوی دیگر در اندیشهی جلوگیری از دشمن باشند و هر یكی از این بهبودیافتگان را بصف خوانند و دسته دسته سپاه بسیج كنند؟.. آیا جز این راهی بنظر میرسد؟..
كنون اگر كسی در همان شهر زبان بایراد باز كند و چنین گوید : «اكنون وقت پرداختن بچارهی بیماران نیست. باید تنها در اندیشهی جنگ باشیم و هر كه را میبینیم تفنگ بدستش داده بجلو دشمن فرستیم» ، این را بگوید و نفهمد كه اگر بچارهی بیماران پرداخته نشود بیشتر مردم توانا برای رفتن بجنگ نخواهند بود و آنان كه خواهند رفت چون ناتوان و كمنیرویند جنگی نتوانسته شكست خواهند خورد.
ایراد این كسان نیز بما همانگونه است. اینان میگویند : امروز باید تنها سخن از نگهداری كشور و از میهنپرستی و اینگونه موضوعها باشد و گفتگو از شعر و اندیشههای پراكنده و مانند اینها را بوقت دیگری نگه داریم. این را میگویند و نمیفهمند كه
🔸تا اندیشههای آشفته و مغزفرسا و این بدآموزیهای ارادهكش درمیانست شما از هیچ كوششی نتیجه نخواهید برد.
[1]:جهان زندان مؤمن و بهشت کافرست.
🔶 پراكندهاندیشی چه اثری تواند داشت؟..
(بخش دو از سه)
3) خراباتیگری و باورهای رندانه كه دلها را پر گردانیده :
مِی خور كه ندانی ز كجا آمدهای خوش باش كه ندانی بكجا خواهی رفت
چون كار نه بر مراد ما خواهد رفت اندیشه و جهد ما كجا خواهد رفت
روزی كه گذشتست ازو یاد مكن فردا كه نیامدست فریاد مكن
بر نامده و گذشته بنیاد مكن حالی خوش باش و عمر بر باد مكن
این گفتههای زهرآلود كه با تار و دنبك خوانده میشود ، تا ته دلها تأثیر كرده و بدترین زیان را میرسانیده.
4) عقیدههای باطل كیشی : «انسان باید در فكر آخرت باشد این جهان فانیست و به هر نحوی كه باشد میگذرد». «الدنیا سجنالمؤمن و جنةالكافر» [1] ، «این دولت جابر است نباید باو مالیات پرداخت و سرباز داد»، «اگر كسی در این جنگها كشته شود مرتد است و بجهنم خواهد رفت».
5) تعلیمات صوفیگری : «انسان باید در فكر تهذیب نفس باشد و به كارهای دنیایی نپردازد» ، «جهاد اكبر مجادله با نفس است. باید كوشید و نفس را كشت. از آدمكشی چه نتیجه تواند بود؟!..».
6) بدآموزیهای مادّیگری : «آدم باید زیرك باشد و پول دربیاورد و زندگانی را با خوشی بسر دهد. من بروم كشته شوم كه دیگران استراحت خواهند كرد؟!.. از استراحت آنها بمن چه نتیجه خواهد بود». این نیز سخنیست كه از اروپا رسیده و در این سی سال آخر در سراسر ایران انتشار یافته و دلها را پر گردانیده.
7) فریبكاریهای سوسیالیستی : «میهنپرستی یعنی چه؟! تمام دنیا یك میهنست و همهی انسانها هممیهن میباشند». این هم از سخنانیست كه در سالهای آخر بزبانها افتاده و دستاویزی بدست یك دسته داده است.
ببینید : در برابر یك سخنی هفت رشته سخنان متناقص كه همه بضد آن میباشد رواج دارد و گوشها و دلها را پر گردانیده است. آیا اینها تأثیری نباید داشته باشد؟!.. آیا نبایستی مغزها را از كار اندازد و ارادهها را بكشد؟!. شما چگونه میخواهید كه آن سخنانی كه دربارهی كشور و نگهداری آن میگوییم تأثیر كند ولی اینها كه با زبانهای مؤثرتر گفته شده و از سالها درمیان توده رواج داشته تأثیر نكند؟!..
كسانی بما مینویسند : بهتر است هر روز در پرچم یك گفتاری دربارهی اوضاع جنگ بنویسید. میگویند : امروز مهمترین موضوع همان جنگست و باید روزنامهها بیش از همه باین پردازند. كسانی هم ایراد گرفته میگویند : آن موضوعها را كه پرچم دنبال میكند امروز وقتش نیست.
میگویم : راستست كه ما امروز بحوادث جنگ علاقهمندیم و باید از پیشامدها ناآگاه نمانیم و بیپروایی از خود ننماییم. چیزی كه هست خبرهای جنگ هر روز در روزنامهها نوشته میشود و ما نیز مینویسیم. از آنسوی هفتهای یك بار از پیشامدهای آن هفته یك خلاصهی روشنی بیرون آورده بشكل تاریخچه زیر عنوان «گزارش هفتگی» بچاپ میرسانیم. نیز دربارهی اینكه ما باید در این هنگام آشفتگی جهان آسوده و بیپروا ننشینیم و باید خود را برای ایستادگی در برابر حوادث آماده گردانیم گفتارهای پیاپی مینویسیم. آنچه ما بایست بكنیم اینهاست. دیگران خود میدانند ما به بیشتر از این نیازی نمیبینیم.
