پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
🔶 زندگانی من
🔸 24ـ چگونه در تفلیس درنگ کردم (تکه‌ی یک از دو)

در تفلیس این بار زمینه‌ی نیکی پیش آمد. چگونگی آنکه اسماعیل حقی که از آزادیخواهان بسیار تندرو می‌بود مغازه‌ای برای کتابفروشی می‌داشت. من یکی دو بار برای کتاب خریدن بمغازه‌اش رفتم. چون از سخنان من مرا آزادیخواه شناخت از در دوستی درآمده و در زمان کمی مرا با آزادیخواهان آنجا آشنا گردانید. در قفقاز در آن هنگام با همه‌ی سختگیریهای دولت تزاری ، آزادیخواهان از مسلمان و گرجی و روس با یکدیگر همدست و همراز می‌بودند. در آن روزها یک دسته از خانهای اوجارا در تفلیس می‌زیستند. اینان که خاکشان نزدیک بسرحد عثمانی می‌بود بیاری آن دولت برخاسته با روسیان جنگیده و کاری نتوانسته دستگیر افتاده به تفلیس آورده شده بودند که برخی آزاد و برخی هنوز در بند می‌زیستند. کسانی از اینها نیز با من همبستگی یافتند و همه‌گونه دلبستگی نشان می‌دادند.

با این همبستگیها بآن شدم که در تفلیس بمانم و در یکی از آموزشگاههای روسی یا ایرانی درس گفته زندگانی کرده در آن میان کوششهای آزادیخواهانه را دنبال کنم. از تفلیس و از مردمش بسیار خوشم می‌آمد. از مردم مهربانی و خونگرمی بسیار می‌دیدم. از آنسو از رشته‌ی دانشها بازنایستاده گذشته از زبان روسی که دنبال می‌کردم روزی چند ساعت به باغ گیاهشناسی (ژاردن بوتانیک) که جایی بسیار بزرگ و بسیار دلکش می‌بود رفته با گردش و جستجو درباره‌ی درختها و گیاهها بسر می‌بردم. شبها نیز بنشستهای آزادیخواهان رفته برای شام خوردن و خوابیدن بمیهمانخانه بازمی‌گشتم. در تندرستی نیز بسیار پیش رفته بودم که هر کسی می‌دید از خشنودی بازنمی‌ایستاد.

از داستانهایی که در آنجا رخ داده و می‌باید نویسم آنست که روزی در مغازه‌ی اسماعیل حقی نشسته بودم جوانی شاپو بسر و رخت پاکیزه بتن از در درآمد. اسماعیل او را چنین شناسانید : «محمدافندی خواهرزاده‌ی عمرفائق است (عمرفائق از نویسندگان بنام ملانصرالدین (1) می‌بود). در استانبول فقه خوانده ، از قضات عدلیه است ، همچون شما قرآن را ازبر می‌دارد ...». اینها را گفت و مرا با او آشنا گردانید ، و چون نشیمنگاه من در میهمانخانه نزدیک بود هر دو بآنجا رفتیم که بنشینیم و گفتگو کنیم. سه ساعت بیشتر باهم نشسته سخن از اسلام و از تاریخ و از بدبختی مسلمانان راندیم. در همه‌ی زمینه‌ها همداستان می‌بودیم. چون برخاستیم محمدافندی با یک شگفتی چنین پرسید : «سیدافندی پس من شنیده بودم ایرانیان رافضی (2) هستند؟!». گفتم : «من نیز شنیده بودم شماها ناصبی(۳) هستید. رافضی و ناصبی برای من و شما نیست. برای کسانیست که خردهای خود را داور نمی‌گردانند». این را گفته از هم جدا شدیم.

پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ ملانصرالدین روزنامه‌ی شوخی‌آمیز قفقازی که با گفتارهایش درباره‌ی مشروطه و مشروطه‌خواهانِ ایرانی میان ایرانیان شناخته و جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده بود. ـ و
۲ـ در آخرهای امویان پانزده‌هزار تن از شیعیان با زید نوه‌ی امام‌‌حسین بیعت کردند که بشورد و خلافت را بدست آورد. لیکن پیش از جنگ دسته‌ی انبوهی از شیعه (که همان تُندروان می‌بودند) بنزدش آمده چنین پرسیدند : «شما درباره‌ی ابوبکر و عمر چه می‌گویید؟!..» زید از آنان خشنودی نمود و ستایش سرود. شیعیان همین را دستاویز گرفته زید را رها کرده پراکنده شدند. زید گفت : «مرا در سختترین هنگامِ نیاز رها کردید». از اینجا آن دسته «رافضه» (رها کنندگان) نامیده شدند ، و به سبب این نامردی آنان بود که زید کاری از پیش نبرده کشته گردید. (از کتاب داوری) از آنجا سنیان ، شیعیان را رافضی خوانده‌ و می‌خوانند.
۳- كساني كه دشمن امام علي بودند. (واژه‌نامه‌ی معین)
🔶 زندگانی من
🔸 24ـ چگونه در تفلیس درنگ کردم (تکه‌ی دو از دو)

جای افسوس بود که شهریور پایان یافت و آموزشگاهها گشاده شد و من کاری برای خود پیدا نکردم. این مرا سخت می‌آزرد. چند تن از بازرگانان می‌گفتند : «ما دررفت[=خرج] تو را بگردن گیریم». می‌گفتم من از مفتخوری گریخته‌ام و همیشه خواهم گریخت.

مهرماه از نیمه گذشت و در همان روزها نامه‌ای از مستر جسپ رئیس مدرسه‌ی آمریکایی از تبریز رسید که می‌نوشت چون شاگردان پارسال در درسهای شما خوب پیش رفته بودند آموزشگاه از شما ارجشناسی می‌کند و یک‌چهارم بماهانه‌ی شما افزوده خواهد شد ، و چون شاگردان شما را می‌خواهند کسی بجایتان گزارده نشده یا زود بازگردید یا با تلگراف آگاهی دهید.

این نامه مرا بیاد تبریز انداخت. نه می‌توانستم از تفلیس دل برکنم و نه می‌توانستم تبریز را فراموش کنم. دو روز با دودلی گذرانیدم ولی روز سوم تلگرافی از مادرم مرا از دودلی بیرون آورد. مادرم پس از من بیتابی بسیار می‌نموده و کم‌کم کارش به بیماری کشیده بوده. در این تلگراف می‌گفت : «اگر زود نیایید مرا نخواهید دید». تلگراف را چون باز کردم و در پای آن نام مادرم را خواندم چندان بیتاب شدم که تلگراف از دستم افتاد ، و چون برداشتم خواندن نتوانستم. میرزاآقا نام از جوانان درسخوانده و نیک تبریز که با من می‌بود آن را گرفته برایم خواند. جمله‌های آن مرا چندان سَهانید (1) که از همان ساعت باندیشه‌ی بازگشت افتادم.

ولی هیچ پول نمی‌داشتم. روزی که به تفلیس رسیده بودم پول کمی می‌داشتم که پایان پذیرفته بود. همان روزهای نخست که تهیدستی آینده‌ی خود را پیش‌بینی می‌کردم به میرزاجعفرآقا خامنه‌ای که این زمان در قفقاز می‌بود نامه نوشته بیست مَنات پول خواسته بودم. ولی یک ماه بیشتر گذشته و پاسخ نرسیده و من نومید شده بودم. اکنون می‌اندیشیدم چه کنم و از که وام خواهم. صدها آشنا از بازرگانان و دیگران می‌داشتم. ولی سزا نمی‌شماردم از آنان وام خواهم. با این اندیشه از پله‌ها پایین می‌رفتم دیدم مردی بالا می‌آید و نام مرا می‌پرسد و چون رسید چنین گفت : «دو هفته است پی شما می‌گردم. همه‌ی مهمانخانه‌ها را گردیده‌ام. از قفقاز صد منات بَرات[=حواله] بنام شما رسیده ...». از گفتن بی‌نیاز است که این سخن چه سَهشی در من پدید آورد.

