پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 9 (یا گفتارهایی از مهنامه‌ی پیمان)

🔸 چه می‌باید کرد؟.. (تکه‌ی 18)


سخن کوتاه کنیم : سرچشمه‌ی بدی یا نیکی آدمی دانسته‌ها و پنداشته‌های اوست و از این رهگذر آدمی به یکی از سه حال تواند بود :


1) بحال خود ماند و براهنمایی یا بدآموزی دچار نگردد. چنانکه گفتیم انبوه مردمان چنینند که در این حال نهاد جانیشان چیره‌تر گردد و هوسها و خیمهای ناستوده سر برافرازد. با اینهمه روانها و خردها نیز از کار نیفتد.

2) دچار بدآموزیها گردد. در اینحال آنچه را که با هوسهای خود سازگار یابد فراگیرد و در مغز جا دهد و بدینسان چیرگی جان و خیمهای آن بیشتر باشد.

3) دچار راهنمایی گردد و راستیها را فراگیرد و معنی درست جهان و زندگی را بفهمد. در این حال روانها و خردها نیرومند گردد و هوسها را بزیر فرمان گیرد و خیمهای ناستوده را ناتوان گرداند.

این نیز گفتیم که در برخی توده‌ها نه یک بدآموزی ، بدآموزیهای گوناگون پدید آید و اینها وارونه‌ی هم بوده مایه‌ی بیکارگی فهمها و خردها گردد. زیرا یکی از چیزهایی که بیگمان باید شمرد آنست که چنانکه خوراکهای ناسازگارِ هم «معده» را از کار اندازد آموزاکهای ناسازگارِ هم فهم را بیکاره گرداند. شما اگر به پسر خود پندی دهید (مثلاً بگویید : در خوراک پروای سود و زیان آن را بکن و هر چیز را نخور) و مادرش دستوری ناسازگار آن دهد (مثلاً بگوید : جهان برای خوردن است هرچه می‌توانی بخور) آن بچه درمیان این دو دستور گیج شده و نداند کدام را بپذیرد و چه‌بسا دورویی کند ، و هر کجا یکی از آن دستورها را با هوس خود سازگار دید بکار بندد.

جای افسوس است که توده‌های شرقی با این آخرین و بدترین گرفتاری دچارند. باین معنی که هزار سالست از راستیها بدور افتاده و از آنسوی گرفتار بدآموزیهای گوناگون گردیده‌اند ، و در نتیجه‌ی آنست که نه تنها معنی جهان و زندگی را هیچ نمی‌شناسند و خردها و روانهاشان ناتوان و خیمهاشان بسیار پست است ، فهمهاشان نیز از کار افتاده. چنانکه ما بارها در همین زمینه سخن رانده‌ایم.
🔶 یکم دیماه و داستانش

🔸 تکه‌ی 13


تا ساعت ده و نیم پرونده پایان یافته ، ما را بفرمانداری نظامی فرستادند. در راه سه تن دیگر نیز از جوانان را که ‌از شاگردان مدرسه‌ی پایه‌وری شهربانی هستند (آقایان افتخارزاده ، عمادی ، منزوی) از ما جدا گردانیدند و سیزده تن بازمانده که نامهاشان (از روی ابجد) در پایین آورده می‌شود بفرمانداری نظامی رسانیدند :

پروین ، جوانشیر ، حشمتی ، حکیم شوشتری ، دادپرور ، رحیمی ، ریاضی ، سروش ، سیروس ، عقیلی ، عودت ، کسروی ، وحدت

در آنجا نیز ما را با پرونده بنزد دادستان و بازپرس که در پهلوی همان عمارت جایگاهی دارند فرستادند. بجوانان در اتاق دفتر جا دادند و مرا به نزد آقای دادستان راه نمودند. می‌خواهم خوانندگان این دادستان و بازپرس را نیک شناسند. این یک نمونه‌ایست که توده‌ی بدبخت ایران با همه‌ی آلودگیهایی که پیدا کرده ، و با آنکه بدآموزیهای گوناگون آتش بریشه‌ی نیکخویی و مردانگی زده ، باز این توده بیکبار شایستگی را از دست نداده و هستند آنان که نیکی خود را نگه داشته‌اند.

آقای دادستان که سپس دانستم نامشان «سرهنگ نامور» است و آقای معظمی بازپرس که ‌از جوانان بافهم و دانش عدلیه ‌است و من او را می‌شناختم با یک آرامش مرا پذیرفتند و آقای دادستان چنین آغاز سخن کرد :

«آقا من شما را ندیده بودم. ولی می‌شناختم که خود قاضی بوده و اکنون از وکلای درجه‌ی یک هستید. با این حال چرا بایستی چنین جرمی رخ دهد؟!..»

گفتم : جرمی رخ نداده ‌است.

گفت : «مگر اجتماع در زمان حکومت نظامی ممنوع نیست؟!..»

گفتم : نه هر اجتماع. آن اجتماع ممنوعست که بزیان دولت و امنیت عمومی باشد. اساساً وضع قانون حکومت نظامی در زمینه‌ی آن گونه ‌اجتماعهاست. وآنگاه ‌اگر هر گونه ‌اجتماع ممنوعست پس اجتماع مجلس شورا چه حالی دارد؟! شما خودتان اکنون اجتماع دارید؟!.. از این گذشته‌ اگر استناد بماده‌ی 10 قانون حکومت نظامیست در آن ماده قید صریح هست که باید پلیس اخطار کند و اگر اخطار مؤثر نیفتاد پس از آنست که می‌تواند بجلب و توقیف پردازد.

گفت : «مگر بشما اخطار نکردند؟!..»

گفتم : نه تنها اخطار نکردند ، من خود خواستم نشست را بهم زنم نگزاردند ، و این موضوع را ، هم کلانتر و هم افسر دژبان در راپورتهای [گزارش] خود تصریح کرده‌اند. زیرا نوشته‌اند : چون از پیش دستور جلب داشتیم جلب‌شان کردیم. من بسیار خشنودم که هر دوی ایشان حقیقت را پوشیده نداشته‌اند. پس از همه‌ی اینها ما این جلسه را از دو هفته پیش در روزنامه آگهی داده بودیم و یک نشست نهانی نبود. کلانتر در راپورت خود نوشته که رفتیم درِ خانه باز بود و بالا رفتیم و گوش دادیم گفتگوهای اخلاقی و دینی درمیان بود ـ چنین نشستی چه ربط بقانون حکومت نظامی دارد؟

در برابر این سخنان ایشان خاموش شدند و من چون برخاستم آقای معظمی گفته بود : این دفاع قویست و با این پرونده کسی را نتوان بازداشت. اینان باید رها گردند. دادستان نیز آن را پذیرفته و عقیده به رهایی ما اظهار کرده بود. ولی چون نتیجه دیر شد من دوباره باتاق دادستان رفتم. آقای معظمی گفتند دادستان پرونده را برد که با آقای سرتیپ عمیدی گفتگو کند. عقیده‌ی ما به بیگناهی شماست. ولی چون کسانی در پیشامد 17 آذر دخالت کرده‌اند و دولت درباره‌ی آنها نظر دیگری دارد نمی‌دانم شما در آن پیشامد دخالت داشتید یا نه؟.. گفتم : ما هیچ دخالتی نداشتیم و با دولت نیز رابطه‌مان بیطرفانه بوده ‌است.
🔶 کار و پیشه و پول (بزبان عادی)