اما اینكه میگویند : «آن موضوعها را كه پرچم دنبال میكند امروز وقتش نیست»گفتهی بسیار پوچیست. ما چه امروز و چه در هر هنگام دیگری باید در اندیشهی دردهای كشور و چارهی آن باشیم. مهمترین موضوع برای ما همینست. امروز داستان ما داستان شهریست كه در آن وبا یا یك بیماری واگیر دیگری افتاده و انبوه مردم را گرفتار و بستری گردانیده ، و در همان حال آگاهی آمده كه دشمنانی بقصد تاراج آن شهر میآیند ... آیا سردستگان و پیشروان این شهر چه باید كنند؟.. آیا نه آنست كه باید از یكسو با كوشش بسیار بچارهی بیماران كوشند و كسانی را از آنان كه از بستر برمیخیزند توانا گردانند و از سوی دیگر در اندیشهی جلوگیری از دشمن باشند و هر یكی از این بهبودیافتگان را بصف خوانند و دسته دسته سپاه بسیج كنند؟.. آیا جز این راهی بنظر میرسد؟..
كنون اگر كسی در همان شهر زبان بایراد باز كند و چنین گوید : «اكنون وقت پرداختن بچارهی بیماران نیست. باید تنها در اندیشهی جنگ باشیم و هر كه را میبینیم تفنگ بدستش داده بجلو دشمن فرستیم» ، این را بگوید و نفهمد كه اگر بچارهی بیماران پرداخته نشود بیشتر مردم توانا برای رفتن بجنگ نخواهند بود و آنان كه خواهند رفت چون ناتوان و كمنیرویند جنگی نتوانسته شكست خواهند خورد.
ایراد این كسان نیز بما همانگونه است. اینان میگویند : امروز باید تنها سخن از نگهداری كشور و از میهنپرستی و اینگونه موضوعها باشد و گفتگو از شعر و اندیشههای پراكنده و مانند اینها را بوقت دیگری نگه داریم. این را میگویند و نمیفهمند كه
🔸تا اندیشههای آشفته و مغزفرسا و این بدآموزیهای ارادهكش درمیانست شما از هیچ كوششی نتیجه نخواهید برد.
[1]:جهان زندان مؤمن و بهشت کافرست.
✴️ پند پدری به پسر خود
بخشی از نامهی آقای پیمان بپسرش ابراهیم پیمان كه از آبادان بتهران فرستاده است.
فرزندی _ دیشب یك پاكت توسط پست رسید و یكی هم بتوسط یكی از دوستان كه مزین با پیكرهی آقای كسروی بود با یك «كتابچهی گفتگو». بسیار خرسند شدم از اینكه شما بپاكدینان گرویدهاید. راستی بهترین راه برای بشر همین است. اگر امروز مردم مخالفت نشان میدهند ، هر شخص بزرگی در زمان خود از دست مخالفین آزار بیند. روزی خواهد آمد كه مردم مجبور خواهند شد این راه را برای سعادت خود پیروی نمایند.
زیرا كه دنیا رو به پیشرفت میرود و البته لازمست دین با علم سازگار باشد.
یك شخص درسخوانده امروز قبول نمیكند كه صابون لازم ندارد و فقط با 3 صلوات بدنش پاك میشود. این قبیل چیزها كه اوهامات و خرافاتی بنام دین است ، بیدینی بدتر از آن باشخاص بیدین و خرافاتی چطور میشود اطمینان كرد. در این حرفی نیست كه بشر محتاج دین است اما دینی كه با علم امروز سازگار باشد.
نمیدانم آقای كسروی را ملاقات كردهاید یا نه. اگر ملاقات نكردهاید باید بكنید. دیدن اشخاص بزرگ در زندگی از واجبات و موجب خوشبختی است. از قرائت كتب پاكدینان كوتاهی ننمایید كه یگانه راه درمان است. چند نفر از یاران تعریف شما را میكردند كه با خونگرمی تمامی در راه پاكدینی میكوشید. راستی مثل اینكه بیك قسمت از آرزوهایم رسیده باشم. من كه سالها درپی آن بودم كه تعریف حسن اخلاق و رفتار شما را از دیگران بشنوم سپاس خدای را كه حالا بمقصود خود رسیدهام. مادرت تا چندی كه حركت كرده بودید دلتنگی میكرد ولی چون دانست كه شما بپاكدینان گرویدهاید خیلی مسرور شد. به همشیرهات تأكید كردهام كه از كتابهای پاكدینی بخواند. تاكنون چند جلد را خوانده و كتاب (خواهران و دختران ما) را زیاد دوست دارد و روزها جهت همسایهها خوانده و رضایت خاطر مرا فراهم میآورد.
غ. پیمان
٭ ٭ ٭
نوشتهی بالا بخشی از نامهی پدرم است كه در اینجا آوردم و چقدر خوشوقتم كه دارای چنین پدری بوده و از صدها فرسنگ بوسیلهی نامه من را وادار براه پاكدینی نموده و كوشش مرا در این راه میستاید.
ابراهیم پیمان
(مهنامهی آذرماه 24)
بخشی از نامهی آقای پیمان بپسرش ابراهیم پیمان كه از آبادان بتهران فرستاده است.
فرزندی _ دیشب یك پاكت توسط پست رسید و یكی هم بتوسط یكی از دوستان كه مزین با پیكرهی آقای كسروی بود با یك «كتابچهی گفتگو». بسیار خرسند شدم از اینكه شما بپاكدینان گرویدهاید. راستی بهترین راه برای بشر همین است. اگر امروز مردم مخالفت نشان میدهند ، هر شخص بزرگی در زمان خود از دست مخالفین آزار بیند. روزی خواهد آمد كه مردم مجبور خواهند شد این راه را برای سعادت خود پیروی نمایند.
زیرا كه دنیا رو به پیشرفت میرود و البته لازمست دین با علم سازگار باشد.
یك شخص درسخوانده امروز قبول نمیكند كه صابون لازم ندارد و فقط با 3 صلوات بدنش پاك میشود. این قبیل چیزها كه اوهامات و خرافاتی بنام دین است ، بیدینی بدتر از آن باشخاص بیدین و خرافاتی چطور میشود اطمینان كرد. در این حرفی نیست كه بشر محتاج دین است اما دینی كه با علم امروز سازگار باشد.
