🔶 دردها و درمانها ـ بخش 9 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 چه میباید کرد؟.. (تکهی 14)
اگر جستجو کنیم خواهیم دید از آغاز جوانی با یک رشته بدآموزیهایی دچار بوده و چنین یاد گرفتهاند : «خدا اینجهان را دشمن میدارد هر کسی میخواهد خدا را خشنود گرداند باید باینجهان بیپروایی کند و همیشه در اندیشهی آنجهان باشد ...». این بدآموزیها با تنبلی و هوسِ آسایشدوستی که در نهادشان بوده سازگار افتاده ، و در دلهاشان جایگیر گردیده و همین روانها و خردهای ایشان را هرچه سستتر و ناتوانتر گردانیده. نتیجهی آن بدآموزیهاست که بدینسان نمودار میگردد.
اینان نه آنست که جان خود را دوست نمیدارند و نگهداری آن را نمیخواهند. چنان گمانی درمیان نیست. آنان جان خود را بیشتر دوست میدارند و اگر در نتیجهی همین بیپرواییها کشور را گرفتاری پیش آید و آنان هم بیک گزندی یا زیانی دچار گردند بیشتر از دیگران بیتابی نمایند. چیزی که هست در سایهی ناتوانی روانها و خردها این نمیتوانند که از پیش گزندهایی را که بیم آنها میرود دریابند و بهمدستی دیگران یک راهی برای نگهداری خود بیندیشند. درست مانند کودکانند که تا گزند یا زیانی نزدیک نگردد آن را درنیابند و اگر کسی بآنان بگوید پروا ننمایند. مثلاً اگر درِ یک باغی را باز دیدند بدرون آن روند و دست بچیدن گلها یا میوهها زنند و این نیندیشند که باغبان بر سرشان آید و گوشهاشان مالد ، و اگرهم کسی این را یادآوری کند پروا ننمایند. لیکن چون باغبان نمودار گردید آن زمانست که باندیشهی رهایی افتند و اگر گرفتار گردیدند و سزایی دیدند به فریاد و ناله برخیزند.
اینان همان حال را میدارند. چون در سایهی یک رشته بدآموزیها و گمراهیها روانهاشان ناتوان گردیده درست حال و خوی کودکان را پیدا کردهاند و اینست از چیزهایی که با خرد و اندیشه توان دانست بیبهرهاند و همچون کودکان سررشتهی کارهاشان در دست سَهِشها (احساسات) میباشد.
ولی اگر بجای آن بدآموزیها معنی درست جهان و زندگی را یاد گرفتندی (مثلاً دانستندی که اینجهان و آنجهان هر دو را خدا آفریده و این بسیار بیخردانه است که بگویند خدا اینجهان را دشمن میدارد ، دانستندی که اینجهان و آنجهان بهم بسته است و کسانی اگر در اینجهان نیک و سرفراز نزیند در آنجهان نیک و سرفراز نخواهند بود ، دانستندی که در جایی که تودهها با همدیگر در نبردند هر تودهای باید دست بهم داده در اندیشهی نگهداری خود باشند ...) هیچگاه دچار آن ناتوانی روان و خرد نگردیده و آن خیمهای پست را از خود نشان ندادندی.
🔸 چه میباید کرد؟.. (تکهی 14)
اگر جستجو کنیم خواهیم دید از آغاز جوانی با یک رشته بدآموزیهایی دچار بوده و چنین یاد گرفتهاند : «خدا اینجهان را دشمن میدارد هر کسی میخواهد خدا را خشنود گرداند باید باینجهان بیپروایی کند و همیشه در اندیشهی آنجهان باشد ...». این بدآموزیها با تنبلی و هوسِ آسایشدوستی که در نهادشان بوده سازگار افتاده ، و در دلهاشان جایگیر گردیده و همین روانها و خردهای ایشان را هرچه سستتر و ناتوانتر گردانیده. نتیجهی آن بدآموزیهاست که بدینسان نمودار میگردد.
اینان نه آنست که جان خود را دوست نمیدارند و نگهداری آن را نمیخواهند. چنان گمانی درمیان نیست. آنان جان خود را بیشتر دوست میدارند و اگر در نتیجهی همین بیپرواییها کشور را گرفتاری پیش آید و آنان هم بیک گزندی یا زیانی دچار گردند بیشتر از دیگران بیتابی نمایند. چیزی که هست در سایهی ناتوانی روانها و خردها این نمیتوانند که از پیش گزندهایی را که بیم آنها میرود دریابند و بهمدستی دیگران یک راهی برای نگهداری خود بیندیشند. درست مانند کودکانند که تا گزند یا زیانی نزدیک نگردد آن را درنیابند و اگر کسی بآنان بگوید پروا ننمایند. مثلاً اگر درِ یک باغی را باز دیدند بدرون آن روند و دست بچیدن گلها یا میوهها زنند و این نیندیشند که باغبان بر سرشان آید و گوشهاشان مالد ، و اگرهم کسی این را یادآوری کند پروا ننمایند. لیکن چون باغبان نمودار گردید آن زمانست که باندیشهی رهایی افتند و اگر گرفتار گردیدند و سزایی دیدند به فریاد و ناله برخیزند.
اینان همان حال را میدارند. چون در سایهی یک رشته بدآموزیها و گمراهیها روانهاشان ناتوان گردیده درست حال و خوی کودکان را پیدا کردهاند و اینست از چیزهایی که با خرد و اندیشه توان دانست بیبهرهاند و همچون کودکان سررشتهی کارهاشان در دست سَهِشها (احساسات) میباشد.
ولی اگر بجای آن بدآموزیها معنی درست جهان و زندگی را یاد گرفتندی (مثلاً دانستندی که اینجهان و آنجهان هر دو را خدا آفریده و این بسیار بیخردانه است که بگویند خدا اینجهان را دشمن میدارد ، دانستندی که اینجهان و آنجهان بهم بسته است و کسانی اگر در اینجهان نیک و سرفراز نزیند در آنجهان نیک و سرفراز نخواهند بود ، دانستندی که در جایی که تودهها با همدیگر در نبردند هر تودهای باید دست بهم داده در اندیشهی نگهداری خود باشند ...) هیچگاه دچار آن ناتوانی روان و خرد نگردیده و آن خیمهای پست را از خود نشان ندادندی.
🔶 یکم دیماه و داستانش
🔸 تکهی نه
آمدیم که شرحی را که ما دادیم نمیپذیرید ، با زبان قضایی پاسخ نویسید که ما یا روزنامهی دیگر بچاپ رسانند تا مردم تکلیف خود را بفهمند. به هر حال مقصود در اینجا گله از پیشامد خودمان یا کینهجویی نیست. ما البته آن داستان را فراموش نکردهایم و نخواهیم کرد. ولی راه کینهجویی سیاه کردن کاغذ نیست. ما کینهی خود را با دست دادگاه خواهیم جست. در اینجا تنها مقصودم روشن گردیدن معنی آن دو ماده است که چون تاکنون دربارهی آنها بحث نشده به یک حال ابهام بازمانده است.
همچنین آقای سرتیپ عمید[ی] ، اگرچه امروز دیگر فرماندار نظامی نیست ، لیکن چون بنیادگزار داستان ما او بوده ، و به هر حال روزی خواهد رسید که در برابر یک دادگاهی سرپا ایستند و از کار و رفتار خود دفاع کنند ، اینست بسیار بجاست که این شرح را که من دربارهی آن دو ماده نوشتم بخواند و اگر او نیز نظری دارد بنویسد. بنویسد تا بدانیم این دو ماده را چگونه میفهمیده و چگونه تفسیر میکرده.
اکنون ببازماندهی داستان میپردازم : چنانکه نوشتم روز یکم دیماه نزدیک بغروب یک دسته از یاران بنام جشن کتابسوزان در خانهی من بودند. چون برخی شب پیش را دانسته (1) و آن شب آمده و در را بسته دیده و بازگشته بودند امشب یاران بیش از پانزده یا شانزده تن نمیبودند ، و یک تن نیز بنام نوری علا از بیگانگان میبود. چون در این نشستها هر کس تواند بود او نیز که بنام یک کار قضایی بنزد من میآمد و میرفت امشب را نیز آمده بود.
چون جوانان کتابهایی از دیوان ایرج[میرزا] و رُمان و شعر و مانند اینها با خود آورده بودند که روی میز چیده شده بود من بسخن پرداختم ، در این زمینه که «این گرفتاریها که برای ایرانیان رخ داده و میدهد نتیجهی شکست سیاسی یا حوادث زمانی نیست. بیش از همه نتیجهی آلودگیهای خود توده است. چاره نیز با هیاهو یا آشوب نتواند بود. بلکه باید هر کسی بنیکی خود کوشد. از آنسو سرچشمهی آلودگیها این اندیشههای پراکنده و گوناگونست که درمیان توده ریشه دوانیده. ما باید ریشهی آنها را بکنیم ، و بهمین جهت است که این جشن را هر ساله میگیریم و خواست ما آنست که کتابهای زیانمند را که مایهی پریشانی اندیشههاست از میان ببریم» چون آشوب 17 آذر نزدیک بآن روزها رخ داده بود درمیان گفتار بیاد آن پرداخته گفتم : «دیدید که از خیزش جوانان چه نتیجههای زشتی پدید آمد. یک توده که آلوده و پریشاناندیشهاند از هر کوششی جز زیان نتوانند برداشت ، باید بجای آشوب و هیاهو و بدگویی از دولت هر کس بپاک گردانیدن خود کوشد. از این راه است که نتیجه توان برد».
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ امروز همهی ما از «شب یکم دی» یک زمان را میفهمیم و آن پس از فرورفتن آفتاب در روز یکم دی ماهست در حالی که پیرو گاهشماری قمری مقصود از «شب یکم دی» ، همان «شب سیام آذر» بحساب کنونی ماست. با آنکه در زمان رضاشاه ایران گاهشماری خورشیدی را پذیرفت و به پیروی از اروپاییان نیمهشب را آغاز شبانروز گرفت (آغاز شبانروز پیشتر هنگام فرورفتن آفتاب بود ، چنانکه شب چهارشنبه سوری را پس از فرورفتن آفتاب در روز سهشنبه میگیرند) ، در نامیدن شبها برخی هنوز شیوهی کهن را بکار میگرفتند و اینست بدفهمی پیش آمده کسانی شب سیام آذرماه آمده بودهاند.
🔸 تکهی نه
آمدیم که شرحی را که ما دادیم نمیپذیرید ، با زبان قضایی پاسخ نویسید که ما یا روزنامهی دیگر بچاپ رسانند تا مردم تکلیف خود را بفهمند. به هر حال مقصود در اینجا گله از پیشامد خودمان یا کینهجویی نیست. ما البته آن داستان را فراموش نکردهایم و نخواهیم کرد. ولی راه کینهجویی سیاه کردن کاغذ نیست. ما کینهی خود را با دست دادگاه خواهیم جست. در اینجا تنها مقصودم روشن گردیدن معنی آن دو ماده است که چون تاکنون دربارهی آنها بحث نشده به یک حال ابهام بازمانده است.
همچنین آقای سرتیپ عمید[ی] ، اگرچه امروز دیگر فرماندار نظامی نیست ، لیکن چون بنیادگزار داستان ما او بوده ، و به هر حال روزی خواهد رسید که در برابر یک دادگاهی سرپا ایستند و از کار و رفتار خود دفاع کنند ، اینست بسیار بجاست که این شرح را که من دربارهی آن دو ماده نوشتم بخواند و اگر او نیز نظری دارد بنویسد. بنویسد تا بدانیم این دو ماده را چگونه میفهمیده و چگونه تفسیر میکرده.
اکنون ببازماندهی داستان میپردازم : چنانکه نوشتم روز یکم دیماه نزدیک بغروب یک دسته از یاران بنام جشن کتابسوزان در خانهی من بودند. چون برخی شب پیش را دانسته (1) و آن شب آمده و در را بسته دیده و بازگشته بودند امشب یاران بیش از پانزده یا شانزده تن نمیبودند ، و یک تن نیز بنام نوری علا از بیگانگان میبود. چون در این نشستها هر کس تواند بود او نیز که بنام یک کار قضایی بنزد من میآمد و میرفت امشب را نیز آمده بود.
چون جوانان کتابهایی از دیوان ایرج[میرزا] و رُمان و شعر و مانند اینها با خود آورده بودند که روی میز چیده شده بود من بسخن پرداختم ، در این زمینه که «این گرفتاریها که برای ایرانیان رخ داده و میدهد نتیجهی شکست سیاسی یا حوادث زمانی نیست. بیش از همه نتیجهی آلودگیهای خود توده است. چاره نیز با هیاهو یا آشوب نتواند بود. بلکه باید هر کسی بنیکی خود کوشد. از آنسو سرچشمهی آلودگیها این اندیشههای پراکنده و گوناگونست که درمیان توده ریشه دوانیده. ما باید ریشهی آنها را بکنیم ، و بهمین جهت است که این جشن را هر ساله میگیریم و خواست ما آنست که کتابهای زیانمند را که مایهی پریشانی اندیشههاست از میان ببریم» چون آشوب 17 آذر نزدیک بآن روزها رخ داده بود درمیان گفتار بیاد آن پرداخته گفتم : «دیدید که از خیزش جوانان چه نتیجههای زشتی پدید آمد. یک توده که آلوده و پریشاناندیشهاند از هر کوششی جز زیان نتوانند برداشت ، باید بجای آشوب و هیاهو و بدگویی از دولت هر کس بپاک گردانیدن خود کوشد. از این راه است که نتیجه توان برد».
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ امروز همهی ما از «شب یکم دی» یک زمان را میفهمیم و آن پس از فرورفتن آفتاب در روز یکم دی ماهست در حالی که پیرو گاهشماری قمری مقصود از «شب یکم دی» ، همان «شب سیام آذر» بحساب کنونی ماست. با آنکه در زمان رضاشاه ایران گاهشماری خورشیدی را پذیرفت و به پیروی از اروپاییان نیمهشب را آغاز شبانروز گرفت (آغاز شبانروز پیشتر هنگام فرورفتن آفتاب بود ، چنانکه شب چهارشنبه سوری را پس از فرورفتن آفتاب در روز سهشنبه میگیرند) ، در نامیدن شبها برخی هنوز شیوهی کهن را بکار میگرفتند و اینست بدفهمی پیش آمده کسانی شب سیام آذرماه آمده بودهاند.