🔸 گفتار دوم : بیکاری و مفتخوری و کارهای بیهوده نامشروع است. (تکه‌ی 3)


یکی دیگر از مفتخوریها ملایی است. در هر محله یکی دو تا هستند که دیگران باید نانشان را دهند. اینان چه کار برای مردم می‌کنند؟!. استخاره و پیشنمازی و دیگر هیچ!.. استخاره که همان فالست و چیزی است بی‌اساس. پیشنمازی نیز کسب نیست. اگر از نظر اسلام است ، در آن دین هر کسی می‌تواند پیشنماز بشود. چند نفر که جمع می‌شدند و می‌خواستند نماز بخوانند بهتر بوده که یکی را که پاکدامن‌تر و دیندارتر است پیشنماز کنند و دیگران پشت سر او نماز بخوانند. کی گفته بوده که پیشنماز همیشه باید یک نفر باشد؟!.

بالاتر از اینها مجتهدان هستند که در نجف و قم و دیگر جاها دستگاه بزرگتری چیده‌اند و کسانی را دور خود جمع کرده‌اند که از خمس و سهم امام و پولهای دیگری که از مردم می‌گیرند با خوشی و آسایش بسیار گذران زندگی می‌کنند. اینان چه کاری برای مردم انجام می‌دهند؟!.

خودشان می‌گویند : پیشوایان دین هستیم و به مردم دین یاد می‌دهیم. ولی کلاً دروغ است. زیرا آنان چیزی به مردم یاد نمی‌دهند. چیزهایی را که مردم از مادران و پدرانشان یاد گرفته‌اند و خودش سراپا گمراهیست اینان آنها را محکم‌تر می‌کنند و از برافتادن گمراهیها جلوگیری می‌کنند. وانگهی کی گفته که دین یاد دادن ، کسب می‌تواند باشد؟!.. کی گفته که نان خوردن از راه دین مشروع است؟!.. اگر از نظر اسلام است در آن دین چنین چیزی نبوده. در اسلام «استئکال بدینه» (نان خوردن از راه دین) حرام بوده. یکی از کتابهای آخوندها «اصول کافی» است. در این کتاب بابی در همین موضوع هست و به صراحت از حرام بودن «نان خوردن از راه دین» بحث شده است.

گذشته از همه‌ی اینها ، زکات و خمس در اسلام بجای مالیات ‌بوده که از مردم گرفته می‌شده تا در حکومت به کار رود و هیچوقت برای مزد «دین یاد دادن» نبوده. (1) اکنون که خلافت اسلامی از بین رفته و مسلمانان مجبور شده‌اند حکومتهای ملی خود را از سر بگیرند و دمکراسی (مشروطه) را از فرانسه گرفته بکار اندازند دیگر چه جهتی برای گرفتن خمس و سهم امام باقی مانده؟!..

پابرگی :
1ـ درباره‌ی این موضوع رجوع کنید به کتاب داوری صفحه‌ی 95. ـ ویراینده
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 9 (یا گفتارهایی از مهنامه‌ی پیمان)

🔸 چه می‌باید کرد؟.. (تکه‌ی 19)


اگر کسی در تاریخ جستجو کند خواهد دید چون اسلام برخاسته تا یک قرن یا بیشتر آموزاکهای گرانمایه‌ی آن سادگی و پاکی خود را می‌داشته. ولی سپس آلودگیها یکی پس از دیگری پیدا گردیده : فلسفه‌ی یونان ، باطنیگری ، صوفیگری ، شیعیگری ، خراباتیگری ، پی هم و باهم رخ نموده. اینها هر یکی با اسلام ناسازگار بوده و هر یکی دسته‌ی دیگری را آلوده گردانیده ، و از همینجا بوده که اسلام اثر خود را از دست داده. سپس پس از دو سه قرنی گرفتاری بدتر دیگری پیش آمده ، و آن اینکه کسانی این رشته‌های بدآموزی را بهم آمیخته‌اند. مثلاً یک کسی هم صوفی و هم باطنی و هم خراباتی می‌بوده و از هر کدام چیزهایی را می‌گرفته و درهم می‌گردانیده. از این زمان است که بیکارگی فهمها و آشفتگی مغزها آغاز گردیده.

در این قرنهای تیره ، تیره‌تر از همه زمان چیرگی مغولانست که چون زبونی و زیردستی نیز درمیان بوده سستی روانها و خردها و پستی خیمها را هرچه فزونتر گردانیده. در همان هنگامست که شاعرانی برخاسته و هرچه پیدا کرده‌اند از این رشته و آن رشته ، از راست و کج ، و سودمند و زیانمند برشته‌ی شعر کشیده و آن بدآموزیهای زهرآلود را با یک زبان گیرنده و فریبنده‌تری میان مردم پراکنده‌اند و بآشفتگی مغزها بسیار کوشیده‌اند.

از آنزمان این انگیزه‌ها درمیان بوده و دنباله‌اش بریده نشده و بلکه در قرنهای دیرتر بدآموزیهای دیگری نیز پیدا شده. بدینسان آشفتگی مغزها با آخرین پایگاه تا بزمان ما رسیده و در اینزمان بدآموزیهای نوینی با شکوه و هیاهوی بسیار از اروپا رسیده و بآنها افزوده گردیده و اینها نیز در دلها جا گرفته.

ما چون بارها از اینها گفتگو کرده‌ایم (1) در اینجا فهرست‌وار شمردیم. اینهاست سرچشمه‌ی درماندگی شرقیان. اینهاست آنچه ملیونها مردم شرق را زبون و زیردست آزمندان غرب گردانیده. مردم اینها را نمی‌دانند. شما اگر از عامیان بپرسید : «چرا ما شرقیان پس مانده‌ایم؟..» خیره مانند و پاسخی نتوانند. از درسخواندگان بپرسید هر کدام پریشانگویی دیگری کنند. یکی گوید : «این توده‌ها دِژِنِره[=تباه] شده‌اند». دیگری گوید : «ما از تمدن عقب مانده‌ایم باید تمدن را بگیریم و ما نیز باروپاییان برسیم». سومی گوید : «شرقیان از نخست چنین بوده‌اند.» ولی اینها همه از ناآگاهیست.

پابرگی :
1ـ برای مثال در گفتارهای «ما چه میخواهیم؟.» از رشته گفتارهای پیمان که سپس برویه‌ی کتاب نیز پراکنده شده. ـ ویراینده
✴️ گواهی پاکدلانه و داوری توده

آقای کسروی
چندی قبل شنیده شد که کسانی از توده‌ی ایران داوری درباره‌ی شاعران نمودند و از آن روز تا حال در نامه‌ی پرچم ستونی بنام داوری توده باز و هم‌میهنان گرامی یکایک نظریات خود را درج نمودند. اینک من هم بنوبه‌ام قسمتی از سرگذشت خود را جهت اطلاع توده تقدیم می‌دارم :

در سالهای 16 و 17 و 318 [1] من در خدمت مقدس نظام مشغول انجام وظیفه بودم. یکی از افسران که اخلاق عالی و ستوده داشت بعضی اوقات باهم نشسته صحبت‌هایی بمیان می‌آمد. چون مرام ایشان در ظاهر مبارزه با موهومات و خرافات بود من فریفته‌ی اخلاق آن افسر شده هوس نمودم که بنام تحقیق در جامعه‌ی ایشان وارد شوم. لذا با یک نفر جوانی که در نظام آشنایی داشتم و آن وقت هم ایشان جزء همان دسته بود و از دست آن فرقه‌ی اَغنام[2] بلا‌هایی بسرش آمده و زحمتهایی کشیده و خدمتی به آنها نموده بود (که در اواخر اغنام زحمات و خدمات او را تلافی نموده و مدتی رفیق مرا بزحمات و خسارات انداختند که خودش یک بحث جداگانه‌ای دارد) باتفاق ایشان بمجلس وارد پس از اینکه چندین جلسه با آنها نشستم و بمباحثه پرداختم مشاهده نمودم که عده‌ای از جوانان و دوشیزگان موهوم‌پرست باهم نشسته و آهنگ بآهنگ هم داده مشغول سرودن اشعار و مناجات می‌باشند و پس از آنکه دوشیزگان و جوانان با اشتیاق تمام اشعار بی‌سر و ته را می‌سرودند از طرف اشخاصی که در آنجا بودند مورد تمجید واقع و مردم بنای کف زدن را می‌گزاشتند و چون آن جوانان از کودکی بدست مردم موهوم‌پرست تربیت شده و غیر از مظهر خود کسی دیگر را نمی‌شناسند و اصلاً بوی میهن‌پرستی را استشمام ننموده‌اند لذا با کمال تهور بنای سرودن اشعار را می‌نمایند و اگر ملاحظه فرمایید تمام مقصودشان بزرگ کردن مقام مظهر خود می‌باشد و بیش از این چیزی ندانسته و نمی‌دانند زیرا از کودکی همینطور تربیت شده‌اند. چنانچه من هم همان موقع هوس نموده و دفترچه‌‌ای که یادگاری افسر بالا بود از اشعار و مناجات پر کرده و در موقع مقتضی با کمال اشتیاق با آب و تاب مشغول سرودن آنها بودم که پس از مدتی به بی‌پایی کیش آنها پی برده و از آنها اعراض نمودم و در تهران رفیق شفیق ستمدیده‌ی بالا را ملاقات و بهمراهی ایشان پیمان را مطالعه و در مدت قلیلی بحقایق آشنا و از روی خرد دریافتم تنها راهی که بتواند با خرافات و موهومات مبارزه نموده و کشتی غرق شده را بساحل نجات برساند راهی است که دارنده‌ی پیمان و پرچم نشان داده است.

لذا در مقابل حقایق عاجز مانده با جان و دل دستورات مهنامه‌ی پیمان را قبول و با تمام قوا در دفع کیشهای بی‌پا و مبارزه با خرافات و موهومات اقدام نمودم.

آقایان شعرا علاوه بر اینکه اوقات عزیز خود را صرف می و هوسرانی می‌نمودند اشعار و کتاب‌های آنها هم باعث شده که صدها سال جوانان ایران را از جاده خارج نمایند زیرا در کودکی مشغول خواندن و سرودن اشعار بیسر و ته بوده و با آنها تربیت می‌شوند و در جوانی نمی‌توانند آنها را دور ساخته و کار بجایی می‌کشد که در عوض مبارزه با موهومات با حقایق می‌کنند.
آمل ـ محمود معراجی
(پرچم روزانه ، شماره‌ی 186)

[1] : در آغازهای سده‌ی چهاردهم هجری در یاد کردن سالها گاهی سه رقم را می‌نوشتند (تا با سده‌ی پیش اشتباه نشود).
[2] : اغنام به معنی گله‌ی بز و گوسفندان است. بهاییان پیروانشان را اغنام‌الله خوانده‌اند. گفته می‌شود این اصطلاح را میرزا حسینعلی بهاء بکار می‌برده. نویسنده نخواسته آشکاره نام بهاییان را برد ولی امروز اگر توضیح ندهیم کمتر کسانی خواهند دانست.
شادروان محمدحسن شیشه‌گر از پشتیبانان پیمان و پرچم

آقای شیشه‌گر از سال نخست پیمان با آن آشنا گردیده و سپس به تهران آمده بما پیوسته و در این نُه سال بآزمایشهایی افتاده و همیشه با دل پاک از آنها بیرون آمده. یک رشته تیره‌درونان بدنهادی که خود نیروی فهم و خرد را از دست هشته و خیم گرانمایه‌ی راستی‌دوستی را از دست داده‌اند چون می‌بینند که این جوانان پاکدل با فهم و خرد درست ‌،‌ گردن به آمیغها می‌گزارند و با ما همراهی می‌نمایند ،‌ خیره‌رویانه زبان بسرکوفت و ریشخند باز کرده پیاپی زخم بدلهای این جوانان شرمناک می‌زنند که باشد آنان را از راه راست بازگردانند. اینهاست که آزمایش می‌نامیم و آقای شیشه‌گر از این آزمایشها بارها دیده‌ است.
🔶 یکم دیماه و داستانش

🔸 تکه‌ی 14


پس از این آگاهی ما چشم براه بودیم که دستور رهاییمان رسد. ولی دیدیم آقای دادستان پیام فرستاده که خواهشمندم ناهار را آنجا بخورند. چون در آن میان آقایان واعظپور و آخشیجی و پسرم جلال در پیرامون ما می‌بودند و می‌آمدند و می‌رفتند درزمان[=بیدرنگ] چلوکبابی از بازار آوردند و ما ناهار را در آنجا خوردیم.

پس از ناهار چون آقای دادستان باتاق خود بازگشتند من نیز رفتم و ایشان چنین پرسیدند :
«مگر شما با دولت بد بوده‌اید؟!..» گفتم : با دولت بد نبوده‌ایم. ولی با خود آقای سرتیپ عمیدی چرا. گفتند : «چطور؟..». گفتم : چند سال پیش من برای انجام یک کار وکالتی به شیراز رفتم. گفتگو بر سر چهارده پارچه ده و طرف گفتگو آقای حسنعلی حکمت بود. چون کسی در شیراز وکالت رعایا را نپذیرفته بود به تهران آمده بمن وکالت دادند و قرار شد به دشتستان برویم که در آنجا وکالتنامه ‌از همگی رعایا تنظیم گردد. ولی در شیراز چون آقای سرتیپ عمیدی فرمانده‌ آنجا بود و هواداری سختی از حسنعلی می‌نمود مرا نگزاشت به دشتستان بروم. یک ماه در شیراز ماندم و چون از کوشش و گفتگو نتیجه بدست نیامد بازگشتم ، و با آنکه ‌از هشتادهزار ریال حق‌الوکاله (که چهل‌هزار ریال آن بایستی نقدی پرداخته شود) بی‌بهره گردیده بودم ، باز بشیوه‌ی همیشگی خود بردباری و خونسردی نشان دادم. ولی پیداست که آقای عمیدی گناه مرا نبخشیده و از اینکه یک ماه هر روز بایشان زحمت می‌دادم و از یکمشت رعایای بی‌پناه هواداری می‌نمودم کینه‌ای در دل ایشان پدید آمده بوده. از این گذشته چون ما پرچم را آغاز کردیم یک گفتاری از شیراز رسیده و در روزنامه چاپ شده بود که سپس دانستیم هواداران آقای ناصر قشقایی فرستاده‌اند و در آن خرده‌گیریهایی از رفتار آقای عمیدی شده بود. اینهاست آنچه آقای سرتیپ عمیدی را رنجیده گردانیده ، وگرنه ما را با دولت داستانی درمیان نیست.

ایشان بخاموشی گراییدند. ولی من چگونگی را دانسته پیام بآقای سرتیپ فرستادم که می‌خواهم ایشان را ببینم ، و چون برای دیدن ایشان بدفتر فرمانداری نظامی رفتم یک داستانی رخ داد که بیکباره پرده ‌از روی رازهای نهانی برداشت :

زیرا چون نشستم روی میزی نامه‌ای دیدم که بآقای نخست‌وزیر نوشته شده. من چون بامدادان تلگراف فوری بآقای نخست‌وزیر فرستاده بودم آن را بجریان اداری انداخته ‌از فرمانداری علت بازداشت ما را پرسیده‌اند و اینها پاسخ می‌دهند که «از ماده‌ی 5 قانون حکومت نظامی استفاده شده» ، نخست در شگفت شدم که تلگراف فوری مرا که بخود آقای قوام بود ، بجریان اداری انداخته‌اند ، و این مرا بگمان انداخت که آقای قوام کینه ‌از من در دل داشته و این پیشامد با آگاهی ایشانست.
🔶 کار و پیشه و پول (بزبان عادی)

🔸 گفتار دوم : بیکاری و مفتخوری و کارهای بیهوده نامشروع است. (تکه‌ی 4)


یک سری دیگر از مفتخوریها در اداره‌های دولتی است. کاری را که از دست پنج نفر برمی‌آید به ده نفر سپرده‌اند. پنج نفر بلکه بیشتر ، از اینها زیادی و مفتخورند. بلکه باعث گرفتاری برای مردم می‌باشند. زیرا اینان در اینجا بیکار نمی‌نشینند و برای هر یکی میزی گذاشته و کاری تراشیده‌اند و همین باعث آهستگی کارها و دیر پیش رفتن آنهاست. زیرا هر کاری که به اداره می‌آید و هر نامه‌ای که می‌رسد باید از یک به یک میزها بگذرد و روی هر یکی حداقل چند ساعت بماند و آنان هر یکی حرف دیگری بگوید و چه بسا که مشکلاتی به وجود بیاورد و این طوری کاری که یک روز طول می‌کشد تا انجام شود ، تا دو سه روز طول می‌کشد.

همان طور که در گفتار پیش گفته‌ایم مردمی که ملتی را تشکیل داده‌اند و در یکجا زندگی می‌کنند ، به حکومت نیاز بسیار دارند ، زیرا یک سری کارهای بزرگ و واجبی هست که متعلق به همه است ولی همه نمی‌توانند به آن بپردازند. مانند پاکیزه نگه داشتن شهرها ، ساخت و اصلاح راهها و جلوگیری از دزدان و راهزنان ، و مذاکره و بستن قرارداد با ملل دیگر جهان ، و مانند اینها که کارهاییست متعلق به همه‌ی ملت ، ولی همه نمی‌توانند به آن مشغول شوند ، اینست باید کسانی را از خیرخواهان و کاربلدان انتخاب کنند و اختیار اینگونه کارها را بدست آنان بسپارند ، و این کسان که ما به عنوان «حکومت» می‌خوانیم مجبورند گروهی را از خود مردم بگیرند و تحت نظر خود به این مشاغل منصوب کنند ، مجبورند اداره‌ها برپا کنند.

اینست سربازی و افسری و پاسبانی و کار نظافت و کارمندی در اداره‌های دولتی از کارهای نیک و مهم است. از کارهاییست که باید باشد. بسیار نادانیست که کسانی اینها را نامشروع حساب کنند. (2)

البته کارمندان دولتی و خودِ اداره‌ها باید به اندازه‌ی نیاز باشند. امروز در ایران ، هم تعداد کارمندان بیش از اندازه‌ی نیاز است و هم اداره‌هایی که نیازی به آنها نیست ، بسیار است (2). اینست می‌گوییم : یک سری از مفتخوریها در اداره‌های دولت است.

پابرگی :
1ـ ملایان که پس از مشروطه و شروع کار اداره‌ها بیکار ننشسته از سر دشمنی با مشروطه ، مردم را از کارهای دولتی منع می‌کردند ، همیشه بگوش مردم این را میخواندند : دولت جائر (ستمگر) است و کار دولتی حرام است و در نتیجه حقوقی که میدهد هم حرامست. زیرا فقط حکومت نایب امام زمان (ملاها) را بحق میدانستند. ـ ویراینده
2ـ در حکومت ملاها اداره‌های دولتی بیجا که تنها سودش کندی کارها و دست و پا گیری و پیچیدن به پای مردم بوده فراوان برپا شده و شورش را درآورده. طوری که کمر دولت و ملت زیر بار پرداخت حقوق این کارمندان تا شده است. ـ ویراینده
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 9 (یا گفتارهایی از مهنامه‌ی پیمان)

🔸 چه می‌باید کرد؟.. (تکه‌ی 20)


گفتیم از صد سال باز که این داستان پس ماندن شرقیان بآشکار افتاده کسانی در جستجوی چاره بوده‌اند. گروهی «باتحاد اسلام» کوشیده‌اند. یک دسته به قانون و مشروطه تلاش کرده‌اند. یک دسته دبستان برپا کردن و باسواد گردانیدن را چاره شمرده‌اند. هم گفتیم که اینها هر یک در جای خود نیک بوده ولی چاره‌ی درد نمی‌بوده. این کوشندگان چون سرچشمه و انگیزه‌ی گرفتاری را نمی‌دانسته‌اند ناگزیر چاره‌اش را هم ندانسته‌اند.

ولی دوباره می‌گوییم : انگیزه‌ی گرفتاری شرقیان اینهاست. بدانسان که گفتیم شما بیازمایید : به پسرتان یکیتان که پدر است دستوری دهد و دیگریتان که مادر است دستوری بوارونه‌ی آن دهد و ببینید که چگونه آن بچه گیج و درمانده گردد ، و چون این را آزمودید برگردید بمیان توده و این آموزاکهای گوناگون و آخشیج یکدیگر را که در کتابها و مغزها آکنده است از دیده گذرانید. آن بدآموزیهای زهرآلود و شعرهای خراباتی را بیاد آورید ، آن آموزاکهای قلندرانه‌ی غیرتکش را از اندیشه گذرانید ، آن باورهای پست کیشها را بیندیشید.

در جهان چه بدآموزی زشت‌تر از این که بمردم بگویی : «موسا و فرعون ، و ستم و دادگری ، راست و کج ، و نیک و بد ، همه یکیست؟.. » چه بدآموزی زهرناکتر از این که بگویی «جهان پوچست و هیچست. اندیشه‌ی گذشته نکنید و پروای آینده ننمایید و دمی را که در آنید گرامی شمارید و با خوشی و مستی بسر دهید»؟!. چه بدآموزی بدتر از این که بگویی : «اگر فلان مرده را دوست دارید یا بدیدن بارگاهش روید همه‌ی گناهانتان آمرزیده شود»؟!..

صدها مانند اینها در کتابها و مغزها آکنده شده ، هر کس آنچه اندیشیده بیباک و بی‌پروا ، بزبان آورده و آن بدتر که این نادانیها از راه شعر یا بدستیاری کتابها یا زبان بزبان ، درمیان مردم ، بویژه درمیان درسخواندگان ، رواج بی‌اندازه پیدا کرده و در دلها جا گرفته. امروز هزارها کسان توان یافت که نام باطنیگری یا خراباتیگری نشنیده ولی اگر دلهاشان را بشکافیم بدآموزیهای این دو دسته بفراوانی در آنها جا گرفته.

اینها زیانش از سه راه است :

1) اینها دروغ و فریب است و مردمان را از راستیها هرچه دورتر می‌گرداند.

2) اینها از کسان زبون و پستی تراویده و به شنوندگان زبونی و پستی یاد می‌دهد.

3) چند رشته‌‌ی آخشیج همست و مایه‌ی درماندگی فهمها می‌گردد. (1)

در نتیجه‌ی اینهاست که شما امروز هر عنوانی را بگیرید و باورهای مردم را درباره‌ی آن بسنجید خواهید دید گیج‌وار هر زمان سخن دیگری می‌گویند و راستی آنست که در هر زمینه سخنان وارونه‌ی هم شنیده و بی‌آنکه داوری در میانه‌ی آنها توانند به دل سپرده‌اند و اینست هر زمان یک باور دیگری از خود بیرون می‌دهند.

در زندگانی توده صد مثل برای آن توان پیدا کرد. مثلاً داستان «چاره‌داری و ناچاری» (جبر و اختیار) روشن نبوده و شما چون در کتابها جستجو کنید خواهید دید یک دسته آن را گرفته و یک دسته این را پذیرفته‌اند. بلکه در بسیاری از کتابها نویسنده هر زمان باور دیگری از خود نموده و اینجا «جبری» و آنجا «اختیاری» و باز اینجا «جبری» بوده. (1)

در نتیجه‌ی همان مردم نیز گیجند و شما چون در رفتار و کردارشان نگرید خواهید دید درمیان دو باور درمانده‌اند و نمی‌دانند کدام را بپذیرند و بسیاری از آنان در اینجا که کاری بدلخواه خود می‌یابند (مثلاً شما یک سودای آسان و سودمندی را باو پیشنهاد می‌کنید) بیدرنگ اختیاری گردیده و بسخن درآید : «لیسَ للانسان الا ماسعى» ، «مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد» و در جای دیگری چون کاری را بدلخواه خود نمی‌یابد (مثلاً شما یک کار پررنجی باو پیشنهاد می‌کنید) در آن زمان است که «جبریگری» از خود نشان دهد و این بار بجمله‌های دیگری پردازد : «العبد یدبر الله یقدر» ، «روزی هر کس مقدر است».

پابرگیها :
1ـ این خود زمینه‌ی جدای دیگریست و ما بارها از آن سخن رانده و گفته‌ایم : در نتیجه‌ی همینست که کسانی هر چیزی را که می‌شنوند با یک معنای تاریک و ناروشنی در دل جا می‌دهند و اینست چون می‌پرسیم درمی‌مانند. مثلاً نام «تمدن» را با صد هیاهو می‌برند و گفتارها در پیرامون آن می‌نویسند ولی ما چون می‌پرسیم : «تمدن چیست؟..» در آن هنگامست که درمی‌مانند. همین رفتار را درباره‌ی «ادبیات» می‌کنند. رویهم‌رفته از هیچ چیز معنی درست آن را نمی‌فهمند.
2ـ ویراینده نیک بیاد دارم که دبیر ادبیات دبیرستانمان چون شعرها و نوشته‌های کتاب را معنی می‌کرد و از آنها گاهی معنی جبر و گاهی اختیار در زندگانی برمی‌آمد ، بی‌آنکه داوری در آن باره کند هر بار آنها را ، تو گویی یک حقیقت گرانمایه‌ای را بازمی‌نماید ، با یک آب و تابی شرح می‌داد و هیچ نمی‌اندیشید که این دو اندیشه ناسازگار است و ناشدنیست که هر دو راست باشد. ـ ویراینده
🔶 یکم دیماه و داستانش

🔸 تکه‌ی 15


دوم عنوان ماده‌ی 5 مرا تکان داد. زیرا چنانکه نوشتیم آن ماده درباره‌ی کسانیست که «سوء‌ظن مخالفت با دولت مشروطه و امنیت و انتظام عمومی در حق آنها بشود». این عبارت خود ماده ‌است. این ماده کجا و داستان ما کجا؟!. وآنگاه کسانی را که بموجب آن توقیف می‌کنند چنانکه دستور خود ماده ‌است «هرگاه در استنطاق سوء‌ظن بکلی رفع نشود» باید در بازداشت بمانند تا حکومت نظامی پایان یابد و آنگاه بتحویل عدلیه دهند تا ببازپرس و رسیدگی آغاز کند.

دانستم داستان نه آنست که ما اجتماع داشته‌ایم و شهربانی یا فرمانداری نظامی ، چون معنی راست قانون را نمی‌دانند ما را باینجا کشانیده‌اند ، بلکه ‌اینست که یک کینه‌ی بزرگی از ما در یک دلی هست ـ دل آقای قوام ، یا دل آقای سپهبد (1) ، یا دل سرتیپ عمیدی یا دل آقای سرتیپ مقدم (2) ـ و آن کینه ‌است که بکار افتاده و ما را باینجا کشانیده و نمی‌خواهد باین زودی رهامان گرداند. اینست تاکنون بماده‌ی 10 استناد می‌کردند ، و چون ما بآن پاسخ دادیم و دادستان و بازپرس آن پاسخ را پذیرفتند ، این بار ماده‌ی 5 را پیش کشیده‌اند ، و معنی این ماده آنست که ما در زندان بمانیم چندانکه فرمانداری نظامی تهران پایان یابد. فرمانداری نظامی تهران کی پایان خواهد یافت؟!.. هنگامی که جنگ اروپا پایان پذیرد و سپاهیان همسایگان از این کشور بروند ، جنگ اروپا کی پایان خواهد پذیرفت؟!.. آن را خدا می‌داند چه‌بسا که ده سال دیگر همچنین برپا باشد. پس باید گفت : زمینه‌ی بند و زندان ده ساله برای ما چیده‌اند! در اینجا بود که پیشامد در نظر من بسیار بزرگتر گردیده رنگ خود را تغییر می‌داد.

هنگامی که باین اندیشه‌ها پرداخته بودم دیدم دادستان با بازپرس از در درآمدند ، و دورتر از من روی صندلیها نشستند ، و در همان هنگام سروان ربیع مدیر دفتر فرمانداری نظامی از اتاق آقای سرتیپ عمیدی بیرون آمده یک نوشته‌ای را که ماشین کرده بودند بجلو دادستان گزاشت. دادستان چون نگریست با یک خشم و تندی و با آواز بلند چنین گفت : «اگر با منست من می‌گویم اینها را برخلاف قانون توقیف کرده‌اند باید همین الان آزاد شوند». من دانستم نوشته درباره‌ی ماست. سرتیپ عمیدی بدستاویر ماده‌ی 5 ، بوفق دلخواه خود ، قرار بازداشتی درباره‌ی ما دیکته کرده و آن را نوشته و پاک‌نویس کرده و می‌خواهند با زور بامضای دادستان و بازپرس برسانند. ولی دادستان نیکنهاد زیر بار تحکم نمی‌رود.

چون او این سخن را با آن تندی و بلندی گفت و سروان ربیع بازگشته دید من نیز در آنجایم چنین پاسخ داد : «بسیار خوب! همان را بنویس!». ولی چون دادستان خامه برداشت بنویسد جلوش را گرفته چنین گفت : «بهتر است با خود تیمسار گفتگو کنید». این را گفت و دادستان و بازپرس را باتاق تیمسار برد.

پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ سپهبد امیراحمدی در 17 آذر فرماندار نظامی برگزیده و سپس که وزیر جنگ شد سرتیپ عمیدی بجای او نشست.
2ـ سرتیپ اعتمادمقدم ، رئیس‌کل شهربانی
dardha-va-darmanha b9 t2.pdf
367.1 KB
🔸 دردها و درمانها (یا گفتارهایی از مهنامه‌ی پیمان)

🔹 بخش نهم ، تکه‌ی دو از دو (یکجا در یک فایل پی‌دی‌اف)

🔅 ۲- سرچشمه‌ی کارهای آدمی مغز اوست
بدالشریعه شعر سروده.pdf
576.4 KB
🔶 «بدرالشّریعه» شعر سروده

🔍 جستار : آیا در اسلام روگیری زنان بوده؟ ، ارتباط روگیری زنان و دیگر عوامل با فساد.

📊 شمار ساتها : ۱۵

کتابخانه‌ی پاکدینی

🔸 این دفتر از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🔶 کار و پیشه و پول (بزبان عادی)

🔸 گفتار دوم : بیکاری و مفتخوری و کارهای بیهوده نامشروع است. (تکه‌ی 5)


خلاصه اینکه این کارهایی که شمردیم (و همانطور مانندهای آنها) چون بیهوده است و نتیجه‌ای برای اجتماع در بر نمی‌دارد مانند بیکاری ، بلکه بدتر است. زیرا بیکاری ضررش تنها مفتخوریست ولی اینها هر کدام ضرری ـ بلکه ضررهایی ـ دیگر به دنبال دارد.

مثلاً روضه‌خوانی این ضرر را نیز می‌رساند که با به گریه انداختن ، احساسات مردم را خاموش و آنان را دل‌مرده می‌کند. گذشته از آن مردم را به چیزهای بی‌اساس از این دست : «هر کسی که گریه کند همه‌ی گناهانش آمرزیده می‌شود» ، امیدوار می‌کند. روزنامه‌نویس مردم را با سخنان پوچی سرگرم کرده از کار و زندگانی می‌اندازد. رمان‌نویس پسران و دختران را از راه می‌برد و گمراه می‌کند. جادوگر و فالگیر و دعانویس با قانونهای طبیعت جنگ می‌کنند. اینان مردمان را به چیزهای نشدنی امیدوار کرده از راههایی که برای هر کاری هست برمی‌گردانند.

چون اینها بیرون از موضوع بحث ماست باین اندازه بس کرده می‌گذرم.

تاجران که کالاها را دست بدست میگردانند و سفته‌بازی می‌کنند ، ضرر ایشان به زندگانی خانواده‌ها روشنتر از آنست که کسی نداند. در این شش سال جنگ (1) ، این گروه در ایران ، میلیونها خانواده را به فشار زندگی انداختند و هزاران افراد را به نابودی رساندند ، و از این راهِ ستمگری و نامردی ، پولها جمع کردند و همان پولها را در راه هوسبازیها و قانون‌شکنیهای خود ـ از ملا بازی و قاچاقی به کربلا و مکه رفتن و مانند اینها ـ بکار بردند. (2)

پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ مقصود جنگ جهانی دوم است که ایران نیز از آن متأثر گردید.
2ـ در (بعضی) سالهای جنگ به مکه و کربلا رفتن ممنوع بود و گذرنامه نمیدادند. ولی جماعت محتکر و «بازاریهای مقدس» با رشوه دادن و قاچاقی ارز خریدن و از مرز گذشتن ، پولهای حرام را به آخوندهای کربلا و نجف داده و یا در کشورعربستان خرج کرده به هدف خود (پاک شدن از گناه و صاف کردن راه بهشت) میرسیدند.
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 10 (یا گفتارهایی از مهنامه‌ی پیمان)

🔸 در پیرامون نوشته‌های پیمان (تکه‌ی یک )


«نوشته‌های پیمان را همه توانند فهمید»

یکی می‌گوید : «چیزهایی که شما در پیمان می‌نویسید عوام نمی‌فهمند. مطالبی هم برای استفاده‌ی آنها نویسید».

می‌گویم : اینها که ما می‌نویسیم برای همگیست. ما می‌باید در فهمانیدن راستیها جدایی میانه‌ی این گروه و آن گروه نگزاریم و آنها را بهمگی بفهمانیم.

راست است در توده ، از دیده‌ی فهم و باور ، یک درجه‌بندی هست. باینمعنی که روستاییان اندازه‌ی فهم و باورهاشان جداست. از شهریان نیز ، بازاریان و عامیان جدایند و دیگران جدا. همچنین زنان در این باره جدا از مردان می‌باشند. این چیزیست که از باستان زمان بوده و هست ، و چنین پنداشته می‌شود که همیشه باید بود.

بارها دیده می‌شود که یک مرد دانشمندی نوکران و بستگان عامی می‌دارد و یا زنان و دختران خاندان او پندارپرست و نادان می‌باشند و او خود پروایی نمی‌نماید و راهی جز این باندیشه‌اش نمی‌رسد.

یکی از آشنایان می‌گوید : «با خاندانی سفر خواستیمی کرد. هنگامی که آماده بودیم و خواستیم از در بیرون رویم یکی عطسه‌ای زد. زنان از رفتن بازایستادند و من چون با آنان بگفتگو پرداختم مردان بجای آنکه یاوری با من نمایند بجلوگیری کوشیدند. سپس که در نبودن زنان گله آغاز کردم چنین پاسخ دادند : «زنان را باید در عقیده‌ی خودشان آزاد گزارد».

ولی این خود نه ستوده است. ما باید بکوشیم و این درجه‌بندی را از میان برداریم و همگی را از زنان و مردان ، و از روستاییان و شهریان ، و از بازاریان و دیگران ، با راستیها آشنا گردانیم. نمی‌گویم همه‌ی مردم در فهم یکسان توانند بود ، این نشدنیست. می‌گویم : ما همگی را با راستیها آشنا گردانیم که هر کسی باندازه‌ی جُربُزه و فهم خود از آنها بهره یابد.

در دانشها چنین نیست. همه کس ستاره‌شناس یا ریاضیدان یا پزشک نتواند بود و نیازی هم نیست. ولی ما سخن از شناختن جهان و دانستن آیین زندگانی و این زمینه‌ها می‌رانیم و اینها جز از دانشهاست. اینها را همه توانند دانست و باید هم دانند.

مردم همگی ، چه روستایی و چه شهری ، و چه زن و چه مرد ، در این زندگانی همبازند و باید همگی آن را به یک گونه فهمند و همگی از یک راه پیش روند ، و همگی یک خواست دارند.

یک مردمی که باهم می‌زیند ، در سود و زیان بهم بسته‌اند و اگر یکی یک نافهمی یا یک بدرفتاری داشت نه تنها خود او ، دیگران نیز زیان بینند. مثلاً زنی که پابسته‌ی عطسه و چهارشنبه و بوم و مانند اینهاست و یا بجادو و فال و دعا باور می‌دارد ، زیانش بدیگران هم خواهد رسید. مردی که پندارپرست است و براستیها پشت پا می‌زند و پی کارهای بیهوده را می‌گیرد مایه‌ی گزند دیگران نیز هست. این بتازگی رخ داده که جوانی خود را کشته. چون رسیدگی کرده‌اند انگیزه‌اش این بوده که مردی بنام کف‌بینی باو گفته که هیچگاه توانگر نخواهد بود ، و جوان ساده خود را کشته. بشومی پندارپرستی یک مرد نادان ، خاندانی چنین آسیب دیده.

خواستم گفتگو از این گرفتاریها نیست. ما در سال چهارم پیمان از اینها گفتگو بسیار کرده‌ایم. آنگاه گرفتاریها تنها این نیست. کیشهای پراکنده و چیزهای دیگر نیز هست. اینها را برای مثل یاد می‌کنم و خواستم آنست که ما اگر می‌خواهیم زندگانی درستی داریم و همیشه پیش رویم باید معنی درست زندگی را بشناسیم و راه راست آن را بدانیم ، و پندارهای بیجا و گمراهیهای گوناگون را که بنام کیش یا هر نام دیگری درمیانست و توده را گرفتار گردانیده دور رانیم ، و در زندگانی یک خواستی یا بهتر گویم یک آرمانی را بدیده گیریم و درپی آن باشیم ـ وآنگاه همگی همجنسان خود را ، در این شناختن و دانستن ، با خود یکی گردانیم و هیچ کس را جدا نگیریم.
🔶 یکم دیماه و داستانش

🔸 تکه‌ی 16


من آواز آنها را نمی‌شنیدم ولی سپس دانستم سرتیپ عمیدی بدادستان گفته : دولت درباره‌ی اینها یک نظر سیاسی دارد. شما افسر هستید باید تابع امر دولت باشید. او پاسخ داده : «من افسرم در سربازخانه ، و در آنجاست که باید تابع امر دولت باشم. اما در اینجا که مرا پشت میز دادستانی نشانده‌اید باید تابع قانون باشم» معظمی آن جوان گردنفراز گفته : «شما مرا از عدلیه خواستید باین شرط آمدم که در عقیده آزاد باشم و اکنون که چنین است مرا بعدلیه بازگردانید». تیر آقای سرتیپ بسنگ خورده و آنها را بزیر تحکم کشیدن نتوانسته ‌است.

چون گفتگوی آنها پایان یافت و بیرون رفتند سروان ربیع مرا باتاق سرتیپ عمیدی راه نمود ، و چون وارد شدم آقای سرتیپ با یک قیافه‌ی بازی مرا پذیرفته چنین گفت : «جای بسیار تأسف است که چنین حادثه‌ای رخ داده؟!.. چرا اینطور شده؟!..». گفتم : جای تأسف نیست. یک لغزش از کلانتری سر زده بود و جبران گردیده. دادستان اظهار عقیده کرده و پرونده پایان یافته و اکنون ما باید رها گردیم. گفت : «بلی. ولی چون من در این موضوع دخالت نداشته‌ام و دستور را تیمسار سپهبد احمدی (1) (وزیر جنگ) داده‌اند تصدیق می‌فرمایید که باید بایشان مراجعه کنیم و اجازه بگیریم و من الان سوار شده می‌روم خودم با ایشان مذاکره کنم و شما تا غروب آزاد شده تشریف ببرید». من دیگر پاسخی ندادم و اساساً در برابر چنین سخنان دورنگی نیاز بپاسخی ندیدم. اینبود برخاسته بازگشتم.

آقای سرتیپ سوار شده رفت و پس از یک ساعتی بازگشت ، و چون آقای واعظپور و دیگران پیاپی می‌رفتند و می‌پرسیدند چنین گفته بود : «تیمسار سپهبد با من آمدیم او رفت به هیئت وزراء و من آمدم که یک نامه‌ای تهیه کرده با آن پرونده ببرم که در هیئت وزراء مطرح شود». مرا خنده گرفت که میخواهد ما را فریب دهد. چنین داستانی چه ربط دارد که در هیئت وزیران طرح شود.

پابرگی :
1ـ همان امیراحمدی ـ ویراینده
Kar Piwe Pul - zaban adi b1.pdf
112.2 KB
🔸 کار و پیشه و پول (بزبان عادی)

🔹 گفتار یکم : کار و کسب چیست؟.. و چه نیازی به پول هست؟..

(یکجا در یک فایل پی‌دی‌اف)
🔶 کار و پیشه و پول (بزبان عادی)

🔸 گفتار دوم : بیکاری و مفتخوری و کارهای بیهوده نامشروع است. (تکه‌ی 6)


از چیزهای عجیب آنکه تاجران خیال می‌کنند کالاهایی را که خریده‌اند و نگه می‌دارند مال خودشان است و خود را در فروختن و نفروختن و همچنین در فروختن آنها به هر کسی و به هر قمیتی آزاد می‌دانند ، در حالی که اینطور نیست و آنان مالک آن کالاها نیستند. اینطور نیست که هر کسی هر چیزی را داشت مال اوست. آن کالاها را کسانی تهیه کرده‌اند و باید مصرف‌کنندگان مصرف کنند. و اینان در این بین بیشتر از یک واسطه نیستند که از تهیه‌کنندگان خریده‌اند و باید به مصرف‌کنندگان بفروشند و درباره‌ی قیمت نیز بیش از اندازه‌ی مشروع ـ بیش از اندازه‌ی مزد واسطه‌گری خود که باید منصفانه تعیین شود ـ اضافه نمی‌توانند بکنند. به هر حال آنچه اصلاً معنی ندارد اینست که ایشان مالک کالاها باشند.

خواهند گفت : خریده‌ایم. باید گفت : خریده‌اید که به خانواده‌ها بفروشید و جز آن کاری نمی‌توانید بکنید.

خواهند گفت : پول داده‌ایم. باید گفت با پول دادن ، مالک کالاها نمی‌شوید. آن پول مانند رسیدی است که کالاها را گرفته و سپرده‌اید و باید آنها را به مقصد خود برسانید و پول خود یا بهتر بگویم : رسید خود را پس بگیرید. به هر حال با دادن پول مالک کالاها نمی‌شوید.

همچنین باید بدانیم که تعداد این میانجیان (واسطه‌ها) نباید بیش از اندازه‌ی نیاز باشد. در جاهایی که شدنی است بهتر است که تهیه‌کنندگان کالاها را خودشان به مصرف‌کنندگان بفروشند (همانطور که کفش‌دوزها و جوراب‌بافها و مانند اینها در ایران همین کار را می‌کنند) (1) و در جاهایی که نشدنی است بیش از یک یا دو میانجی نباشد.

درباره‌ی کارمندان دولتی نیز همینطور است. تعداد آنان نیز نباید بیش از اندازه‌ی نیاز باشد. درباره‌ی اینها گذشته از آن که بیشتر از اندازه‌ی نیاز مفتخوری به وجود می‌آورد ، نکته‌ی دیگری هست و آن اینکه کارمندان اداره چون با دولت ارتباط دارند دارای یک نوع تسلط و فرمانروایی می‌باشند و تسلط و فرمانروایی هرچه کمتر باشد ، بهتر خواهد بود. آن وقت اینها که در اداره‌ها هستند اختیار کارهای مردم در دستشان می‌باشد و این لغزشگاهیست که آنان را به تکبر و مردم‌آزاری وامی‌دارد و چنین چیزی هم هرچه کمتر باشد ، بهتر خواهد بود.

پابرگی :
1ـ ولی امروز این هم بهم خورده و باز کار فروش در دست میانجیان است. ـ ویراینده
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 10 (یا گفتارهایی از مهنامه‌ی پیمان)

🔸 در پیرامون نوشته‌های پیمان (تکه‌ی دو )


در اینجا دو چیز هست که می‌باید دانست و هیچگاه از دیده دور نگردانید :

یکی آنکه نیروی توده از رویهم آمدن نیروهای یکایک کسان پدید آید. صدهزار تن مردان و زنان که باهم می‌زیند ، اگر همگی یک چیز را خواهند و دست بهم داده از یک راه کوشند ، یک نیروی صدهزار تنی پدید آورند و اگر نه دارای هیچ نیرویی نباشند.

دیگری اینکه یک تن چون معنی زندگانی را نیک داند و خود را از پندارهای بیهوده و از خویهای پست بپیراید نیروی او ده برابر نیروی دیگران باشد.

این دو باید پایه‌ی زندگانی ما باشد. ما باید از یکسو بکندن بنیاد پراکندگیها و جداییها بکوشیم و از مردم هر اندازه که می‌توانیم به یک راه آوریم ، و از یکسو هم خود را نیک پیراسته و آراسته ، بفزونی نیرومان کوشیم و خود را شاینده‌ی زندگی گردانیم.

امروز با این نبرد و کشاکش که درمیان توده‌ها برخاسته (1) ، داستان ما داستان کسانیست که می‌خواهند از میان یک بیابان بیمناک و دزدگاهی گذرند. پیداست که چنین کسانی باید بکوشند و همراهان خود را هرچه فزونتر گردانند. و بهمگی آنان افزار جنگ و کشتار داده و نیک آماده سازند.

امروز یکی از بیماریها درمیان توده خودفروشیست (2) و بیشتر مردم لذت از این می‌برند که کسانی را پایینتر از خود بینند و بآنها برتری فروشند و زباندرازی نمایند. مثلاً شهریان بنشینند و بکارهای دیه‌نشینان خرده گیرند و هر کجا یک روستایی دیدند باو بخندند. همچنین درسخواندگان گفتگو از عامیان کنند و کوتاهی اندیشه و کمی آگاهی آنان را یاد کنند و بخود بالند. نیز مردان سخن از زنان رانند و بآنان خرده گیرند و برتری فروشند.

کسانی باین اندازه هم بس نکرده و همینکه چند سخنی از اینجا و آنجا یاد گرفتند آن را دستاویز ساخته خود را از دیگران جدا می‌گردانند و باین و آن خرده گرفته بخود می‌بالند. اگر شما در یک نشستی بنکوهش و بدگویی از توده و یا از این دسته و آن دسته پردازید خواهید دید باشندگان با چهره‌های باز رو بشما آوردند و با لذت گوش دادند. ولی در همان هنگام ، اگر دلسوزی نمایید و بگویید پس بیایید دست بهم داده باین بدیها چاره کنیم ، خواهید دید همگی ناخشنودی نمودند و رو ترش کردند.

اینها همه از آنست که معنی زندگی دانسته نیست ، از آنست که خردها ناتوان می‌باشد و سررشته در دست خودخواهی افتاده. این کسان را باید کودکان چهل‌ساله و پنجاه‌ساله نامید. اینان چشم باز کرده و جهان را دیده و آن را جز خوردن و خوابیدن و بدلخواه و هوس روز گزاردن ندانسته‌اند ، و در زندگی درپی هیچی نمی‌باشند و آینده را نمی‌اندیشند.

ولی ما راهمان بیکبار جداست. ما درپی آرمان بزرگی می‌باشیم و می‌باید بکوشیم و همگی مردم را از معنی درست زندگانی و از راه آن آگاه گردانیم و جدایی میان زنان و مردان و روستاییان و شهریان نگزارده همگی را با خود هم‌اندیشه و همدست گردانیم.

کسانی این را گزافه خواهند شناخت. ولی جز راستی نیست. ما درباره‌ی زنان سخنان بسیار نوشته‌ایم. زنان از ما جدا نیستند و از هر باره همباز زندگانی ما می‌باشند. پس چرا باید آنان را در اندیشه و باور و شناختن معنی زندگانی با خود یکی نگردانیم؟! چرا باید آنان را بفالگیران و دعا‌نویسان و روضه‌خوانان و سینماچیان و رمان‌پردازان واگزاریم؟!

امروز یکی از بیمهایی که در زندگانی ما هست و خود آن را درنمی‌یابیم همین گمراهی اندیشه‌ها و ناتوانی دلهای زنانست که اگر یک روز سختی پیش آید اینان بجای آنکه بما یاری کنند با بیتابیها و فریادهای بیجای خود ما را گرفتار و دست‌بسته خواهند گردانید.

پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ تاریخ این گفتار تیر ماه 1320 می‌باشد. در آن هنگام از آغاز جنگ جهانی دوم نزدیک به دو سال می‌گذشته.
2ـ خودفروشی = خودنمایی بیرون از اندازه.