صد منات را گرفتم و دوباره بمهمانخانه بازگشتم و چون 45 روز در آنجا بوده و شام و ناهار و چایی خورده پولی نپرداخته بودم نخست حساب آنجا را پرداختم. رویهم‌رفته روزی نیم منات دررفت زندگانیم شده بود. سپس بایستگاه شتافته با هر سختی بود بلیتی خریدم. از آنجا بمغازه‌ی اسماعیل رفته مقداری کتاب خریدم. (از جمله ده جلد هوپ‌هوپ‌نامه خریدم که بدوستان در تبریز ارمغان گردانم).

پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ سهیدن (همچون پریدن) = برانگیخته شدن احساسات ، سهانیدن = برانگیختن احساسات.
2ـ یکی از نویسندگان بنام روزنامه‌ی ملانصرالدین میرزاعلی‌اکبر صابر بود که شعرهای نکوهش‌آمیز و روشنگرانه می‌سرود. هوپ‌هوپ‌نامه کتاب شعر اوست.
Zendeganiye Man 11-16.pdf
1.4 MB
🔶 زندگانی من
🔸 گفتارهای یازده تا شانزده

11ـ چگونه از دامهای منطق و اصول جستم
12ـ بیماری سختی که گرفتار شدم
13ـ چگونه مرا بمسجد بردند
14ـ چگونه بدانشهای نوین راه یافتم
15ـ چگونه از ملایی رها گردیدم
16ـ دوستان آزادیخواه که پیدا کردم
✴️ ملایان و خردمندان

همه مثالهایی از آباد و سپس ویران گردانیدن یا رشتن و پنبه گردانیدن را شنیده‌اند. اکنون میخواهیم هنگامی را نشان دهیم که این دو کار ساختن و بهم‌زدن همزمان رخ می‌دهد. مثلاً جایی آتش گرفته و آتش‌نشانان سرگرم فرونشانیدن آتشند ولی از آنسو کسانی نفت بروی آن می‌ریزند. یا بوجار سراسر روز کوشیده گندم را از خاک جدا کرده ،‌ پسر نادانش مشت مشت خاک برداشته به توده‌ی گندم بیخته میریزد. داستان خردمندان با بیخردان و سودجویان در یک توده نیز چنینست. خردمندان و دانشمندان میکوشند توده را بسامان آورند و برای آن راستیهایی را به مردم یاد مي‌دهند تا مغزها در برابر ناراستیها مصونیت یابد و به آنها نگراید. ولی از دیگر سو سودجویان می‌کوشند مردم را در پندارپرستی و نادانی نگاه دارند. بیخردان نیز از اینان پیروی کرده رنجهای خردمندان و دانشوران را تباه می‌کنند.

درست داستان ملایان با دانشمندان و نیکخواهان ایرانست. مثلاً در زمینه‌ی زمین‌لرزه ، دانشمندان چه می‌گویند و ملایان چه؟ خردمندان و دانشمندان مردم را به دانشها راه می‌نمایند و می‌فهمانند که هر کاری علتی دارد و هیچ چیز بی‌علت نیست ، دانش وظیفه‌اش یافتن علت کارها و پیشامدهاست. رویدادها میوه‌ی همبستگی «علت و معلول» است. می‌فهمانند که فعلاً جلو زلزله را نمی‌توان گرفت ولی با چاره‌اندیشیهایی میتوان از آسیبهای آن کاست. می‌فهمانند که باید ساختمانها را از روی دانش روز پایدار به زمین‌لرزه ساخت ، یاد می‌دهند برای کاهش آسیبهای زمین‌لرزه چه باید کرد ... می‌فهمانند که دعا را در اینگونه کارها هیچ تأثیری نیست. از التماس و زاریدن به خدا آیین جهان (از جمله اینکه هر کاری علتی دارد) دیگر نمی‌شود.
می‌فهمانند که معجزه نشدنیست. پندارست. هر چیزی هرچند شگفت علتی دارد که باید جستجو کرد و یافت و آن بیرون آیین جهان نیست.

