پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
🔶 کتاب «پرسش و پاسخ» ـ رشته‌ی یکم

🔸 تکه‌ی 13


ج ـ اجازه دهید سئوالی هم من بکنم. بگفته‌ی آقای «الف» این معنایی که شما به دین می‌دهید چیز تازه‌ایست. با آن بیانی که کردید من جای ایراد نمی‌بینم. ولی می‌خواهم بپرسم : آیا اعتقاد بخدا و اعتقاد به آخرت جزو دین نیست؟!.

ب ـ من هم می‌خواستم همین سئوال را کنم.

د ـ اعتقاد بخدا و اعتقاد به آخرت هر دو از دین است. ما در شناختن جهان ناچاریم به هستی خدا اقرار کنیم. بخش بزرگی از شناختن جهان همینست که ما بدانیم این دستگاه بیهوده نیست و درو نظم و سامانی هست و دست آفریدگاری درمیان می‌باشد.

یکی از کشاکشهای ما با فلسفه‌ی مادّی در همین زمینه است. شما اگر کتاب «ورجاوندْبنیاد» را بخوانید در آنجا در این زمینه استوارترین دلیل ذکر شده است.

همچنان درباره‌ی آخرت ، ما چون بگوهر آدمی پی ببریم خواهیم دید آدمی همین کالبد مادّی نیست و درو دستگاه دیگری بنام روان می‌باشد و مانعی نیست که این دستگاه پس از نابودیِ کالبدِ مادّی بازماند و در جهان دیگری زندگی بسر برد ، در این باره هم ما کتابهایی نوشته کوششهای بسیار بکار برده‌ایم.

ولی در این زمینه نکته‌های مهمی هست. خداشناسی آن نیست که خدایی تصور کنند و هرچه دلشان خواست باو نسبت دهند. در ایران یکی از گمراهیها همینست. خدایی تصور کرده‌اند و هرچه دلشان خواست باو نسبت می‌دهند. خدا افزارهای هوسهای آنهاست.

سه سال پیش از این که در نتیجه‌ی جنگ آلمان و روس در ایران گرانی و نایابی پدید آمد و مردم دچار گرسنگی گردیدند ملایان که از داستان برداشته شدن چادر و چاقچور دلتنگ می‌بودند فرصت یافتند و در بالای منبرها رو بزنان گردانیده چنین می‌گفتند : «خانمها دیدید روتان باز کردید و خدا بخشم آمد و بلا فرستاد». این را در همه‌ جا می‌گفتند.

ببینید بخدا چه نسبت می‌دادند. ببینید خدا در اندیشه‌ی آنها چه چیز است. آنان خدایی تصور کرده‌اند و چنین می‌پندارند که در آسمان یا در عرش نشسته تنها نگران ایرانست که همانکه یک گناه از مردم اینجا دید بخشم آمده بلا بر ایشان می‌فرستد ، و هرگاه که پشیمانی نمودند و به لابه و زاری پرداختند خشمش فرونشسته بلا از آنان برمی‌گرداند. آنگاه عدالت در دستگاه خدا نیست. زنهای تهران رو باز می‌کنند و خدا بگناه آنان بلایی می‌فرستد که بیش از همه دامنگیر خانواده‌های بینوای بوشهر و بندرعباس می‌گردد. اینست نمونه‌ای از خداشناسی این مردم. با این گمراهیها و نادانیهاست که می‌آیند و با من می‌نشینند و سخن از دین می‌رانند.

بعقیده‌ی اینان خدا از یکسو پیغمبری فرستاده و احکامی پدید آورده و بگناهکاران مجازاتها قرار داده و برای تأکید «وَ مَن یعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یرَهُ» (1) فرموده و از یکسو چون امام‌حسین کشته شده بیکبار احکام خود را بهم‌زده و دستور فرستاده که هر که باو گریه کرد گناهانش همه آمرزیده شود ، اگرچه بشماره‌ی ریگهای بیابان باشد (2). یک روز آن را کرده و یک روز این را.


پابرگیهای کوشاد پاکدینی :
1ـ معنی : هر که باندازه‌ی ذره‌ای بدی کند سزایش بیند. (سوره‌ی زلزال ، آیه‌ی 8)
2ـ درباره‌ی آمرزش گناهان با گریه بر حسین حدیثها هست. برای مثال : «کسی که بیاد امام‌حسین باندازه‌ی بال مگسی اشک از چشمانش روان گردد ثوابش بر خداست و خدا به کمتر از بهشت برای او خشنود نمی‌گردد». بحارالانوار ، ج44 ، ص291 ؛ یا «اگر گریه کنی بر حسین که اشک روان گردد خدا همه‌ی گناهان کوچک و بزرگ ترا بیامرزد ؛ چه کم باشد ، چه بسیار» وسائل الشیعة ، ج14 ، ص502


.
🔶 دفاع در دیوان کیفر (بخش دوم)

🔸 شیخ‌ خزعل‌خان و کارهای او (تکه‌ی 10)


آنچه شیخ خزعل را در نافرمانی بدولت و در گردنکشی دلیرتر می‌گردانید دارایی هنگفت و درآمد بیرون از اندازه‌ی او بود. چنانکه گفتیم حاجی‌جابرخان و مزعل‌خان هر یکی در زمان خود دارایی بسیار اندوخته و بشیخ خزعل بازگزارده بودند و سپس خود او از دولت املاک بسیاری گرفته نیز همه‌ی زمینهای اینور و آنور کارون را تصاحب کرده بود و این زمینها چون از این سر کارون تا آن سرش امتداد می‌یابد و همه‌ی آنها نخلستانست سالانه مبالغ گزافی عایدی می‌داد. از سوی دیگر مالیات عشایر خود سرچشمه‌ی درآمد بزرگی برای شیخ بود زیرا آنچه را که از این بابت بدولت می‌پرداخت چند برابر آن را از عشایر درمی‌یافت.

پس از گرفتاری شیخ‌خزعل که این عشایر آزادی یافتند شیخ‌عوفی و شیخ‌خزعل که دو رئیس عشایر بنی‌طرف بودند (این خزعل اکنون زنده و در تهرانست) در ناصری[=اهواز] بخانه‌ی نویسنده آمدند و صورتی نشان دادند که شیخ یازده برابر آنچه را که بدولت می‌پرداخته از آنان می‌گرفته. اگر این صورت راست بوده و حساب عشایر دیگر را نیز از این قیاس بگیریم باید بگوییم سالانه شیخ‌خزعل بیش از یک کرور تومان از این راه عایدی داشته.

از نخلستانها آنچه ملک دیگران بوده دو پنجم محصول بعنوان مالیات ، و آنچه خالصه یا ملک خود شیخ بود دو پنجم بنام مالیات و یک پنجم نیز بعنوان بهره‌ی مالکانه دریافت می‌شد و باین ترتیب سالانه مبالغ هنگفتی از فروش خرما عاید شیخ می‌گردید. خود او با نویسنده می‌گفت : «مرا در هندوستان ملک‌التمر می‌نامند» اینها گذشته از عایداتیست که از املاک بصره‌ی او که من آگاهی درستی از آنها ندارم دریافت می‌شد.