نمیدانم آقای كسروی را ملاقات كردهاید یا نه. اگر ملاقات نكردهاید باید بكنید. دیدن اشخاص بزرگ در زندگی از واجبات و موجب خوشبختی است. از قرائت كتب پاكدینان كوتاهی ننمایید كه یگانه راه درمان است. چند نفر از یاران تعریف شما را میكردند كه با خونگرمی تمامی در راه پاكدینی میكوشید. راستی مثل اینكه بیك قسمت از آرزوهایم رسیده باشم. من كه سالها درپی آن بودم كه تعریف حسن اخلاق و رفتار شما را از دیگران بشنوم سپاس خدای را كه حالا بمقصود خود رسیدهام. مادرت تا چندی كه حركت كرده بودید دلتنگی میكرد ولی چون دانست كه شما بپاكدینان گرویدهاید خیلی مسرور شد. به همشیرهات تأكید كردهام كه از كتابهای پاكدینی بخواند. تاكنون چند جلد را خوانده و كتاب (خواهران و دختران ما) را زیاد دوست دارد و روزها جهت همسایهها خوانده و رضایت خاطر مرا فراهم میآورد.
غ. پیمان
٭ ٭ ٭
نوشتهی بالا بخشی از نامهی پدرم است كه در اینجا آوردم و چقدر خوشوقتم كه دارای چنین پدری بوده و از صدها فرسنگ بوسیلهی نامه من را وادار براه پاكدینی نموده و كوشش مرا در این راه میستاید.
ابراهیم پیمان
(مهنامهی آذرماه 24)
🔶 گفت و شنید - (بخش دوم)
🔸 تکهی 34
آ ـ دین باین معنایی كه شما میگویید بسیار تازه است. مردم بیجهت نمیگویند شما دین تازه آوردهاید (این را با لبخند میگفت.) از این قرار در این دین به پیغمبر و امام احتیاج نیست ، آقای «ج» دربارهی آخرت پرسید. من گمان میبرم بآن هم احتیاج نیست.
د ـ پیش از آنكه به پاسخ حرفتان پردازم باید مقدمهای یاد كنم : صدوپنجاه سال و دویست سال پیش در جهان كشاكشهایی دربارهی حكومت میرفته و در بیشتر كشورها جنگ درمیانهی استبداد و مشروطه رخ میداده. اینست برخی از دانشمندان در آن زمینه بگفتگو پرداخته چنین میپرسیدهاند : «آیا حكومت برای مردمست یا مردم برای حكومت میباشند؟!». مقصودشان از این پرسش آن بود كه در حكومت استبدادی مردم برای حكومت میباشند. مثلاً در ایران ناصرالدینشاهی بود ظلالله ، سیصد نفر زن داشت ، منیجك داشت ، ببریخان داشت ، شیخ شیپور داشت ، بیستوچهار ساعت با خوشی و كیفرانی بسر میبرد ، درباریان برای آن بودند كه چاپلوسیش كنند و دشنامهایش بشنوند ، سرباز و سوار برای آن بود كه پاسبان «ذات مقدس ملوكانه»ی او باشند ، بیستملیون رعیت برای آن بود كه ستم او را بكشند و مالیات دهند و گنجینهی او را تهی نگزارند. او هیچ مسئولیتی نداشت. ولی دیگران همه در پیشگاه او مسئول توانستندی بود. این ترتیب استبداد بود و دروغ نیست كه گفته شود مردم برای حكومت بودند.
ولی در مشروطه وارونهی آنست. در مشروطه حكومت برای مردم است. در این تشكیلات مقصود اصلی آسایش مردم و آبادی كشور است و حكومتی كه پدید میآید ، چه مجلس شورا و چه دولت ، برای انجام آن مقصود میباشند. اینست در پیشگاه توده مسئول میباشند.
این گفتگو دربارهی حكومت بوده است و ما اكنون توانیم آن را در زمینهی دین نیز بمیان آوریم. توانیم بپرسیم : آیا دین برای مردم است یا مردم برای دین میباشند؟.
در مذاهب كنونی مردم برای دین میباشند. مثلاً همان مذهب شیعه چنین برداشت میكند : خدا زمین و آسمانها را بخاطر محمد و آل محمد آفریده. مردم به طفیلی وجود ایشان آفریده شدهاند. اینست باید یكایك ایشان را بشناسند و دوستشان دارند و به نامهاشان صلوات و سلام بفرستند و بدشمنانشان لعنت كنند و بزیارت قبرهاشان بروند و بیاد مصیبتهاشان گریه نمایند ... این كارها را بكنند و مزدشان را در آنجهان دریابند. برداشت آن مذهب اینست و در مذاهب دیگر نزدیك بهمین میباشد.
پس در مذاهب مردم برای دین میباشند. دین یك دستگاهیست برای تجلیل چهارده معصوم و مردم برای راه بردن آن دستگاه میباشند. لیكن حقیقت وارونهی اینست.
از دیدهی حقیقت ، دین برای مردمست. مردم كه در اینجهانند بدستگاهی نیازمندند كه بآنان راهنماییها كند و معنی جهان و زندگانی را شرح دهد ، و حقایق را بیاموزد و آیینی (یا بقول شما شریعتی) از روی خرد بنیاد گزارد. دین باید چنین دستگاه راهنمایی باشد و مردمان را بزندگانی آسوده و خوش راه نماید.
در صدوپنجاه سال پیش هنگامی كه گفتگوی مشروطه تازه بمیان آمده بود بسیاری از مردم چون آن را میشنیدند تعجب كرده میگفتند : چطور تواند بود كه پادشاه بنشیند و فرمان ندهد؟!. چطور تواند بود كه مردمان خودشان حكومت كنند؟!. معنی حقیقی حكومت بنظرشان غریب میآمد و ایراد میگرفتند.
اكنون شما نیز چون معنی راست دین را میشنوید بنظرتان غریب میآید و میگویید این چیز تازهایست. آری چیز تازهایست. ولی سراپا راستست.