🔶 کار و پیشه و پول (بزبان عادی)
🔸 گفتار یکم : کار و کسب چیست؟.. و چه نیازی به پول هست؟.. (تکهی ۱ از 2)
کار و کسب چیست؟.. چرا هر کدام از ما باید کار و کسبی (حرفهای) راه بیندازیم؟..
در جواب این سؤالات باید بگوییم : خدا چون آدمها را آفریده و زمین را خانهی آنها قرار داده و آنچه برای زندگی نیاز دارند و یا برای خوشی و شیرینکامی میخواهند ، موادش را در زمین ـ یا بهتر گوییم : در کائنات ـ قرار داده است که آدمها کوشش کنند و رنجی را به خود هموار سازند و هرچه نیاز دارند یا میخواهند تدارک کنند و بدست بیاورند. مثلاً برای خوراک ، گندم و جو و برنج و دیگر غلات را بکارند که چون موقعش رسید درو کنند و بکوبند و دانههایش را جدا کرده با آرد کردن و پختن از آن خوراک تهیه کنند. همانطور بوتههای خربزه و هندوانه و خیار و درختهای سیب و زردآلو و انگور و خیلی چیزهای دیگر مانند اینها را بکارند و پرورش دهند و از میوههای آن شیرینکام و برخوردار شوند. برای پوشاک و زیرانداز از پشم چهارپایان و از پنبه و از هر چیز دیگر که بشود پارچه ببافند و لباس بدوزند و یا فرش ببافند و زیر پا بیندازند. برای مسکن از سنگ و آجر و چوب و دیگر چیزها خانه بسازند. برای خلاصی از بیماریها ، از گیاهان و درختان و هر چیز دیگر که بشود دارو تهیه کنند. از سنگ و فلز و چوب ، ابزار و اثاث بسازند. نیروهای طبیعت را شناخته از آنها استفاده کنند. مرغان و جانوران خانگی را پرورش داده ، از آنها منصفانه نفع ببرند. اگر بخواهیم بشماریم از این دست چیزها بسیار هست.
پس معلوم شد آدمها برای تهیهی مایحتاج زندگانی به کوششهایی نیاز دارند. از طرف دیگر همه میدانیم که این کوششها طوریست که باید گروهی با هم باشند و همدستی کنند : زیرا بیشتر مایحتاج طوریست که برای ساخت و تهیهی آنها به علم و معلومات خاصی نیاز میباشد و از دست هر کسی برنمیآید و جز با ابزارهای بسیاری ساخته یا تولید نمیشود.
مثلاً برای پارچه بافتن و خانه ساختن و لباس دوختن و گندم کاشتن و بسیار مانند اینها هر کدام کاریست که نیاز به علم و آگاهی میدارد و گذشته از اینها ابزارهای خاصی نیاز دارد و این نشدنی است که یک خانواده به همهی این کارها مشغول شود و مایحتاج خود را تهیه کند. برای همین ، آدمها مجبورند که همدستی کنند و هر چند نفری تهیهی یک سری از مایحتاج را به عهده بگیرند و آن را کار ویژهی خود بگیرند و از اینجاست که کسب (یا حرفه) به وجود میآید. کسب به این دست کارها که به علم و افزارهای ویژه نیاز دارد و کسانی آنها را بگردن میگیرند گفته میشود.
ما در تاریخ میخوانیم که زمانی آدمها در غار زندگی میکردند و فقط به خوراک و نوشیدنی و پوشاک نیاز داشتهاند که اینها را از درختها و بوتهها و قناتها و رودها و گاهی از کشتن جانوران تهیه میکردهاند. در آن زمان کار بسیار کم و کسب کلاً کمیاب بوده. اینست مردمان به اتحاد و همدستی نیاز نمیداشتهاند و یک خانواده میتوانسته تنها زندگی کند.
ولی آدمیان از همان روز اول رو به پیشرفت میداشتهاند و زندگانیشان زمان به زمان بهتر میشده. اینست به تدریج چیزهایی یاد گرفته و ابزارهایی از سنگ و سفال ساخته و به کشاورزی و دامپروری و خانهسازی و امثال اینها مشغول شدهاند که از یک طرف کارها بیشتر شده و از طرف دیگر کسبها به وجود آمده و آدمها کمکم نیازمندی خود را به کمک به یکدیگر دریافته ارتباطات بین خانوادهها (یا بهتر گوییم : طایفهها) به وجود آوردهاند و سپس به راهنمایی آدمهای خردمندی که از میانشان ظهور کردهاند یک قدم بلندی در راه پیشرفت برداشته ، به تمدن که «با هم زندگی کردن و در کارها همدستی کردن» است آغاز کردهاند که در نتیجه از یک طرف کسبها کاملتر و مهمتر شده و هرچه پیشرفت زندگانی بیشتر بوده به اهمیت و جا افتادن آنها افزوده ، و از طرف دیگر چون در تمدن به حکومت نیاز میبوده از اینجا یک سری کارهای دیگری از پاسبانی و سربازی و قضاوت و مانند اینها به وجود آمده که خود موضوع دیگری است.
اینهاست کار و کسب و اینست داستان آنها.
🔸 گفتار یکم : کار و کسب چیست؟.. و چه نیازی به پول هست؟.. (تکهی ۱ از 2)
کار و کسب چیست؟.. چرا هر کدام از ما باید کار و کسبی (حرفهای) راه بیندازیم؟..
در جواب این سؤالات باید بگوییم : خدا چون آدمها را آفریده و زمین را خانهی آنها قرار داده و آنچه برای زندگی نیاز دارند و یا برای خوشی و شیرینکامی میخواهند ، موادش را در زمین ـ یا بهتر گوییم : در کائنات ـ قرار داده است که آدمها کوشش کنند و رنجی را به خود هموار سازند و هرچه نیاز دارند یا میخواهند تدارک کنند و بدست بیاورند. مثلاً برای خوراک ، گندم و جو و برنج و دیگر غلات را بکارند که چون موقعش رسید درو کنند و بکوبند و دانههایش را جدا کرده با آرد کردن و پختن از آن خوراک تهیه کنند. همانطور بوتههای خربزه و هندوانه و خیار و درختهای سیب و زردآلو و انگور و خیلی چیزهای دیگر مانند اینها را بکارند و پرورش دهند و از میوههای آن شیرینکام و برخوردار شوند. برای پوشاک و زیرانداز از پشم چهارپایان و از پنبه و از هر چیز دیگر که بشود پارچه ببافند و لباس بدوزند و یا فرش ببافند و زیر پا بیندازند. برای مسکن از سنگ و آجر و چوب و دیگر چیزها خانه بسازند. برای خلاصی از بیماریها ، از گیاهان و درختان و هر چیز دیگر که بشود دارو تهیه کنند. از سنگ و فلز و چوب ، ابزار و اثاث بسازند. نیروهای طبیعت را شناخته از آنها استفاده کنند. مرغان و جانوران خانگی را پرورش داده ، از آنها منصفانه نفع ببرند. اگر بخواهیم بشماریم از این دست چیزها بسیار هست.
پس معلوم شد آدمها برای تهیهی مایحتاج زندگانی به کوششهایی نیاز دارند. از طرف دیگر همه میدانیم که این کوششها طوریست که باید گروهی با هم باشند و همدستی کنند : زیرا بیشتر مایحتاج طوریست که برای ساخت و تهیهی آنها به علم و معلومات خاصی نیاز میباشد و از دست هر کسی برنمیآید و جز با ابزارهای بسیاری ساخته یا تولید نمیشود.
مثلاً برای پارچه بافتن و خانه ساختن و لباس دوختن و گندم کاشتن و بسیار مانند اینها هر کدام کاریست که نیاز به علم و آگاهی میدارد و گذشته از اینها ابزارهای خاصی نیاز دارد و این نشدنی است که یک خانواده به همهی این کارها مشغول شود و مایحتاج خود را تهیه کند. برای همین ، آدمها مجبورند که همدستی کنند و هر چند نفری تهیهی یک سری از مایحتاج را به عهده بگیرند و آن را کار ویژهی خود بگیرند و از اینجاست که کسب (یا حرفه) به وجود میآید. کسب به این دست کارها که به علم و افزارهای ویژه نیاز دارد و کسانی آنها را بگردن میگیرند گفته میشود.
ما در تاریخ میخوانیم که زمانی آدمها در غار زندگی میکردند و فقط به خوراک و نوشیدنی و پوشاک نیاز داشتهاند که اینها را از درختها و بوتهها و قناتها و رودها و گاهی از کشتن جانوران تهیه میکردهاند. در آن زمان کار بسیار کم و کسب کلاً کمیاب بوده. اینست مردمان به اتحاد و همدستی نیاز نمیداشتهاند و یک خانواده میتوانسته تنها زندگی کند.
ولی آدمیان از همان روز اول رو به پیشرفت میداشتهاند و زندگانیشان زمان به زمان بهتر میشده. اینست به تدریج چیزهایی یاد گرفته و ابزارهایی از سنگ و سفال ساخته و به کشاورزی و دامپروری و خانهسازی و امثال اینها مشغول شدهاند که از یک طرف کارها بیشتر شده و از طرف دیگر کسبها به وجود آمده و آدمها کمکم نیازمندی خود را به کمک به یکدیگر دریافته ارتباطات بین خانوادهها (یا بهتر گوییم : طایفهها) به وجود آوردهاند و سپس به راهنمایی آدمهای خردمندی که از میانشان ظهور کردهاند یک قدم بلندی در راه پیشرفت برداشته ، به تمدن که «با هم زندگی کردن و در کارها همدستی کردن» است آغاز کردهاند که در نتیجه از یک طرف کسبها کاملتر و مهمتر شده و هرچه پیشرفت زندگانی بیشتر بوده به اهمیت و جا افتادن آنها افزوده ، و از طرف دیگر چون در تمدن به حکومت نیاز میبوده از اینجا یک سری کارهای دیگری از پاسبانی و سربازی و قضاوت و مانند اینها به وجود آمده که خود موضوع دیگری است.
اینهاست کار و کسب و اینست داستان آنها.
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 9 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 چه میباید کرد؟.. (تکهی 15)
میدانم کسانی خرده گرفته خواهند گفت : مگر آن کسان این سخنها را نشنیدهاند. گرفتیم که در آغاز جوانیشان چون در یک حال دیگری میبودهاند آن بدآموزیها را یاد گرفته و از اینها که شما میگویید ناآگاه بودهاند. ولی سپس که اینها را شنیدهاند و در کتابها یا در روزنامهها خواندهاند ـ پس چرا اینها کارگر نیفتاده و نمیافتد؟!..
میگویم : نخست چون آنها را در آغاز جوانی و بهنگام سادگی درونها یاد گرفتهاند جایگیرتر گردیده و گزندی را که بروانها و خردها خواستی رساند رسانیده ، و کنون اینها را با مغزهای فرسوده و ناتوان یاد میگیرند و پیداست که بآسانی جایگیر نخواهد گردید. دوم آنها را بنام دین و با یک ارج و شکوه بسیاری آموخته و از آموزندگان پافشاری فزونتری دیدهاند. ولی اینها را با ارج و شکوهی نمیشنوند و از گویندگان پافشاری و ایستادگی نمیبینند. (1)
یک مثل دیگر : شما بسیاری از جوانان و دیگران را میبینید که با آنکه درس خواندهاند و ستایشهای فراوان از درستکاری و پاکدامنی شنیدهاند و از آنسوی کیفر نادرستی را میدانند و از رسوایی و بیآبرویی آن آگاهند با اینهمه در ادارههای دولتی یا در جاهای دیگر چون پولی بدستشان میرسد خودداری نتوانسته دست نادرستی بسوی آن دراز میکنند و خود را گرفتار میگردانند ـ آیا این کار را چرا میکنند؟!.. چرا خود را از ارج و آبرو میاندازند؟..
چون جستجو کنید خواهید دید هر یکی از ایشان بدآموزیهای مادیگری را از اینجا و آنجا شنیدهاند. مثلاً «زندگانی نبرد است و هر کس باید بکوشد و پول اندوزد و نیرومند گردد ...» یا «که گفت دزدی بد است؟!..» یا «همیشه ناتوان خوراک توانا است» ـ و اینها چون با آزمندی و خودخواهی او سازگارتر افتاده از اینرو آنها را گرفته و در مغز خود جا داده و همینهاست که خرد و فهم او را از نیرو انداخته و از درستی و پاکدامنی بیبهرهاش گردانیده.
پابرگی :
1ـ یک علت دیگری هم برای مؤثر بودن آنها و کماثر بودن اینها هست که خود نویسنده در جاهای دیگر از جمله همین گفتار شرح داده و آن سازگاری آن سخنان با دلخواستهها و هوسهاست و اینکه نهاد تن و جان ـ در جایی که روان فرهیختی نبیند ـ چیرهتر است. ـ ویراینده
🔸 چه میباید کرد؟.. (تکهی 15)
میدانم کسانی خرده گرفته خواهند گفت : مگر آن کسان این سخنها را نشنیدهاند. گرفتیم که در آغاز جوانیشان چون در یک حال دیگری میبودهاند آن بدآموزیها را یاد گرفته و از اینها که شما میگویید ناآگاه بودهاند. ولی سپس که اینها را شنیدهاند و در کتابها یا در روزنامهها خواندهاند ـ پس چرا اینها کارگر نیفتاده و نمیافتد؟!..