شگفتتر اینجاست که با این عایدی هنگفت شیخ چشمش سیر نمی‌شد و باز طمع در دارایی اندکِ بینوایان می‌کرد که از دست ایشان برباید. مثلاً اینهمه نخلستانها که از بخش عمده‌ی آنها سه پنجم را او می‌برد بآن دو پنجم دیگر نیز طمع می‌بست و با زور و ستم از دست نخلکار درمی‌آورد زیرا «خَرّاصی» که برای تخمین میزان محصول نخلها می‌رفت تا اندازه‌ی بدهی هر کسی را تعیین کند اینها چون سلیقه‌ی شیخ را می‌دانستند اینبود در تخمین باجحاف می‌گراییدند و چه‌بسا دو برابر میزان حقیقی محصول تخمین می‌کردند و نتیجه آن می‌شد که بیچاره کشاورز پس از یک سال رنج و انتظار بایستی همه‌ی محصول را بگماشتگان شیخ دهد و خود دست‌تهی بماند و اینبود که این عربها از بینواترین مردم بودند که بیشترشان با سختی بسیار زندگی کرده با فروش دختران خود تهیه‌ی نانی می‌نمودند. در خوزستان درمیان عرب دخترفروشی رواج داشت و علت آن را ستمگری شیخ و آزمندی او یاد می‌کردند.

از سوی دیگر در محمره و آبادان و ناصری که هر یکی شهر آبادی شمرده می‌شد نان و گوشت و دیگر انواع خواربار به کنترات داده می‌شد که از این راه نیز سالیانه مبالغی بصندوق شیخ ریخته می‌شد. در سال آخر که سپاهیان فیروز ایران بخوزستان درآمدند و دستگاه شیخ درچیده شد کنترات محمره به یک‌صدوبیست‌هزار تومان و کنترات آبادان به دویست‌و‌ده‌هزار تومان داده شده بود. در ناصری تنها گوشت را بچندین عرب کربلایی در قبال پانزده‌هزار تومان واگزارده بودند و شگفت اینکه در همین یک قرارداد که برای چهار سال بسته شده بود شیخ‌عبدالحمید پسر شیخ هزار لیره و ملاعبدالسید پیشکار او ششصد لیره و یک نوکر دیگری صد لیره حق دلالی گرفته بودند که چون پس از رسیدن سپاهیان آن قرارداد بهم خورده بود عربها بعدلیه آمده پولهای خود را از پسر و نوکرهای شیخ بازمی‌خواستند.

در نتیجه‌ی این کنترات در ناصری و محمره و آبادان زندگانی بر بینوایان بسیار سخت شده بود و یک نمونه اینست که در همان سال گوشت را در شوشتر منی هشت ریال و در اهواز منی بیست ریال می‌فروختند. نان و سبزی و سیب‌زمینی و میوه و دیگر چیزها همین نسبت را داشت.

بدتر از همه آنست که شیخ‌خزعل پولهایی را که با این ستمگری بدست می‌آورد لیره گردانیده مشت بمشت بآن شاعر چاپلوس ، و بآن روزنامه‌نویس بی‌آبرو ، و بآن ملای شیّاد و بآن مأمور دولت خائن می‌داد. سالانه مبالغی برای رؤسای ایلهای لرستان و کوه کیلویه و بختیاری می‌فرستاد که آنان را در نافرمانی بدولت پافشارتر گرداند. بماند آن پولهایی که بزنان آوازه‌خان و تردامن عراق و مصر که بخوزستان می‌آمدند می‌داد و هر یکی را با کیسه‌ی پر بازمی‌گردانید. بماند آن پولهایی که به تهران برای بسیاری از وزیران خائن می‌فرستاد.

.
✴️ خواهشی از خوانندگان

بیگمان احمد کسروی یکی از مردان بزرگ تاریخ جهان است که با کوششهایی که کرده و اندیشه‌های والا و درخشانی که داشته ، باینده بوده که ده‌ها کتاب و گفتار درباره‌ی زندگی و کارها و اندیشه‌های وی نوشته و چاپ شود ولی در نتیجه‌ی نزدیک به هشتاد سال سیاست کشتار و سانسور و سرکوب ؛ زندگی و کارها و اندیشه‌های والای این مرد بزرگ چنانکه باید شناخته نشده. در این میان ، برخی شرقشناسان غربی و ملایان و مزدوران آنها کتابها و گفتارهایی سرشار از دروغ و تحریف درباره‌ی کسروی نشر داده‌اند. همچنین برخی بیمایگان نیز که سخنرانی پیرامون کسروی را دکان و ابزار سودجویی یا شهرت برای خود ساخته‌اند ، برخی کتابهای وی را با زندهایی (شرح) نارسا یا دروغ بچاپ سپرده‌اند. از این گذشته ، در حال کنونی کشور ، شناساندن هرچه بیشتر کسروی و اندیشه‌های راهگشا و نجات‌دهنده‌ی وی بسیار بجا می‌باشد. در چنین فضایی ، پژوهش و نگارش تاریخ درستی پیرامون زندگی و اندیشه‌های کسروی و سرگذشت باهماد آزادگان بسیار دربایست (واجب) گردیده.

کوشاد کانال پاکدینی بر آنست که تاریخ زندگی و کوششهای احمد کسروی و سرگذشت باهماد آزادگان را گرد آورده و برشته‌ی نگارش کشیده و بخوانندگان این کانال و همه‌ی نیکخواهان و آزادیخواهان ارمغان سازد. در این زمینه پژوهشهای ژرفی شده و مدارک تازه‌ای بدست آمده ولی بیگمان هنوز مدارک فراوانی هست که برای نگارش یک تاریخ درست باید بدست آورده شود. در این زمینه بیگمان نزد خاندانِ آن بزرگمرد و بستگان وی یا بازماندگانِ یاران کسروی و اندامانِ باهمادِ آزادگان ، پیکره(عکس)ها ، نامه‌ها، دست‌نوشته‌ها ، اسناد ، کتابها ، خاطرات و نشریات هواداران پاکدینی هست که برای نگارش چنین تاریخی دسترسی بآنها دربایست می‌باشد.

اینست از خوانندگانی که به چنان سندهایی دسترس دارند خواهشمندیم اسکن آنها را بما بفرستند. بویژه از کسانی که پیکره (عکس) یا نامه و دست‌نوشته‌هایی از احمد کسروی در دست دارند یا کسانی از بازماندگانِ یاران و هوادارانِ آن یگانه‌مرد که اسنادی مانند خاطرات یا پیکره یا نشریاتی در این زمینه نزد آنها هست ، خواهشمندیم از فرستادن آنها بما دریغ نورزند. اگر فرستنده از جهات امنیتی خواستار باشد که تصویر اسناد وی یا نام وی نشر نگردد ، بیگمان ما نیز خواسته‌ی او را پاس خواهیم گزارد.
🔶 «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»

🔸 شهریور1320 و درسهای آن (تکه‌ی شش از هشت)


اینها همه نیک می‌رساند که وزارت جنگ یکی از لانه‌های بدخواهان می‌بوده. نیک می‌رساند که کسانی که آن وزارتخانه را راه می‌برده‌اند ـ سرلشگران و سرتیپهایی که رشته‌ی کارهای آنجا را در دست می‌داشته‌اند ـ بیشترشان از دسته‌ی خائنان می‌بوده‌اند. مردان بی‌ناموس و بی‌آزرمی می‌بوده‌اند که در توی رخت افسری بنابود گردانیدن کشور و توده‌ی خود می‌کوشیده‌اند.