🔸 تکهی 34
آ ـ دین باین معنایی كه شما میگویید بسیار تازه است. مردم بیجهت نمیگویند شما دین تازه آوردهاید (این را با لبخند میگفت.) از این قرار در این دین به پیغمبر و امام احتیاج نیست ، آقای «ج» دربارهی آخرت پرسید. من گمان میبرم بآن هم احتیاج نیست.
د ـ پیش از آنكه به پاسخ حرفتان پردازم باید مقدمهای یاد كنم : صدوپنجاه سال و دویست سال پیش در جهان كشاكشهایی دربارهی حكومت میرفته و در بیشتر كشورها جنگ درمیانهی استبداد و مشروطه رخ میداده. اینست برخی از دانشمندان در آن زمینه بگفتگو پرداخته چنین میپرسیدهاند : «آیا حكومت برای مردمست یا مردم برای حكومت میباشند؟!». مقصودشان از این پرسش آن بود كه در حكومت استبدادی مردم برای حكومت میباشند. مثلاً در ایران ناصرالدینشاهی بود ظلالله ، سیصد نفر زن داشت ، منیجك داشت ، ببریخان داشت ، شیخ شیپور داشت ، بیستوچهار ساعت با خوشی و كیفرانی بسر میبرد ، درباریان برای آن بودند كه چاپلوسیش كنند و دشنامهایش بشنوند ، سرباز و سوار برای آن بود كه پاسبان «ذات مقدس ملوكانه»ی او باشند ، بیستملیون رعیت برای آن بود كه ستم او را بكشند و مالیات دهند و گنجینهی او را تهی نگزارند. او هیچ مسئولیتی نداشت. ولی دیگران همه در پیشگاه او مسئول توانستندی بود. این ترتیب استبداد بود و دروغ نیست كه گفته شود مردم برای حكومت بودند.
ولی در مشروطه وارونهی آنست. در مشروطه حكومت برای مردم است. در این تشكیلات مقصود اصلی آسایش مردم و آبادی كشور است و حكومتی كه پدید میآید ، چه مجلس شورا و چه دولت ، برای انجام آن مقصود میباشند. اینست در پیشگاه توده مسئول میباشند.
این گفتگو دربارهی حكومت بوده است و ما اكنون توانیم آن را در زمینهی دین نیز بمیان آوریم. توانیم بپرسیم : آیا دین برای مردم است یا مردم برای دین میباشند؟.
در مذاهب كنونی مردم برای دین میباشند. مثلاً همان مذهب شیعه چنین برداشت میكند : خدا زمین و آسمانها را بخاطر محمد و آل محمد آفریده. مردم به طفیلی وجود ایشان آفریده شدهاند. اینست باید یكایك ایشان را بشناسند و دوستشان دارند و به نامهاشان صلوات و سلام بفرستند و بدشمنانشان لعنت كنند و بزیارت قبرهاشان بروند و بیاد مصیبتهاشان گریه نمایند ... این كارها را بكنند و مزدشان را در آنجهان دریابند. برداشت آن مذهب اینست و در مذاهب دیگر نزدیك بهمین میباشد.
پس در مذاهب مردم برای دین میباشند. دین یك دستگاهیست برای تجلیل چهارده معصوم و مردم برای راه بردن آن دستگاه میباشند. لیكن حقیقت وارونهی اینست.
از دیدهی حقیقت ، دین برای مردمست. مردم كه در اینجهانند بدستگاهی نیازمندند كه بآنان راهنماییها كند و معنی جهان و زندگانی را شرح دهد ، و حقایق را بیاموزد و آیینی (یا بقول شما شریعتی) از روی خرد بنیاد گزارد. دین باید چنین دستگاه راهنمایی باشد و مردمان را بزندگانی آسوده و خوش راه نماید.
در صدوپنجاه سال پیش هنگامی كه گفتگوی مشروطه تازه بمیان آمده بود بسیاری از مردم چون آن را میشنیدند تعجب كرده میگفتند : چطور تواند بود كه پادشاه بنشیند و فرمان ندهد؟!. چطور تواند بود كه مردمان خودشان حكومت كنند؟!. معنی حقیقی حكومت بنظرشان غریب میآمد و ایراد میگرفتند.
اكنون شما نیز چون معنی راست دین را میشنوید بنظرتان غریب میآید و میگویید این چیز تازهایست. آری چیز تازهایست. ولی سراپا راستست.
🔶 زبان ایرانی - 155
🔸 پرسشها و پاسخها دربارهي زبان (سال چهارم) ـ 6
(11)
از كسي شنيدم پسوندهاي تفضيلي بيشتر از سه بوده است بدين قرار : تر ، ترين ، است و اين مثل را دليل ميآورد به بهتر بهترين ، بهست (بهست بعداً بهشت شده است) و مه مهتر مهست (مهست بعداً مهستي شده است) آيا اين گفته اصلي دارد؟ اهواز ـ ستوان شيشهگر
⭐⭐⭐
راست است «ست» در فارسي بوده چنانكه ما از آن كلمههاي مهست و بهست و نخست و نزست را داريم :
مهست كه بسيار بكار رفته. بهست همانست كه «بهشت» گفته ميشود. سين را در شمال شين ميآوردند و چون زردشت از شمال برخاسته و بهشت از كلمههاي اوست با شين بيشتر شناخته گرديده. نخست بمعني پيشترين است. نخو يا نخ يا نه بمعني پيش بوده (چنانكه نها در شوشتري از همان ريشه است). نزست يا نزدست در كتابهاي پهلوي بكار رفته از كلمهي «نزد» و همانست كه در انگليسي Next ميشود.
ولي بايد دانست «ست» بجاي «ترين» امروزه بوده است و صفت را سه پايگاه بيشتر نبوده است. نه اينكه «ترين» يك پايگاه و «ست» پايگاه ديگري باشد.