میگویم : نخست چون آنها را در آغاز جوانی و بهنگام سادگی درونها یاد گرفتهاند جایگیرتر گردیده و گزندی را که بروانها و خردها خواستی رساند رسانیده ، و کنون اینها را با مغزهای فرسوده و ناتوان یاد میگیرند و پیداست که بآسانی جایگیر نخواهد گردید. دوم آنها را بنام دین و با یک ارج و شکوه بسیاری آموخته و از آموزندگان پافشاری فزونتری دیدهاند. ولی اینها را با ارج و شکوهی نمیشنوند و از گویندگان پافشاری و ایستادگی نمیبینند. (1)
یک مثل دیگر : شما بسیاری از جوانان و دیگران را میبینید که با آنکه درس خواندهاند و ستایشهای فراوان از درستکاری و پاکدامنی شنیدهاند و از آنسوی کیفر نادرستی را میدانند و از رسوایی و بیآبرویی آن آگاهند با اینهمه در ادارههای دولتی یا در جاهای دیگر چون پولی بدستشان میرسد خودداری نتوانسته دست نادرستی بسوی آن دراز میکنند و خود را گرفتار میگردانند ـ آیا این کار را چرا میکنند؟!.. چرا خود را از ارج و آبرو میاندازند؟..
چون جستجو کنید خواهید دید هر یکی از ایشان بدآموزیهای مادیگری را از اینجا و آنجا شنیدهاند. مثلاً «زندگانی نبرد است و هر کس باید بکوشد و پول اندوزد و نیرومند گردد ...» یا «که گفت دزدی بد است؟!..» یا «همیشه ناتوان خوراک توانا است» ـ و اینها چون با آزمندی و خودخواهی او سازگارتر افتاده از اینرو آنها را گرفته و در مغز خود جا داده و همینهاست که خرد و فهم او را از نیرو انداخته و از درستی و پاکدامنی بیبهرهاش گردانیده.
پابرگی :
1ـ یک علت دیگری هم برای مؤثر بودن آنها و کماثر بودن اینها هست که خود نویسنده در جاهای دیگر از جمله همین گفتار شرح داده و آن سازگاری آن سخنان با دلخواستهها و هوسهاست و اینکه نهاد تن و جان ـ در جایی که روان فرهیختی نبیند ـ چیرهتر است. ـ ویراینده
🔶 یکم دیماه و داستانش
🔸 تکهی 10
اینها بود زمینهی گفتار و خلاصهی آن. درمیان آنکه این سخنان را میراندم یک پایهور شهربانی با یک افسر لشگری از در آمدند و در پایین اتاق که جا باز بود بروی صندلی نشستند. چون از این گونه افسران و پایهوران بسیار میآیند و در این نشستهای ما بپای کسی برخاستن و «یا الله» گفتن و مانند اینها که رویهکاریهای [ظاهرسازی] بیمعناییست برداشته شده ، کسی بآنها نپرداخت و پروایی نرفت. من نیز بسخن خود پیشرفت دادم.
ولی چون گفتار بپایان رسید و من نگاه کردم دانستم که یکی از آنها کلانتر بخش 5 است. اینبود روی خود را باو برگردانیدم و گفتم : «شاید آقایان سخنی دارند؟..». گفتند : «برای استفاده آمدهایم». اینبود من دوباره بسخن پرداخته گفتم : چون این نشست برای سوزانیدن کتابهای ناپاک است اینک بآن میپردازیم. ما این کار را بنام آفریدگار پاک و با خواست او میکنیم. این را گفتم و یکایک کتابها را از روی میز برداشته و دربارهی هر کدام سخنی رانده بدرون بخاری انداختم. درمیان این کار برخی از یاران ، از وحدت و واعظپور و دیگران ، (با آنکه خانه در محاصره میبوده و ما نمیدانستیم) میرسیدند و هیچ سخنی نمیگفتند. بلکه کتابهای همراهآوردهی خود را میدادند که به بخاری اندازیم.
بدینسان کار کتابسوزان بانجام رسید ، و پس از پایان آن بود که ناگهان آقای کلانتر بپا برخاسته و رو بمن گردانیده چنین گفت : «ما آمدهایم و مأموریت داریم همهی شما را جلب کنیم». گفتم برای چه؟!.. این نشست سالهاست در خانهی من برپا شود و تاکنون هیچگاه مورد بدگمانی دولت نبوده است. اکنون هم اگر شما بدگمانید ما میتوانیم بیدرنگ پراکنده شویم. گفت : «نه! بما دستور دادهاند که همه را جلب کنیم». گفتم این دستور برخلاف قانونست و شما نیز مکلف به اجرای آن نیستید. با این حال من حاضرم با شما برویم بادارهی شهربانی یا با تلفن با ادارهی شهربانی گفتگو کنیم. گفت : «آخر حضرتعالی اهل قانونید چرا از کلانتری اجازه نگرفتید؟!» من از این سخن افسوس خوردم. ببینید ما در کجاییم و آنان در کجایند؟!.. گویا سراسر کوششها در این کشور برای آنست که یک دستهای فرمان رانند و مردم برای هر کاری اجازه از آنان بخواهند. گفتم : «من اگر اهل قانونم نیک میدانم که بچنان اجازهای نیاز نداشتیم».
پس از سخنانی گفت : «من خودم میروم و از کلانتری با تلفن بادارهی شهربانی آگاهی میدهم و امیدوارم رفع سوءتفاهم بشود. ولی اجازه فرمایید نامهای آقایان را بنویسم». گفتم : بنویسید.
پس از آنکه نامها را نوشت او رفت و افسر دژبانی نشست و ما نیز پی سخنان خود را گرفتیم. ولی چون یک ساعت گذشت و از آقای کلانتر آگاهی نرسید و ساعت هشت که آخرین فرصت آمدورفتِ آزاد بود ، نزدیک میشد من خود بپا برخاستم که بکلانتری بروم و چگونگی را گفتگو کنم. ولی چون از اتاق درآمدم دیدم در پشت در یک سرهنگ شهربانی با چند تن دیگر ایستادهاند ، در پایین نیز چند تن دیگر پاسبان و نظامی پیرامون در را گرفتهاند. من در شگفت شدم که اینان چه شنیدهاند که با اینهمه «بسیج» بسر وقت ما شتافتهاند.
چون از در کوچه درآمدم دیدم پاسبانان و نظامیانی نیز در آنجایند و یکی دو تن دنبال مرا گرفتند ، و سپس یکی از مأموران آگاهی از پشت سر رسیده ، باین عنوان که «رفتن شما موضوع را مهمتر گرداند ، آقای کلانتر خودش رفع سوءتفاهم میکند ، شما بفرمایید بخانه و من میروم و خبری میآورم» مرا بازگردانید. ولی نیمساعت دیگری گذشت و باز خبری نرسید. اینبود از آقای واعظپور خواهش کردم ایشان بروند و خود با تلفن با شهربانی گفتگو کنند.
ایشان رفتند ولی پیش از آنکه بازگردند از آقای کلانتر نامهای بافسر دژبان رسید در این زمینه :
«آقایان بکلانتری بیایند و از اینجا بخانههای خود بروند».
🔸 تکهی 10
اینها بود زمینهی گفتار و خلاصهی آن. درمیان آنکه این سخنان را میراندم یک پایهور شهربانی با یک افسر لشگری از در آمدند و در پایین اتاق که جا باز بود بروی صندلی نشستند. چون از این گونه افسران و پایهوران بسیار میآیند و در این نشستهای ما بپای کسی برخاستن و «یا الله» گفتن و مانند اینها که رویهکاریهای [ظاهرسازی] بیمعناییست برداشته شده ، کسی بآنها نپرداخت و پروایی نرفت. من نیز بسخن خود پیشرفت دادم.
ولی چون گفتار بپایان رسید و من نگاه کردم دانستم که یکی از آنها کلانتر بخش 5 است. اینبود روی خود را باو برگردانیدم و گفتم : «شاید آقایان سخنی دارند؟..». گفتند : «برای استفاده آمدهایم». اینبود من دوباره بسخن پرداخته گفتم : چون این نشست برای سوزانیدن کتابهای ناپاک است اینک بآن میپردازیم. ما این کار را بنام آفریدگار پاک و با خواست او میکنیم. این را گفتم و یکایک کتابها را از روی میز برداشته و دربارهی هر کدام سخنی رانده بدرون بخاری انداختم. درمیان این کار برخی از یاران ، از وحدت و واعظپور و دیگران ، (با آنکه خانه در محاصره میبوده و ما نمیدانستیم) میرسیدند و هیچ سخنی نمیگفتند. بلکه کتابهای همراهآوردهی خود را میدادند که به بخاری اندازیم.
بدینسان کار کتابسوزان بانجام رسید ، و پس از پایان آن بود که ناگهان آقای کلانتر بپا برخاسته و رو بمن گردانیده چنین گفت : «ما آمدهایم و مأموریت داریم همهی شما را جلب کنیم». گفتم برای چه؟!.. این نشست سالهاست در خانهی من برپا شود و تاکنون هیچگاه مورد بدگمانی دولت نبوده است. اکنون هم اگر شما بدگمانید ما میتوانیم بیدرنگ پراکنده شویم. گفت : «نه! بما دستور دادهاند که همه را جلب کنیم». گفتم این دستور برخلاف قانونست و شما نیز مکلف به اجرای آن نیستید. با این حال من حاضرم با شما برویم بادارهی شهربانی یا با تلفن با ادارهی شهربانی گفتگو کنیم. گفت : «آخر حضرتعالی اهل قانونید چرا از کلانتری اجازه نگرفتید؟!» من از این سخن افسوس خوردم. ببینید ما در کجاییم و آنان در کجایند؟!.. گویا سراسر کوششها در این کشور برای آنست که یک دستهای فرمان رانند و مردم برای هر کاری اجازه از آنان بخواهند. گفتم : «من اگر اهل قانونم نیک میدانم که بچنان اجازهای نیاز نداشتیم».
پس از سخنانی گفت : «من خودم میروم و از کلانتری با تلفن بادارهی شهربانی آگاهی میدهم و امیدوارم رفع سوءتفاهم بشود. ولی اجازه فرمایید نامهای آقایان را بنویسم». گفتم : بنویسید.
پس از آنکه نامها را نوشت او رفت و افسر دژبانی نشست و ما نیز پی سخنان خود را گرفتیم. ولی چون یک ساعت گذشت و از آقای کلانتر آگاهی نرسید و ساعت هشت که آخرین فرصت آمدورفتِ آزاد بود ، نزدیک میشد من خود بپا برخاستم که بکلانتری بروم و چگونگی را گفتگو کنم. ولی چون از اتاق درآمدم دیدم در پشت در یک سرهنگ شهربانی با چند تن دیگر ایستادهاند ، در پایین نیز چند تن دیگر پاسبان و نظامی پیرامون در را گرفتهاند. من در شگفت شدم که اینان چه شنیدهاند که با اینهمه «بسیج» بسر وقت ما شتافتهاند.
چون از در کوچه درآمدم دیدم پاسبانان و نظامیانی نیز در آنجایند و یکی دو تن دنبال مرا گرفتند ، و سپس یکی از مأموران آگاهی از پشت سر رسیده ، باین عنوان که «رفتن شما موضوع را مهمتر گرداند ، آقای کلانتر خودش رفع سوءتفاهم میکند ، شما بفرمایید بخانه و من میروم و خبری میآورم» مرا بازگردانید. ولی نیمساعت دیگری گذشت و باز خبری نرسید. اینبود از آقای واعظپور خواهش کردم ایشان بروند و خود با تلفن با شهربانی گفتگو کنند.
ایشان رفتند ولی پیش از آنکه بازگردند از آقای کلانتر نامهای بافسر دژبان رسید در این زمینه :
«آقایان بکلانتری بیایند و از اینجا بخانههای خود بروند».
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
گفتگو چگونه باید کرد.pdf
1 MB
🔶 گفتگو چگونه باید کرد
🖌 احمد کسروی
🔍 آیا کیشها بتپرستیند یا چنانکه ادعا میکنند خداپرستی؟ ، معنی امام و زیان باور به معجزه داشتن امامان. متشابهات در قرآن چیست؟ چرا امروز مسلمانان قرآن را بکار نمیبندند؟ ترس پیروان کیشها از رها کردن گمراهیها
📊 شمار ساتها : 26
بازپسین پراکنش : اسفند 1398
🔷 کتابخانهی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🖌 احمد کسروی
🔍 آیا کیشها بتپرستیند یا چنانکه ادعا میکنند خداپرستی؟ ، معنی امام و زیان باور به معجزه داشتن امامان. متشابهات در قرآن چیست؟ چرا امروز مسلمانان قرآن را بکار نمیبندند؟ ترس پیروان کیشها از رها کردن گمراهیها
📊 شمار ساتها : 26
بازپسین پراکنش : اسفند 1398
🔷 کتابخانهی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🔶 کار و پیشه و پول (بزبان عادی)
🔸 گفتار یکم : کار و کسب چیست؟.. و چه نیازی به پول هست؟.. (تکهی 2 از 2)
اما پول ، همانطور که گفتیم هر گروهی از کاسبان یک سری از کالاها را تولید میکنند و معلوم است که آنان باید کالاها را با هم معاوضه کنند. آنچه را که تهیه کردهاند و بیش از اندازهی نیاز خود میدارند به دیگران داده آنچه را که نمیدارند و نیاز دارند از آنان بگیرند. از اینجا «خرید و فروش» به وجود میآید. صاحبان کالاها چیزهایی را میفروشند و آنهایی که ندارند میخرند ، و چون بسیاری از کاسبان یا تهیهکنندگان کالاها ، خودشان نمیتوانند کالاهاشان را به یکایک مشتریها بفروشند و این باعث میشود آنها از کار و کاسبی بیفتند (مثلاً یک کشاورز نمیتواند خربزههای خود را به شهر بیاورد و بایستد و به یکایک مشتریها بفروشد) ، از اینجا لازم شده که کسانی در این وسط کالاها را بخرند و بفروشند (واسطه باشند). از کاسبان و تولیدکنندگان یکجا بخرند و به خانوادهها و مصرفکنندگان کمکم بفروشند. همینطور در برخی شهرها که کالاهایی بیشتر باشد کسانی آنها را بخرند و به شهرهای دیگر که نیاز هست ببرند و بفروشند. از اینجا بازار به وجود آمده و به دنبالش یک سری کارهای دیگر نیز به وجود آمده. کارهایی که به آنها نیز نیاز هست.