آن کوششهاییست که دانشمندان می‌کنند و خردمندان نیز همانها را پی می‌گیرند. ولی ملایان و دیگر نادانان میگویند ما باور به این نداریم که «هر چیزی علتی دارد». شاید چیزهایی پیش آید که هیچ علتی برایش نتوان یافت. شاید خواست خدا بوده. پس بهنگام پیشامدهای پرآسیب میتوان با زاریدن به خدا و خواندن دعا او را بر سر «لطف» آورد و از «تصمیمش» بازگردانید.
آنها که پیروی از خرد و دانشها میکنند تنها چیزهایی را باور می‌کنند که از آیین جهانش می‌دانند ـ همانها که دانشها نشان داده و با خرد می‌توان دریافت. لیکن ملایان و دیگر نادانان گاهی چیزهایی بیرون آیین جهان (خارق‌العاده) را پیش می‌کشند و پافشاری دارند که راستی اینست و دیگران نمی‌فهمند.

در گفتارهای کانال ما نشان داده شده که اینان اگرچه دمادم نام خدا را می‌برند ولی خود خداناشناسند. زیرا خدایی که آنان می‌شناسانند همچون یک پادشاه دمدمی مزاجست که یک بار تصمیم میگیرد کسی را که به او بدگمانست بکشد ولی چون وزیران و نزدیکان بپایش می‌افتند و می‌زارند و ازو آمرزش می‌طلبند ، دلش نرم گردیده از تصمیمش بازمی‌ایستد. اینست خدایی که اینان می‌شناسند.

در هر حال اینانند که مانند آن پسر بوجار رنجهای دانشمندان و خردمندان را تباه می‌کنند. دخالتهای ملایان در کارهای پزشکی و بهداشت توده را در ماههای گذشته دیدیم. در چهل سال گذشته اینان در هر کار کشور دخالت کرده‌اند. نتیجه نیز در پیش چشمانست و همه می‌دانند. از کوزه همان برون تراود که دروست.

دو کلیپ زیر درباره‌ی یک نمونه از این نادانیهاست. نکته‌ی درخور پروا آنست که حکومت کانالی پدید آورده بنام سپاه سایبری پاسداران. اکنون جای پرسش است : آیا این کانال را برای پیشبرد دانشها و حقایق جهان و زندگی بنیاد گزارده‌اند یا برای نادان و نافهم نگاه داشتن مردم؟
👇👇
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🎥 آیت الله مجتهدی(ره): زلزله اومد نمیخواد فرار کنی تو حیاط، شب تو خیابون بخوابی، این دعا را بخوان.

☑️ @sepahcybery | سپاه سایبری پاسداران
توصیه آیت الله بهجت در هنگام بروز زلزله

🔹 شهرضا زلزله آمده بود و پس لرزه‌های زیادی داشت؛ یکی از شهرضایی‌ها زنگ زد و گفت از آقای بهجت بپرسید ما چه کنیم؟
🔸آیت الله بهجت بین نماز توی محراب مشغول ذکر گفتن بود؛خیلی سریع جواب داد بگویید دست‌ها را بر زمین بگذراند و به نیت آرام شدنش سوره حمد را بخوانند.

☑️ @sepahcybery | سپاه سایبری پاسداران
🔶 زبان ایرانی (سال پنجم) - 196
🔸 یادداشتهای پراکنده

درميان گفتارهاي سال پنجم پيمان كمابيش درباره‌ي زبان نيز گفتگو بميان آمده كه آنها را نيز يادداشت ميكنيم :

«... ما پيراستن زبان فارسي و درستي آن را خواهانيم و اين را يكي از كارهاي خود مي‌شماريم و در اين باره هميشه گفتار خواهيم نگاشت. كساني باين زمينه ارج نمي‌گزارند و از اينكه ما بآن مي‌پردازيم درشگفت مي‌شوند و گاهي نيز خرده ميگيرند. ولي ما بزبان ارج ميگزاريم و يكي از پيشرفتهاي توده را پيراستگي زبان مي‌شماريم ...

گفتارهايي كه درباره‌ي زبان مي‌نگاريم و «گونه‌هاي كار» را مي‌شماريم اينها را ما از خود زبان بدست آورده‌ايم و چيز تازه‌اي نيست. ولي نبايد فراموش كرد كه از آغاز مشروطه و از پيش از آن چندين كسي كه دستور براي فارسي نوشته‌اند و در دبستانها درس خوانده مي‌شود در هيچ يك از آنها يادي از اينها نيست ، و ما كه اينها را پيدا كرده‌ايم راهش اينست كه ديگران نگارشهاي ما را بدانسان كه هست بردارند و در دستورها بنگارند. ولي اگر جلو را نگيريم خواهيد ديد چه دستهايي در آنها مي‌برند و براي آنكه نام پيمان درميان نباشد آنها را زير و رو ميگردانند و يك چيز درهمي پديد مي‌آورند.