🔸 پرسشها و پاسخها دربارهي زبان (سال چهارم) ـ 6
(11)
از كسي شنيدم پسوندهاي تفضيلي بيشتر از سه بوده است بدين قرار : تر ، ترين ، است و اين مثل را دليل ميآورد به بهتر بهترين ، بهست (بهست بعداً بهشت شده است) و مه مهتر مهست (مهست بعداً مهستي شده است) آيا اين گفته اصلي دارد؟ اهواز ـ ستوان شيشهگر
⭐⭐⭐
راست است «ست» در فارسي بوده چنانكه ما از آن كلمههاي مهست و بهست و نخست و نزست را داريم :
مهست كه بسيار بكار رفته. بهست همانست كه «بهشت» گفته ميشود. سين را در شمال شين ميآوردند و چون زردشت از شمال برخاسته و بهشت از كلمههاي اوست با شين بيشتر شناخته گرديده. نخست بمعني پيشترين است. نخو يا نخ يا نه بمعني پيش بوده (چنانكه نها در شوشتري از همان ريشه است). نزست يا نزدست در كتابهاي پهلوي بكار رفته از كلمهي «نزد» و همانست كه در انگليسي Next ميشود.
ولي بايد دانست «ست» بجاي «ترين» امروزه بوده است و صفت را سه پايگاه بيشتر نبوده است. نه اينكه «ترين» يك پايگاه و «ست» پايگاه ديگري باشد.
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی چهلوسوم)
🔶 پراكندهاندیشی چه اثری تواند داشت؟.. (بخش سه از سه)
شما میگویید : «میهنپرستی» و هیچ نمیدانید كه چند رشته تعلیمات كه همه بضد آنست درمیان مردم رواج دارد. فلان جوان اروپادیده میگوید : «زندگانی مبارزه است و آدم باید زیرك باشد و پول دربیاورد». فلان حاجی مقدس میگوید : «میهنپرستی بتپرستیست. من باید در فكر آخرتم باشم. بمن چه كشور میرود و یا میماند». فلان خراباتی میگوید : «می خور كه ندانی ز كجا آمدهای» فلان مرد تیرهدرون هر كجا مینشیند زبان بریشخند باز كرده میگوید : «اولاد سیروس هیچوقت چیزی نبوده».
در برابر یك سخنِ شما چند گونه سخنان ضد آن میگویند و دلها را پر میگردانند. چه شده كه سخن شما مؤثر افتد و اینها مؤثر نباشد؟!.. آیا دور از خرد نیست كه با این بدآموزیهای فراوان كه هر یكی بكشتن احساسات و اراده ، عامل جداگانهایست شما میگویید باید تنها میهنپرستی را عنوان كنیم و تنها در پیرامون آن سخن رانیم؟!..
مگر ندیدید كه داستان مشروطه و آن جوش و خروش كه در سراسر ایران برخاسته بود در نتیجهی همین موانع ناانجام ماند و از آنهمه رنجها و فداكاریها جز نتیجهی كمی بدست نیامد؟!.. ندیدید كه در همان پیشامد شهریور ماه چه رسوایی از افسران و استانداران و دیگران پدید آمد؟!..
🔸چه داستان مشروطه و چه داستان شهریور ماه هر دو بهترین دلیل براستی گفتار ما میباشد. زیرا در هر دو داستان طبقهی عوام و درسناخوانده آزمایش خوبی دادند و با روی سفید و پیشانی باز از كشاكش بیرون آمدند. برعكس طبقهی درسخوانده كه بیشترشان جز مایهی روسیاهی و رسوایی نبودند.
داستان مشروطه بماند ، آن را در تاریخ باید جست. داستان شهریور ماه را بداوری گزارده ببینیم علت چه بود كه افراد سپاهی و بسیاری از افسرانِ جزو غیرت و مردانگی شایانی از خود نشان دادند و فداكاریهای سرفرازانه نمودند. ولی افسران بزرگ جز از چند تنی كه باید جدا گیریم دیگران مایهی رسوایی و سرافكندگی شدند؟!.. اگر شما با یكایك این افسران و سرلشگران آشنا باشید و از عقیده و باورهاشان بجستجو پردازید خواهید دید مغزهاشان پر از اندیشههای مادّیگریست و هر یكی از آنان زندگی را جز مبارزه نمیداند و بر آنست كه هر كسی باید از هر راهی كه میتواند پول بدست آوَرَد و درپی خوشیهای خود باشد و پروای دیگران نكند. یا خواهید دید كسانی از آنان با شعرهای رندانهی خراباتی آشنایی دارند و زندگانی را جز یك دم نمیشمارند و برآنند كه باید آن یك دم را بخوشی گذرانند. وگرنه چگونه باور كردنیست كه یك سرلشگری دستههای زیردست خود را بسر خود رها كند و با چند تن رو بگریز آورد و پس از چند روزی ناگهان در ملایر پیدا شود؟!. چگونه باور كردنیست كه یك سرهنگ با داشتن عدهی بسیار ، تفنگ و افزارِ خود را باشرار سپارد و تنها در اندیشهی جان خود باشد كه بخاك بیگانه گریزد؟!..
🔸این از چیست كه افراد آنگونه و افسران اینگونه درآمدند؟!.. آیا این دلیل نیست كه علت درماندگیهای ایران این اندیشههای پراكنده میباشد كه بنام فلسفه یا ادبیات یا هر نام دیگری در كتابها و روزنامهها نوشته میشود و كسان باسواد آنها را خوانده بیاد خود میسپارند و بدینسان عزم و ارادهشان از كار میافتد؟!.. آیا دلیل آن نیست كه ما تا باین درد چاره نكنیم از هیچ كوششی نتیجه نخواهیم برداشت؟!..