چون معاوضهی کالا با کالا مشکلاتی دارد از اینجا به چیزی نیاز میافتد که وسیلهی معاوضه باشد و کار را آسانتر کند. آن چیز پولست. پول از اینجا به وجود میآید.
ما در تاریخ میخوانیم که در زمانهای قدیم خرید و فروش ، همان معاوضهی کالاها با یکدیگر میبوده (پایاپای) (که هنوز نشانههایی از آن وجود دارد و در بازارهای هفتگی روستاهای ایران نیز نمونههایی از آن دیده میشود.) ولی چون این کار مشکل میبوده پول را به وجود آوردهاند. و چون طلا و نقره در نزد مردمان ارزشمند بوده و گذشته از آن برای این کار مناسبتر بوده ، آنها را بهتر دانستهاند و برای چیزهای کمقیمت مس و برنز را انتخاب کردهاند. این طور به نظر میآید که بار اول کسانی از تاجران در خرید و فروش تکه فلزی یا صدفی را به عنوان نشانه و یا برای نگه داشتن حساب میدادهاند که کمکم به رواج آن افزوده شده و پول از همانجا به وجود آمده. این هم داستان پولست.
اینها سخنانیست که دیگران نیز نوشتهاند و چیزهای تازهای نیست ، و ما به عنوان مقدمه خلاصهی آنها را یادآوری کردیم. ولی ما در این زمینه چند سخنی داریم که در گفتارهای آینده به آنها خواهیم پرداخت.
🔸 گفتار یکم : کار و کسب چیست؟.. و چه نیازی به پول هست؟.. (تکهی 2 از 2)
اما پول ، همانطور که گفتیم هر گروهی از کاسبان یک سری از کالاها را تولید میکنند و معلوم است که آنان باید کالاها را با هم معاوضه کنند. آنچه را که تهیه کردهاند و بیش از اندازهی نیاز خود میدارند به دیگران داده آنچه را که نمیدارند و نیاز دارند از آنان بگیرند. از اینجا «خرید و فروش» به وجود میآید. صاحبان کالاها چیزهایی را میفروشند و آنهایی که ندارند میخرند ، و چون بسیاری از کاسبان یا تهیهکنندگان کالاها ، خودشان نمیتوانند کالاهاشان را به یکایک مشتریها بفروشند و این باعث میشود آنها از کار و کاسبی بیفتند (مثلاً یک کشاورز نمیتواند خربزههای خود را به شهر بیاورد و بایستد و به یکایک مشتریها بفروشد) ، از اینجا لازم شده که کسانی در این وسط کالاها را بخرند و بفروشند (واسطه باشند). از کاسبان و تولیدکنندگان یکجا بخرند و به خانوادهها و مصرفکنندگان کمکم بفروشند. همینطور در برخی شهرها که کالاهایی بیشتر باشد کسانی آنها را بخرند و به شهرهای دیگر که نیاز هست ببرند و بفروشند. از اینجا بازار به وجود آمده و به دنبالش یک سری کارهای دیگر نیز به وجود آمده. کارهایی که به آنها نیز نیاز هست.
چون معاوضهی کالا با کالا مشکلاتی دارد از اینجا به چیزی نیاز میافتد که وسیلهی معاوضه باشد و کار را آسانتر کند. آن چیز پولست. پول از اینجا به وجود میآید.
ما در تاریخ میخوانیم که در زمانهای قدیم خرید و فروش ، همان معاوضهی کالاها با یکدیگر میبوده (پایاپای) (که هنوز نشانههایی از آن وجود دارد و در بازارهای هفتگی روستاهای ایران نیز نمونههایی از آن دیده میشود.) ولی چون این کار مشکل میبوده پول را به وجود آوردهاند. و چون طلا و نقره در نزد مردمان ارزشمند بوده و گذشته از آن برای این کار مناسبتر بوده ، آنها را بهتر دانستهاند و برای چیزهای کمقیمت مس و برنز را انتخاب کردهاند. این طور به نظر میآید که بار اول کسانی از تاجران در خرید و فروش تکه فلزی یا صدفی را به عنوان نشانه و یا برای نگه داشتن حساب میدادهاند که کمکم به رواج آن افزوده شده و پول از همانجا به وجود آمده. این هم داستان پولست.
اینها سخنانیست که دیگران نیز نوشتهاند و چیزهای تازهای نیست ، و ما به عنوان مقدمه خلاصهی آنها را یادآوری کردیم. ولی ما در این زمینه چند سخنی داریم که در گفتارهای آینده به آنها خواهیم پرداخت.
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 9 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 چه میباید کرد؟.. (تکهی 16)
اگر کسی تاریخ اروپا را در دو (1) قرن بازپسین ، با یک بینشی ، جستجو کند بیگمان یکی از چیزهایی که در زندگانی اروپاییان کارگر افتاده و دیگرگونی در آن پدید آورده ، همین آموزاکهای مادیگریست و مثالهای بسیار برای آن تواند یافت. (چنانکه ما نیز یکی از انگیزههای دشواری روزافزون زندگی همین را شمردهایم).
یک مثل دیگر : امروز گروه انبوهی از مردم ایران و از دیگران با کشور و زندگانی بدخواهند و مالیات پرداختن و سپاهی شدن و دیگر یاوریها را دربارهی کشور بخود «حرام» میشمارند. این بتازگی رخ داده که مردی از تبریز بتهران آمده و در اینجا بخانهی پسر خود نرفته چرا که کارکن دولت است و پولی که میگیرد حرام میباشد. از آنسوی خود نیز چون کار و پیشهای نمیدارد با پول خواستن از این توانگر و آن توانگر زندگی بسر میدهد. دریوزهگردی میکند و پول دولت را نمیخورد.
یکی از آشنایانم میگوید : در چند سال پیش بازرگانی مالیات بایستی داد. چون نمیداد فشار آوردیم. پول را برداشته شبانه بخانهام آمد و چنین گفت : «این پول ، من آن را بخودتان میدهم ولی راضی نیستم که بصندوق دولت وارد شود.»
صدها از اینگونه داستان توان شمرد. اینان چرا چنینند؟!.. چرا این نمیفهمند که برای یک تودهای بیش از همه «فرمانروایی» دربایست است که بآنان ایمنی دهد و خاندانها را از دزدان و ستمگران نگه دارد و نیرو اندوخته کشور را از دشمنان ایمن گرداند؟!.. این نه چیزیست که کسی با داشتن فهم و خرد آن را نداند.
بیگانگان اگر از دور شنوند باشد که چنین داستانی را باور نکنند و یا این گروه را یکمشت دیوانهی پوچمغز شمارند. ولی ما از نزدیک نیک میدانیم که این داستان دروغ نیست. نیز میدانیم که آن گروه پوچمغزانی نیستند و درمیانشان مردان نیک و آبرومند فراوان است. چیزی که هست آنان یک رشته بدآموزیهای پوچی را بنام کیش یاد گرفته و در دل جا دادهاند ، بدینسان که رشتهی کارها چه در اینجهان و چه در جهان دیگر ، در دست امامانیست که همهکارهی خدا میباشند ، و آنان را در اینجهان جانشینانی هست که علماء هستند و هرآینه فرمانروایی سزای ایشانست ، و دولت ستمگرانه آن را بدست گرفته. اینها را چندان با آب و تاب یاد گرفته و چندان استوار در دلهای خود جا دادهاند که همه چیز را فراموش کردهاند ـ فراموش کردهاند که آن علماء که میگویند خود را کنار کشیدهاند و جز گرفتن پول کاری با مردم و زندگانی ایشان ندارند و خود را پاسخده هیچ چیزی نمیدانند و در سختترین روز گرفتاری باندیشهی مردم نخواهند افتاد. وآنگاه آنان یکمشت کسان پراکنده و بیسامانیند که اگر کاری هم بخواهند از دستشان برنیاید.
همان کسان اگر گزندی ببینند ، مثلاً ستمگری چند سیلی بروی یکی زند و یا دزدی داراک کسی را برد ، بگله و ناله از دولت پردازند و اگر شما خرده گرفته بگویید : «چرا چارهی کار را از علماتان نمیخواهید؟..» یا بگویید شما که با دولت بدخواهی مینمایید پس چه جای این گله و ناله است؟!..» بجای آنکه از این سخن بخود آیند و گمراهی خود را دریابند از شما خواهند رنجید و چنان در نادانی فرورفتهاند که تکانی بخود نخواهند داد.
همین سخنان که ما مینویسیم و آنان خواهند خواند بیشترشان بجای بیدار شدن و پند آموختن ببدگویی و زباندرازی خواهند پرداخت. اینست اندازهی گرفتاری ایشان.
پابرگی :
1ـ اصل : ده قرن. همانا «دو قرن» بازپسین خواسته شده : دورهای که اروپاییان دلهاشان از گفتههای فیلسوفان مادی پر میگردیده و چنان باورهای زهرآلودی ریشهی نیکخواهی و نیکوکاری را در کار کندن بوده است (نک. کتاب «در پیرامون روان»). اینست «ده قرن» اشتباه چاپی مینماید. ـ ویراینده
🔸 چه میباید کرد؟.. (تکهی 16)
اگر کسی تاریخ اروپا را در دو (1) قرن بازپسین ، با یک بینشی ، جستجو کند بیگمان یکی از چیزهایی که در زندگانی اروپاییان کارگر افتاده و دیگرگونی در آن پدید آورده ، همین آموزاکهای مادیگریست و مثالهای بسیار برای آن تواند یافت. (چنانکه ما نیز یکی از انگیزههای دشواری روزافزون زندگی همین را شمردهایم).
یک مثل دیگر : امروز گروه انبوهی از مردم ایران و از دیگران با کشور و زندگانی بدخواهند و مالیات پرداختن و سپاهی شدن و دیگر یاوریها را دربارهی کشور بخود «حرام» میشمارند. این بتازگی رخ داده که مردی از تبریز بتهران آمده و در اینجا بخانهی پسر خود نرفته چرا که کارکن دولت است و پولی که میگیرد حرام میباشد. از آنسوی خود نیز چون کار و پیشهای نمیدارد با پول خواستن از این توانگر و آن توانگر زندگی بسر میدهد. دریوزهگردی میکند و پول دولت را نمیخورد.
یکی از آشنایانم میگوید : در چند سال پیش بازرگانی مالیات بایستی داد. چون نمیداد فشار آوردیم. پول را برداشته شبانه بخانهام آمد و چنین گفت : «این پول ، من آن را بخودتان میدهم ولی راضی نیستم که بصندوق دولت وارد شود.»
صدها از اینگونه داستان توان شمرد. اینان چرا چنینند؟!.. چرا این نمیفهمند که برای یک تودهای بیش از همه «فرمانروایی» دربایست است که بآنان ایمنی دهد و خاندانها را از دزدان و ستمگران نگه دارد و نیرو اندوخته کشور را از دشمنان ایمن گرداند؟!.. این نه چیزیست که کسی با داشتن فهم و خرد آن را نداند.
بیگانگان اگر از دور شنوند باشد که چنین داستانی را باور نکنند و یا این گروه را یکمشت دیوانهی پوچمغز شمارند. ولی ما از نزدیک نیک میدانیم که این داستان دروغ نیست. نیز میدانیم که آن گروه پوچمغزانی نیستند و درمیانشان مردان نیک و آبرومند فراوان است. چیزی که هست آنان یک رشته بدآموزیهای پوچی را بنام کیش یاد گرفته و در دل جا دادهاند ، بدینسان که رشتهی کارها چه در اینجهان و چه در جهان دیگر ، در دست امامانیست که همهکارهی خدا میباشند ، و آنان را در اینجهان جانشینانی هست که علماء هستند و هرآینه فرمانروایی سزای ایشانست ، و دولت ستمگرانه آن را بدست گرفته. اینها را چندان با آب و تاب یاد گرفته و چندان استوار در دلهای خود جا دادهاند که همه چیز را فراموش کردهاند ـ فراموش کردهاند که آن علماء که میگویند خود را کنار کشیدهاند و جز گرفتن پول کاری با مردم و زندگانی ایشان ندارند و خود را پاسخده هیچ چیزی نمیدانند و در سختترین روز گرفتاری باندیشهی مردم نخواهند افتاد. وآنگاه آنان یکمشت کسان پراکنده و بیسامانیند که اگر کاری هم بخواهند از دستشان برنیاید.
همان کسان اگر گزندی ببینند ، مثلاً ستمگری چند سیلی بروی یکی زند و یا دزدی داراک کسی را برد ، بگله و ناله از دولت پردازند و اگر شما خرده گرفته بگویید : «چرا چارهی کار را از علماتان نمیخواهید؟..» یا بگویید شما که با دولت بدخواهی مینمایید پس چه جای این گله و ناله است؟!..» بجای آنکه از این سخن بخود آیند و گمراهی خود را دریابند از شما خواهند رنجید و چنان در نادانی فرورفتهاند که تکانی بخود نخواهند داد.
همین سخنان که ما مینویسیم و آنان خواهند خواند بیشترشان بجای بیدار شدن و پند آموختن ببدگویی و زباندرازی خواهند پرداخت. اینست اندازهی گرفتاری ایشان.
پابرگی :
1ـ اصل : ده قرن. همانا «دو قرن» بازپسین خواسته شده : دورهای که اروپاییان دلهاشان از گفتههای فیلسوفان مادی پر میگردیده و چنان باورهای زهرآلودی ریشهی نیکخواهی و نیکوکاری را در کار کندن بوده است (نک. کتاب «در پیرامون روان»). اینست «ده قرن» اشتباه چاپی مینماید. ـ ویراینده
🔶 یکم دیماه و داستانش
🔸 تکهی 11
ما باز داستان را ساده میپنداشتیم و اینبود گویان و خندان برخاستیم و از در بیرون رفتیم. ولی در شگفت شدیم که دیدیم در سر کوچه یک اتوبوس برای ما نگاه داشتهاند. گویا ترسیدهاند که کسی بگریزد و با همهی نزدیکی راه به پیاده رفتن رضایت ندادهاند ، و شگفتتر بود که در تاریکی دو تن از راهگذران را بآتش ما سوزانیده و با زور بسوی اتوبوس میکشیدند ، و آنها چون از همه چیز ناآگاه بودند نمیدانستند چه بگویند. اینبود ما بمیانجیگری پرداخته گفتیم : شما که فهرستی از ما گرفتهاید. این بیچارهها راهگذرند. به هر حال با اتوبوس ما را بکلانتری رسانیدند ، و در آنجا دانسته شد آقای کلانتر اتاق خاص خود را برای ما تهی گردانیده و ما شب را در آنجا خواهیم ماند ، و تنها سه تن از افسران که از یاران ما بودند بدژبانی فرستاده خواهد شد.