در همان هنگام که در تهران این رسواییها رخ می‌داد و این خیانتها می‌رفت در استانها نیز سرلشگران و سرتیپان که می‌باید گفت از دسته‌ی بدخواهان می‌بودند ، هر یکی بنوبه‌ی خود کارهای خائنانه‌ی دیگری می‌کرد و رسواییهای دیگر پدید می‌آورد. روز آزمایش فرارسیده و «دیپلمه‌های دانشکده‌ی خیانت» هر یکی هنر خود را استادانه نشان می‌دادند. آن سرلشگر مطیعی بود که در رضاییه زیردستان خود را گزاشت و با چند تن از افسران که افزار دزدیهای او می‌بودند از راه کردستان رو بگریز نهاد. سرتیپ ‌قادری در اردبیل همان رفتار را کرد. سربازان را گزارده خود را بیرون انداخت. سرلشگر محتشمی در خراسان همان کار را کرد و رسواییهای بیشتر بار آورد.

در کردستان و آن پیرامونها در سایه‌ی پستی و بی‌آزرمی ‌این افسران رسواییهایی رخ داد که من از گفتن ننگ می‌دارم. در چند جا کردان سربازان را بمیان گرفتند و تفنگ و افزارهای دیگر از دست آنان درآوردند. صد زشتی رخ داد.

در چند جا خود افسران تفنگها و افزارها در کوه و بیابان ریختند که بدست کردان و شاهسونان و دیگران بیفتد تا سر بگردنکشی و نافرمانی و راهزنی برآورند. این خیانت بسیار پست از سرتیپ‌ پوریا و سرتیپ ‌قادری و دیگران سر زد.

در همه جا سرلشگران و افسران بزرگ کامیونهای آرتش را که می‌بایست در دسترس سربازان گزارده شود ویژه‌ی زنان و فرزندان و کاچال[=اسباب خانه] و کالای خود گردانیدند. در هنگامی که سربازان و برخی افسران غیرتمند پیش رفته در برابر دشمن می‌جنگیدند و جانبازی می‌کردند این افسران خائن با همه‌ی کامیونها و اتومبیلها که در زیر دست می‌داشتند فرزندان و کاچالهای خود را راه می‌انداختند.

افسر شکم‌گنده‌ای را در تبریز می‌شناسم که می‌گویند در همان روز نخست که در صوفیان و آن پیرامونها جنگ می‌رفت و هواپیماهای روسها بالاسر شهر می‌پرید و می‌غرید ـ این سرهنگ در بازار بخریدن «جواهرات» و زرینه‌افزار می‌پرداخت و چون غرش هواپیماها برمی‌خاست جمله‌های دشنام‌آمیزی درباره‌ی ایران و آرتش ایران بزبان می‌آورد.

همچنان در تهران ، جنبشی بنام کوچ پدید آمده چون زنان و فرزندان شاه ـ شاهپورها و شاهدختها ـ به اسپهان می‌کوچیدند ، افسران بزرگ ، از شاه نیز جلوتر افتاده زنان و فرزندان خود را با اتومبیلهای آرتش به اسپهان فرستادند. سپس خودشان هم پا بگریز نهاده راه افتادند. دیدنی می‌بوده که این افسران والاجایگاه چگونه خود را در اتومبیلها پنهان ساخته و می‌گریخته‌اند. از کسانی که نام می‌برند که در آن روز تهران و آرتش و مردم را گزارده برای نگهداری خود گریخته‌اند سرلشگر ‌یزدان‌پناه فرمانده‌ پادگان مرکز ، سرلشگر نقدی فرمانده‌ لشگر دوم ، سرلشگر بوذرجمهری فرمانده‌ لشگر یکم ، سرلشگر احمد نخجوان کفیل وزارت جنگ بوده‌اند. سرلشگر یزدان‌پناه همان افسر است که رئیس دانشکده می‌بوده و برای این کشور افسران می‌پروریده. همان افسر است که گفتارها در میهن‌پرستی به شاگردان می‌رانده.
...


.
✴️ نسخه‌ی تازه‌ی کتاب «زندگانی من»

🔸تاریخ آموزنده است ، همچنان سرگذشت بزرگان.
بویژه زندگینامه‌های ایشان همیشه بهترین سرمشق جوانان بوده است.

🔸این آزموده شده : رفتار درست از پند آموزنده‌ترست.

🔸از بزرگان بزرگی آموخته می‌گردد ،‌ از پاکدامنان پاکی ، از مهربانان مهرورزی ، از شیردلان دلیری ، از خستگی‌ناپذیران کوشش و پشتکار ،‌ از دانشمندان دانش‌پژوهی ،‌ از کاردانان کاردانی ...
اینست اهمیت زندگینامه‌های بزرگان.

🔸کتاب «زندگانی منِ» احمد کسروی یکی از ارجدارترین زندگینامه‌هاست.

🔸چنانکه نوید داده بودیم نسخه‌ی تازه‌ی آن آماده گردیده و اکنون آن را ارمغان خوانندگان می‌نماییم.
خوشا آنکه شما نیز به دوستان و آشنایانتان ارمغان کنید.

کتاب «زندگانی من»
🔶 کتاب «پرسش و پاسخ» ـ رشته‌ی یکم

🔸 تکه‌ی 14


یک گمراهی بزرگ دیگر نکوهشهاییست که از جهان می‌کنند. چنین وامی‌نمایند که خدا اینجهان را دشمن داشته است و مرد خداشناس و نیکوکار کسیست که باینجهان و زندگانی آن ارج نگزارد و دامن از خوشیهایش درچیند.

جای حیرت است که چنین نسبتی را بخدا می‌دهند. تو گویی اینجهان را خدا نیافریده و یا او آفریده و پشیمان گردیده. وگرنه بهر چه آن را دشمن می‌دارد؟!.

این گمراهی چندان بزرگ است که من اگر بخواهم زیان آن را شرح دهم باید دو ساعت بیشتر سخن رانم. این نتیجه‌ی همانست که ما می‌بینیم ایرانیان بجهان با دیده‌ی تحقیر می‌نگرند. نمی‌گویم آن را ترک می‌کنند و یا از خوشیهایش دامن می‌چینند. خیر ، این کار نشدنیست. می‌گویم آن را خوار می‌دارند و بی‌پروایی می‌نمایند و بکارهای بزرگ برنمی‌خیزند. داستان آنان داستان کسی است که در خانه‌ای عاریتی نشیند که بآبادی آنجا نپردازد و به روز گذرانیدن قناعت نماید.

در این چند روزه سخنی شنیده‌ام که چون مثل نیکی باین گفتگوی ماست می‌خواهم آن را یاد کنم :

در هفته‌ی گذشته که من در بیمارستان دکتر رضانور بودم و سه روز در آنجا ماندم در آن سه روز ، دیدن بیمارستان و کارهای آن برای من مایه‌ی دلخوشی و شادمانی بود و می‌توانم گفت که از رنج و دردم می‌کاست. جوانی باروپا رفته و ١٥ سال درس خوانده و دانش اندوخته و چون خواسته بازگردد یک رشته ماشینها و افزارها که ما نداشته و یا کم داشته‌ایم با خود آورده و سرمایه ریخته و چنین دستگاهی برپا گردانیده که می‌توانیم ما نیز از پیشرفتهایی که در زمینه‌ی پزشکی و چاره‌ی بیماریها رخ داده استفاده کنیم. می‌توانیم از معجزه‌های دانش بهره یابیم. می‌توانیم بهنگام گرفتاری رو به بیمارستان آورده پس از چند روزی آسوده و تندرست بخانه‌های خود بازگردیم.

در آن چند روز با آشنایانی که بدیدنم می‌آمدند بارها باین گفتگو پرداختیم و به بلندی اندیشه و روشنی فهم پدر دکتر که او را برای درس خواندن باروپا فرستاده و سپس با فروش املاک خود سرمایه برای تأسیس بیمارستان داده آفرین خواندیم.