یك چیز شگفتتر اینست كه میبینیم كسانی مینشینند و با یك حال آرام و پیشانی باز از جنگ آلمان و انگلیس و ژاپن و آمریكا به گفتگو میپردازند و از آیندهی جهان سخن میرانند و چنین وامینمایند كه آیندهی ما نیز بسته به نتیجهی این جنگست. ولی این غفلتی از آن كسان میباشد. این جنگ در سرنوشت ما تأثیر خواهد داشت ولی نه چندان كه اینان میپندارند. آنچه در سرنوشت ایران و شرق تأثیر مهم تواند داشت همینست كه باین درماندگیها چاره شود. وگرنه ما تا اینیم كه هستیم حالمان همین خواهد بود كه هست.
مَثَل اینان مثل آن روستاییست كه زمینی كه شایستهی كشت باشد ندارد و یا اگر زمین دارد تخم ندارد ، و با این حال در آغاز بهار گفتگو از آمدن و نیامدن باران میكند و چنین وامینماید كه همچون دیگران سرنوشت او و خاندانش بسته به پیشامد بارانست ، و پیداست كه این رفتار او بیخردانه میباشد.
🔸آری روستاییان و برزگران در بهار مینشینند و گفتگو از باران و چگونگی هوا بمیان میآورند و علاقه بآن نشان میدهند. ولی بشرط آنكه كشتزاری آماده گردانیده و تخمی افشانده باشند كه زمینه برای استفاده از باران آماده باشد. كسی كه زمین ندارد و یا بذر نیفشانده چنین علاقهمندی به باران ازو بیخردانه است. مگر مقصودش این باشد كه باران كه بیاید دیگران استفاده از آن میكنند و محصول فراوان برمیدارند و یك سهمی هم برای من میفرستند كه چنین توقعی بیخردانهتر خواهد بود.
(پرچم روزانه شمارههای 84 و 85)
🔶 پراكندهاندیشی چه اثری تواند داشت؟.. (بخش سه از سه)
شما میگویید : «میهنپرستی» و هیچ نمیدانید كه چند رشته تعلیمات كه همه بضد آنست درمیان مردم رواج دارد. فلان جوان اروپادیده میگوید : «زندگانی مبارزه است و آدم باید زیرك باشد و پول دربیاورد». فلان حاجی مقدس میگوید : «میهنپرستی بتپرستیست. من باید در فكر آخرتم باشم. بمن چه كشور میرود و یا میماند». فلان خراباتی میگوید : «می خور كه ندانی ز كجا آمدهای» فلان مرد تیرهدرون هر كجا مینشیند زبان بریشخند باز كرده میگوید : «اولاد سیروس هیچوقت چیزی نبوده».
در برابر یك سخنِ شما چند گونه سخنان ضد آن میگویند و دلها را پر میگردانند. چه شده كه سخن شما مؤثر افتد و اینها مؤثر نباشد؟!.. آیا دور از خرد نیست كه با این بدآموزیهای فراوان كه هر یكی بكشتن احساسات و اراده ، عامل جداگانهایست شما میگویید باید تنها میهنپرستی را عنوان كنیم و تنها در پیرامون آن سخن رانیم؟!..
مگر ندیدید كه داستان مشروطه و آن جوش و خروش كه در سراسر ایران برخاسته بود در نتیجهی همین موانع ناانجام ماند و از آنهمه رنجها و فداكاریها جز نتیجهی كمی بدست نیامد؟!.. ندیدید كه در همان پیشامد شهریور ماه چه رسوایی از افسران و استانداران و دیگران پدید آمد؟!..
🔸چه داستان مشروطه و چه داستان شهریور ماه هر دو بهترین دلیل براستی گفتار ما میباشد. زیرا در هر دو داستان طبقهی عوام و درسناخوانده آزمایش خوبی دادند و با روی سفید و پیشانی باز از كشاكش بیرون آمدند. برعكس طبقهی درسخوانده كه بیشترشان جز مایهی روسیاهی و رسوایی نبودند.
داستان مشروطه بماند ، آن را در تاریخ باید جست. داستان شهریور ماه را بداوری گزارده ببینیم علت چه بود كه افراد سپاهی و بسیاری از افسرانِ جزو غیرت و مردانگی شایانی از خود نشان دادند و فداكاریهای سرفرازانه نمودند. ولی افسران بزرگ جز از چند تنی كه باید جدا گیریم دیگران مایهی رسوایی و سرافكندگی شدند؟!.. اگر شما با یكایك این افسران و سرلشگران آشنا باشید و از عقیده و باورهاشان بجستجو پردازید خواهید دید مغزهاشان پر از اندیشههای مادّیگریست و هر یكی از آنان زندگی را جز مبارزه نمیداند و بر آنست كه هر كسی باید از هر راهی كه میتواند پول بدست آوَرَد و درپی خوشیهای خود باشد و پروای دیگران نكند. یا خواهید دید كسانی از آنان با شعرهای رندانهی خراباتی آشنایی دارند و زندگانی را جز یك دم نمیشمارند و برآنند كه باید آن یك دم را بخوشی گذرانند. وگرنه چگونه باور كردنیست كه یك سرلشگری دستههای زیردست خود را بسر خود رها كند و با چند تن رو بگریز آورد و پس از چند روزی ناگهان در ملایر پیدا شود؟!. چگونه باور كردنیست كه یك سرهنگ با داشتن عدهی بسیار ، تفنگ و افزارِ خود را باشرار سپارد و تنها در اندیشهی جان خود باشد كه بخاك بیگانه گریزد؟!..
🔸این از چیست كه افراد آنگونه و افسران اینگونه درآمدند؟!.. آیا این دلیل نیست كه علت درماندگیهای ایران این اندیشههای پراكنده میباشد كه بنام فلسفه یا ادبیات یا هر نام دیگری در كتابها و روزنامهها نوشته میشود و كسان باسواد آنها را خوانده بیاد خود میسپارند و بدینسان عزم و ارادهشان از كار میافتد؟!.. آیا دلیل آن نیست كه ما تا باین درد چاره نكنیم از هیچ كوششی نتیجه نخواهیم برداشت؟!..
یك چیز شگفتتر اینست كه میبینیم كسانی مینشینند و با یك حال آرام و پیشانی باز از جنگ آلمان و انگلیس و ژاپن و آمریكا به گفتگو میپردازند و از آیندهی جهان سخن میرانند و چنین وامینمایند كه آیندهی ما نیز بسته به نتیجهی این جنگست. ولی این غفلتی از آن كسان میباشد. این جنگ در سرنوشت ما تأثیر خواهد داشت ولی نه چندان كه اینان میپندارند. آنچه در سرنوشت ایران و شرق تأثیر مهم تواند داشت همینست كه باین درماندگیها چاره شود. وگرنه ما تا اینیم كه هستیم حالمان همین خواهد بود كه هست.
مَثَل اینان مثل آن روستاییست كه زمینی كه شایستهی كشت باشد ندارد و یا اگر زمین دارد تخم ندارد ، و با این حال در آغاز بهار گفتگو از آمدن و نیامدن باران میكند و چنین وامینماید كه همچون دیگران سرنوشت او و خاندانش بسته به پیشامد بارانست ، و پیداست كه این رفتار او بیخردانه میباشد.
🔸آری روستاییان و برزگران در بهار مینشینند و گفتگو از باران و چگونگی هوا بمیان میآورند و علاقه بآن نشان میدهند. ولی بشرط آنكه كشتزاری آماده گردانیده و تخمی افشانده باشند كه زمینه برای استفاده از باران آماده باشد. كسی كه زمین ندارد و یا بذر نیفشانده چنین علاقهمندی به باران ازو بیخردانه است. مگر مقصودش این باشد كه باران كه بیاید دیگران استفاده از آن میكنند و محصول فراوان برمیدارند و یك سهمی هم برای من میفرستند كه چنین توقعی بیخردانهتر خواهد بود.
(پرچم روزانه شمارههای 84 و 85)
✴️ «ما را دشمن شعر شناسانیدهاند. ولی این دروغست ، ما دشمن شعر نیستیم. ما نمیگوییم شعر نباشد. چنین سخنی را در هیچ جا نگفتهایم. ... ما میگوییم : شعر سخنست ، سخن آراسته. سخن هم باید از روی نیاز باشد» (در پیرامون «ادبیات» ، نشست دوم). «من نه دشمن ادبیات بلکه یگانه هوادار آن میباشم و همانا میکوشم که ادبیات را از آلودگیهایی که پیدا کرده پاک نمایم» (سخنرانی کسروی در انجمن ادبی ، سات 3).
کوشاد تلگرام : زمینههای فراوانی هست که در آن میتوان شعرهای پرمغز و بجا و کارگر سرود. ما در این کانال جز دو سه شعر نپراکندهایم. ولی هرگاه به شعرهای بجا و پرمغزی برخوریم ، در اینجا خواهیم آورد.
گاهی شعر هنایشی (تأثیر) دارد که نثر ندارد. بویژه که با ترانهای توأم گردد. در زیر یکی از شعرهایی را که در این روزها بجاست و گمان داریم هنایش نیکی بر رفتار مردم دارد آوردهایم.
یک نکته که در اینجا باید یاد آورد آنست که در ایران پندآموزی را کار هر کسی میدانند. این خود از زیانمندترین بدآموزیهاست. در حالی که پندآموز باید شرطهایی را دارا باشد تا شایستهی آن بشمار آید. نه هر کس به هر پندی تواند برخاست.
در پیشامد همهگیری کرونا ما تا توانستیم خاموشی گزیدیم ، چه به این زمینه تنها باید پزشکان درآیند. اینکه ملایانی با بیباکی به آن درآمده سخنان گمراهکنندهای راندهاند این گناه بزرگی از ایشانست که باید پاسخده آن باشند.
این ترانه چون همان سخنانی را میگوید که پزشکان در این چندگاه بارها گفته و افسوسمندانه برخی از مردم هیچ پروایی نکردهاند ، پندآموزی از سوی ناشایستگان بشمار نمیآید.
کوشاد تلگرام : زمینههای فراوانی هست که در آن میتوان شعرهای پرمغز و بجا و کارگر سرود. ما در این کانال جز دو سه شعر نپراکندهایم. ولی هرگاه به شعرهای بجا و پرمغزی برخوریم ، در اینجا خواهیم آورد.
گاهی شعر هنایشی (تأثیر) دارد که نثر ندارد. بویژه که با ترانهای توأم گردد. در زیر یکی از شعرهایی را که در این روزها بجاست و گمان داریم هنایش نیکی بر رفتار مردم دارد آوردهایم.
یک نکته که در اینجا باید یاد آورد آنست که در ایران پندآموزی را کار هر کسی میدانند. این خود از زیانمندترین بدآموزیهاست. در حالی که پندآموز باید شرطهایی را دارا باشد تا شایستهی آن بشمار آید. نه هر کس به هر پندی تواند برخاست.
در پیشامد همهگیری کرونا ما تا توانستیم خاموشی گزیدیم ، چه به این زمینه تنها باید پزشکان درآیند. اینکه ملایانی با بیباکی به آن درآمده سخنان گمراهکنندهای راندهاند این گناه بزرگی از ایشانست که باید پاسخده آن باشند.
این ترانه چون همان سخنانی را میگوید که پزشکان در این چندگاه بارها گفته و افسوسمندانه برخی از مردم هیچ پروایی نکردهاند ، پندآموزی از سوی ناشایستگان بشمار نمیآید.
وقتی افتاد فتنهای در قم
هریک از گوشهای فرا رفتند
حرم و مسجد و مصلی را
ترک کردند و بیصدا رفتند
شیخ و ملا و سید و آخوند
همه از ترس بیعبا رفتند
آن یکی کیش و آن یکی هم قشم
چند تایی به کربلا رفتند
پس اگر جمکران شفا میداد
بندرعباس را چرا رفتند؟
عدهای بیعبا و عمامه
بیمفاتیح و بیدعا رفتند
آنهمه درس و بحث در حوزه
با یه ویروس بر فنا رفتند
اینهمه موعظه بر منبر
با کرونا بر هوا رفتند
من بنازم کادر درمان را
بهر خدمت بیریا رفتند
هریک از گوشهای فرا رفتند
حرم و مسجد و مصلی را
ترک کردند و بیصدا رفتند
شیخ و ملا و سید و آخوند
همه از ترس بیعبا رفتند
آن یکی کیش و آن یکی هم قشم
چند تایی به کربلا رفتند
پس اگر جمکران شفا میداد
بندرعباس را چرا رفتند؟
عدهای بیعبا و عمامه
بیمفاتیح و بیدعا رفتند
آنهمه درس و بحث در حوزه
با یه ویروس بر فنا رفتند
اینهمه موعظه بر منبر
با کرونا بر هوا رفتند
من بنازم کادر درمان را
بهر خدمت بیریا رفتند
🔶 گفت و شنید - (بخش دوم)
🔸 تکهی 35
اما آنكه گفتید پس پیغمبر و امام لازم ندارد ، پاسخش آنست كه پیغمبر لازم دارد و امام لازم ندارد. این راستست كه هر چند زمان یك بار مردی برخیزد و با گمراهیها و نادانیهای زمان خود بجنگد و آنها را براندازد ، و حقایق زندگانی را بمردم یاد دهد ، و آیین بخردانه برای زندگانی بنیاد گزارد. این چیزیست كه بوده است و خواهد بود ، و اگر كسی منكر باشد ما میتوانیم با دلیل باو ثابت كنیم.
مثلاً پیغمبر اسلام برخاست و مردم عرب را كه گرفتار بتپرستی و دیگر نادانیها میبودند از آن آلودگیها پاك گردانید ، و حقایق سودمند بسیاری را بآنان یاد داد ، پراكندگی را كه درمیان بود برداشت و یك آیین خردمندانه برای زندگانی جهانیان بنیاد نهاد.
ما میتوانیم این را به رخ جهانیان بكشیم و بگوییم : پس چرا دیگران نتوانستند این كار را كنند؟!. پس چرا دیگران زشتی بتپرستی را ندانستند؟!. زیان پراكندگی را درنیافتند؟!. پس چرا دیگران نتوانستند یك آیین خردمندانه بگزارند؟!. اینها را توانیم گفت و سخن خود را پیش توانیم برد.
اما امام بآن معنی كه شما میشناسید ـ كسی باشد برگزیده شده از سوی خدا ، زبان جانوران شناسد ، از غیب آگاه باشد ، درسناخوانده همهچیز را بداند ، اختیار كارهای جهان در دست او باشد ، «بِوُجُودِهِ ثَبَتَتِ الاَرْضَ وَ السَّمَاءُ وَ بِیمْنِهِ رُزِقَ الْوَرَی» (1) ـ چنین امامی نبوده است و نبایستی بود. چنین چیزی بیكبار بیپاست. چنانكه گفتیم امام درمیان مسلمانان همان خلیفه میبوده. گاهی نیز آن را بمعنی مطلق پیشوا گرفته ، به فقیه و به پیشنماز نیز امام میگفتهاند.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ معنی : آرامش زمين و آسمان بسته به بودن يك امامست ، روزي خوردن مردم به پاس هستي او ميباشد.
🔸 تکهی 35
اما آنكه گفتید پس پیغمبر و امام لازم ندارد ، پاسخش آنست كه پیغمبر لازم دارد و امام لازم ندارد. این راستست كه هر چند زمان یك بار مردی برخیزد و با گمراهیها و نادانیهای زمان خود بجنگد و آنها را براندازد ، و حقایق زندگانی را بمردم یاد دهد ، و آیین بخردانه برای زندگانی بنیاد گزارد. این چیزیست كه بوده است و خواهد بود ، و اگر كسی منكر باشد ما میتوانیم با دلیل باو ثابت كنیم.
مثلاً پیغمبر اسلام برخاست و مردم عرب را كه گرفتار بتپرستی و دیگر نادانیها میبودند از آن آلودگیها پاك گردانید ، و حقایق سودمند بسیاری را بآنان یاد داد ، پراكندگی را كه درمیان بود برداشت و یك آیین خردمندانه برای زندگانی جهانیان بنیاد نهاد.
ما میتوانیم این را به رخ جهانیان بكشیم و بگوییم : پس چرا دیگران نتوانستند این كار را كنند؟!. پس چرا دیگران زشتی بتپرستی را ندانستند؟!. زیان پراكندگی را درنیافتند؟!. پس چرا دیگران نتوانستند یك آیین خردمندانه بگزارند؟!. اینها را توانیم گفت و سخن خود را پیش توانیم برد.
اما امام بآن معنی كه شما میشناسید ـ كسی باشد برگزیده شده از سوی خدا ، زبان جانوران شناسد ، از غیب آگاه باشد ، درسناخوانده همهچیز را بداند ، اختیار كارهای جهان در دست او باشد ، «بِوُجُودِهِ ثَبَتَتِ الاَرْضَ وَ السَّمَاءُ وَ بِیمْنِهِ رُزِقَ الْوَرَی» (1) ـ چنین امامی نبوده است و نبایستی بود. چنین چیزی بیكبار بیپاست. چنانكه گفتیم امام درمیان مسلمانان همان خلیفه میبوده. گاهی نیز آن را بمعنی مطلق پیشوا گرفته ، به فقیه و به پیشنماز نیز امام میگفتهاند.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ معنی : آرامش زمين و آسمان بسته به بودن يك امامست ، روزي خوردن مردم به پاس هستي او ميباشد.