آقای کلانتر رفتار نیکی میکرد و اینبود از من پرسید : اگر خواهشی هست انجام دهم. گفتم : چند خواهش دارم :
نخست یک تن درمیان ما بیگانه است او را رها گردانید. دوم این سه تن افسر را که بدژبانی خواهید فرستاد چندان فرصت دهید که ما شام را با آنان بخوریم و سپس روانه گردانید. سوم : چون ساعت هشت گذشته ، پاسبانانی همراه کسان ما کنید که بروند و از خانه فرشی و رختخوابی بیاورند و دستور یک شامی دهند. نیز بخانههای برخی از این جوانان که در دسترسست آگاهی دهند.
هر سه خواهش را پذیرفت. آقای نوری علا که سپس دانستیم از کارکنان خود شهربانیست و در این داستان دستاندرکار میبوده رها گردید. از خانهی ما و از خویشان نیز آنچه فرش و رختخواب توانستند آوردند و در ساعت ده یک شام سادهای آماده گردید.
پس از شام خوردن سه تن افسران (بخشآذر ، سیفی ، صرافان) بما بدرود گفته با نظامیان بدژبانی رفتند ، و این یک اندوهی در ما پدید آورد. لیکن خونسردی نشان داده بگفتگوهایی پرداختیم :
🔸 تکهی 11
ما باز داستان را ساده میپنداشتیم و اینبود گویان و خندان برخاستیم و از در بیرون رفتیم. ولی در شگفت شدیم که دیدیم در سر کوچه یک اتوبوس برای ما نگاه داشتهاند. گویا ترسیدهاند که کسی بگریزد و با همهی نزدیکی راه به پیاده رفتن رضایت ندادهاند ، و شگفتتر بود که در تاریکی دو تن از راهگذران را بآتش ما سوزانیده و با زور بسوی اتوبوس میکشیدند ، و آنها چون از همه چیز ناآگاه بودند نمیدانستند چه بگویند. اینبود ما بمیانجیگری پرداخته گفتیم : شما که فهرستی از ما گرفتهاید. این بیچارهها راهگذرند. به هر حال با اتوبوس ما را بکلانتری رسانیدند ، و در آنجا دانسته شد آقای کلانتر اتاق خاص خود را برای ما تهی گردانیده و ما شب را در آنجا خواهیم ماند ، و تنها سه تن از افسران که از یاران ما بودند بدژبانی فرستاده خواهد شد.
آقای کلانتر رفتار نیکی میکرد و اینبود از من پرسید : اگر خواهشی هست انجام دهم. گفتم : چند خواهش دارم :
نخست یک تن درمیان ما بیگانه است او را رها گردانید. دوم این سه تن افسر را که بدژبانی خواهید فرستاد چندان فرصت دهید که ما شام را با آنان بخوریم و سپس روانه گردانید. سوم : چون ساعت هشت گذشته ، پاسبانانی همراه کسان ما کنید که بروند و از خانه فرشی و رختخوابی بیاورند و دستور یک شامی دهند. نیز بخانههای برخی از این جوانان که در دسترسست آگاهی دهند.
هر سه خواهش را پذیرفت. آقای نوری علا که سپس دانستیم از کارکنان خود شهربانیست و در این داستان دستاندرکار میبوده رها گردید. از خانهی ما و از خویشان نیز آنچه فرش و رختخواب توانستند آوردند و در ساعت ده یک شام سادهای آماده گردید.
پس از شام خوردن سه تن افسران (بخشآذر ، سیفی ، صرافان) بما بدرود گفته با نظامیان بدژبانی رفتند ، و این یک اندوهی در ما پدید آورد. لیکن خونسردی نشان داده بگفتگوهایی پرداختیم :
🔶 کار و پیشه و پول (بزبان عادی)
🔸 گفتار دوم : بیکاری و مفتخوری و کارهای بیهوده نامشروع است. (تکهی 1)
از آنچه در گفتار گذشته گفتیم معلوم شد که آدمیان باید کوشش به کار ببرند تا زندگی کنند. بدون کوشش زندگی ممکن نیست. از چیزهای بسیار ناعاقلانه آنست که کسی خیال کند که برای آقایی آفریده شده و او نباید کار کند.
روشنست که هر کسی باید به کاری یا کسبی مشغول شود. کسی که بیکار است مفت میخورد. از تولیدات دیگران میخورد بیآنکه عوض بدهد. برای همین ، کار او مانند کار دزدان و راهزنان است.
نیز روشنست که کارهای بیهوده ـ کارهایی که به گردش چرخ زندگانی کمکی نمیکند و نیازی به آنها نیست و مایهی دلخوشی و شیرینکامی نیز نمیباشد ـ شکل دیگری از مفتخوری است.
مثلاً شعرهای هرز که شاعران ایرانی گفتهاند ، یا مدح شاهان و آدمهای بانفوذ کردهاند ، رماننویسی که جوانان از اروپاییان یاد گرفتهاند ، افسانهگویی که درویشان به آن میپردازند ، واعظی که کسان بسیاری به آن مشغولند و جز پندفروشی نیست ، روضهخوانی که روضهخوانان میکنند و مردم را به گریه میاندازند ، تولیت امامزادهها (گنبدداری) و زیارتنامهخوانی که در بسیاری از شهرها رواج دارد ، دعانویسی و فالگیری و جادوگری که در همه جا هست ، کارهای بیحاصل و وسیلههای مفتخوری است.
یکی دیگر از مفتخوریها روزنامهنویسیهای ایرانیان است که باید آن را «سخنفروشی» بنامیم. روزنامه برای دو منظور میتواند باشد : یکی آنکه روزنامهنویس بخواهد هر روز مردم را از اخبار کشور و جهان مطلع بسازد و آنچه را که مردم از وضع ملل و سیاست دولتها نمیدانند شرح دهد. دیگری آنکه دانشمندانی ، خیرخواهانه و دلسوزانه بخواهند در موضوع سیاست یا سلامتی یا بازرگانی یا مانند اینها راهنماییها بکنند و روزنامه را برای این کار نشر کنند.
به این طور روزنامهها در زندگانی نیاز افتاده و باید باشد ، ولی در ایران روزنامهنویسان با اینها کاری ندارند. آنان خودِ روزنامهنویسی را یک مقصودی به حساب میآورند. اینست میخواهند روزنامه نشر کنند و ستونهای آن را از هرچه توانستند پر کنند : شعر چاپ کنند ، رمان بنویسند ، افسانه ببافند ، سخنان بیهوده را که صد بار گفته شده دوباره بگویند ، به دولت حمله کنند ، از روزگار ناله کنند. کاریکاتورهای بیمزه چاپ کنند.
از همینجاست که جوانان بدون داشتن مایهای به روزنامهنویسی مشغول میشوند. زیرا روزنامهنویسی را جز پر کردن ستونها نمیدانند و معلومست که در چنین کاری به مایهای جز داشتن سواد نیاز نیست.
بماند آنکه بسیاری به این اندازه بس نکرده بیهودهکاری و مفتخوری را با مردمآزاری توأم میکنند و به بدگویی و فحش دادن به این و آن مشغول میشوند ، بلکه کلاهبرداری هم میکنند و با زور فحش و بدگویی از این و از آن پول میگیرند(1).
پابرگی :
1ـ در دورهی آزادی میان سالهای 1320 تا 1332 یا حتا پس از آن در کار روزنامهنویسی این کار زشت رواج داشته. ـ ویراینده
🔸 گفتار دوم : بیکاری و مفتخوری و کارهای بیهوده نامشروع است. (تکهی 1)
از آنچه در گفتار گذشته گفتیم معلوم شد که آدمیان باید کوشش به کار ببرند تا زندگی کنند. بدون کوشش زندگی ممکن نیست. از چیزهای بسیار ناعاقلانه آنست که کسی خیال کند که برای آقایی آفریده شده و او نباید کار کند.
روشنست که هر کسی باید به کاری یا کسبی مشغول شود. کسی که بیکار است مفت میخورد. از تولیدات دیگران میخورد بیآنکه عوض بدهد. برای همین ، کار او مانند کار دزدان و راهزنان است.
نیز روشنست که کارهای بیهوده ـ کارهایی که به گردش چرخ زندگانی کمکی نمیکند و نیازی به آنها نیست و مایهی دلخوشی و شیرینکامی نیز نمیباشد ـ شکل دیگری از مفتخوری است.
مثلاً شعرهای هرز که شاعران ایرانی گفتهاند ، یا مدح شاهان و آدمهای بانفوذ کردهاند ، رماننویسی که جوانان از اروپاییان یاد گرفتهاند ، افسانهگویی که درویشان به آن میپردازند ، واعظی که کسان بسیاری به آن مشغولند و جز پندفروشی نیست ، روضهخوانی که روضهخوانان میکنند و مردم را به گریه میاندازند ، تولیت امامزادهها (گنبدداری) و زیارتنامهخوانی که در بسیاری از شهرها رواج دارد ، دعانویسی و فالگیری و جادوگری که در همه جا هست ، کارهای بیحاصل و وسیلههای مفتخوری است.
یکی دیگر از مفتخوریها روزنامهنویسیهای ایرانیان است که باید آن را «سخنفروشی» بنامیم. روزنامه برای دو منظور میتواند باشد : یکی آنکه روزنامهنویس بخواهد هر روز مردم را از اخبار کشور و جهان مطلع بسازد و آنچه را که مردم از وضع ملل و سیاست دولتها نمیدانند شرح دهد. دیگری آنکه دانشمندانی ، خیرخواهانه و دلسوزانه بخواهند در موضوع سیاست یا سلامتی یا بازرگانی یا مانند اینها راهنماییها بکنند و روزنامه را برای این کار نشر کنند.
به این طور روزنامهها در زندگانی نیاز افتاده و باید باشد ، ولی در ایران روزنامهنویسان با اینها کاری ندارند. آنان خودِ روزنامهنویسی را یک مقصودی به حساب میآورند. اینست میخواهند روزنامه نشر کنند و ستونهای آن را از هرچه توانستند پر کنند : شعر چاپ کنند ، رمان بنویسند ، افسانه ببافند ، سخنان بیهوده را که صد بار گفته شده دوباره بگویند ، به دولت حمله کنند ، از روزگار ناله کنند. کاریکاتورهای بیمزه چاپ کنند.
از همینجاست که جوانان بدون داشتن مایهای به روزنامهنویسی مشغول میشوند. زیرا روزنامهنویسی را جز پر کردن ستونها نمیدانند و معلومست که در چنین کاری به مایهای جز داشتن سواد نیاز نیست.
بماند آنکه بسیاری به این اندازه بس نکرده بیهودهکاری و مفتخوری را با مردمآزاری توأم میکنند و به بدگویی و فحش دادن به این و آن مشغول میشوند ، بلکه کلاهبرداری هم میکنند و با زور فحش و بدگویی از این و از آن پول میگیرند(1).
پابرگی :
1ـ در دورهی آزادی میان سالهای 1320 تا 1332 یا حتا پس از آن در کار روزنامهنویسی این کار زشت رواج داشته. ـ ویراینده
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 9 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 چه میباید کرد؟.. (تکهی 17)
یک مثل دیگر : در همین کشاکشهای پیمانی ما کسانی را میبینیم که دعوی دین مینمایند و پیمان را بنام آنکه هواداری از دین مینماید نیک میخوانند و فیروزیهای آن را در زمینهی دین میبینند بااینهمه هر زمان ببهانههای کوچکی بدشمنی برمیخیزند و برخی از آنان بیشرمی و بیفرهنگی نیز میکنند. این رفتار را چرا مینمایند؟.. اینان اگر براستی هوادار دینند بایستی ارج فیروزیهای پیمان را بشناسند. این در جهان نخستین بار است که برای دین چنین بنیاد استواری نهاده گردیده و به هر بخشی از آن دلیلهای برنده آورده و جای کوچکترین ایرادی بازگزارده نشده. اینها چیزهای سادهای نیست. کارهاییست که آنان یکی را نتوانستندی. پس بایستی خود را در برابر پیمان کوچک شمارند و به هر حال از بدخواهی و بدزبانی بازایستند. پس چگونه است که بآن رفتار زشت برخاستهاند؟! این اندازه خیرهچشمی و بیشرمی در آدمی کمتر پیدا شود.
در اینجا نیز چون میجوییم ، میبینیم این نیز نتیجهی بدآموزیهای کیشی است. اینان چنین دانستهاند که خدا جهان را از بهر چند تنی آفریده و همه چیز برای ایشان است و همهی کارها در دست آنان میباشد و چون خود را بآنان بستهاند در آن جهانِ پندار ، شرم و فرهنگ و راستیپرستی و خرد و فهم و دلیل و همه چیز را فراموش کردهاند. بلندی نام خدا ، و رستگاری جهانیان ، و پیشرفت زندگانی و مانند اینها که ما ارج میگزاریم در نزد آنان دارای هیچ ارجی نمیباشد.
اینها مثل از هنایش بدآموزیهاست. از نیکآموزیها نیز مثلهای بسیار توان آورد. فلان مردم در راه نگهداری آزادی خود جانبازیهای شگفتآور میکنند. مردان چشم از آرزوها و هوسهای خود پوشیده با خشنودی رو بسوی جنگ میآورند. مادران فرزندان خود را بسفر مرگ روانه میگردانند. چرا چنین میکنند؟.. این سهشها در آنان چگونه پدید آمده؟.. اگر جویید خواهید دید آزادهمردانی از میان ایشان برخاستهاند و معنی آزادی و ارج آن ، و همچنین زیان زیردستی و زبونی و خواری را بآنها نیک فهمانیده و تکانی بروانها و خردهای ایشان دادهاند. در نتیجهی آنهاست که این سهشها پدید آمده.