اين نادانيست كه ميخواهيم جلوگيري شود. اين سرمستان باده‌ي ناداني خود نمي‌دانند به چه كار بس زشتي برخاسته‌اند و چه زيان بزرگي بتوده‌ي خود ميرسانند ، و از اين جوش و جنبهايي كه مي‌نمايند بيش از آن نمي‌خواهند كه خود را نمايند و نامي درآورند و يا ناني خورند ، و در اين راه خواستهاي بي‌ارج همه چيز را لگدمال مي‌كنند (1) ...»

«... در ده سال پيش هنگامي كه ما از پيراستن زبان فارسي و درست گردانيدن آن سخن ميرانديم كمتر كسي بما ياري مي‌نمود. ديگران يا از در ايستادگي و كارشكني مي‌آمدند و يا چون خودشان پيشگام نشده بودند بيگانگي نشان ميدادند و سپس كه كوشش بنتيجه رسيده و اكنون گامهايي در آن راه برداشته مي‌شود بيشتر كسان برآنند كه هرچه ميكنند خود كنند و هر يكي بيش از همه بخودنمايي ميكوشند ، و در نتيجه‌ي همينست كه راههايي را كه ما مي‌نماييم همه ميخواهند برنگ ديگري اندازند و چنان كنند كه گفته نشود از پيمان برداشته شده.

ببينيد كار به چه سختي است. زباني ناتوان و درمانده كه بايد هرچه زود درستش گردانيد ، ولي هر دستوري كه ميدهيم پس از ديري مي‌بينيم رنگهاي گوناگون بخود گرفته و با رويه‌هاي نادرستي بكار ميرود و بجاي آنكه سودمند افتد زيان از آن برميخيزد. كدام كس است بچنين نامرديهايي تاب آورد و نوميدانه از ميدان درنرود؟!.. آخر اي درماندگان چه ميخواهيد و درپي چه هستيد؟!.. آخر با همه چيز هم بازي ميكنند؟!.. آخر همه چيز را دستاويز خودفروشي ميگيرند؟!.. يك كس در يك راهي يا بايد پيش افتد و رنج برد و بديگران راه نمايد و يا چون كسي پيش افتاد و رنج كشيد مردانه بهمراهي برخيزد و ياري دريغ نگويد. اين رفتاري كه شما پيش گرفته‌ايد چيزيست كه ما نمي‌دانيم چه نامي بآن دهيم و با چه زباني بنكوهش پردازيم. آخر چه شده كه پيروي از دانش بشما برميخورد و آن را كمي خود مي‌پنداريد ولي چنين ننگين‌‌كاري را كمي خويش نمي‌شماريد؟!.. بيش از اين دنبال نمي‌كنم و بيش از اين نمي‌نويسم ...»

«... كساني با ما هماوردي مي‌نمايند كه زبان مادرزادي خود را نمي‌دانند و بنوشتن يك صفحه با فارسي درست توانا نمي‌باشند و بپرورانيدن سخني و روشن گردانيدن زمينه‌اي شايستگي نمي‌دارند ، و راه دليل آوردن را نمي‌شناسند و با اين حال يك زبان تلخي را نيز بكار مي‌برند ...» (2)

پابرگیها :
1ـ گفتار در سال پنجم پيمان : 26 و 29 (در گفتار «سال پنجم پيمان» سخن بر سر گفتارهاييست كه در آن سال نوشته خواستي شد و چون زمينه‌هايي را بدست داده از زبان نيز ياد شده است. گ.آ
2ـ سال 5 : 493 گفتار «دين و دانش» از گفتار در پاسخ حقيقتگو كه سپس برويه‌ي كتاب هم پراكنده شده است. گ.آ
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی هشتادودوم)