بارها بجوانان می‌گفتم : کارهای نیک اینهاست ، آن کارهایی که مایه‌ی خشنودی خدا تواند بود این کارهاست.

می‌گفتم : مادری که با دلی لرزان و هراسان ، دست فرزند ناتندرست خود را گرفته باین بیمارستان می‌آورد و پس از چند روزی که فرزندش بهبود می‌یابد با دلی پر از شادی و خشنودی دست او را گرفته از بیمارستان بیرون می‌رود ، من در جهان لذّتی بالاتر و بهتر از دیدن این شادی و خشنودیِ آن مادر نمی‌شناسم. زهی مردی که از دانش خود چنین دستگیریهایی بمردم تواند کرد.

این بود سَهِشهای[=احساسات] من در آن چند روز. پس از بازگشتن از بیمارستان که دو روز پیش از این برای گرفتن دستور دوباره بآنجا رفتم چون نشستم دوباره آن سخنان بمیان آمد. یکی از پزشکان بیمارستان (آقای دکتر تقوی) چنین گفت :

«اینها احساسات شماست. دیگران می‌آیند و این دستگاه را می‌بینند و بجای تشویق بدلسرد گردانیدن ما می‌کوشند. می‌آیند و استفاده‌هاشان می‌کنند و هنگام رفتن بگفته‌ی عوام یک چیز هم طلبکار می‌شوند. همین امروز در اینجا داستانی رخ داده. یک حاجی آخوندی از تبریز آمده بود. در اینجا خوابید و معالجه شد و شفا یافت و امروز که می‌خواست برود با من بسخن پرداخته چنین گفت : اینها شکوه و جلالِ مجازیست. شکوه و جلال حقیقی در آن دنیا در بهشت است.

سپس آغاز کرد بتوصیف بهشت. از جمله چنین می‌گفت : آدم روی تخت می‌لمد و استراحت می‌کند ، از درختها و دیوارها آواز موسیقی می‌شنود ، شیر و عسل از نهرها جاریست ، دست می‌اندازی چند تا حوری می‌گیری و به بغل خود می‌چسبانی. این دنیا برای کفار است ، برای ماها نیست ، «اَلدُّنیا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْکافِرِ». (1)

معنی این حرفهای حاجی آخوند آن بود که ما که درس خوانده‌ایم و پزشک شده‌ایم و در اینجا به بیماران معالجه می‌کنیم و با امراض مبارزه می‌نماییم اینها کارهای دنیاییست و پیش خدا ارزشی ندارد و ما در آخرت بی‌بهره خواهیم بود.

این بود بیانات آقای دکتر تقوی که من از شنیدن آن نزد خود شرمنده گردیدم. ببینید بخدا چه نسبتهایی می‌دهند. ببینید تا چه اندازه از حقایق زندگانی بی‌بهره‌اند. «اینجهان برای کافرانست برای ما نیست». یکی نمی‌پرسد چرا؟!. شما این را از کجا می‌گویید؟!.


پابرگی :
1ـ معنی : این جهان زندان دیندار (مؤمن) و بهشت بیدین (کافر) است.


.
🔶 دفاع در دیوان کیفر (پیوستهای بخش دوم)

🔸 2ـ باید از نادانیها جلو گرفت (تکه‌ی ۱)


چنانکه هر کسی می‌داند در این آخرها دوباره درویشهایی پیدا شده‌اند و در اینجا و آنجا دیدار زشت خود را بمردم نشان می‌دهند. از شهرستانها نیز می‌نویسند که درویشان پیدا شده‌اند. همچنین بسیاری از آنان که عمامه را برداشته بودند بار دیگر کلاه را به عمامه بدل گردانیده‌اند. بویژه سیدهایی که عمامه‌ی سیاه بر سر می‌گزارند فراوانتر شده‌اند.

ما نخست می‌خواهیم از آنان بپرسیم : بَهر چه گردن برخت یکسان (1) نمی‌گزارند؟!. بهر چه خود را انگشت‌نما می‌گردانند؟!. رخت و کلاه برای پوشانیدن تن و نگه داشتن آن از سرما و گرماست و اینست رنگ و چگونگی آن درخور ارج نیست. رخت به هر رنگی بود و هر شکلی را داشت رختست. لیکن یکسانی رخت درمیان یک توده دلیل بهمبستگی و یگانگی آنهاست ، نشان یکسانی اندیشه‌هاست اینست باید ارجی بآن یکسانی گزاشت ، گذشته از آنکه گوناگونی رخت خود مایه‌ی دوری و رمیدگیست ، زیرا هر کس شکل رختهای خود را پسندیده بدیگران ریشخند می‌کند ، و این خود دوتیرگی پدید می‌آورد.

این انگیزه‌ی یکسان گردانیدن رختهاست. از سوی دیگر اینگونه رختی که ایرانیان از اروپا گرفتند و چه زن و چه مرد می‌پوشند یک رخت ساده و سودمندی است. آنچه رخت مردانست برای چابکی و سادگی ، بسیار سازگار می‌باشد. آنچه رختهای زنانست اگر آستین‌بلند باشد و سینه‌باز نباشد یک رخت بسیار بجاییست.

هرچه هست سالها کوشیده شد و این رخت در ایران رواج یافت و اکنون [باید] همان را پوشید و باز بهوسبازی بانگیزه‌ی خودفروشی[=خودنمایی بیش از اندازه] و نیرنگبازی ، برختهای دیگری دست نیازید. (2) آنان که رخت دراز می‌پوشند و عمامه بسر گزارده و عبا بدوش کرده خود را سید می‌سازند بگویند خواستشان چیست؟!. چه نتیجه‌ای از آن منظور می‌دارند؟!. اگر خواستشان آنست که خود را زاده‌ی پیغمبر شناسانیده و دلهای مردم عامی را بسود خود بتکان آورند و بهره‌هایی بیابند ـ فلان پیره‌زن قربان جدش برود ، فلان بقال ماست را ارزانتر بفروشد ، فلان شاگر شوفر جلوتر از دیگرانش سوار اتوبوس گرداند این خود نیرنگبازیست و با سرفرازی و مردانگی سازش ندارد. اگر جز این خواست دیگری دارند بگویند تا ما هم بدانیم.


پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ رخت یکسان یا «لباس متحدالشکل» قانونی بود که در زمان فرمانروایی رضاشاه در آخرهای سال 1307 گزارده شد و نتیجه‌ی آن یکسانی و همرنگی توده بود. پیش از آن بسیار چیزها مایه‌ی پراکندگی مردم و برتری‌جویی یک دسته به دیگران می‌بود. مثلاً لقبها و اینکه از کدام شهر یا کدام خاندان هستند یا رخت و کلاهشان چگونه می‌باشد هر یک مایه‌ی دوری و رمیدگی و در نتیجه جدایی و بیزاری مردم از یکدیگر بود. مشروطه از ارج این جداییها بسیار کاست ولی از میانشان نبرد تا اینکه در زمان رضاشاه نخست رخت یکسان و سپس برداشتن لقبها و ناچاری گردانیدن شناسنامه و گرفتن نام خانوادگی به بخشی از این پراکندگیها درمیان توده پایان داد.
2ـ اصل : «باز بهوسبازی که بانگیزه‌ی خودفروشی و نیرنگسازی برختهای دیگری دست نیازید». در این جمله «که» فزونی است و از آنسو ، چون در نوشته‌های کسروی ما نه واژه‌ی «نیرنگسازی» بلکه «نیرنگبازی» را می‌بینیم ، گمان می‌رود این جمله در چاپخانه دیگر گردیده. اینست ما آن را به رویه‌ی بالا آوردیم.