اگر در تاریخ جستجو کنید جنبشهایی که در تودهها گاهی پیدا شده و آنان را بجایگاه بلندی رسانیده هر یکی جز نتیجهی پیدایش مردان بخردی که با راهنماییهای خود تکانی بروانها و خردها دادهاند نبوده. آن جنبش باستان یونان را گیرید و داستانش را بخوانید. جنبش روم را گیرید و انگیزهاش را جستجو کنید. داستان ایران باستان و هنایشی را که پیدایش شت زردشت در آن داشته نیک بجویید.
مردم عرب با آن پراکندگی و خواری ، با آن گمراهی و نادانی ، آیا در سایهی چه بود که بدانسان بتکان آمد و درمیان قبایل رشتهی یگانگی پیدا شد و مردان بخرد و دانایی همچون چهار خلیفه و مانندگان ایشان برخاستند؟.. آیا جز در سایهی پیدایش اسلام و آموزاکهای آن بود که چنین نتیجهای بدست آمد؟!
شورشهای انگلیس و فرانسه در قرن هیجدهم و تکانی که در سراسر اروپا پدید آورد و در همهی کشورها فرمانرواییهای خودکامه را از میان برده مشروطه و پارلمان را جانشین آن گردانید ـ آیا جز نتیجهی راهنماییهای مردان دانا و بخردی همچون ولتر و دیگران میبوده؟!.
🔸 چه میباید کرد؟.. (تکهی 17)
یک مثل دیگر : در همین کشاکشهای پیمانی ما کسانی را میبینیم که دعوی دین مینمایند و پیمان را بنام آنکه هواداری از دین مینماید نیک میخوانند و فیروزیهای آن را در زمینهی دین میبینند بااینهمه هر زمان ببهانههای کوچکی بدشمنی برمیخیزند و برخی از آنان بیشرمی و بیفرهنگی نیز میکنند. این رفتار را چرا مینمایند؟.. اینان اگر براستی هوادار دینند بایستی ارج فیروزیهای پیمان را بشناسند. این در جهان نخستین بار است که برای دین چنین بنیاد استواری نهاده گردیده و به هر بخشی از آن دلیلهای برنده آورده و جای کوچکترین ایرادی بازگزارده نشده. اینها چیزهای سادهای نیست. کارهاییست که آنان یکی را نتوانستندی. پس بایستی خود را در برابر پیمان کوچک شمارند و به هر حال از بدخواهی و بدزبانی بازایستند. پس چگونه است که بآن رفتار زشت برخاستهاند؟! این اندازه خیرهچشمی و بیشرمی در آدمی کمتر پیدا شود.
در اینجا نیز چون میجوییم ، میبینیم این نیز نتیجهی بدآموزیهای کیشی است. اینان چنین دانستهاند که خدا جهان را از بهر چند تنی آفریده و همه چیز برای ایشان است و همهی کارها در دست آنان میباشد و چون خود را بآنان بستهاند در آن جهانِ پندار ، شرم و فرهنگ و راستیپرستی و خرد و فهم و دلیل و همه چیز را فراموش کردهاند. بلندی نام خدا ، و رستگاری جهانیان ، و پیشرفت زندگانی و مانند اینها که ما ارج میگزاریم در نزد آنان دارای هیچ ارجی نمیباشد.
اینها مثل از هنایش بدآموزیهاست. از نیکآموزیها نیز مثلهای بسیار توان آورد. فلان مردم در راه نگهداری آزادی خود جانبازیهای شگفتآور میکنند. مردان چشم از آرزوها و هوسهای خود پوشیده با خشنودی رو بسوی جنگ میآورند. مادران فرزندان خود را بسفر مرگ روانه میگردانند. چرا چنین میکنند؟.. این سهشها در آنان چگونه پدید آمده؟.. اگر جویید خواهید دید آزادهمردانی از میان ایشان برخاستهاند و معنی آزادی و ارج آن ، و همچنین زیان زیردستی و زبونی و خواری را بآنها نیک فهمانیده و تکانی بروانها و خردهای ایشان دادهاند. در نتیجهی آنهاست که این سهشها پدید آمده.
اگر در تاریخ جستجو کنید جنبشهایی که در تودهها گاهی پیدا شده و آنان را بجایگاه بلندی رسانیده هر یکی جز نتیجهی پیدایش مردان بخردی که با راهنماییهای خود تکانی بروانها و خردها دادهاند نبوده. آن جنبش باستان یونان را گیرید و داستانش را بخوانید. جنبش روم را گیرید و انگیزهاش را جستجو کنید. داستان ایران باستان و هنایشی را که پیدایش شت زردشت در آن داشته نیک بجویید.
مردم عرب با آن پراکندگی و خواری ، با آن گمراهی و نادانی ، آیا در سایهی چه بود که بدانسان بتکان آمد و درمیان قبایل رشتهی یگانگی پیدا شد و مردان بخرد و دانایی همچون چهار خلیفه و مانندگان ایشان برخاستند؟.. آیا جز در سایهی پیدایش اسلام و آموزاکهای آن بود که چنین نتیجهای بدست آمد؟!
شورشهای انگلیس و فرانسه در قرن هیجدهم و تکانی که در سراسر اروپا پدید آورد و در همهی کشورها فرمانرواییهای خودکامه را از میان برده مشروطه و پارلمان را جانشین آن گردانید ـ آیا جز نتیجهی راهنماییهای مردان دانا و بخردی همچون ولتر و دیگران میبوده؟!.
🔶 یکم دیماه و داستانش
🔸 تکهی 12
جوانان پیشامد را بسیار کوچک گرفته بشوخیهایی میپرداختند. یکی میگفت : هرچه میخواهد باشد ، ما کارمان را کردیم. دیگری میگفت : ما راه دوری را پیموده برای چنین نشستی میآمدیم و اکنون چه بهتر که نشست ساعتها برپا باشد و شب را باهم گذرانیم. دیگری میگفت : من سبکبار شدم که شعرهای خودم و پدرم را آورده سوزانیدم. دیگری میگفت : من چون کتابی نداشتم عکس قاآنی آن شاعرک دلقک را درآوردم و بآتش انداختم.
بدینسان سخنانی میرفت تا خواب چیره گردید ، و همگی پهلوی هم دراز کشیده بخواب رفتیم. بامدادان از خانه سماور و نان برای ما آوردند و از آنسوی آقای کلانتر نیز پاسداری کرده زودتر آمده بود که ما را از آنجا زودتر روانه گرداند. اینبود در اتاقی کسانی را ببازپرس نشاند که تا از یکایک جوانان بازپرس شود و پرونده پدید آید.
شگفت آنکه آقای کلانتر از خوانندگان پیمان بوده. در دامغان با آقای نیری آمیزش داشته و شمارههای پیمان را ازو درمییافته ، و اکنون افسوس میخورد که چنین داستانی پیش آمده. از من میپرسید : «شما که قانون را بهتر از دیگران میدانید. چرا بایستی این کار بشود؟!..». گفتم : چه کاری شده؟!. گفت : «مگر اجتماع در حکومت نظامی ممنوع نیست؟!..» گفتم : نه هر اجتماع. وآنگاه در قانون میگوید : اگر یک اجتماعی مورد بدگمانی شد پلیس بآنها اخطار میکند که پراکنده گردند و اگر گوش ندادند در آن هنگام است که جلب تواند کرد. شما نه تنها اخطار نکردید ، من خود خواستم نشست را بهم زنم نگزاشتید. گفت : دستور ما آن بود. گفتم : پس خلاف قانون را شما کردهاید نه ما. این شمایید که باید بمحاکمه کشیده شوید نه ما. این پرونده که تدوین میکنید برای خودتانست نه برای ما. چون باین سخنان پاسخی نداشت گفت : «میدانید که ما نمیتوانیم دستور مقامات بالا را باجرا نگزاریم» ، و چون رفتارش پاسدارانه و نرمرویانه میبود من نیز نخواستم بیش از این ایراد گیرم.
🔸 تکهی 12
جوانان پیشامد را بسیار کوچک گرفته بشوخیهایی میپرداختند. یکی میگفت : هرچه میخواهد باشد ، ما کارمان را کردیم. دیگری میگفت : ما راه دوری را پیموده برای چنین نشستی میآمدیم و اکنون چه بهتر که نشست ساعتها برپا باشد و شب را باهم گذرانیم. دیگری میگفت : من سبکبار شدم که شعرهای خودم و پدرم را آورده سوزانیدم. دیگری میگفت : من چون کتابی نداشتم عکس قاآنی آن شاعرک دلقک را درآوردم و بآتش انداختم.
بدینسان سخنانی میرفت تا خواب چیره گردید ، و همگی پهلوی هم دراز کشیده بخواب رفتیم. بامدادان از خانه سماور و نان برای ما آوردند و از آنسوی آقای کلانتر نیز پاسداری کرده زودتر آمده بود که ما را از آنجا زودتر روانه گرداند. اینبود در اتاقی کسانی را ببازپرس نشاند که تا از یکایک جوانان بازپرس شود و پرونده پدید آید.
شگفت آنکه آقای کلانتر از خوانندگان پیمان بوده. در دامغان با آقای نیری آمیزش داشته و شمارههای پیمان را ازو درمییافته ، و اکنون افسوس میخورد که چنین داستانی پیش آمده. از من میپرسید : «شما که قانون را بهتر از دیگران میدانید. چرا بایستی این کار بشود؟!..». گفتم : چه کاری شده؟!. گفت : «مگر اجتماع در حکومت نظامی ممنوع نیست؟!..» گفتم : نه هر اجتماع. وآنگاه در قانون میگوید : اگر یک اجتماعی مورد بدگمانی شد پلیس بآنها اخطار میکند که پراکنده گردند و اگر گوش ندادند در آن هنگام است که جلب تواند کرد. شما نه تنها اخطار نکردید ، من خود خواستم نشست را بهم زنم نگزاشتید. گفت : دستور ما آن بود. گفتم : پس خلاف قانون را شما کردهاید نه ما. این شمایید که باید بمحاکمه کشیده شوید نه ما. این پرونده که تدوین میکنید برای خودتانست نه برای ما. چون باین سخنان پاسخی نداشت گفت : «میدانید که ما نمیتوانیم دستور مقامات بالا را باجرا نگزاریم» ، و چون رفتارش پاسدارانه و نرمرویانه میبود من نیز نخواستم بیش از این ایراد گیرم.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
حاجیهای انباردار چه دینی دارند؟.pdf
730.5 KB
🔶 حاجیهای انباردار چه دینی دارند؟
🔍 جستار : سالوسکاری و ستمگریهای محتکران و فریبکاری روضهخوانان و ملایان
📊 شمار ساتها : ۱۵
بازپسین پراکنش : خرداد ۱۳۹۸
کتابخانهی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🔍 جستار : سالوسکاری و ستمگریهای محتکران و فریبکاری روضهخوانان و ملایان
📊 شمار ساتها : ۱۵
بازپسین پراکنش : خرداد ۱۳۹۸
کتابخانهی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🔶 کار و پیشه و پول (بزبان عادی)
🔸 گفتار دوم : بیکاری و مفتخوری و کارهای بیهوده نامشروع است. (تکهی 2)
یکی دیگر از مفتخوریها آنست که تاجران کالاها را دست بدست میکنند. گروهی از آدمهای حریص در بازار جاگیر شدهاند و با یک میز و چرتکه و تلفن و صندوق ، پول فراوان درمیآورند. کارشان چیست؟.. آیا میریسند؟.. میبافند؟.. میدوزند؟.. میسازند؟.. میکارند؟.. هیچ کدام از اینها نیست. کالاهایی را که دیگران تهیه کردهاند و باید به خانوادهها ـ یا بهتر بگوییم : به دست مصرفکنندگان ـ برسد که مصرف کنند و زندگی کنند ، اینان بدست آورده و در انبارها نگه داشتهاند که اولی به قیمت هر کالایی مبلغی اضافه میکند و به دومی میفروشد و این نیز مبلغی دیگر اضافه کرده به سومی میفروشد ، این طوری کالاها را نگه داشتهاند و دست بدست میکنند. آیا این مفتخوری نیست؟!. آیا از این کار چه نفعی به زندگانی مردم میرسد؟. آیا تجارت که باید باشد اینست؟.
این کار آنان درست مانند آنست که در مواقع ناامنی کسانی تفنگ برمیداشتند و سر گردنهها را میگرفتند و کاروانها که خواروبار و دیگر کالاها را از این شهر به آن شهر میبردند راهشان را میبستند و تا پول هنگفتی یا کالاهای بسیاری نمیگرفتند راه را باز نمیکردند ، از کالاهایی که دیگران تهیه کرده بودند و دیگران میبایست مصرف کنند آنان با زور تفنگ منفعتطلبی نامشروع میکردند.
این تاجران همان کار را میکنند و تنها فرقش اینست که آنها سر گردنهها را میگرفتند و اینان در بازارها و پاساژها و حجرهها و دکانها جاگیر شدهاند. آنان تفنگ داشتند و اینان وسائل دیگری دارند.
🔸 گفتار دوم : بیکاری و مفتخوری و کارهای بیهوده نامشروع است. (تکهی 2)
یکی دیگر از مفتخوریها آنست که تاجران کالاها را دست بدست میکنند. گروهی از آدمهای حریص در بازار جاگیر شدهاند و با یک میز و چرتکه و تلفن و صندوق ، پول فراوان درمیآورند. کارشان چیست؟.. آیا میریسند؟.. میبافند؟.. میدوزند؟.. میسازند؟.. میکارند؟.. هیچ کدام از اینها نیست. کالاهایی را که دیگران تهیه کردهاند و باید به خانوادهها ـ یا بهتر بگوییم : به دست مصرفکنندگان ـ برسد که مصرف کنند و زندگی کنند ، اینان بدست آورده و در انبارها نگه داشتهاند که اولی به قیمت هر کالایی مبلغی اضافه میکند و به دومی میفروشد و این نیز مبلغی دیگر اضافه کرده به سومی میفروشد ، این طوری کالاها را نگه داشتهاند و دست بدست میکنند. آیا این مفتخوری نیست؟!. آیا از این کار چه نفعی به زندگانی مردم میرسد؟. آیا تجارت که باید باشد اینست؟.