🔶 خرده‌گیری [درباره‌ی اتحاد] و پاسخ آن (بخش چهار از چهار)

3) همان یادگارهای زمان مغول كه شما هواداری از آنها می‌نمایید از هر باره با اندیشه‌ی دمكراسی مخالفست. زیرا از یكسو بنای همه‌ی آنها بشاه‌پرستی و زیردستی و زبونیست. همان گلستان سعدی ، همان بوستانش برای دوره‌ی دمكراسی زهر است ، همان خمسه‌ی نظامی با اندیشه‌ی مشروطه مخالفست ، همان پندها و اندرزها كه آنان سروده‌اند برای این دوره بسیار زیان‌آور است :
پادشاهان از برای مصلحت صد خون كنند ، صلاح مملكت خویش خسروان دانند ، رخنه‌گر ملك سرافكنده به ، پادشه سایه‌ی خدا باشد ،
هر عیب كه سلطان بپسندد هنر است ،
پیش خرد شاهی و پیغمبری چون دو نگینند بیك انگشتری

اینها سخنان نیك آن زمانست ولی برای این زمان سراپا زیان می‌باشد و بودن اینها ناگزیر است كه جلو پیشرفت اندیشه‌ی دمكراسی را بگیرد. از یكسو هم مبنای مشروطه بآنست كه مردم كشور را خانه‌ی خود بدانند و در راه آبادی آن از هیچ كوششی بازنایستند و برای نگهداریش از سر و جان بگذرند. در حالی كه سراپای گفته‌های آن شاعران بر اینست كه كوشش سودی ندارد : «بودنیها بوده است» :

بخت و دولت بكاردانی نیست جز بتأیید آسمانی نیست
خون خوری گر طلب روزی ننهاده كنی ، جهان و هرچه دَرو هست هیچ در هیچست
اگر روزی بدانش درفزودی ز نادان تنگ‌روزی‌تر نبودی
خوش باش ندانی ز كجا آمده‌ای می خور كه ندانی بكجا خواهی رفت
فلك بمردم نادان دهد زمام مراد ، صبر و ظفر هر دو دوستان قدیمند.

اینها و صد مانند اینها كه فلسفه‌ی بیغیرتی و تنبلی است دیوانهای شاعران را پر كرده است و شما می‌بینید كه پیاپی آنها را بچاپ رسانیده بدست جوانان می‌دهند و بدینسان اندیشه‌ی كوشش و میهن‌پرستی را در دلهای آنان سست می‌گردانند. [1]

4) در ایران پس از مشروطه بیكبار هیاهوی مادّیگری رواج سختی گرفت : «زندگانی مبارزه است» ، «آدم باید زیرك باشد و پول دربیاورد» ، «میهن چیست؟!. غیرت چیست؟!. كه گفت دزدی بد است؟!..» اینها چندان بشتاب درمیان جوانان پراكنده گردید كه جای حیرت بود.

اینهاست علت ناانجام ماندن مشروطه. در نتیجه‌ی این آلودگیهاست كه جنبش مشروطه نه تنها ایران را پیش نبرد و آن را در صف دولتهای دمكراسی آبرومند جهان قرار ندارد بلكه هرچه نابسامانتر و بدبخت‌تر گردانید و این بیچارگی امروزی ایرانیان ، و اینكه بچه‌های بیگناه گرسنه می‌مانند ، و زنان ناآگاه با درد و غم روبرویند ، روستایی در زیر پا لگدمال می‌شود باعث همه‌ی آنها اینهاست. اینست رابطه‌ی آن گرفتاریها با شعرهای شاعران.

این چیزیست كه ما بدست آورده‌ایم و میدانیم. اكنون شما و همه‌ی آن كسانی كه دلِ ریش دارند و نكوهشهای ما از شاعران نمك بزخم آنها شمرده می‌شود بنشینند و بیندیشید اگر مطلب را جز این یافتید بما نیز آگاهی دهید.

بسخن بیش از این دامنه نمیدهم. این را نوشتم تا شما بدانید كه هوس در كار ما نیست. بدانید كه ما این راه را بخواست خدای بزرگ و برای رستگاری ایرانیان و جهانیان آغاز كرده‌ایم و با كسی دشمنی نداریم. اكنون شما و دیگران نیز بیندیشید و بما یك پاسخی دهید و امیدمندیم از این گفتارهای ما نرنجید.

یك نكته ای را كه باید در پایان سخن بیفزایم آنست كه ما خرسندی نداریم كسی از یاران ما به چَخِش [2] (مجادله) برخیزد و در این نشست و آن نشست بهیاهو پردازد. خرسندی نداریم كار بلعن و نفرین شاعران یا دیگران بكشد. ما با این شاعران بدیم و خواهیم كوشید دیوانهای آنها را نابود گردانیم. ولی این کار راهش چخش و هیاهو نیست. من بآزادگان مینویسم :

شما درپی كسانی باشید كه درپی فهمیدن و دانستن می‌باشند و بآن كسانست كه در صدد بازنمودن حقایق باشید. هر كس را دیدید كه در صدد مجادله است رها كنید و بخودش واگزارید. با هر كه بگفتگو می‌پردازید نخست شرط كنید كه گفتگو از روی دلیل و فهم باشد و پای هیاهو بمیان نیاید. در نشستها اگر از كسی ایراد شنیدید پاسخ دهید ، و اگر دیدید مقصودش چخیدن است بگویید ایرادش را بنویسد. به هر حال چنانكه بارها گفته‌ایم

سخن را بمجادله و دشمنی نكشانید كه آن خود زیان است.


🔸🔸🔸

کسانی که بگفته‌های ما گردن نمی‌توانند نهاد و پاسخی نیز پیدا نمی‌کنند بهانه‌هایی به رخ ما میکشند. یکی از آنها اینست که امروز باید در اندیشه‌ی گرسنگی مردم بود. دیگری آنست که باید مردم را بهمدستی و یگانگی دعوت کرد نه اینکه بمیانشان نفاق انداخت.

اینها از بهانه‌های گیرای آن کسانست. درین گفتار به هر دوی آنها پاسخ داده شده و جای تاریکی بازنمانده. ولی نمیدانم آقای حقیقی این گفتار را خوانده یا نه؟.. آیا پس از خواندن بحقایق پی برده یا نه؟.. بهتر است باینها پاسخی نویسد تا بدانیم به چه نتیجه رسیده. ما امیدمندیم به نتیجه‌ی خوبی رسیده است.
(پرچم روزانه شماره‌ی 252)
[1] : اكنون پس از آنكه مردم ایران «انقلابی» پرآوازه براه ‌انداخته شاهنشاهی (نه خودكامگی) را زیر خاك كرده‌اند ، اگر ببینیم همین كتابها با بوق و كرنا چاپ شده و آوازش را به شرق و غرب می‌رسانند ، ببینیم شاعران چندین صد ساله را گرامی داشته برایشان هفتصدمین سال و هزاره می‌گیرند ، بر سر خاكشان رفته جشنواره برپا میكنند ، مسابقات شعرخوانی را در برنامه‌های تلویزیون می‌گنجانند ، از چهارگوشه‌ی جهان فلان «پرفسور» و بَهمان «استاد دانشكده‌ی ادبیات» را به كشور خوانده میهمان می‌كنند تا چند جمله‌ای در ستایش فلان شاعر بدآموز و بَهمان فیلسوف آشفته‌مغز بسراید ، اینها را كه می‌بینیم ناگزیریم بگوییم استادان زبردستی نیك دانسته‌اند كه چه باید كنند تا مردم به آرمانهای دمكراسی یك گام نیز نزدیك نگردند. نیك یاد گرفته‌اند آن ترانه‌های خواب‌آور را و نیكو می‌سرایند آنها را.
[2] : چخیدن (همچون جهیدن) = مجادله کردن ؛ چخش = مجادله
نمونه‌ی کتابها و دفترهایی که «ادبیات دوره‌ی مغول» بشمار می‌‌آیند یا آن موضوعات را برشته‌ی نوشتن کشیده‌اند.
نمونه‌ی کتابها و دفترهایی که «ادبیات دوره‌ی مغول» بشمار می‌‌آیند یا آن موضوعات را برشته‌ی نوشتن کشیده‌اند.