.
دو درویش در روزگار قاجار
رخت زنان در روزگار قاجار
شیخ‌ خزعل‌خان و کارهای او.pdf
1 MB
🔸 دفاع در دیوان کیفر

🔹 بخش دوم

🔸 شیخ خزعل‌خان و کارهای او

💡 همه‌ی تکه‌ها یکجا در یک فایل
امروز چه باید کرد؟.pdf
1.8 MB
🔶 امروز چه باید کرد؟

🖌 احمد کسروی

🔍 چهار نیاز بنیادی توده‌ی ایرانی یا «بایدهایی» که همچنان اهمیت خود را دارد. دیگر سرفصلهای اصلی یک برنامه‌ی کاری برای کشور.

📊 شمار ساتها : 51

بازپسین پراکنش : بهمن‌ماه 1398

🔷 کتابخانه‌ی پاکدینی

🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🔶 «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»

🔸 شهریور1320 و درسهای آن (تکه‌ی هفت از هشت)


یک کار وزارت جنگ که درپی آن خیانت ، و خود برای بپایان رسانیدن آن کرد این بود که افسرانی که در شهرستانها آن رفتار رسوا را کرده بودند ، چون یکایک بتهران رسیدند بکمترین بازخواستی از آنان برنخاست که تو گفتی هیچ کاری رخ نداده. بلکه بهمه‌ی آنان روی خوش نشان داد و بآنان که کارهاشان از دستشان رفته بوده کارهای دیگری بدیده گرفت.

در حالی که آن افسران خیانتهای آشکار کرده و گناهشان یکی دو تا نمی‌بود. گذشته از «تخلفات» که ما از آنها آگاه نمی‌باشیم و سخن نمی‌رانیم رفتارهای زشت و پست دیگری از هر یکی از آنان سر زده بود که بزبانها افتاده و از همه جا آواز بدگویی مردم بلند می‌بود.

[سپس رفتارهای نامردانه و پست افسرانی را که نام برده یکایک بازمی‌نماید و گزندهایی که بمردم رسیده و آسیبهایی که به سرفرازی و امیدهای ایشان رسیده را نشان می‌دهد.]
...

بسیاری از افسران نامردی را بآنجا رسانیده بودند که در چنان هنگامی در اندیشه‌ی دزدی باشند و خواروبار سربازان را بار کرده راه افتند و آنها را گرسنه و تهیدست گزارند. در تبریز که برخی افسران با دسته‌ی خود پیش رفته بجنگ پرداخته بودند در پشت سر افسرانی جیره و پول آنها را دزدیده راه افتاده بودند. از این گونه نامردیهای پست چندان می‌بود که بگفتن نیاید. با این حال وزارت جنگ نخواست از کسی بازخواستی کند.

راستی هم آنست که کسی نمی‌بود که به بازخواست برخیزد. بیشتر افسران آنها می‌بودند که در آن خیانت زشت دست داشته و در آن نمایش رلی بازی کرده بودند. اگر دو یا سه تن افسران پاکی
می‌بودند آنها نیز نمی‌توانستند آوازی درآورند.
گفته می‌شد رضاشاه سخت برآشفته می‌خواست «دیوان حرب» برپا گرداند که خود رئیس آن باشد و سرلشگر ضرغامی و سرلشگر[اصل : سرتیپ]نخجوان و دیگر افسران خائن را بمحاکمه بکشد. ولی تا توانسته‌اند جلو گرفته‌اند و سپس هم او افتاده و رفته.

بیگمان باید دانست که اگر‌ هایهوی روزنامه‌ها نبودی و نامهای سرلشگر معینی و سرلشگر محتشمی و سرتیپ ‌قادری و دیگر روسیاهان بزبانها نیفتادی ، وزارت جنگ نه تنها کار ، «ترفیع» هم بآنها دادی. ما در این باره دلیلی در دست می‌داریم که می‌باید گفت : «نمونه‌ای از خیره‌رویی و بیشرمی خائنان» است.

سروانی که در رضائیه [ارومیه] از دستکهای دزدی و ستمگری سرلشگر‌ معینی می‌بوده که در گریختن او را نیز همراه برداشته ، در سنندج بیک دسته از سربازان شوروی دچار آمده‌اند که همانکه آن سربازان را دیده‌اند اتومبیل را گزارده هر یکی بجایی گریخته‌اند ، و چون سربازان شوروی شلیک کرده‌اند یک گلوله از پشت سر بپای آن سروان خورده که آن را زخمی گردانیده. وزارت جنگ بنام آنکه در جنگ زخم برداشته ، باو «ترفیع» داده که ما چون داستان را در روزنامه‌ی پرچم دنبال
می‌کردیم آن سروان نوشته‌ها را آورد و ما خود با دیده دیدیم.

روزنامه‌ها که آن ‌هایهوی را کردند و از جمله ما در روزنامه‌ی پرچم گفتارهای بسیار نوشتیم وزارت جنگ نتوانست به سرلشگر معینی و سرلشگر محتشمی و سرتیپ ‌قادری و دیگران «ترفیع» دهد و یا سر کار نگه دارد. ولی با آنهمه خواهشها محاکمه برپا نگردانید. آنچه دانسته شد تنها سرتیپ‌ قادری را نهانی بمحاکمه کشیدند و نتیجه‌ی آن بیرون نیامد. (جز اینکه یکی از روزنامه‌ها حکم دادگاه را بدست آورده بچاپ رسانید).


.
🔶 کتاب «پرسش و پاسخ» ـ رشته‌ی یکم

🔸 تکه‌ی 15


ب ـ مگر «اَلدُّنیا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْکافِرِ» حدیث نیست؟ پیغمبر نفرموده؟

د ـ بیگمان پیغمبر چنین سخنی نفرموده. پیغمبر اگر دنیا را برای کافران می‌دانسته پس آن کوششها برای نیکی زندگانی مسلمانان و آسایش آنان بهر چه بوده؟!. پس آن جنگها و کشورگیریها چه معنایی داشته؟!.

ج ـ مذمّت دنیا در قرآن هم آمده است.

د ـ آنچه در قرآن آمده نکوهش از آزمندیست. مقصود آنست که مردم درپی پول‌اندوزی نباشند و جلو آز خود را گیرند. همین امروز آزمندان بسیاری هستند که کارخانه دارند و یا ببازرگانی می‌پردازند و یا دهداری می‌کنند و آرزوشان جز پول‌اندوزی نیست. بجای آنکه از کار و پیشه‌ی خود پیشرفت زندگانی توده‌ای را بخواهند و دربند آسایش مردم باشند جز دربند پول انباشتن نمی‌باشند و در راه آز ، هزارها خاندان را لگدمال می‌گردانند. اینها آسیبی برای زندگانی هستند و درخور نکوهش می‌باشند. در قرآن و دیگر کتابهای دینی نیز از آنها نکوهش رفته است.

ولی این جز از نکوهش جهان و زندگانیست که بزبان ملاها افتاده است. این جز از آنست که کسی به بیمارستان و پزشکی و کارهای بسیار ارجدار پزشکان ارج نگزارد و بدانسان سخن‌پردازی و زباندرازی کند.

اینها چون خودشان بکارهای نیک نمی‌پردازند و جز مفتخواری و شکم‌پروری هنری ندارند می‌خواهند دیگران را هم از نیکوکاری بازدارند.

آمدیم بر سر اعتقاد بآخرت ، در آن زمینه هم ایرانیان دچار گمراهیهای بسیارند که اگر من بخواهم در آن باره سخن رانم دو سه ساعت خواهد کشید. یک موضوع را برای نمونه یاد می‌کنم :

در زمانهای باستان که دینی در جهان نبود و مردم گرفتار بت‌پرستی بودند یکی از گمراهیهای ایشان این بود که می‌پنداشتند کسی که مرد و او را بگور سپاردند در زیر خاک با همان تنش زنده گردد و در همان گور بزندگانی پردازد. آخرت یا جهان دیگر را در زیر خاک می‌پنداشتند.

در نتیجه‌ی این گمراهی بود که چون کسی می‌مرد ظروف و دیگر افزارها با او بخاک می‌سپردند ، خوردنیها جا می‌دادند ، با پادشاهان جواهرات و زینت‌افزارهای آنان را همراه می‌گردانیدند. اکنون که کاوشهایی می‌شود گاهی از برخی گورها چندان جواهر و افزار بدست می‌آید که باید آن را گنجینه نامید.

در برخی توده‌ها گمراهی شکل بدتری داشت. زیرا چون پادشاهی می‌مرد زنها و کنیزان و غلامانش را کشته با او بزیر خاک می‌سپردند و با اسبهایش همان رفتار را می‌کردند ، چرا که پادشاه در آنجهان زیر خاکی تنها نباشد و پیاده نماند و اسب و خدم و حشم داشته باشد.

مغولان این رفتار زشت را داشتند که چون به ایران آمدند همین رفتار بسیار زشت را در اینجا نیز بهنگام مرگ یکی از پادشاهانشان (گویا هُلاکو باشد) بکار بستند و زنان و مردان بیگناهی را در دخمه‌ی او جا داده زنده بگور گردانیدند.

هنگامی که کلمبوس (1) آمریکا را کشف کرد این عادت درمیان برخی از بومیان آنجا رواج داشت. هواناقاپاق (2) پادشاه نیمه‌وحشی پرو که مرده بود بیش از هزار تن را کشته با او زیر خاک سپرده بودند.

همچنان هشتاد سال پیش از این که اروپاییها تازه به آفریقا چیره می‌شدند این عادت را درمیان برخی از قبایل وحشی آنجا با شکل بسیار فجیعی در جریان یافتند.

پیداست که اینها جز نتیجه‌ی نادانی و گمراهی نیست. زیرا بیگفتگوست که کسی که زندگانیش در اینجهان پایان یافته می‌میرد تن او لاشه می‌گردد که چه در زیر خاک باشد و چه در روی خاک عفونت پیدا کرده از هم پاشیده می‌شود. آنچه زنده تواند ماند روان اوست و هر کاری که ـ از پاداش یا کیفر ـ تواند بود روان را تواند بود. روان هم در اینجهان مادّی نیست. از خوردنیها و پوشیدنیهای اینجهان مادّی بیکبار دور است. دینها که از روان گفتگو کرده‌اند از خوشیهای او در جهان دیگر گفتگو کرده‌اند.


پابرگی :
1ـ Christopher Columbus
2ـ Wayna Qhapaq (Huayna Capac)


.
🔶 دفاع در دیوان کیفر (پیوستهای بخش دوم)

🔸 2ـ باید از نادانیها جلو گرفت (تکه‌ی 2)


دوم می‌خواهیم از دولت بپرسیم برای چه باینان میدان می‌دهد؟!.. در این هنگام که بیگانگان بفراوانی در کشور ما هستند و در خیابانها بتماشای این هیکلهای خنده‌آور می‌ایستند و با انگشت بهمدیگر نشان می‌دهند چرا دولت دربند آبروی کشور نیست و جلوگیری از این نافهمان بی‌آبرو نمی‌کند؟!.. اگر مقصود این است که هرچه در زمان رضاشاه بوده بازگردد باید بگویم که این کارها که در زمان رضاشاه رخ داده بیشتر آنها آرزوی دیرین غیرتمندان ایران بود و سالها در پیرامون آنها گفتگو رفته و گفتارها نوشته می‌شد و رضاشاه آنها را بکار بست و روان گردانید. هرچه هست این چه سودی دارد که دولت بخواهد همه‌ی کارهای آن زمان را بازگرداند؟!..

سوم رو بمردم گردانیده می‌گویم : میدان باین نادانیها و هوسبازیهای یکمشت نافهم ندهید و هر که را دیدید که دوباره رخت سیدی یا ملایی پوشیده بدانید یک آدم باآزرمی نیست و از نیرنگبازی می‌خواهد بهره‌مندیهای نامشروعی کند و این است او را خوار دارید و از این پیره‌زنان و مانندگان ایشان که از دیدن عمامه دلهایشان بتکان می‌آید و بپاسداریهایی می‌پردازند جلو گیرید. آنان می‌پندارند از این پاسداری خدا را خشنود می‌گردانند. حقیقت را بفهمانید که خدا از این نادانیها بیزار است.

ناتوانی خردها را ببینید : بدانش ، نیکوکاری ، پارسایی ، خردمندی ، کاردانی ، دلیری و دیگر مانند اینها کمترین ارجی گزارده نمی‌شود و بچند گز تنزیف سیاه و سفید ارج گزارده می‌شود. بدبخت از بس که از خدا دور است گمان می‌کند رشته‌ی اختیار جهان در دست این تنزیفهاست و می‌ترسد اگر پاسداری نکند آسیب بیند این است با یک دل لرزانی بپاسداریهایی می‌پردازد.


.
🔶 «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»

🔸 شهریور1320 و درسهای آن (تکه‌ی هشت از هشت)


چنانکه می‌دانید چندی پیش در مجلس هم گفتگوها در این زمینه بمیان آمد و سرانجام قانونی گذشت که آن افسران را بمحاکمه کشند. ولی تاکنون نشانی از چنان کاری پیدا نیست. آنچه ما می‌دانیم یا محاکمه نخواهند کرد یا اگر کردند به پرده‌پوشی و رویه‌کاری و ماستمالی خواهند کوشید.

شُوَندش[=سببش] ناگفته پیداست : اگر آنان را بمحاکمه کشند صد خیانت نهان دیگر بیرون خواهد افتاد و چیزهای نادانستنی دانسته خواهد شد.
...

آنها زشتکاریهای افسران و وزیران بود. بیایید بدیگران : در چنان هنگامی ملایان چه کردند ، روزنامه‌نویسان چه کردند ، روستائیان چه کردند ، ایلها چه کردند ، یکایک از دیده گذرانید و کارهاشان بیاد آورید.

من چون سخنم از افسران می‌بود تنها گریختن آنها را گفتم. ولی آیا استاندارها و فرماندارها و رئیس‌شهربانیها و کلانترها نگریختند؟!. آیا سران اداره‌ها نگریختند؟!. آیا روستاییان براه‌آهن تبریز و تهران نریختند و آهنها و تیرهای آنها را نکندند؟!. آیا ملایان فرصت یافته بکینه‌ی سالهای گذشته بزباندرازیها و بدگوییها برنخاستند؟!. آیا کشاورزان از گشادن راه کربلا بشادمانی برخاسته در چنان هنگام گرفتاری بیست‌ویک‌هزار تن بتهران نریختند و با گرفتن گذرنامه بعراق نشتافتند؟!. آیا روزنامه‌ها نبودند که تا دیروز ستایش از رضاشاه و از شاهپورها و شاهدختهایش را بایای[=وظیفه‌ی] خود می‌شماردند و صد چاپلوسی می‌نمودند و بیکبار بازگشتند و به بد نوشتن پرداختند؟!. آیا نمایندگان نبودند که تا دیروز هر یکی خود را نوکری از رضاشاه می‌شناخت و فروتنی و چاپلوسی بی‌اندازه می‌نمود و اکنون بیکبار رو گردانیده هر یکی با زبان دیگری بدگفتن از او آغاز کردند؟!.»

(کسروی ، افسران ما ،1323 ص 33 تا 46)

[دنباله‌ی این گفتار بسیار ارجدارست و سخن از علتهای این آلودگیها رانده آنها را در سه بخش «آموزاکها» ، «پیشامدها» و «سرگذشتها» جداگانه بازمی‌نماید. ما بهنگام خود به آنها پرداخته و این گفتار را دنبال خواهیم کرد.]

پرچم روزانه شماره 18 سال یکم 1شنبه 26 بهمن ماه 1320


.
🔶 کتاب «پرسش و پاسخ» ـ رشته‌ی یکم

🔸 تکه‌ی 16


به هر حال زنده گردیدن تن در زیر خاک و متنعّم شدن آن با لذتهای مادّی جز پندار بسیار بیخردانه نبوده است و نتواند بود و تشریفات برای تن بی‌روان یا لاشه جز از نافهمی و کوردرونی سر نتواند زد.

چیزیست بسیار آشکار : کسی که مرده تن او لاشه گردیده ، و چنانکه گفتیم جز بدرد گندیدن و از هم دررفتن و فروریختن نخواهد خورد.

اینست دینها دستور داده‌اند که آن را در زیر خاک نهان گردانند که هم در بیرون نباشد و آبرویش محفوظ ماند و هم مردم از بوی بد او آزار نبینند و بیماریها پدید نیاید.

دفن مرده یا بزیر خاک سپردن آن معنایش اینست. معنایش او را ببهشت یا بدوزخ فرستادن نیست. اگر بجای آن بسوزانند سوزانیده‌اند. از دیده‌ی دین باکی نیست.

اکنون سخن در آنست که ایرانیان در همین زمینه ، گمراهیهای بیخردانه‌ی بت‌پرستان باستان را نگه داشته‌اند و چنین می‌پندارند که مردگان در زیر خاک جهانی دارند ، بهشت و دوزخ در آنجاست ، کیفر یا پاداش که خواهد بود به همان تن‌هاست ، و از بس در این نادانی و گمراهی خود پافشارند دستور دین اسلام را درباره‌ی دفن مردگان از معنای خود بیرون برده با این گمراهی سفیهانه‌ی خود انطباق داده‌اند.

البته ایشان این را نخواهند پذیرفت و این گفته‌ی ما را تهمتی درباره‌ی خودشان خواهند پنداشت. ولی رفتارشان حقیقت را نیک نشان می‌دهد و شما خواهید توانست از سنجش کارهای آنان به ته مغزشان پی برید.

یکی از باورهای ایرانیان درباره‌ی مردگان اینست که چون یکی را بخاک سپردند دو تن فرشته یکی منکر دیگری نکیر ، با گرزهای آتشین در دستهاشان ، بالای سر او حاضر خواهند شد و برای آنکه اندازه‌ی ایمانش را بفهمند پرسشهایی از او خواهند کرد ، یکایک ارکان دین را خواهند پرسید ، گرزهای آتشین را در برابر چشمش بتکان آورده خواهند پرسید : «من ربک؟ من نبیک؟ من ائمتک؟.. هل الجنة حق؟.. هل النار حق؟.. هل الصراط حق؟.. هل المیزان حق؟..» ـ خدایت کیست؟.. پیغمبرت کیست؟.. امامانت کیست؟.. آیا بهشت راست است؟.. آیا دوزخ راست است؟.. آیا پل صراط راست است؟.. آیا ترازو راستست؟..

وای بحال کسی که ایمانش ضعیف است که از ترس زبانش بند آمده نخواهد دانست چه بگوید و گرزهای آتشین پیاپی بسرش فرود خواهد آمد.

برای کمک باینگونه مردگان ضعیف‌ایمانست که علماء موضوع تلقین را ایجاد کرده‌اند. کسی که مرده او را تنها نمی‌گزارند و یک ملا یا شیخ بالا سرش ایستاده باو یاد می‌دهد :

«یا عبدالله اذا جائک الملکان المقربان و سئلاک من ربک لاتخف و لاتحزن و قل الله ربی و محمد نبیی ..»


.
🔶 دفاع در دیوان کیفر (پیوستهای بخش دوم)

🔸 2ـ باید از نادانیها جلو گرفت (تکه‌ی 3)


می‌شنویم چون محرم نزدیکست کسانی هم در آن اندیشه‌اند که بار دیگر بازیچه‌های خنک بیست سال پیش را تازه گردانند : دسته دربیاورند ، سینه کوبند ، زنجیر زنند ، عرب گردند ، تن قفل کنند ، حجله‌ی قاسم سازند ، قنداقه‌ی علی‌اصغر درست کنند ، شاه‌حسینی روند (1) ، سر شکافند ، شمر و یزید ببازار آورند ، این نمایشهای ننگین را تازه گردانند.

اینان کسانیند که می‌پندارند آن بازیها یک هنری بوده و اینست می‌خواهند نگزارند فراموش گردد ، و می‌کوشند که دوباره رواج دهند. خدا روی نادانی را سیاه گرداناد!

بدبختهای بیخرد ، آن بازیها این را نتیجه داده بود که بیگانگان می‌آمدند و عکسها برمی‌داشتند و در اروپا و آمریکا پراکنده می‌ساختند و همان را دستاویز ساخته می‌گفتند : ایرانیان نیمه‌وحشیند و درخور استقلال و آزادی نمی‌باشند ، بازیهای باین ننگینی را می‌خواهند دوباره تازه گردانند ، می‌خواهند نگزارند فراموش شود.

به هر حال من روی سخنم بآن ناکسان نیست. آنان بیخردانیند که درسشان روانست و بهیچ سخنی گوش نخواهند داد ، آنان این کارها را از «واجبات مذهبی» می‌شمارند و بپاداش آن در آرزوی حور و غلمان می‌باشند. پستنهادانی که از غیرت و مردانگی چشم پوشیده و تنها درپی آنند که باینگونه بازیهای خنک پردازند و نام آن را «مذهب» گزارند و شبها بآرزوی حور و غلمان برختخواب روند. بچنین تیره‌درونانی اندرز و گفتگو چه اثر خواهد داشت؟!.

روی سخن من بمردان غیرتمندیست که می‌خواهند این توده بیش از این بی‌آبرو نشود و بیش از این خوار و بدنام نباشد. باین کسانست که می‌گویم دست بهم دهید و از آن نادانان جلو گیرید. امروز که بیگانگان در کشور فراوانند بسیار زشتست که بچنان بازیهای خنکی برخاسته شود و مایه‌ی سرافکندگی همگی گردد. اینست باید از اکنون بچاره کوشید. شماها در هر کجا که می‌نشینید و به هر انجمنی یا بزمی که می‌روید سخن از این زمینه بمیان آورید و بدی و خنکی آن نمایشها را بازنمایید و کسانی را که می‌شناسید از آن دسته‌ نمایشگران نادانند اندرز گویید و اگر نپذیرفتند خوارشان دارید و نادان و پستشان شمارید. از این راه درآیید تا جلوگیری توانید. (2) دوباره می‌نویسم جای خاموشی نیست.

شما باید بدانید که در هر توده‌ای نادانان و نافهمان فراوان باشند و این بخردان و غیرتمندان توده‌ها هستند که جلو نادانان را گیرند و میدان بکارهای پست آنان باز نگزارند. شما نیز باید همان کار را کنید. در هر شهری که هستید دست بهم دهید و بجلوگیری از نادانان بکوشید.

**شما این بدانید که همیشه بدخواهانی در این کشور در کار بوده‌اند و هستند و همیشه بکاستن از آبروی این توده کوشیده‌اند و می‌کوشند. و کنون نیز آنهایند که در نهان کوششهایی بکار برده چنین می‌خواهند که هر گونه پیشرفتی را که در این کشور چه در آغاز مشروطه و چه در زمان رضاشاه رخ داده بی‌اثر گردانند و از هر راه این مردم را پست‌اندیشه و سبکسر نشان دهند. اینست از گوشه و کنار گاهی داستان بازگشتن روبند و چادر را بمیان می‌آورند و بیخردانی را از ملایان و دیگران بکار وامی‌دارند ، و گاهی نغمه‌های «حمایت از مذهب» سروده نمایشهای خنک بیست سال پیش را بیاد نادانان می‌اندازند. رویهم‌رفته این موضوعها یک چیز ساده‌ای نمی‌باشد و این از خود آن نافهمان نیست که دلیری پیدا کرده می‌خواهند بار دیگر بمیان افتند و ببازیگری پردازند. (3) بدخواهان می‌کوشند که ما را از این راهها بزمین زنند و ما نیز بکوشیم رنجهای آنان را بیهوده گردانیم.

یک پرسش دیگر من از ملایان در همین زمینه است. می‌خواهم از آنان بپرسم شما بنمایشهای بیخردانه‌ی محرم که سینه زدن و زنجیر زدن و سر شکستن و شاه‌حسینی رفتن و اینگونه بازیهاست چه می‌گویید؟!.. اگر اینها را مشروع می‌شمارید بگویید دلیلش چیست؟!.. (4) چرا باید این بازیهای خنک بیهوده مشروع باشد؟!. اگر می‌گویید مشروع نیست چرا بجلوگیری نمی‌کوشید؟! چرا بمردم نمی‌گویید که اینها کارهای بیهوده و نامشروع است؟!. خواستارم که در این باره هم یک پاسخ روشنی بما دهید تا بدانیم اندیشه‌ی شما چیست؟!.

👇
پابرگیها (از ویراینده) :

1ـ شاه‌حسین (= امام حسین) گویان قمه بسر کوفتن ـ واژه‌نامه‌ی دهخدا

2ـ پرچم در آغاز کار ، در یک رشته گفتارهایی سران آرتش را که در پیشامدهای شهریور 1320 خیانتها به کشور کرده بودند دنبال می‌کرد و گفتارها از کردارهای پست ایشان می‌نوشت ، کسانی پاسخ نوشتند : اینها که می‌نویسید چه اثری دارد؟. برخی از اینها جایگاه بالاتر هم گرفته‌اند و آزادانه در خیابانها و انجمنها در آمد و رفتند. پرچم باین نامه‌ها چنین پاسخ می‌دهد : اینها که نوشتیم برای آن نبود که دولت به ایشان کیفر دهد. دولت به اینها کیفر نخواهد داد. مردم خود باید کیفرشان دهند. در یک گفتاری (کیفر بدکرداران را باید خود توده دهد) در این باره یادآوریهای بجا می‌کند و از آن درسهای ارجداری می‌توان گرفت. اینجا نیز اشاره به همان نتیجه‌ است : نیروی خفته‌ی مردم و توانایی کیفردهی ایشان بنادانان و بیخردان.

3ـ در پیشگفتار کتاب «انکیزیسیون در ایران» این نشان داده شده که وزیران و نخست‌وزیران یا بهتر گوییم : دولتهای پس از شهریور 1320 به بازگشت ارتجاع یاوری کرده‌اند. اسنادی هم از خیانتهاشان آورده شده است.

4ـ سی‌وهفت سال گذشت تا پاسخ ملایان به این پرسش رویه‌ی آشکاری یافت. چگونگی آنکه در گرماگرم شور و جنبشها برای برانداختن محمدرضاشاه ، ملایانِ شورشی ، برای آنکه دلهای مردم را بسوی خود کشند ، آخوندهایی که هوادار شاه و از پیرامونیان او بودند را مرتجع (!) و «درباری» می‌خواندند و سخن از چیزهای نوی همچون : «حمایت از مستضعفان جهان» ، «خودکفایی اقتصادی» ، «بانکداری اسلامی» ، «مبارزه با آمریکای جهانخوار» ، «جمهوری» ، «انتخابات آزاد» و اینگونه «شعارها» سر می‌دادند. همچنین در برابر پرسشهایی که از باور ایشان درباره‌ی شیوه‌ی حکومت و آزادی اقلیتها و زنان یا اینگونه چیزها پرسیده می‌شد پاسخهای همدلانه با «نواندیشان» می‌دادند.
از آنسو بودند مسلمانان «نوپدیدی» که نمایشهای ننگین و بیخردانه‌ی محرم را بیرون از دین می‌دانستند. اینان نیز در آن لشگر مخالفان شاه از جمله کوشندگان بودند و چون محرم سال 58 در آبان ماه آن سال فرارسید ، بیشتر کسانی که از ملایانِ حکومت‌یافته نوخواهی‌ها دیده و شنیده بودند انتظار داشتند که محرم امسال جز از محرمهای محمدرضاشاهی باشد و دست‌کم آن نمایشهای بیخردانه تعطیل گردد. لیکن در آن زمان پرده‌ها کنار رفت و خمینی بیکبار اندیشه‌های ارتجاعی خود را بیرون ریخت و چهره‌ی راست خود را نشان داد. او در پاسخ کسانی که به این نمایشها ایراد گرفته و می‌گرفتند ، گفت :
«این محرم و صفر بود که «اسلام» را زنده نگاه داشت. ...». اینبود دلیل مشروع شمرده شدن آن نمایشها !. بدینسان صدای «نواندیشان مذهبی» را خفه گردانید و دانسته شد این نمایشهای ننگین همگی از «شرع» و در نتیجه مشروع بوده است. دانسته شد محرمهای بعدی نه به شکوه زمان محمدرضاشاه بلکه شکوهمندتر از آن برگزار خواهد شد.
برای آنکه معنی گفته‌ی خمینی و مانندهای آن بهتر دانسته گردد باید شرحی دهیم : «اسلام» در گفته‌های ملایان معنی دیگری جز آنچه دیگران می‌فهمند دارد. اسلام در سخنان آنان جز پرده‌ای بروی سیاهکاریهاشان نیست. در بیشتر گفته‌های ایشان شما واژه‌ی «اسلام» را برداشته بجای آن «دکان آخوندی و گرمی بازار آن» را بگزارید آنگاهست که معنی جمله‌هاشان درست می‌گردد.


.
عزاداری در زمان محمدرضاشاه پهلوی
شهریور 1320 و درسهای آن.pdf
429.1 KB
🔶 «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»

🔅 بخش سوم

🔸 شهریور ۱۳۲۰ و درسهای آن

💡 همه‌ی تکه‌ها یکجا در یک فایل پی‌دی‌اف