این کار آنان درست مانند آنست که در مواقع ناامنی کسانی تفنگ برمیداشتند و سر گردنهها را میگرفتند و کاروانها که خواروبار و دیگر کالاها را از این شهر به آن شهر میبردند راهشان را میبستند و تا پول هنگفتی یا کالاهای بسیاری نمیگرفتند راه را باز نمیکردند ، از کالاهایی که دیگران تهیه کرده بودند و دیگران میبایست مصرف کنند آنان با زور تفنگ منفعتطلبی نامشروع میکردند.
این تاجران همان کار را میکنند و تنها فرقش اینست که آنها سر گردنهها را میگرفتند و اینان در بازارها و پاساژها و حجرهها و دکانها جاگیر شدهاند. آنان تفنگ داشتند و اینان وسائل دیگری دارند.
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 9 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 چه میباید کرد؟.. (تکهی 18)
سخن کوتاه کنیم : سرچشمهی بدی یا نیکی آدمی دانستهها و پنداشتههای اوست و از این رهگذر آدمی به یکی از سه حال تواند بود :
1) بحال خود ماند و براهنمایی یا بدآموزی دچار نگردد. چنانکه گفتیم انبوه مردمان چنینند که در این حال نهاد جانیشان چیرهتر گردد و هوسها و خیمهای ناستوده سر برافرازد. با اینهمه روانها و خردها نیز از کار نیفتد.
2) دچار بدآموزیها گردد. در اینحال آنچه را که با هوسهای خود سازگار یابد فراگیرد و در مغز جا دهد و بدینسان چیرگی جان و خیمهای آن بیشتر باشد.
3) دچار راهنمایی گردد و راستیها را فراگیرد و معنی درست جهان و زندگی را بفهمد. در این حال روانها و خردها نیرومند گردد و هوسها را بزیر فرمان گیرد و خیمهای ناستوده را ناتوان گرداند.
این نیز گفتیم که در برخی تودهها نه یک بدآموزی ، بدآموزیهای گوناگون پدید آید و اینها وارونهی هم بوده مایهی بیکارگی فهمها و خردها گردد. زیرا یکی از چیزهایی که بیگمان باید شمرد آنست که چنانکه خوراکهای ناسازگارِ هم «معده» را از کار اندازد آموزاکهای ناسازگارِ هم فهم را بیکاره گرداند. شما اگر به پسر خود پندی دهید (مثلاً بگویید : در خوراک پروای سود و زیان آن را بکن و هر چیز را نخور) و مادرش دستوری ناسازگار آن دهد (مثلاً بگوید : جهان برای خوردن است هرچه میتوانی بخور) آن بچه درمیان این دو دستور گیج شده و نداند کدام را بپذیرد و چهبسا دورویی کند ، و هر کجا یکی از آن دستورها را با هوس خود سازگار دید بکار بندد.
جای افسوس است که تودههای شرقی با این آخرین و بدترین گرفتاری دچارند. باین معنی که هزار سالست از راستیها بدور افتاده و از آنسوی گرفتار بدآموزیهای گوناگون گردیدهاند ، و در نتیجهی آنست که نه تنها معنی جهان و زندگی را هیچ نمیشناسند و خردها و روانهاشان ناتوان و خیمهاشان بسیار پست است ، فهمهاشان نیز از کار افتاده. چنانکه ما بارها در همین زمینه سخن راندهایم.
🔸 چه میباید کرد؟.. (تکهی 18)
سخن کوتاه کنیم : سرچشمهی بدی یا نیکی آدمی دانستهها و پنداشتههای اوست و از این رهگذر آدمی به یکی از سه حال تواند بود :
1) بحال خود ماند و براهنمایی یا بدآموزی دچار نگردد. چنانکه گفتیم انبوه مردمان چنینند که در این حال نهاد جانیشان چیرهتر گردد و هوسها و خیمهای ناستوده سر برافرازد. با اینهمه روانها و خردها نیز از کار نیفتد.
2) دچار بدآموزیها گردد. در اینحال آنچه را که با هوسهای خود سازگار یابد فراگیرد و در مغز جا دهد و بدینسان چیرگی جان و خیمهای آن بیشتر باشد.
3) دچار راهنمایی گردد و راستیها را فراگیرد و معنی درست جهان و زندگی را بفهمد. در این حال روانها و خردها نیرومند گردد و هوسها را بزیر فرمان گیرد و خیمهای ناستوده را ناتوان گرداند.
این نیز گفتیم که در برخی تودهها نه یک بدآموزی ، بدآموزیهای گوناگون پدید آید و اینها وارونهی هم بوده مایهی بیکارگی فهمها و خردها گردد. زیرا یکی از چیزهایی که بیگمان باید شمرد آنست که چنانکه خوراکهای ناسازگارِ هم «معده» را از کار اندازد آموزاکهای ناسازگارِ هم فهم را بیکاره گرداند. شما اگر به پسر خود پندی دهید (مثلاً بگویید : در خوراک پروای سود و زیان آن را بکن و هر چیز را نخور) و مادرش دستوری ناسازگار آن دهد (مثلاً بگوید : جهان برای خوردن است هرچه میتوانی بخور) آن بچه درمیان این دو دستور گیج شده و نداند کدام را بپذیرد و چهبسا دورویی کند ، و هر کجا یکی از آن دستورها را با هوس خود سازگار دید بکار بندد.
جای افسوس است که تودههای شرقی با این آخرین و بدترین گرفتاری دچارند. باین معنی که هزار سالست از راستیها بدور افتاده و از آنسوی گرفتار بدآموزیهای گوناگون گردیدهاند ، و در نتیجهی آنست که نه تنها معنی جهان و زندگی را هیچ نمیشناسند و خردها و روانهاشان ناتوان و خیمهاشان بسیار پست است ، فهمهاشان نیز از کار افتاده. چنانکه ما بارها در همین زمینه سخن راندهایم.
🔶 یکم دیماه و داستانش
🔸 تکهی 13
تا ساعت ده و نیم پرونده پایان یافته ، ما را بفرمانداری نظامی فرستادند. در راه سه تن دیگر نیز از جوانان را که از شاگردان مدرسهی پایهوری شهربانی هستند (آقایان افتخارزاده ، عمادی ، منزوی) از ما جدا گردانیدند و سیزده تن بازمانده که نامهاشان (از روی ابجد) در پایین آورده میشود بفرمانداری نظامی رسانیدند :
پروین ، جوانشیر ، حشمتی ، حکیم شوشتری ، دادپرور ، رحیمی ، ریاضی ، سروش ، سیروس ، عقیلی ، عودت ، کسروی ، وحدت
در آنجا نیز ما را با پرونده بنزد دادستان و بازپرس که در پهلوی همان عمارت جایگاهی دارند فرستادند. بجوانان در اتاق دفتر جا دادند و مرا به نزد آقای دادستان راه نمودند. میخواهم خوانندگان این دادستان و بازپرس را نیک شناسند. این یک نمونهایست که تودهی بدبخت ایران با همهی آلودگیهایی که پیدا کرده ، و با آنکه بدآموزیهای گوناگون آتش بریشهی نیکخویی و مردانگی زده ، باز این توده بیکبار شایستگی را از دست نداده و هستند آنان که نیکی خود را نگه داشتهاند.
آقای دادستان که سپس دانستم نامشان «سرهنگ نامور» است و آقای معظمی بازپرس که از جوانان بافهم و دانش عدلیه است و من او را میشناختم با یک آرامش مرا پذیرفتند و آقای دادستان چنین آغاز سخن کرد :
«آقا من شما را ندیده بودم. ولی میشناختم که خود قاضی بوده و اکنون از وکلای درجهی یک هستید. با این حال چرا بایستی چنین جرمی رخ دهد؟!..»
گفتم : جرمی رخ نداده است.
گفت : «مگر اجتماع در زمان حکومت نظامی ممنوع نیست؟!..»
گفتم : نه هر اجتماع. آن اجتماع ممنوعست که بزیان دولت و امنیت عمومی باشد. اساساً وضع قانون حکومت نظامی در زمینهی آن گونه اجتماعهاست. وآنگاه اگر هر گونه اجتماع ممنوعست پس اجتماع مجلس شورا چه حالی دارد؟! شما خودتان اکنون اجتماع دارید؟!.. از این گذشته اگر استناد بمادهی 10 قانون حکومت نظامیست در آن ماده قید صریح هست که باید پلیس اخطار کند و اگر اخطار مؤثر نیفتاد پس از آنست که میتواند بجلب و توقیف پردازد.
گفت : «مگر بشما اخطار نکردند؟!..»
گفتم : نه تنها اخطار نکردند ، من خود خواستم نشست را بهم زنم نگزاردند ، و این موضوع را ، هم کلانتر و هم افسر دژبان در راپورتهای [گزارش] خود تصریح کردهاند. زیرا نوشتهاند : چون از پیش دستور جلب داشتیم جلبشان کردیم. من بسیار خشنودم که هر دوی ایشان حقیقت را پوشیده نداشتهاند. پس از همهی اینها ما این جلسه را از دو هفته پیش در روزنامه آگهی داده بودیم و یک نشست نهانی نبود. کلانتر در راپورت خود نوشته که رفتیم درِ خانه باز بود و بالا رفتیم و گوش دادیم گفتگوهای اخلاقی و دینی درمیان بود ـ چنین نشستی چه ربط بقانون حکومت نظامی دارد؟
در برابر این سخنان ایشان خاموش شدند و من چون برخاستم آقای معظمی گفته بود : این دفاع قویست و با این پرونده کسی را نتوان بازداشت. اینان باید رها گردند. دادستان نیز آن را پذیرفته و عقیده به رهایی ما اظهار کرده بود. ولی چون نتیجه دیر شد من دوباره باتاق دادستان رفتم. آقای معظمی گفتند دادستان پرونده را برد که با آقای سرتیپ عمیدی گفتگو کند. عقیدهی ما به بیگناهی شماست. ولی چون کسانی در پیشامد 17 آذر دخالت کردهاند و دولت دربارهی آنها نظر دیگری دارد نمیدانم شما در آن پیشامد دخالت داشتید یا نه؟.. گفتم : ما هیچ دخالتی نداشتیم و با دولت نیز رابطهمان بیطرفانه بوده است.
🔸 تکهی 13
تا ساعت ده و نیم پرونده پایان یافته ، ما را بفرمانداری نظامی فرستادند. در راه سه تن دیگر نیز از جوانان را که از شاگردان مدرسهی پایهوری شهربانی هستند (آقایان افتخارزاده ، عمادی ، منزوی) از ما جدا گردانیدند و سیزده تن بازمانده که نامهاشان (از روی ابجد) در پایین آورده میشود بفرمانداری نظامی رسانیدند :
پروین ، جوانشیر ، حشمتی ، حکیم شوشتری ، دادپرور ، رحیمی ، ریاضی ، سروش ، سیروس ، عقیلی ، عودت ، کسروی ، وحدت
در آنجا نیز ما را با پرونده بنزد دادستان و بازپرس که در پهلوی همان عمارت جایگاهی دارند فرستادند. بجوانان در اتاق دفتر جا دادند و مرا به نزد آقای دادستان راه نمودند. میخواهم خوانندگان این دادستان و بازپرس را نیک شناسند. این یک نمونهایست که تودهی بدبخت ایران با همهی آلودگیهایی که پیدا کرده ، و با آنکه بدآموزیهای گوناگون آتش بریشهی نیکخویی و مردانگی زده ، باز این توده بیکبار شایستگی را از دست نداده و هستند آنان که نیکی خود را نگه داشتهاند.
آقای دادستان که سپس دانستم نامشان «سرهنگ نامور» است و آقای معظمی بازپرس که از جوانان بافهم و دانش عدلیه است و من او را میشناختم با یک آرامش مرا پذیرفتند و آقای دادستان چنین آغاز سخن کرد :
«آقا من شما را ندیده بودم. ولی میشناختم که خود قاضی بوده و اکنون از وکلای درجهی یک هستید. با این حال چرا بایستی چنین جرمی رخ دهد؟!..»
گفتم : جرمی رخ نداده است.
گفت : «مگر اجتماع در زمان حکومت نظامی ممنوع نیست؟!..»
گفتم : نه هر اجتماع. آن اجتماع ممنوعست که بزیان دولت و امنیت عمومی باشد. اساساً وضع قانون حکومت نظامی در زمینهی آن گونه اجتماعهاست. وآنگاه اگر هر گونه اجتماع ممنوعست پس اجتماع مجلس شورا چه حالی دارد؟! شما خودتان اکنون اجتماع دارید؟!.. از این گذشته اگر استناد بمادهی 10 قانون حکومت نظامیست در آن ماده قید صریح هست که باید پلیس اخطار کند و اگر اخطار مؤثر نیفتاد پس از آنست که میتواند بجلب و توقیف پردازد.
گفت : «مگر بشما اخطار نکردند؟!..»
گفتم : نه تنها اخطار نکردند ، من خود خواستم نشست را بهم زنم نگزاردند ، و این موضوع را ، هم کلانتر و هم افسر دژبان در راپورتهای [گزارش] خود تصریح کردهاند. زیرا نوشتهاند : چون از پیش دستور جلب داشتیم جلبشان کردیم. من بسیار خشنودم که هر دوی ایشان حقیقت را پوشیده نداشتهاند. پس از همهی اینها ما این جلسه را از دو هفته پیش در روزنامه آگهی داده بودیم و یک نشست نهانی نبود. کلانتر در راپورت خود نوشته که رفتیم درِ خانه باز بود و بالا رفتیم و گوش دادیم گفتگوهای اخلاقی و دینی درمیان بود ـ چنین نشستی چه ربط بقانون حکومت نظامی دارد؟
در برابر این سخنان ایشان خاموش شدند و من چون برخاستم آقای معظمی گفته بود : این دفاع قویست و با این پرونده کسی را نتوان بازداشت. اینان باید رها گردند. دادستان نیز آن را پذیرفته و عقیده به رهایی ما اظهار کرده بود. ولی چون نتیجه دیر شد من دوباره باتاق دادستان رفتم. آقای معظمی گفتند دادستان پرونده را برد که با آقای سرتیپ عمیدی گفتگو کند. عقیدهی ما به بیگناهی شماست. ولی چون کسانی در پیشامد 17 آذر دخالت کردهاند و دولت دربارهی آنها نظر دیگری دارد نمیدانم شما در آن پیشامد دخالت داشتید یا نه؟.. گفتم : ما هیچ دخالتی نداشتیم و با دولت نیز رابطهمان بیطرفانه بوده است.
🔶 کار و پیشه و پول (بزبان عادی)
🔸 گفتار دوم : بیکاری و مفتخوری و کارهای بیهوده نامشروع است. (تکهی 3)
یکی دیگر از مفتخوریها ملایی است. در هر محله یکی دو تا هستند که دیگران باید نانشان را دهند. اینان چه کار برای مردم میکنند؟!. استخاره و پیشنمازی و دیگر هیچ!.. استخاره که همان فالست و چیزی است بیاساس. پیشنمازی نیز کسب نیست. اگر از نظر اسلام است ، در آن دین هر کسی میتواند پیشنماز بشود. چند نفر که جمع میشدند و میخواستند نماز بخوانند بهتر بوده که یکی را که پاکدامنتر و دیندارتر است پیشنماز کنند و دیگران پشت سر او نماز بخوانند. کی گفته بوده که پیشنماز همیشه باید یک نفر باشد؟!.
بالاتر از اینها مجتهدان هستند که در نجف و قم و دیگر جاها دستگاه بزرگتری چیدهاند و کسانی را دور خود جمع کردهاند که از خمس و سهم امام و پولهای دیگری که از مردم میگیرند با خوشی و آسایش بسیار گذران زندگی میکنند. اینان چه کاری برای مردم انجام میدهند؟!.
خودشان میگویند : پیشوایان دین هستیم و به مردم دین یاد میدهیم. ولی کلاً دروغ است. زیرا آنان چیزی به مردم یاد نمیدهند. چیزهایی را که مردم از مادران و پدرانشان یاد گرفتهاند و خودش سراپا گمراهیست اینان آنها را محکمتر میکنند و از برافتادن گمراهیها جلوگیری میکنند. وانگهی کی گفته که دین یاد دادن ، کسب میتواند باشد؟!.. کی گفته که نان خوردن از راه دین مشروع است؟!.. اگر از نظر اسلام است در آن دین چنین چیزی نبوده. در اسلام «استئکال بدینه» (نان خوردن از راه دین) حرام بوده. یکی از کتابهای آخوندها «اصول کافی» است. در این کتاب بابی در همین موضوع هست و به صراحت از حرام بودن «نان خوردن از راه دین» بحث شده است.
گذشته از همهی اینها ، زکات و خمس در اسلام بجای مالیات بوده که از مردم گرفته میشده تا در حکومت به کار رود و هیچوقت برای مزد «دین یاد دادن» نبوده. (1) اکنون که خلافت اسلامی از بین رفته و مسلمانان مجبور شدهاند حکومتهای ملی خود را از سر بگیرند و دمکراسی (مشروطه) را از فرانسه گرفته بکار اندازند دیگر چه جهتی برای گرفتن خمس و سهم امام باقی مانده؟!..
پابرگی :
1ـ دربارهی این موضوع رجوع کنید به کتاب داوری صفحهی 95. ـ ویراینده
🔸 گفتار دوم : بیکاری و مفتخوری و کارهای بیهوده نامشروع است. (تکهی 3)
یکی دیگر از مفتخوریها ملایی است. در هر محله یکی دو تا هستند که دیگران باید نانشان را دهند. اینان چه کار برای مردم میکنند؟!. استخاره و پیشنمازی و دیگر هیچ!.. استخاره که همان فالست و چیزی است بیاساس. پیشنمازی نیز کسب نیست. اگر از نظر اسلام است ، در آن دین هر کسی میتواند پیشنماز بشود. چند نفر که جمع میشدند و میخواستند نماز بخوانند بهتر بوده که یکی را که پاکدامنتر و دیندارتر است پیشنماز کنند و دیگران پشت سر او نماز بخوانند. کی گفته بوده که پیشنماز همیشه باید یک نفر باشد؟!.
بالاتر از اینها مجتهدان هستند که در نجف و قم و دیگر جاها دستگاه بزرگتری چیدهاند و کسانی را دور خود جمع کردهاند که از خمس و سهم امام و پولهای دیگری که از مردم میگیرند با خوشی و آسایش بسیار گذران زندگی میکنند. اینان چه کاری برای مردم انجام میدهند؟!.
خودشان میگویند : پیشوایان دین هستیم و به مردم دین یاد میدهیم. ولی کلاً دروغ است. زیرا آنان چیزی به مردم یاد نمیدهند. چیزهایی را که مردم از مادران و پدرانشان یاد گرفتهاند و خودش سراپا گمراهیست اینان آنها را محکمتر میکنند و از برافتادن گمراهیها جلوگیری میکنند. وانگهی کی گفته که دین یاد دادن ، کسب میتواند باشد؟!.. کی گفته که نان خوردن از راه دین مشروع است؟!.. اگر از نظر اسلام است در آن دین چنین چیزی نبوده. در اسلام «استئکال بدینه» (نان خوردن از راه دین) حرام بوده. یکی از کتابهای آخوندها «اصول کافی» است. در این کتاب بابی در همین موضوع هست و به صراحت از حرام بودن «نان خوردن از راه دین» بحث شده است.
گذشته از همهی اینها ، زکات و خمس در اسلام بجای مالیات بوده که از مردم گرفته میشده تا در حکومت به کار رود و هیچوقت برای مزد «دین یاد دادن» نبوده. (1) اکنون که خلافت اسلامی از بین رفته و مسلمانان مجبور شدهاند حکومتهای ملی خود را از سر بگیرند و دمکراسی (مشروطه) را از فرانسه گرفته بکار اندازند دیگر چه جهتی برای گرفتن خمس و سهم امام باقی مانده؟!..
پابرگی :
1ـ دربارهی این موضوع رجوع کنید به کتاب داوری صفحهی 95. ـ ویراینده
Telegram
کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
📘 بخوانند و داوری کنند (شیعیگری)
🖌 احمد کسروی
🔍 تاریخچهی شیعیگری ، ایرادها و زیانهای آن ، پاسخ ملایان به این ایرادها
📊 شمار ساتها : ۱۴۸
🔹 بازپسین پراکنش : مهر 1399
☀️ این بازپسین و بهترین پراکنش کتاب میباشد که پیکرههایش کیفیت بهتری دارد. یک پیوست…
🖌 احمد کسروی
🔍 تاریخچهی شیعیگری ، ایرادها و زیانهای آن ، پاسخ ملایان به این ایرادها
📊 شمار ساتها : ۱۴۸
🔹 بازپسین پراکنش : مهر 1399
☀️ این بازپسین و بهترین پراکنش کتاب میباشد که پیکرههایش کیفیت بهتری دارد. یک پیوست…
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 9 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 چه میباید کرد؟.. (تکهی 19)
اگر کسی در تاریخ جستجو کند خواهد دید چون اسلام برخاسته تا یک قرن یا بیشتر آموزاکهای گرانمایهی آن سادگی و پاکی خود را میداشته. ولی سپس آلودگیها یکی پس از دیگری پیدا گردیده : فلسفهی یونان ، باطنیگری ، صوفیگری ، شیعیگری ، خراباتیگری ، پی هم و باهم رخ نموده. اینها هر یکی با اسلام ناسازگار بوده و هر یکی دستهی دیگری را آلوده گردانیده ، و از همینجا بوده که اسلام اثر خود را از دست داده. سپس پس از دو سه قرنی گرفتاری بدتر دیگری پیش آمده ، و آن اینکه کسانی این رشتههای بدآموزی را بهم آمیختهاند. مثلاً یک کسی هم صوفی و هم باطنی و هم خراباتی میبوده و از هر کدام چیزهایی را میگرفته و درهم میگردانیده. از این زمان است که بیکارگی فهمها و آشفتگی مغزها آغاز گردیده.
در این قرنهای تیره ، تیرهتر از همه زمان چیرگی مغولانست که چون زبونی و زیردستی نیز درمیان بوده سستی روانها و خردها و پستی خیمها را هرچه فزونتر گردانیده. در همان هنگامست که شاعرانی برخاسته و هرچه پیدا کردهاند از این رشته و آن رشته ، از راست و کج ، و سودمند و زیانمند برشتهی شعر کشیده و آن بدآموزیهای زهرآلود را با یک زبان گیرنده و فریبندهتری میان مردم پراکندهاند و بآشفتگی مغزها بسیار کوشیدهاند.
از آنزمان این انگیزهها درمیان بوده و دنبالهاش بریده نشده و بلکه در قرنهای دیرتر بدآموزیهای دیگری نیز پیدا شده. بدینسان آشفتگی مغزها با آخرین پایگاه تا بزمان ما رسیده و در اینزمان بدآموزیهای نوینی با شکوه و هیاهوی بسیار از اروپا رسیده و بآنها افزوده گردیده و اینها نیز در دلها جا گرفته.
ما چون بارها از اینها گفتگو کردهایم (1) در اینجا فهرستوار شمردیم. اینهاست سرچشمهی درماندگی شرقیان. اینهاست آنچه ملیونها مردم شرق را زبون و زیردست آزمندان غرب گردانیده. مردم اینها را نمیدانند. شما اگر از عامیان بپرسید : «چرا ما شرقیان پس ماندهایم؟..» خیره مانند و پاسخی نتوانند. از درسخواندگان بپرسید هر کدام پریشانگویی دیگری کنند. یکی گوید : «این تودهها دِژِنِره[=تباه] شدهاند». دیگری گوید : «ما از تمدن عقب ماندهایم باید تمدن را بگیریم و ما نیز باروپاییان برسیم». سومی گوید : «شرقیان از نخست چنین بودهاند.» ولی اینها همه از ناآگاهیست.
پابرگی :
1ـ برای مثال در گفتارهای «ما چه میخواهیم؟.» از رشته گفتارهای پیمان که سپس برویهی کتاب نیز پراکنده شده. ـ ویراینده
🔸 چه میباید کرد؟.. (تکهی 19)
اگر کسی در تاریخ جستجو کند خواهد دید چون اسلام برخاسته تا یک قرن یا بیشتر آموزاکهای گرانمایهی آن سادگی و پاکی خود را میداشته. ولی سپس آلودگیها یکی پس از دیگری پیدا گردیده : فلسفهی یونان ، باطنیگری ، صوفیگری ، شیعیگری ، خراباتیگری ، پی هم و باهم رخ نموده. اینها هر یکی با اسلام ناسازگار بوده و هر یکی دستهی دیگری را آلوده گردانیده ، و از همینجا بوده که اسلام اثر خود را از دست داده. سپس پس از دو سه قرنی گرفتاری بدتر دیگری پیش آمده ، و آن اینکه کسانی این رشتههای بدآموزی را بهم آمیختهاند. مثلاً یک کسی هم صوفی و هم باطنی و هم خراباتی میبوده و از هر کدام چیزهایی را میگرفته و درهم میگردانیده. از این زمان است که بیکارگی فهمها و آشفتگی مغزها آغاز گردیده.
در این قرنهای تیره ، تیرهتر از همه زمان چیرگی مغولانست که چون زبونی و زیردستی نیز درمیان بوده سستی روانها و خردها و پستی خیمها را هرچه فزونتر گردانیده. در همان هنگامست که شاعرانی برخاسته و هرچه پیدا کردهاند از این رشته و آن رشته ، از راست و کج ، و سودمند و زیانمند برشتهی شعر کشیده و آن بدآموزیهای زهرآلود را با یک زبان گیرنده و فریبندهتری میان مردم پراکندهاند و بآشفتگی مغزها بسیار کوشیدهاند.
از آنزمان این انگیزهها درمیان بوده و دنبالهاش بریده نشده و بلکه در قرنهای دیرتر بدآموزیهای دیگری نیز پیدا شده. بدینسان آشفتگی مغزها با آخرین پایگاه تا بزمان ما رسیده و در اینزمان بدآموزیهای نوینی با شکوه و هیاهوی بسیار از اروپا رسیده و بآنها افزوده گردیده و اینها نیز در دلها جا گرفته.
ما چون بارها از اینها گفتگو کردهایم (1) در اینجا فهرستوار شمردیم. اینهاست سرچشمهی درماندگی شرقیان. اینهاست آنچه ملیونها مردم شرق را زبون و زیردست آزمندان غرب گردانیده. مردم اینها را نمیدانند. شما اگر از عامیان بپرسید : «چرا ما شرقیان پس ماندهایم؟..» خیره مانند و پاسخی نتوانند. از درسخواندگان بپرسید هر کدام پریشانگویی دیگری کنند. یکی گوید : «این تودهها دِژِنِره[=تباه] شدهاند». دیگری گوید : «ما از تمدن عقب ماندهایم باید تمدن را بگیریم و ما نیز باروپاییان برسیم». سومی گوید : «شرقیان از نخست چنین بودهاند.» ولی اینها همه از ناآگاهیست.
پابرگی :
1ـ برای مثال در گفتارهای «ما چه میخواهیم؟.» از رشته گفتارهای پیمان که سپس برویهی کتاب نیز پراکنده شده. ـ ویراینده
Telegram
کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
📘 ما چه میخواهیم؟
✍ احمد کسروی
🔍 جستار : خواستها و آیین ما ، کیشها و دیگر گمراهیها ، معنی راست دین ، پیوستگی دین و دانش
📊 شمار ساتها : ۲۲۰
🖨 بازپسین پراکنش : مرداد 1398
🔶 این کتاب از سوی «باهماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده…
✍ احمد کسروی
🔍 جستار : خواستها و آیین ما ، کیشها و دیگر گمراهیها ، معنی راست دین ، پیوستگی دین و دانش
📊 شمار ساتها : ۲۲۰
🖨 بازپسین پراکنش : مرداد 1398
🔶 این کتاب از سوی «باهماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده…