🔶 در پیرامون رُمان (بخش دوم)
🔸 در پیرامون رمان : نگهدار عفت بانوان باشید (تکهی یک از یک)
آقای کسروی دارندهی پرچم
چون گفتههای آن پاکمرد از یک دل پاک بیرون ریخته در دلهای نیکمردان و نیکزنان هَناییده[=مؤثر] است. کنون که بانوان محترم با نگارش خود همداستانی خود را در آن نامه نشان میدهند اینک خواستارم اجازه فرمایید گفتار مرا نیز در آن روزنامهی پرارج چاپ نمایند.
چیزی که امروز بیش از یاوهگویی شاعران لکهی چرکین در دامن مردان یا بانوان میگزارد رمانهای عشقی است که پی درپی از نوک قلم هر جوان سبکمغز و هوسران بر روی کاغذ یا ورق پاره چکیده بنام کتاب ادبی باین تودهی بیچاره تقدیم میشود که بیشتر جوانان اداری و دبیرستانی از دوشیزگان و پسران ، مردان و بانوان را شب و روز بخود مشغول داشته و چنان سرگرمشان کرده که پاک از کارهای تحصیلی و اداری و خانگی بیکارشان کرده است. کتابخانه یا کتابفروشیای را که باید رمانخانه یا رمانفروشاش خواند سراغ دارم که بیباکانه نوشته که 500 رقم رمان بکرایه داده میشود. کم یا زیادش کار ندارم آیا چه سودی از گفتارهای این گونه کتابهای بیشرم و بیآبرو بتودهی ایرانی در نظر گرفته شده است. وزارت فرهنگ نیز پی درپی با تقریظ به رشحات قلم بیآزرم آنان اجازهی چاپ میدهد. خواننده ، چه آقا چه بانو ، چه دوشیزگان و چه پسران ، چون فلان قصهی عاشقانه را خوانده دلخواهش میشود که بازیگران پنداری آن داستان یا عاشقان گردنکلفت آن را با چشم خود ببیند. البته [جای] سپاسگزاری است که وزارت فرهنگ این وسیله را نیز برایشان مهیا و در فیلمهای مهیج آنان را از آرمانهایشان محروم نکرده به نمایش میگزارند. یواش یواش آقا یا بانوی رمانخوان بفکر میافتد که اگر یک مرتبه هم باشد خود آن رلهای عاشق معشوق را بازی کند برای اینکه بهتر رموز عشوه و ناز را یاد گرفته است. از اینجاست که خانهداری و بچهپروری بانوان با ناموسداری و عفتپروری آقایان رخنه پیدا کرده پردهی ناموسشان دریده میگردد. آیا اولیاء انتظامات و حفظ اخلاق توده یا قانونهای منافی عفت این وسائل تفریح و سرگرمی را بآنان دریغ گفته؟ نه بلکه برای اینکه ایشان رموز اکتسابی خود را بعمل بیاورند کافه رستورانهایی همچون کرامت ، بینالملل ، جمشیدی ... دیگر از اینگونه جاهای ناسزا را اجازه دادهاند که درهای خود را بروی هر دوست و دشمن باز و با هنگامهی اسفناک که سرتاپا منافی عفت و ناموس است از آنان پذیرایی نمایند. دور هر میزی شوهران عائلهداری است با تنی چند از زنان تردامنِ ولگرد تظاهرات بیعفتی و دینشکنی خود را بآزمایش گزاشتهاند. با این فجایع خیابانها و رستورانها و کافههاست که تظاهر بیپروایی را گوشزد مینمایند و این دفعه هم دینداری نشان میدهند. این معرکهی کوی و برزن کجا و دیندار[ی] و عفتپروری کجا؟ نباید فراموش کرد در روزنامهها از جمعآوری ولگردان زنان تردامن گفتگو رفت چه انگیزه [؟] چشمپوشی اولیاء را بار آورده است. خدا میداند در این جهان پرآشوب که بگفتهی آقای کسروی گفتگو از دفاع دلیرانهی استالینگراد و سباستوپول و دیگر جنگهای خونین میرود و خون هر شنونده بجوش میآید چه هنگام هوسرانی و میگساری و عشقورزی است که بر پیکر ناتوان و بلاکشیدهی جامعهی ایرانی مستولی گردیده. خوب دقت شود نتایج نندهای [؟] پیشروان بیاراده و قافیهسازان بیهمت دورهی بدبختی و ناتوانی بهتر جلوهگر است که سستی خرد و زبونی اندیشهی هر ایرانی متظاهر میدارد. آیا گناه بانوان عفیف چیست که با گفتن یک بلی بلا بجان و پیکرشان راه یافته است؟ آیا بهتر نیست که بزرگان و غیرتمندان کشور یک فکر اساسی برای جلوگیری از فساد اخلاق بنمایند و زبونی را از سرچشمهاش مداوا و معالجه نمایند یعنی این رستورانها و کافههای غیرتکش و عفت برباددِه کشور را که در هر کوی و برزن شمارهشان دو چندان گردیده است از بین برده تا برای بیعفتان و تردامنان جایگاه ویژه در دسترس نباشد و بیش از این دامن مردان عائلهدار و بچهدار لکهدار نشده تا گوشهی چشمی نیز بسوی عائله و خانوادهی خود برگردانده و برای دردهای خود و خانواده چاره اندیشیده بلکه از پیشامدهای ننگآور جهان عبرت گرفته و بناموسپرستی و تشکیل خانواده علاقمند گردند و عفت بانوان نگهداری شود؟
ا ـ و
.
🔸 در پیرامون رمان : نگهدار عفت بانوان باشید (تکهی یک از یک)
آقای کسروی دارندهی پرچم
چون گفتههای آن پاکمرد از یک دل پاک بیرون ریخته در دلهای نیکمردان و نیکزنان هَناییده[=مؤثر] است. کنون که بانوان محترم با نگارش خود همداستانی خود را در آن نامه نشان میدهند اینک خواستارم اجازه فرمایید گفتار مرا نیز در آن روزنامهی پرارج چاپ نمایند.
چیزی که امروز بیش از یاوهگویی شاعران لکهی چرکین در دامن مردان یا بانوان میگزارد رمانهای عشقی است که پی درپی از نوک قلم هر جوان سبکمغز و هوسران بر روی کاغذ یا ورق پاره چکیده بنام کتاب ادبی باین تودهی بیچاره تقدیم میشود که بیشتر جوانان اداری و دبیرستانی از دوشیزگان و پسران ، مردان و بانوان را شب و روز بخود مشغول داشته و چنان سرگرمشان کرده که پاک از کارهای تحصیلی و اداری و خانگی بیکارشان کرده است. کتابخانه یا کتابفروشیای را که باید رمانخانه یا رمانفروشاش خواند سراغ دارم که بیباکانه نوشته که 500 رقم رمان بکرایه داده میشود. کم یا زیادش کار ندارم آیا چه سودی از گفتارهای این گونه کتابهای بیشرم و بیآبرو بتودهی ایرانی در نظر گرفته شده است. وزارت فرهنگ نیز پی درپی با تقریظ به رشحات قلم بیآزرم آنان اجازهی چاپ میدهد. خواننده ، چه آقا چه بانو ، چه دوشیزگان و چه پسران ، چون فلان قصهی عاشقانه را خوانده دلخواهش میشود که بازیگران پنداری آن داستان یا عاشقان گردنکلفت آن را با چشم خود ببیند. البته [جای] سپاسگزاری است که وزارت فرهنگ این وسیله را نیز برایشان مهیا و در فیلمهای مهیج آنان را از آرمانهایشان محروم نکرده به نمایش میگزارند. یواش یواش آقا یا بانوی رمانخوان بفکر میافتد که اگر یک مرتبه هم باشد خود آن رلهای عاشق معشوق را بازی کند برای اینکه بهتر رموز عشوه و ناز را یاد گرفته است. از اینجاست که خانهداری و بچهپروری بانوان با ناموسداری و عفتپروری آقایان رخنه پیدا کرده پردهی ناموسشان دریده میگردد. آیا اولیاء انتظامات و حفظ اخلاق توده یا قانونهای منافی عفت این وسائل تفریح و سرگرمی را بآنان دریغ گفته؟ نه بلکه برای اینکه ایشان رموز اکتسابی خود را بعمل بیاورند کافه رستورانهایی همچون کرامت ، بینالملل ، جمشیدی ... دیگر از اینگونه جاهای ناسزا را اجازه دادهاند که درهای خود را بروی هر دوست و دشمن باز و با هنگامهی اسفناک که سرتاپا منافی عفت و ناموس است از آنان پذیرایی نمایند. دور هر میزی شوهران عائلهداری است با تنی چند از زنان تردامنِ ولگرد تظاهرات بیعفتی و دینشکنی خود را بآزمایش گزاشتهاند. با این فجایع خیابانها و رستورانها و کافههاست که تظاهر بیپروایی را گوشزد مینمایند و این دفعه هم دینداری نشان میدهند. این معرکهی کوی و برزن کجا و دیندار[ی] و عفتپروری کجا؟ نباید فراموش کرد در روزنامهها از جمعآوری ولگردان زنان تردامن گفتگو رفت چه انگیزه [؟] چشمپوشی اولیاء را بار آورده است. خدا میداند در این جهان پرآشوب که بگفتهی آقای کسروی گفتگو از دفاع دلیرانهی استالینگراد و سباستوپول و دیگر جنگهای خونین میرود و خون هر شنونده بجوش میآید چه هنگام هوسرانی و میگساری و عشقورزی است که بر پیکر ناتوان و بلاکشیدهی جامعهی ایرانی مستولی گردیده. خوب دقت شود نتایج نندهای [؟] پیشروان بیاراده و قافیهسازان بیهمت دورهی بدبختی و ناتوانی بهتر جلوهگر است که سستی خرد و زبونی اندیشهی هر ایرانی متظاهر میدارد. آیا گناه بانوان عفیف چیست که با گفتن یک بلی بلا بجان و پیکرشان راه یافته است؟ آیا بهتر نیست که بزرگان و غیرتمندان کشور یک فکر اساسی برای جلوگیری از فساد اخلاق بنمایند و زبونی را از سرچشمهاش مداوا و معالجه نمایند یعنی این رستورانها و کافههای غیرتکش و عفت برباددِه کشور را که در هر کوی و برزن شمارهشان دو چندان گردیده است از بین برده تا برای بیعفتان و تردامنان جایگاه ویژه در دسترس نباشد و بیش از این دامن مردان عائلهدار و بچهدار لکهدار نشده تا گوشهی چشمی نیز بسوی عائله و خانوادهی خود برگردانده و برای دردهای خود و خانواده چاره اندیشیده بلکه از پیشامدهای ننگآور جهان عبرت گرفته و بناموسپرستی و تشکیل خانواده علاقمند گردند و عفت بانوان نگهداری شود؟
ا ـ و
.
🔶 حاجیهای انباردار چه دینی دارند؟!
🔸 (تکهی دو از هفت)
احمد : وقتی یك فرنگی بایران آمده بود میگفت : ایرانیها بدبختند. خدا نعمتهایی باینها داده كه نمیتوانند استفاده كنند. اینقدر معدنها زیر خاك میخوابد نمیتوانند آنها را استخراج كنند ، اینقدر زمینهای حاصلخیز بیكاره افتاده نمیخواهند در آنها زراعت كنند. میگفت : من در خوزستان بودم. چند رود بزرگ از آنجا میگذرد و بدریا میریزد و آبش هدر میشود و زمینهای طلاخیز خوزستان خشك و خالی افتاده كه انگار بیابان عربستانست.
اینها حرفهای آن فرنگی بود. من میگویم بدبختی ایرانیها بیشتر از اینهاست. خیلی نعمتهایی خدا باینها داده كه قدرش را نمیدانند و استفاده نمیكنند. یكی از نعمتهای بزرگ خدا فكر و اندیشه است. آدم باید هر مطلبی كه میشنود ، هر كاری كه میخواهد بكند قدری در اطراف آن بیندیشد. ولی ایرانیها انگار كه هیچ نمیدانند فكر چیست. مطلبی كه میشنوند نافهمیده و نااندیشیده جواب میدهند و جر و بحث میكنند. اینست میبینی در فلان مجلس دو ساعت سه ساعت نشستهاند و گفتگو كردهاند و نتیجهاش شده كه هر یكی از دیگری رنجیدگی پیدا كرده.
اینست من با شما شرط میكنم هر مطلبی كه میشنوید كمی بیندیشید و بفهمید و بعد جواب بدهید. نافهمیده و نااندیشیده جواب ندهید.
علی (با لبخند) : شرط شما را پذیرفتم آقای احمد.
احمد : پس سؤال كنید تا جواب بدهم.
علی : خوب این آقای كسروی چه میگوید؟.. سخنش چیست؟..
احمد : آقای كسروی سخنش بسیار است. كتابهای بسیار نوشته. او میخواهد مردم را اصلاح كند. میگوید : آدم باید راستگو و درستكردار و نیكوكار باشد ، دروغ نگوید ، دزدی نكند ، دغلكار نباشد ، كلاه مردم برندارد ، تا میتواند بدیگران نیكی كند.
جعفر (با ریشخند) : عجب چیزهای تازهای آورده! مگر اینها را اسلام نگفته است؟!.
علی : راست میگوید جعفر ، اینها را اسلام هم گفته است.
احمد : اینها را اسلام هم گفته است. لیكن مسلمانها بهیچ یك از آنها عمل نمیكنند. امروز مسلمانها بخصوص شیعهها آلودهترین مردمانند. از صبح تا شام دروغ میگویند ، قَسَمهای دروغ میخورند ، كلاه همدیگر برمیدارند ، آشكاره رشوه میدهند ، آشكاره رشوه میگیرند ، انبارداری [=احتکار] میكنند ، گرانفروشی میكنند ، كالای تقلبی میفروشند. شما خودتان در بازار هستید ، بهتر میدانید كه چه خبر است ...
جعفر : اینها چه ربط به دین دارد؟..
باقر : اینها معنیش آنست كه مردم بدند. آن آقای كسروی شما مردم را اصلاح كند ، چه كار با مذهب و دین دارد؟!.
علی : من هم همین را میگویم. مردم اگر بدند گناه دین چیست؟!..
احمد : شما باز فكر نكرده جواب دادید. اگر فكر كرده بودید این حرفها را نمیزدید. مردم همیشه بدند و دین باید جلو بدیهای آنها را بگیرد. هزاروسیصدوهفتاد و چند سال پیش كه پیغمبر اسلام در مكه قیام كرد ، مردم عربستان بیاندازه بد بودند. دینشان بتپرستی بود كه مجسمههایی از چوب میتراشیدند یا از فلز میساختند و بآنها پرستش میكردند ، دخترهای خودشان را زنده زنده بزیر خاك میگذاردند ، درمیان قبیلهها عداوت بود و هر قبیلهای میرفت قبیلههای دیگر را غارت میکرد ... پیغمبر چون قیام كرد و اسلام را آورد همان مردم از بدیها بازگشتند و نیك و پاك شدند. این اثر اسلام در آنها بود.
ولی حالا مسلمانها با آنكه از بچگی با اسلام بزرگ میشوند و همیشه قرآن میخوانند و احکام اسلام را یاد میگیرند ، اسلام كمترین تأثیری در آنها ندارد و چنانكه گفتم مردمان بسیار آلودهای هستند. آیا این علتش چیست؟..
علی : ما که علتش نمیدانیم چیست.
.
🔸 (تکهی دو از هفت)
احمد : وقتی یك فرنگی بایران آمده بود میگفت : ایرانیها بدبختند. خدا نعمتهایی باینها داده كه نمیتوانند استفاده كنند. اینقدر معدنها زیر خاك میخوابد نمیتوانند آنها را استخراج كنند ، اینقدر زمینهای حاصلخیز بیكاره افتاده نمیخواهند در آنها زراعت كنند. میگفت : من در خوزستان بودم. چند رود بزرگ از آنجا میگذرد و بدریا میریزد و آبش هدر میشود و زمینهای طلاخیز خوزستان خشك و خالی افتاده كه انگار بیابان عربستانست.
اینها حرفهای آن فرنگی بود. من میگویم بدبختی ایرانیها بیشتر از اینهاست. خیلی نعمتهایی خدا باینها داده كه قدرش را نمیدانند و استفاده نمیكنند. یكی از نعمتهای بزرگ خدا فكر و اندیشه است. آدم باید هر مطلبی كه میشنود ، هر كاری كه میخواهد بكند قدری در اطراف آن بیندیشد. ولی ایرانیها انگار كه هیچ نمیدانند فكر چیست. مطلبی كه میشنوند نافهمیده و نااندیشیده جواب میدهند و جر و بحث میكنند. اینست میبینی در فلان مجلس دو ساعت سه ساعت نشستهاند و گفتگو كردهاند و نتیجهاش شده كه هر یكی از دیگری رنجیدگی پیدا كرده.
اینست من با شما شرط میكنم هر مطلبی كه میشنوید كمی بیندیشید و بفهمید و بعد جواب بدهید. نافهمیده و نااندیشیده جواب ندهید.
علی (با لبخند) : شرط شما را پذیرفتم آقای احمد.
احمد : پس سؤال كنید تا جواب بدهم.
علی : خوب این آقای كسروی چه میگوید؟.. سخنش چیست؟..
احمد : آقای كسروی سخنش بسیار است. كتابهای بسیار نوشته. او میخواهد مردم را اصلاح كند. میگوید : آدم باید راستگو و درستكردار و نیكوكار باشد ، دروغ نگوید ، دزدی نكند ، دغلكار نباشد ، كلاه مردم برندارد ، تا میتواند بدیگران نیكی كند.
جعفر (با ریشخند) : عجب چیزهای تازهای آورده! مگر اینها را اسلام نگفته است؟!.
علی : راست میگوید جعفر ، اینها را اسلام هم گفته است.
احمد : اینها را اسلام هم گفته است. لیكن مسلمانها بهیچ یك از آنها عمل نمیكنند. امروز مسلمانها بخصوص شیعهها آلودهترین مردمانند. از صبح تا شام دروغ میگویند ، قَسَمهای دروغ میخورند ، كلاه همدیگر برمیدارند ، آشكاره رشوه میدهند ، آشكاره رشوه میگیرند ، انبارداری [=احتکار] میكنند ، گرانفروشی میكنند ، كالای تقلبی میفروشند. شما خودتان در بازار هستید ، بهتر میدانید كه چه خبر است ...
جعفر : اینها چه ربط به دین دارد؟..
باقر : اینها معنیش آنست كه مردم بدند. آن آقای كسروی شما مردم را اصلاح كند ، چه كار با مذهب و دین دارد؟!.
علی : من هم همین را میگویم. مردم اگر بدند گناه دین چیست؟!..
احمد : شما باز فكر نكرده جواب دادید. اگر فكر كرده بودید این حرفها را نمیزدید. مردم همیشه بدند و دین باید جلو بدیهای آنها را بگیرد. هزاروسیصدوهفتاد و چند سال پیش كه پیغمبر اسلام در مكه قیام كرد ، مردم عربستان بیاندازه بد بودند. دینشان بتپرستی بود كه مجسمههایی از چوب میتراشیدند یا از فلز میساختند و بآنها پرستش میكردند ، دخترهای خودشان را زنده زنده بزیر خاك میگذاردند ، درمیان قبیلهها عداوت بود و هر قبیلهای میرفت قبیلههای دیگر را غارت میکرد ... پیغمبر چون قیام كرد و اسلام را آورد همان مردم از بدیها بازگشتند و نیك و پاك شدند. این اثر اسلام در آنها بود.
ولی حالا مسلمانها با آنكه از بچگی با اسلام بزرگ میشوند و همیشه قرآن میخوانند و احکام اسلام را یاد میگیرند ، اسلام كمترین تأثیری در آنها ندارد و چنانكه گفتم مردمان بسیار آلودهای هستند. آیا این علتش چیست؟..
علی : ما که علتش نمیدانیم چیست.
.
✴️ پیشوندها و پسوندها
🖌 احمد کسروی
📖 پرچم نیمهماهه
چنانکه بارها نوشتهایم یکی از چیزهایی که زبان فارسی را پرمایه و نیرومند گرداند شناخته گردیدن پیشوندها و پسوندها و روان گردیدن آنهاست. اینها افزارهاییست که گویندگان توانند هر معنایی را که از دلشان میگذرد نامی برای آن بگزارند ، و از هر یکی از آنها صدها واژه پدید تواند آمد.
در زبان فارسی نزدیک به چهل پسوند و پیشوند هست. ولی بیشتر آنها یا شناخته نیست و یا نابسامان میباشد ویا در همه جا روان نیست. اگر اینها بسامان و روان گردد در زبان بسیار خواهد هنایید.[اثر کردن]
یکی از کارهایی که ما دربارهی زبان خواهیم کرد آنست که اینها را براه اندازیم و بسامان آوریم و روان گردانیم. اینست دری باز میکنیم که در هر شماره از پرچم درین صفحه در آن زمینه سخن رانیم :
🔶 1ـ «آچ»
این پسوند برای پدید آوردن نام افزار از یک ریشه است. مثلاً : شکناچ ـ افزار شکستن ، جنگاچ ـ افزار جنگیدن.
ما در زبان بچنین پسوندی نیاز بسیار میداشتیم و اینست خواهیم توانست صد واژه با آن پدید آریم : اُستُراچ ، نویساچ ، بیناچ ، شنواچ ، رَنداچ ، پالاچ ، مالاچ ، رواچ ، گویاچ ، پراچ ، پزاچ ، کاراچ ، کشاچ و مانندهای اینها.
نکتهای که باید از دیده دور نداشت آنست که این کلمهها را باید در همان معنی همگانی آورد و نام یک افزار تنها نگردانید. مثلاً همان «شکناچ» باید در معنی «هر گونه افزار شکستن» بکار رود ، نه آنکه نام «تبر» یا «چکوچ» گردد.[1] همچنین در دیگر مانندهایش : ما در زبان بآن معنی همگانی نیازمندیم : «یک شکناچ میباید که این را بشکند» ، «کارخانههای اروپا و آمریکا همه جنگاچ میسازند».
[1] : برای مثال از واژههایی که در بالا آمده به ترتیب چنین مثالهایی توان آورد : تیغ گونهای از استراچ است. خودنویس گونهای نویساچ ، میکروسکوپ گونهای بیناچ ، سمعک گونهای شنواچ ، رنده گونهای رنداچ ، الک گونهای پالاچ ، اتوبوس گونهای رواچ ، میکروفن گونهای گویاچ ، هلیکوپتر گونهای پراچ ، میکروفر گونهای پزاچ ، تراکتور گونهای کاراچ ، جرثقیل و قرقرهی مرکب گونهای کشاچ میباشند.
.
🖌 احمد کسروی
📖 پرچم نیمهماهه
چنانکه بارها نوشتهایم یکی از چیزهایی که زبان فارسی را پرمایه و نیرومند گرداند شناخته گردیدن پیشوندها و پسوندها و روان گردیدن آنهاست. اینها افزارهاییست که گویندگان توانند هر معنایی را که از دلشان میگذرد نامی برای آن بگزارند ، و از هر یکی از آنها صدها واژه پدید تواند آمد.
در زبان فارسی نزدیک به چهل پسوند و پیشوند هست. ولی بیشتر آنها یا شناخته نیست و یا نابسامان میباشد ویا در همه جا روان نیست. اگر اینها بسامان و روان گردد در زبان بسیار خواهد هنایید.[اثر کردن]
یکی از کارهایی که ما دربارهی زبان خواهیم کرد آنست که اینها را براه اندازیم و بسامان آوریم و روان گردانیم. اینست دری باز میکنیم که در هر شماره از پرچم درین صفحه در آن زمینه سخن رانیم :
🔶 1ـ «آچ»
این پسوند برای پدید آوردن نام افزار از یک ریشه است. مثلاً : شکناچ ـ افزار شکستن ، جنگاچ ـ افزار جنگیدن.
ما در زبان بچنین پسوندی نیاز بسیار میداشتیم و اینست خواهیم توانست صد واژه با آن پدید آریم : اُستُراچ ، نویساچ ، بیناچ ، شنواچ ، رَنداچ ، پالاچ ، مالاچ ، رواچ ، گویاچ ، پراچ ، پزاچ ، کاراچ ، کشاچ و مانندهای اینها.
نکتهای که باید از دیده دور نداشت آنست که این کلمهها را باید در همان معنی همگانی آورد و نام یک افزار تنها نگردانید. مثلاً همان «شکناچ» باید در معنی «هر گونه افزار شکستن» بکار رود ، نه آنکه نام «تبر» یا «چکوچ» گردد.[1] همچنین در دیگر مانندهایش : ما در زبان بآن معنی همگانی نیازمندیم : «یک شکناچ میباید که این را بشکند» ، «کارخانههای اروپا و آمریکا همه جنگاچ میسازند».
[1] : برای مثال از واژههایی که در بالا آمده به ترتیب چنین مثالهایی توان آورد : تیغ گونهای از استراچ است. خودنویس گونهای نویساچ ، میکروسکوپ گونهای بیناچ ، سمعک گونهای شنواچ ، رنده گونهای رنداچ ، الک گونهای پالاچ ، اتوبوس گونهای رواچ ، میکروفن گونهای گویاچ ، هلیکوپتر گونهای پراچ ، میکروفر گونهای پزاچ ، تراکتور گونهای کاراچ ، جرثقیل و قرقرهی مرکب گونهای کشاچ میباشند.
.
✴️ دین و جهان (بزبان عادی)
🖌 احمد کسروی
🔸نشست یکم (تکهی یازدهم)
1) در بازار برای سرمایه اندازهای گذارده شود که کسی بیش از آن نتواند بکار اندازد.
2) زمینها بکشاورزان طوری تقسیم شود که هر کسی نتواند به بیش از اندازه دسترس پیدا کند.
3) ماشینها کوچک باشد که هر کسی بتواند با سرمایهی کم یکی را بکار اندازد.
4) از پول بمرابحه دادن که باعث مفتخواریست جلوگیری شود. (کارهای بانکی خارج از این سخن است).
5) از کارهای بیهودهای که کسانی برای خود انتخاب میکنند (مثل فالگیری و دعانویسی و شاعری و رماننویسی و روضهخوانی و مانند اینها) جلوگیری شود.[1]
یک جمله بگویم : چنین نباشد که کسی نکوشد و از نتیجهی کوششهای دیگران برخوردار گردد و یا بیش از اندازهی کوشش بهره یابد.
اینها چیزهاییست که میدان مبارزه و کشمکش را در میان مردمان بسیار تنگ میکند و از دشواریهای زندگانی میتواند بسیار بکاهد. اما ماشینهای بافندگی و ریسندگی و کشاورزی و راهآهن و اتومبیل و هواپیما و مانند اینها که گفتیم همچون ابزارهای جنگی در مبارزهی آدمیان بکار میرود و بجای سود زیان میدهد ، چون از مبارزه جلو گرفته شود اینها نیز از حال زیانمندی بیرون آمده جز در برابر طبیعت ، و در راه کم کردن از رنجها بکار نخواهد رفت.
آمدیم بر سر جنگ : نخست باید بگویم جنگ هم بخشی از مبارزهی آدمیانست و ما هر چند که از مبارزه بکاهیم از جنگ کاستهایم. در زمانهای پیش جنگ را پادشاهان میکردند و بیش از همه نتیجهی خشم و حسد و خودنمایی بود. ولی امروز جنگ را مردمان میکنند و بیش از همه نتیجهی طمع است. بیش از همه نتیجهی بدآموزیهای مادیگریست.
در جایی که مردمان زندگی را مبارزه میدانند و مردم یک شهر ، هر یکی سود خود را در زیان دیگری میداند ، پیداست که مردمان نیز با همدیگر همان رفتار را خواهند کرد.
در جایی که آیین خردمندانهای برای زندگانی نیست ، ناچاریست که چه مردمان و چه افراد ، سود از زیان نشناخته تبعیت از آیین زورآزمایی کنند.
پس برای جلوگیری از جنگ نیز گام نخست روشن بودن حقایق زندگانی و جا گرفتن آنها در دلهاست. راستست که سرانجام باید نیرویی برای جلوگیری از جنگ در میان باشد. چیزی که هست ، آن نیرو را جز روشن بودن حقایق زندگانی و تکان خوردن فهمها و عقلها بوجود نمیتواند بیاورد.
کسانی میگویند : جنگ در نهاد (ذات) آدم نهاده شده و از آن نمیتوان جلوگیری کرد. میگویم : پس شما ذات آدم را نشناختهاید.
چنانکه بارها گفتهایم آدم دارای دو سرشت است : سرشت جان و سرشت روان. اکنون اگر آدمیان با سرشت جان زندگی خواهند کرد نه تنها جنگ ، ظلم و دزدی و هوسبازی و بسیاری از چیزهای دیگر نیز در نهاد آنان نهاده شده که از هیچ کدام نباید جلوگیری کرد. اگر با سرشت روانی خواهند زیست ، چه از جنگ و چه از بدیهای دیگر پرهیز خواهند جست.
آنگاه مگر هر چیزی که در نهاد آدم نهاده شده جلوگیری از آن نباید کرد (و یا نمیتوان کرد)؟!. اگر چنانست پس ، از دزدی و ستمگری و هوسرانیها نیز جلوگیری نباید کرد.
ما را در زمینهی جنگ دلیلی هست که میباید در اینجا یاد کنیم : همگی میدانیم روزی بوده که در میان مردم دادگاه و قضاوت نبوده و مردم در دعواهای خود بزورآزمایی دست میزدهاند. کسی اگر طلبی از کسی داشته ، به در خانهاش میرفته که یا این زور آورده طلب خود را میگرفته و یا آن زورآورتر درآمده این را از سر خود دور میکرده. (چنانکه همین رفتار هنوز در بسیاری از روستاهای ایران و درمیان ایلها باقی مانده).
لیکن کمکم کسانی برخاسته زشتی آن رفتار را بیان نموده سخن از دادگاه و قضاوت بمیان آوردهاند و در نتیجهی کوششهای خود آن شیوهی زورآزمایی را از میان برداشتهاند که اکنون اگر طلبکاری بدر خانهی بدهکاری رود و داد و فریاد راه اندازد همگی او را بداخلاق و ناتراشیده خوانند و انتقاد کنند.
زورآزمایی دولتها با همدیگر و جنگهایی که میکنند از هر نظر مانند اینست و راه جلوگیری از آن نیز همین میباشد. باید حقایق زندگانی بهتر از این روشن گردد. باید عقلها بتکان آید و روانها نیرومندتر باشد. در نتیجهی اینهاست که برای دولتها نیز دادگاه بوجود بیاید و این زورآزماییهای امروزی از میان برود.
[1] : دیروز «کارهای بیهوده» و در نتیجه مفتخوران کمتر بودند ولی امروز جای صد افسوس است که در سایهی حکومتِ دینفروشان ، بازار گمراهی ، آلودگی و بدآموزیهای کیشی بلکه بتپرستی بسیار گرم گردیده و از آنها دهها کار بیهودهی نوپدید سر برآورده و بشمارهی مفتخوران ده چندان افزوده. اینان از کیسهی مردم و دولت روزی برمیدارند و اینست بار گرانی بدوش اقتصاد کشور میباشند.
.
🖌 احمد کسروی
🔸نشست یکم (تکهی یازدهم)
1) در بازار برای سرمایه اندازهای گذارده شود که کسی بیش از آن نتواند بکار اندازد.
2) زمینها بکشاورزان طوری تقسیم شود که هر کسی نتواند به بیش از اندازه دسترس پیدا کند.
3) ماشینها کوچک باشد که هر کسی بتواند با سرمایهی کم یکی را بکار اندازد.
4) از پول بمرابحه دادن که باعث مفتخواریست جلوگیری شود. (کارهای بانکی خارج از این سخن است).
5) از کارهای بیهودهای که کسانی برای خود انتخاب میکنند (مثل فالگیری و دعانویسی و شاعری و رماننویسی و روضهخوانی و مانند اینها) جلوگیری شود.[1]
یک جمله بگویم : چنین نباشد که کسی نکوشد و از نتیجهی کوششهای دیگران برخوردار گردد و یا بیش از اندازهی کوشش بهره یابد.
اینها چیزهاییست که میدان مبارزه و کشمکش را در میان مردمان بسیار تنگ میکند و از دشواریهای زندگانی میتواند بسیار بکاهد. اما ماشینهای بافندگی و ریسندگی و کشاورزی و راهآهن و اتومبیل و هواپیما و مانند اینها که گفتیم همچون ابزارهای جنگی در مبارزهی آدمیان بکار میرود و بجای سود زیان میدهد ، چون از مبارزه جلو گرفته شود اینها نیز از حال زیانمندی بیرون آمده جز در برابر طبیعت ، و در راه کم کردن از رنجها بکار نخواهد رفت.
آمدیم بر سر جنگ : نخست باید بگویم جنگ هم بخشی از مبارزهی آدمیانست و ما هر چند که از مبارزه بکاهیم از جنگ کاستهایم. در زمانهای پیش جنگ را پادشاهان میکردند و بیش از همه نتیجهی خشم و حسد و خودنمایی بود. ولی امروز جنگ را مردمان میکنند و بیش از همه نتیجهی طمع است. بیش از همه نتیجهی بدآموزیهای مادیگریست.
در جایی که مردمان زندگی را مبارزه میدانند و مردم یک شهر ، هر یکی سود خود را در زیان دیگری میداند ، پیداست که مردمان نیز با همدیگر همان رفتار را خواهند کرد.
در جایی که آیین خردمندانهای برای زندگانی نیست ، ناچاریست که چه مردمان و چه افراد ، سود از زیان نشناخته تبعیت از آیین زورآزمایی کنند.
پس برای جلوگیری از جنگ نیز گام نخست روشن بودن حقایق زندگانی و جا گرفتن آنها در دلهاست. راستست که سرانجام باید نیرویی برای جلوگیری از جنگ در میان باشد. چیزی که هست ، آن نیرو را جز روشن بودن حقایق زندگانی و تکان خوردن فهمها و عقلها بوجود نمیتواند بیاورد.
کسانی میگویند : جنگ در نهاد (ذات) آدم نهاده شده و از آن نمیتوان جلوگیری کرد. میگویم : پس شما ذات آدم را نشناختهاید.
چنانکه بارها گفتهایم آدم دارای دو سرشت است : سرشت جان و سرشت روان. اکنون اگر آدمیان با سرشت جان زندگی خواهند کرد نه تنها جنگ ، ظلم و دزدی و هوسبازی و بسیاری از چیزهای دیگر نیز در نهاد آنان نهاده شده که از هیچ کدام نباید جلوگیری کرد. اگر با سرشت روانی خواهند زیست ، چه از جنگ و چه از بدیهای دیگر پرهیز خواهند جست.
آنگاه مگر هر چیزی که در نهاد آدم نهاده شده جلوگیری از آن نباید کرد (و یا نمیتوان کرد)؟!. اگر چنانست پس ، از دزدی و ستمگری و هوسرانیها نیز جلوگیری نباید کرد.
ما را در زمینهی جنگ دلیلی هست که میباید در اینجا یاد کنیم : همگی میدانیم روزی بوده که در میان مردم دادگاه و قضاوت نبوده و مردم در دعواهای خود بزورآزمایی دست میزدهاند. کسی اگر طلبی از کسی داشته ، به در خانهاش میرفته که یا این زور آورده طلب خود را میگرفته و یا آن زورآورتر درآمده این را از سر خود دور میکرده. (چنانکه همین رفتار هنوز در بسیاری از روستاهای ایران و درمیان ایلها باقی مانده).
لیکن کمکم کسانی برخاسته زشتی آن رفتار را بیان نموده سخن از دادگاه و قضاوت بمیان آوردهاند و در نتیجهی کوششهای خود آن شیوهی زورآزمایی را از میان برداشتهاند که اکنون اگر طلبکاری بدر خانهی بدهکاری رود و داد و فریاد راه اندازد همگی او را بداخلاق و ناتراشیده خوانند و انتقاد کنند.
زورآزمایی دولتها با همدیگر و جنگهایی که میکنند از هر نظر مانند اینست و راه جلوگیری از آن نیز همین میباشد. باید حقایق زندگانی بهتر از این روشن گردد. باید عقلها بتکان آید و روانها نیرومندتر باشد. در نتیجهی اینهاست که برای دولتها نیز دادگاه بوجود بیاید و این زورآزماییهای امروزی از میان برود.
[1] : دیروز «کارهای بیهوده» و در نتیجه مفتخوران کمتر بودند ولی امروز جای صد افسوس است که در سایهی حکومتِ دینفروشان ، بازار گمراهی ، آلودگی و بدآموزیهای کیشی بلکه بتپرستی بسیار گرم گردیده و از آنها دهها کار بیهودهی نوپدید سر برآورده و بشمارهی مفتخوران ده چندان افزوده. اینان از کیسهی مردم و دولت روزی برمیدارند و اینست بار گرانی بدوش اقتصاد کشور میباشند.
.
🔶 در پیرامون رُمان (بخش دوم)
🔸 دربارهی رمان : رمان بلای جامعه است (تکهی یک از یک)
آقای کسروی دارندهی پرچم ، نخست میخواهم بنام آزادگان آمل از کوششهای فراوانی که شما در انتشار پرچم ابراز میدارید و در این راه نه از دشواریهای مادّی و نه از یاوهگوییهای نامردانی چند که سود خود را در اغفال جامعه میدانند نهراسیده و همچنان مردانه در کار خود پیشرفت میکنید سپاسگزاری و ارجشناسی فراوان نمایم. اینکه ستونی از نامهی پرچم را مخصوص رمان نموده و همراهان را دعوت نمودید که از زیانهای این مار خوش خط و خال که مانند زهری کشنده درمیان جوانان ما ریشه دوانیده و اوقات گرانبهای مردان و زنان این سرزمین را که در این بحران جهانی بایستی صرف کارهای سودمند گردد بخود مشغول داشته آنچه میدانند بگویند تا شاید چشم و گوش توده باز شده از این افسانههای پوچ و بیمعنی که بهزار اسم عجیب و غریب منتشر میشود استقبالی بعمل نیاورند شایان بسی تمجید و تحسین است. گرچه خامهی توانای دارندهی پرچم خود بتشریح معایب و مفاسد بطوری قادر است که دیگر نیازی بگفتن این و آن ندارد ولی چون منظور آن استاد ارجمند «داوری توده» بوده و میخواهند عقاید آزادگان را که در همهی شهرهای ایران پراکنده بوده و با مشعل فروزان پیمان و پرچم راه زندگی جامعه را روشن دارند انتشار دهند من نیز با آنکه چندان ذوق نویسندگی ندارم بر خود لازم دیدم که مفاسد رمان را تا آنجایی که میسر است بنگارم :
اولاً باید دید این کلمهی «عشق» که ورد زبان هر کودک دبستانی شده و سوژهی اغلب افسانههای بیسر و بن است خود چیست و معنیاش کدام است؟ آیا عشق بمعنی این است که اگر جوانی دل بدختری و یا دختری دل بجوانی داد و از دلدار خود محبت ندید باید خود را بکشد؟ آن روزگاری که عشق داستانی میگردید و از افسانهی لیلی و مجنون صد کتاب میپرداختند گذشت! امروز آن داستانها در پیش آزادگان ارجی ندارد ، امروز باید مرد کار شد ، زندگی با عشقبازی سازگار نیست و آقایان نویسندگان بدانند که هر جملهی عاشقانهای که در داستانهای سراپا پوچ خود بکار میبرند حربهی زهرآگینی است که بجان جامعه فرستادهاند و بوسیلهی آن یک عده از جوانان و دختران بیخبر را بنام عشق فدای شهوت ساخته و عمری سیهروز میکنند ، اساساً مادام که نبشتهها و گفتارهای خوب و خواندنی مانند پرچم و پیمان در دسترس ماست چه نیازی به نوشتن و خواندن اینگونه رمانها و افسانههای زیانبخش است؟ بیایید از امروز همچنانکه آقای کسروی میخواهند و سود خودمان هم در آن است پشت پا به شعرهای ناپسند و رمانهای ناسودمند زده و بافسانهنویسان و شعرا بفهمانیم که هرگز فریب آنها را نخورده و همیشه در زندگی آزادانه و پاکدلانه قدم میگزاریم.
آمل ـ قاسم سعادت
پرچم ـ از نوشتهی آقای سعادت خشنودیم و راستی را این کتابهای رمانی جز بسوزانیدن نمیشاید و هر مرد باغیرتی همینکه رمانی در دست دختر یا پسر یا همسر خود دید اگر بهره از خرد دارد باید آن را بگیرد و یکسره ببخاری یا باجاق اندازد. این کتابهای شوم به بیش از آن نمیارزد. اما دربارهی عشق ما نمیگوییم نباشد. عشق بمعنی درست خود گرایش و دلباختگیست که میانهی یک زن و یک مرد پیدا میشود و چارهاش آنست که زناشویی کنند و خانواده پدید آورند. اما اینکه یک دختر و یک پسر سالیان درازی با هم عشقبازی کنند و بجای زناشویی بآمیزشهای ناروا پرداند آن پستی و پلیدیست نه عشق. نتیجهی این عشقهای پلید است که دخترهای بسیاری را بروزهای سیاه نشانیده و نشیمنش را به شهرنو کشانیده. آری جوانهای پست و پلید بجای زن گرفتن با این عشقبازیها بسر میبرند.
یک کار زشت دیگری دربارهی دختران کار آن مردان پلیدیست که بنام صیغه چند شبی با دختری آمیزش میکنند و سپس بیرونشان میفرستند که بیشترشان ناگزیر میگردند براههای سیاهکاری بیفتند. این کار را بیشتر آخوندهای پولدار و حاجیهای مفتخوار میکنند و در هر شهری چند تنی از این نامردان هستند و نزد خود این را گناه نمیشمارند زیرا که صیغه کردهاند.
تفو بر این نامردان! تفو بر کیش و آیینشان. از یک دختر بینوایی سرمایهی زندگانیش را با بهای بسیار اندکی میگیرند و او را تیرهروز میگردانند و خود را گناهکار نمیشمارند. اینست نمونهای از دینداری اینان.
ما اینان را نیز پست و پلید میشناسیم و بیاری خدا باید روزی بِهر یکی کیفر سختی دهیم.
.
🔸 دربارهی رمان : رمان بلای جامعه است (تکهی یک از یک)
آقای کسروی دارندهی پرچم ، نخست میخواهم بنام آزادگان آمل از کوششهای فراوانی که شما در انتشار پرچم ابراز میدارید و در این راه نه از دشواریهای مادّی و نه از یاوهگوییهای نامردانی چند که سود خود را در اغفال جامعه میدانند نهراسیده و همچنان مردانه در کار خود پیشرفت میکنید سپاسگزاری و ارجشناسی فراوان نمایم. اینکه ستونی از نامهی پرچم را مخصوص رمان نموده و همراهان را دعوت نمودید که از زیانهای این مار خوش خط و خال که مانند زهری کشنده درمیان جوانان ما ریشه دوانیده و اوقات گرانبهای مردان و زنان این سرزمین را که در این بحران جهانی بایستی صرف کارهای سودمند گردد بخود مشغول داشته آنچه میدانند بگویند تا شاید چشم و گوش توده باز شده از این افسانههای پوچ و بیمعنی که بهزار اسم عجیب و غریب منتشر میشود استقبالی بعمل نیاورند شایان بسی تمجید و تحسین است. گرچه خامهی توانای دارندهی پرچم خود بتشریح معایب و مفاسد بطوری قادر است که دیگر نیازی بگفتن این و آن ندارد ولی چون منظور آن استاد ارجمند «داوری توده» بوده و میخواهند عقاید آزادگان را که در همهی شهرهای ایران پراکنده بوده و با مشعل فروزان پیمان و پرچم راه زندگی جامعه را روشن دارند انتشار دهند من نیز با آنکه چندان ذوق نویسندگی ندارم بر خود لازم دیدم که مفاسد رمان را تا آنجایی که میسر است بنگارم :
اولاً باید دید این کلمهی «عشق» که ورد زبان هر کودک دبستانی شده و سوژهی اغلب افسانههای بیسر و بن است خود چیست و معنیاش کدام است؟ آیا عشق بمعنی این است که اگر جوانی دل بدختری و یا دختری دل بجوانی داد و از دلدار خود محبت ندید باید خود را بکشد؟ آن روزگاری که عشق داستانی میگردید و از افسانهی لیلی و مجنون صد کتاب میپرداختند گذشت! امروز آن داستانها در پیش آزادگان ارجی ندارد ، امروز باید مرد کار شد ، زندگی با عشقبازی سازگار نیست و آقایان نویسندگان بدانند که هر جملهی عاشقانهای که در داستانهای سراپا پوچ خود بکار میبرند حربهی زهرآگینی است که بجان جامعه فرستادهاند و بوسیلهی آن یک عده از جوانان و دختران بیخبر را بنام عشق فدای شهوت ساخته و عمری سیهروز میکنند ، اساساً مادام که نبشتهها و گفتارهای خوب و خواندنی مانند پرچم و پیمان در دسترس ماست چه نیازی به نوشتن و خواندن اینگونه رمانها و افسانههای زیانبخش است؟ بیایید از امروز همچنانکه آقای کسروی میخواهند و سود خودمان هم در آن است پشت پا به شعرهای ناپسند و رمانهای ناسودمند زده و بافسانهنویسان و شعرا بفهمانیم که هرگز فریب آنها را نخورده و همیشه در زندگی آزادانه و پاکدلانه قدم میگزاریم.
آمل ـ قاسم سعادت
پرچم ـ از نوشتهی آقای سعادت خشنودیم و راستی را این کتابهای رمانی جز بسوزانیدن نمیشاید و هر مرد باغیرتی همینکه رمانی در دست دختر یا پسر یا همسر خود دید اگر بهره از خرد دارد باید آن را بگیرد و یکسره ببخاری یا باجاق اندازد. این کتابهای شوم به بیش از آن نمیارزد. اما دربارهی عشق ما نمیگوییم نباشد. عشق بمعنی درست خود گرایش و دلباختگیست که میانهی یک زن و یک مرد پیدا میشود و چارهاش آنست که زناشویی کنند و خانواده پدید آورند. اما اینکه یک دختر و یک پسر سالیان درازی با هم عشقبازی کنند و بجای زناشویی بآمیزشهای ناروا پرداند آن پستی و پلیدیست نه عشق. نتیجهی این عشقهای پلید است که دخترهای بسیاری را بروزهای سیاه نشانیده و نشیمنش را به شهرنو کشانیده. آری جوانهای پست و پلید بجای زن گرفتن با این عشقبازیها بسر میبرند.
یک کار زشت دیگری دربارهی دختران کار آن مردان پلیدیست که بنام صیغه چند شبی با دختری آمیزش میکنند و سپس بیرونشان میفرستند که بیشترشان ناگزیر میگردند براههای سیاهکاری بیفتند. این کار را بیشتر آخوندهای پولدار و حاجیهای مفتخوار میکنند و در هر شهری چند تنی از این نامردان هستند و نزد خود این را گناه نمیشمارند زیرا که صیغه کردهاند.
تفو بر این نامردان! تفو بر کیش و آیینشان. از یک دختر بینوایی سرمایهی زندگانیش را با بهای بسیار اندکی میگیرند و او را تیرهروز میگردانند و خود را گناهکار نمیشمارند. اینست نمونهای از دینداری اینان.
ما اینان را نیز پست و پلید میشناسیم و بیاری خدا باید روزی بِهر یکی کیفر سختی دهیم.
.
🔶 حاجیهای انباردار چه دینی دارند؟!
🔸 (تکهی سه از هفت)
احمد : اگر شما علت آن را نمیدانید ما میدانیم. یك قسمت عمده از حرفهای آقای كسروی در همین زمینه است. اكنون اگر گوش بدهید برایتان خواهم گفت.
علی : گوش میدهیم بفرمایید.
احمد : آقای كسروی میگوید : باعث از اثر افتادن اسلام این مذهبهاست. این مذهبها با اسلام مخالفست و آن را از اثر انداخته. مثلاً مذهب شیعه از هر بابت با اسلام مخالفست.
بنای اسلام بر آن بود كه مردم پاكدامن و نیكوكار باشند و از كارهای بد پرهیز كنند ، جز خدا بكسی پرستش نكنند. لیكن مذهب شیعه بنایش بر آنست كه مردم «چهارده معصوم» را عزیز كردههای خدا شناخته اختیار جهان را در دست آنها دانند ، بآنها توسل كنند ، بزیارت قبرهاشان روند ، پس از هزاروسیصد سال بمصیبت آنها گریه كنند ، بدشمنانشان لعنت فرستند.
در این مذهب نیكوكاری اهمیت ندارد. اگر مردم گناه كردند ، كردهاند ، چهارده معصوم شفاعت خواهند كرد.
اسلام گفته بود : هر كس اگر كار نیكی كند پاداش آن خواهد دید ، اگر كار بد كند كیفر آن خواهد دید. (1) ولی این مذهب میگوید : هر كس محبت امیرالمؤمنین در دلش باشد آتش جهنم بَرو حرامست. هر كس بامام حسین گریه كند همهی گناههاش بخشیده میشود.
اسلام گفته بود : روز قیامت از هیچ كس شفاعت پذیرفته نخواهد شد (2) ولی در این مذهب شفاعت در روز قیامت داستان بسیار طولانیست. امامها بیكایك شیعه شفاعت خواهند كرد و خدا از گناههای آنها خواهد گذشت. اگر در جایی كار بدشواری كشید و شفاعت امامها پیشرفت نكرد فاطمهی زهرا معجر از سر برداشته چنان فریاد «واحسیناه ، واولداه» خواهد كشید كه پایههای عرش بلرزه افتد و خدا ناچار شده شفاعت را خواهد پذیرفت. مختار را كه بجهنم خواهند انداخت امام حسین خبردار شده خود را همچون شاهین بآتش زده او را بیرون خواهد كشید.
اینها دو سه نمونه از مخالفتهای مذهب شیعه با اسلام است. همینها اسلام را از اثر انداخته. زیرا وقتی كه بنا باشد آدم هر گناهی كه كرد با زیارت رفتن یا در روضهخوانی گریه كردن بخشیده شود دیگر از گناه چه باكست؟!. آدم چرا گناه نكند؟!. بقول یكی از دوستان : شیعیان كه «گناه پاککن» دارند از گناه چه باك دارند؟!. میتوانند صد گناه كنند و یكدفعه در پای منبر روضهخوان اشک ریخته همهی آن گناهها را بشویند و پاك كنند.
شما در بازار هستید و میدانید اهل بازار مسلمانند و تعصب اسلام دارند. در همان حال باحكام آن عمل نمیكنند. گرانفروشی میكنند ، کمفروشی میکنند ، انبارداری میكنند ، دروغ میگویند ، قَسمهای دروغ میخورند ، دفتر جعل میكنند ، كلاه همدیگر برمیدارند ـ از این راهها پول جمع میكنند و بكربلا میروند ، روضهخوانیها برپا میكنند.
اگر كسی حقیقت را نداند تعجب خواهد كرد : اینها اگر مسلمانند پس آن كارها چیست؟!. اگر مسلمان نیستند پس آن تعصب اسلامی از كجاست؟.. آن دزدیها و تقلبها چیست و این زیارت رفتن و روضه خواندن چیست؟..
پابرگیها :
1ـ فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ وَ مَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ.
2ـ وَاتَّقُوا يَوْمًا لَّا تَجْزِي نَفْسٌ عَن نَّفْسٍ شَيْئًا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ.
.
🔸 (تکهی سه از هفت)
احمد : اگر شما علت آن را نمیدانید ما میدانیم. یك قسمت عمده از حرفهای آقای كسروی در همین زمینه است. اكنون اگر گوش بدهید برایتان خواهم گفت.
علی : گوش میدهیم بفرمایید.
احمد : آقای كسروی میگوید : باعث از اثر افتادن اسلام این مذهبهاست. این مذهبها با اسلام مخالفست و آن را از اثر انداخته. مثلاً مذهب شیعه از هر بابت با اسلام مخالفست.
بنای اسلام بر آن بود كه مردم پاكدامن و نیكوكار باشند و از كارهای بد پرهیز كنند ، جز خدا بكسی پرستش نكنند. لیكن مذهب شیعه بنایش بر آنست كه مردم «چهارده معصوم» را عزیز كردههای خدا شناخته اختیار جهان را در دست آنها دانند ، بآنها توسل كنند ، بزیارت قبرهاشان روند ، پس از هزاروسیصد سال بمصیبت آنها گریه كنند ، بدشمنانشان لعنت فرستند.
در این مذهب نیكوكاری اهمیت ندارد. اگر مردم گناه كردند ، كردهاند ، چهارده معصوم شفاعت خواهند كرد.
اسلام گفته بود : هر كس اگر كار نیكی كند پاداش آن خواهد دید ، اگر كار بد كند كیفر آن خواهد دید. (1) ولی این مذهب میگوید : هر كس محبت امیرالمؤمنین در دلش باشد آتش جهنم بَرو حرامست. هر كس بامام حسین گریه كند همهی گناههاش بخشیده میشود.
اسلام گفته بود : روز قیامت از هیچ كس شفاعت پذیرفته نخواهد شد (2) ولی در این مذهب شفاعت در روز قیامت داستان بسیار طولانیست. امامها بیكایك شیعه شفاعت خواهند كرد و خدا از گناههای آنها خواهد گذشت. اگر در جایی كار بدشواری كشید و شفاعت امامها پیشرفت نكرد فاطمهی زهرا معجر از سر برداشته چنان فریاد «واحسیناه ، واولداه» خواهد كشید كه پایههای عرش بلرزه افتد و خدا ناچار شده شفاعت را خواهد پذیرفت. مختار را كه بجهنم خواهند انداخت امام حسین خبردار شده خود را همچون شاهین بآتش زده او را بیرون خواهد كشید.
اینها دو سه نمونه از مخالفتهای مذهب شیعه با اسلام است. همینها اسلام را از اثر انداخته. زیرا وقتی كه بنا باشد آدم هر گناهی كه كرد با زیارت رفتن یا در روضهخوانی گریه كردن بخشیده شود دیگر از گناه چه باكست؟!. آدم چرا گناه نكند؟!. بقول یكی از دوستان : شیعیان كه «گناه پاککن» دارند از گناه چه باك دارند؟!. میتوانند صد گناه كنند و یكدفعه در پای منبر روضهخوان اشک ریخته همهی آن گناهها را بشویند و پاك كنند.
شما در بازار هستید و میدانید اهل بازار مسلمانند و تعصب اسلام دارند. در همان حال باحكام آن عمل نمیكنند. گرانفروشی میكنند ، کمفروشی میکنند ، انبارداری میكنند ، دروغ میگویند ، قَسمهای دروغ میخورند ، دفتر جعل میكنند ، كلاه همدیگر برمیدارند ـ از این راهها پول جمع میكنند و بكربلا میروند ، روضهخوانیها برپا میكنند.
اگر كسی حقیقت را نداند تعجب خواهد كرد : اینها اگر مسلمانند پس آن كارها چیست؟!. اگر مسلمان نیستند پس آن تعصب اسلامی از كجاست؟.. آن دزدیها و تقلبها چیست و این زیارت رفتن و روضه خواندن چیست؟..
پابرگیها :
1ـ فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ وَ مَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ.
2ـ وَاتَّقُوا يَوْمًا لَّا تَجْزِي نَفْسٌ عَن نَّفْسٍ شَيْئًا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ.
.
✴️ واژههایی كه میخواهیم
🖌 احمد کسروی
📖 پرچم نیمهماهه
آمیغ : این واژه در فرهنگها به معنی «حقیقت» نوشته شده ما نیز در همان معنی میآوریم. ما به این معنی واژهی «راستی» را میآوردیم. ولی چون آن را در معنی خود در جای دیگری میخواهیم (مثلاً میگوییم : من از راستی سخن او خوشم آمد) از اینرو «آمیغ» را برگزیدیم.
سپهر : این واژه در زبان شاعران و در كتابها یك معنی روشنی نمیداشت. ما آن را به معنی «طبیعت» (اینجهان و دستگاهش) میآوریم.
شُوند (با پیش شین) : این واژه را آقای آگاه یادآوری كردهاند كه به معنی «سبب» است. ما نیز پذیرفته در همان معنی بكار میبریم. انگیزه در جاییست كه انگیزشی درمیان باشد «مثلاً انگیزهی ناخشنودی من بدرفتاریایست كه از شما میبینم» و «شوند» در جایی كه چنان نباشد. (مثلاً میگوییم : شوند مرگ فلان كس نادانی پزشك بود).
نوشتهی آقای آگاه در این باره در یكی از شمارههای پرچم نیمهماهه خواهد آمد.
زند : این واژه در زبان باستان به معنی «شرح» بوده و ما نیز در همان معنی بكار میبریم و جداشدهها نیز از آن میآوریم : زندید ، زندنده ، زندش ، بزند.
هوده : این واژه به معنی «نتیجه» است ولی در زبان بكار نمیرفت ، ما آن را روان گردانیدهایم كه در همان معنی بكار میبریم و جداشدهها نیز از آن خواهیم آورد : هودید ، میهودد ، نمیهودد.
پرستش : این واژه در زبان به یک معنی ناروشن پنداری بكار میرود. میگویند : «من تو را میپرستم». اگر بپرسید كه خواستت چیست؟!.. چگونه میپرستید؟!.. خواهند درماند. ولی معنی راست آن «خدمت كردن» است «پرستار» به معنی خادم میآید. ما نیز در همین معنی راست بكار میبریم.
آک : به معنی «عیب» است و ما نیز در همان معنی بكار میبریم. از این نیز جداشدهها توان آورد : آكید ، آكانید ، میآكد.
.
🖌 احمد کسروی
📖 پرچم نیمهماهه
آمیغ : این واژه در فرهنگها به معنی «حقیقت» نوشته شده ما نیز در همان معنی میآوریم. ما به این معنی واژهی «راستی» را میآوردیم. ولی چون آن را در معنی خود در جای دیگری میخواهیم (مثلاً میگوییم : من از راستی سخن او خوشم آمد) از اینرو «آمیغ» را برگزیدیم.
سپهر : این واژه در زبان شاعران و در كتابها یك معنی روشنی نمیداشت. ما آن را به معنی «طبیعت» (اینجهان و دستگاهش) میآوریم.
شُوند (با پیش شین) : این واژه را آقای آگاه یادآوری كردهاند كه به معنی «سبب» است. ما نیز پذیرفته در همان معنی بكار میبریم. انگیزه در جاییست كه انگیزشی درمیان باشد «مثلاً انگیزهی ناخشنودی من بدرفتاریایست كه از شما میبینم» و «شوند» در جایی كه چنان نباشد. (مثلاً میگوییم : شوند مرگ فلان كس نادانی پزشك بود).
نوشتهی آقای آگاه در این باره در یكی از شمارههای پرچم نیمهماهه خواهد آمد.
زند : این واژه در زبان باستان به معنی «شرح» بوده و ما نیز در همان معنی بكار میبریم و جداشدهها نیز از آن میآوریم : زندید ، زندنده ، زندش ، بزند.
هوده : این واژه به معنی «نتیجه» است ولی در زبان بكار نمیرفت ، ما آن را روان گردانیدهایم كه در همان معنی بكار میبریم و جداشدهها نیز از آن خواهیم آورد : هودید ، میهودد ، نمیهودد.
پرستش : این واژه در زبان به یک معنی ناروشن پنداری بكار میرود. میگویند : «من تو را میپرستم». اگر بپرسید كه خواستت چیست؟!.. چگونه میپرستید؟!.. خواهند درماند. ولی معنی راست آن «خدمت كردن» است «پرستار» به معنی خادم میآید. ما نیز در همین معنی راست بكار میبریم.
آک : به معنی «عیب» است و ما نیز در همان معنی بكار میبریم. از این نیز جداشدهها توان آورد : آكید ، آكانید ، میآكد.
.
✴️ دین و جهان (بزبان عادی)
🖌 احمد کسروی
🔸نشست یکم (تکهی دوازدهم)
اما داستان دینها که گفتیم گرفتاری بزرگ دیگری برای جهان میباشد ، ما دربارهی آنها نیز بسخنان بسیاری برخاسته و بکوششهای مؤثری پرداختهایم. ما میگوییم : باید این دستگاههای سست و قاچاق از میان برود. میگوییم : هیچ یکی نماند. چیزی که هست از میان رفتن آنها با بد گفتن نمیتواند باشد ، با خوار داشتن نمیتواند باشد ، از پیش کشیدن نام «قرن بیستم» آنها از میان نرود ، بلکه چیزهای نیرومندتر از اینها دربارهی آنها مؤثر نمیتواند باشد.
شما میبینید دانشها با آن ناسازگاری آشکاری که در میان آنها با دینهاست در دویست سال نتوانسته دینها را براندازد. مادیگری با آن دشمنیهای رو در رو نتوانسته آنها را از میان بردارد.
چنانکه گفتهایم خرافهای را هنگامی میتوان برانداخت که حقیقتی را بجای آن بتوان گذارد. در این زمینه نیز بایستی آنچه حقیقتست روشن گردد.
بایستی دانسته شود دین چیست و برای چیست؟.. آیا اساسی دارد؟.. آیا آدمیان بداشتن چنان چیزی نیازمندند؟..
اگر آن را اساسی نیست و یا آدمیان بداشتن آن نیازمند نمیباشند ، آشکاره گفته شود و با دلیل روشن گردد و بروی آن اصرار شود. اگر دین بنیادی دارد و آدمیان بداشتن آن نیاز میدارند ، در این حال بایستی آن بنیاد نشان داده شود تا چیزهای بیبنیاد از میان برود.
این میتواند راهِ برانداختن آن دستگاههای سست باشد ، و همین راه است که ما پیش گرفتهایم. در همین راه است که میکوشیم.
ما در زمینهی دین بجستجو پرداخته به این نتیجه رسیدهایم که دین بنیاد محکمی دارد. به این نتیجه رسیدهایم که دین در معنی راست خود شناختن جهان و زندگانی و زیستن بآیین عقل است. بدست آوردهایم که آدمیان بچنان چیزی نیاز سختی دارند. بدست آوردهایم که در پیش بردن جهان ، دین همپای دانشهاست. همهی اینها را بدست آوردهایم و در کتابهای خود ، با زبان بسیار ساده و دلیلهای بسیار محکم بیان نمودهایم.[1]
از آنسوی ما به یکایک این دستگاههای سست و درمانده که بغلط دین نامیده میشود و خود کیشهای بیاساسی است پرداخته ، از هر یکی سخنانی راندهایم و بیاساسی هر کدام را با دلیل روشن کردهایم.[2]
بسخن بیش از این دامنه نمیدهیم. اینها بوده کارهای ما. اینها بوده زمینهی کوششهای ما. اکنون شما ببینید کسانی که بما ایراد گرفته میگویند : «در قرن بیستم هم دین میشود؟!..» تا چه اندازه پرتند؟!. همین گفتهشان را بیندیشید تا بدانید ما در کجاییم و آنان در کجایند.
باید از آنان پرسید : شما «دین» به چه چیز میگویید؟. چه معنایی بآن میدهید؟!. اگر خواستتان از دین این دستگاههای سست و بیپاست ، ما که بکندن ریشههای آنها میکوشیم. اگر خواستتان آن معنایی است که ما به دین دادهایم ، شما که از آن آگاه نیستید ، شما که آن را نمیدانید.
این گناه بزرگی از ایشانست که گفتههای ما را نفهمیده و زمینهی کوششهای ما را ندانسته زبان بایراد باز میکنند.
شما ببینید در همان زمینهی دین ، ما با دستگاههای سست مبارزههای سختی میکنیم و در این راه از هیچگونه کوشش و جانفشانی بازنمیایستیم. ولی آنان در کنار ایستاده یک گام در این راه برنمیدارند و با اینحال بزباندرازی پرداخته بگفتهی عامیان ، چیزی هم طلبکار درمیآیند. من نمیدانم باین رفتار خنک چه نامی دهم!. بمردانی با چنین رفتار زشت چه جایگاهی بدیده گیرم!. آیا چنین کسانی در میان یک مردم مایهی بدبختی آنان نیستند؟..
این یک نمونهی نیکی از ناآگاهیهای ایشانست که آنهمه دشواریهای بزرگ را نمیدانند و تنها یک نام «قرن بیستم» یاد گرفتهاند و بآن مینازند.
آنان دانشها را به رخ ما میکشند و این نمیدانند که همان دانشها چه دشواریها در کار زندگانی پدید آورده. نمیدانند که همان دانشها از چارهی این دردها کاملاً درمانده.
داستان آنان با ما داستان نابینا با بینا است. چنانکه نابینا چون چشمش نبیند ، از هر چیزی تنها نامش را شنود و از معنایش ناآگاه باشد و بسخنان خامی دربارهی آنها برخیزد ، آنان نیز از دین و از دانش و از همه چیز تنها نامش را یاد گرفته از معناها بکلی ناآگاه میباشند و بسخنان پوچ و خامی میپردازند.
در اینجا سخن را بپایان میرسانیم تا در نشست دیگر دنبالهی آن را بگیریم.
[1] : از جمله در کتابهای «راه رستگاری» ، «ورجاوندبنیاد» ، «ما چه میخواهیم؟» و دفتر «دین و دانش» بازنموده شده.
[2] : بیش از همه در کتابهای «صوفیگری» ، «بهائیگری» و «داوری (شیعیگری)» بآنها پرداخته شده است.
.
🖌 احمد کسروی
🔸نشست یکم (تکهی دوازدهم)
اما داستان دینها که گفتیم گرفتاری بزرگ دیگری برای جهان میباشد ، ما دربارهی آنها نیز بسخنان بسیاری برخاسته و بکوششهای مؤثری پرداختهایم. ما میگوییم : باید این دستگاههای سست و قاچاق از میان برود. میگوییم : هیچ یکی نماند. چیزی که هست از میان رفتن آنها با بد گفتن نمیتواند باشد ، با خوار داشتن نمیتواند باشد ، از پیش کشیدن نام «قرن بیستم» آنها از میان نرود ، بلکه چیزهای نیرومندتر از اینها دربارهی آنها مؤثر نمیتواند باشد.
شما میبینید دانشها با آن ناسازگاری آشکاری که در میان آنها با دینهاست در دویست سال نتوانسته دینها را براندازد. مادیگری با آن دشمنیهای رو در رو نتوانسته آنها را از میان بردارد.
چنانکه گفتهایم خرافهای را هنگامی میتوان برانداخت که حقیقتی را بجای آن بتوان گذارد. در این زمینه نیز بایستی آنچه حقیقتست روشن گردد.
بایستی دانسته شود دین چیست و برای چیست؟.. آیا اساسی دارد؟.. آیا آدمیان بداشتن چنان چیزی نیازمندند؟..
اگر آن را اساسی نیست و یا آدمیان بداشتن آن نیازمند نمیباشند ، آشکاره گفته شود و با دلیل روشن گردد و بروی آن اصرار شود. اگر دین بنیادی دارد و آدمیان بداشتن آن نیاز میدارند ، در این حال بایستی آن بنیاد نشان داده شود تا چیزهای بیبنیاد از میان برود.
این میتواند راهِ برانداختن آن دستگاههای سست باشد ، و همین راه است که ما پیش گرفتهایم. در همین راه است که میکوشیم.
ما در زمینهی دین بجستجو پرداخته به این نتیجه رسیدهایم که دین بنیاد محکمی دارد. به این نتیجه رسیدهایم که دین در معنی راست خود شناختن جهان و زندگانی و زیستن بآیین عقل است. بدست آوردهایم که آدمیان بچنان چیزی نیاز سختی دارند. بدست آوردهایم که در پیش بردن جهان ، دین همپای دانشهاست. همهی اینها را بدست آوردهایم و در کتابهای خود ، با زبان بسیار ساده و دلیلهای بسیار محکم بیان نمودهایم.[1]
از آنسوی ما به یکایک این دستگاههای سست و درمانده که بغلط دین نامیده میشود و خود کیشهای بیاساسی است پرداخته ، از هر یکی سخنانی راندهایم و بیاساسی هر کدام را با دلیل روشن کردهایم.[2]
بسخن بیش از این دامنه نمیدهیم. اینها بوده کارهای ما. اینها بوده زمینهی کوششهای ما. اکنون شما ببینید کسانی که بما ایراد گرفته میگویند : «در قرن بیستم هم دین میشود؟!..» تا چه اندازه پرتند؟!. همین گفتهشان را بیندیشید تا بدانید ما در کجاییم و آنان در کجایند.
باید از آنان پرسید : شما «دین» به چه چیز میگویید؟. چه معنایی بآن میدهید؟!. اگر خواستتان از دین این دستگاههای سست و بیپاست ، ما که بکندن ریشههای آنها میکوشیم. اگر خواستتان آن معنایی است که ما به دین دادهایم ، شما که از آن آگاه نیستید ، شما که آن را نمیدانید.
این گناه بزرگی از ایشانست که گفتههای ما را نفهمیده و زمینهی کوششهای ما را ندانسته زبان بایراد باز میکنند.
شما ببینید در همان زمینهی دین ، ما با دستگاههای سست مبارزههای سختی میکنیم و در این راه از هیچگونه کوشش و جانفشانی بازنمیایستیم. ولی آنان در کنار ایستاده یک گام در این راه برنمیدارند و با اینحال بزباندرازی پرداخته بگفتهی عامیان ، چیزی هم طلبکار درمیآیند. من نمیدانم باین رفتار خنک چه نامی دهم!. بمردانی با چنین رفتار زشت چه جایگاهی بدیده گیرم!. آیا چنین کسانی در میان یک مردم مایهی بدبختی آنان نیستند؟..
این یک نمونهی نیکی از ناآگاهیهای ایشانست که آنهمه دشواریهای بزرگ را نمیدانند و تنها یک نام «قرن بیستم» یاد گرفتهاند و بآن مینازند.
آنان دانشها را به رخ ما میکشند و این نمیدانند که همان دانشها چه دشواریها در کار زندگانی پدید آورده. نمیدانند که همان دانشها از چارهی این دردها کاملاً درمانده.
داستان آنان با ما داستان نابینا با بینا است. چنانکه نابینا چون چشمش نبیند ، از هر چیزی تنها نامش را شنود و از معنایش ناآگاه باشد و بسخنان خامی دربارهی آنها برخیزد ، آنان نیز از دین و از دانش و از همه چیز تنها نامش را یاد گرفته از معناها بکلی ناآگاه میباشند و بسخنان پوچ و خامی میپردازند.
در اینجا سخن را بپایان میرسانیم تا در نشست دیگر دنبالهی آن را بگیریم.
[1] : از جمله در کتابهای «راه رستگاری» ، «ورجاوندبنیاد» ، «ما چه میخواهیم؟» و دفتر «دین و دانش» بازنموده شده.
[2] : بیش از همه در کتابهای «صوفیگری» ، «بهائیگری» و «داوری (شیعیگری)» بآنها پرداخته شده است.
.
🔶 در پیرامون رُمان (بخش دوم)
🔸 در پیرامون رمان (تکهی یک از یک)
آقای کسروی من فقط رمان را اجمالاً توصیف و نتیجهاش را بازنموده درمیگذرم. داوری در اطراف آن با خوانندگان بیغرض است.
الف ـ خود رماننویس میداند که دروغ قالب میزند.
ب ـ خواننده هم میداند که آنچه میخواند راست نیست.
ج ـ زمینهی اغلب رمانها عشق و فحشاء است که جز تحریک دختران و پسران بعشقهای ساختگی و ناپاک نتیجهای دربر نمیدارد.
د ـ رمانهای آمیخته با تاریخ نیز بطوری که خودتان سابقاً بازنمودهاید گیجکننده است زیرا خواننده نمیتواند تشخیص دهد کدام قسمت آن رمان یعنی افسانه و کدام بخشش تاریخ میباشد و درست بآن میماند که شهد و شرنگ را بهم ریخته بگویند جدا گردانید.
ﻫ ـ رمانهای فعلی فرقی که با کتاب امیرارسلان و امثالش میدارد اینست که مطالب آن کتابها همه خرافات و چیزهای باور نکردنی است که عوام را خرافاتی و معتقد بچیزهای خردناپذیر میکند ولی مطالب این رمانها دختران و پسران را که بیتجربه هستند یکسر بسوی فحشاء سوق میدهد.
با اینهمه معایب چرا رمان نوشته و خوانده میشود؟
1ـ شهرتطلبی و سودجویی رماننویس و هنگامی که اجازهی چاپ آن را میگیرد زیرا نظر این نیست که مردم بحقایق آشنا شوند بلکه غرض نامآوری و مالاندوزی صرف از این راه میباشد.
2ـ رمان را بیشتر جوانان تشکیل خانواده نداده میخوانند و این برای آنست که غالب مطالب آن را از نظر شهوت بدلخواه خود میبینند. اگر از حق نگذریم باعث بدبختی بیشتر جوانان شهری همین خواندن رمان میباشد بدلیل آنکه جوانان دهاتی چون دسترسی برمان نمیدارند از رهگذر جوانی اغلب صحیح و سالم میگذرند.
این بر وزارت فرهنگ است که از راه دلسوزی بحال تودهی جوان از بیخ جلو چاپ و پخش رمانها را بگیرد و حتا اگر در خانه یافت شد آن را بنام قاچاق ضبط نماید. از این چیزهای گمراهکننده و اندیشهخرابکن است که باید مردم محدود و محصور باشند نه نان و آب و خوراکیها و پوشاکیها و سایر دربایستهای زندگانی که از انحصار آنها مردم بسختی و تنگی افتند. متأسفانه در ایران و بیشتر از ممالک جهان قضیه برعکس عمل شده و کسی بسود و زیان این دو موضوع که کدام باید آزاد و کدام باید در انحصار باشد رسیدگی نکرده است.
دامغان نیری
پرچم : وزارت فرهنگ از رمان جلوگیری نمیکند و نخواهد کرد. جلوگیری را ما باید بکنیم. ما باید هر رمانی که بدستمان افتاد درون بخاری بیندازیم. ما باید دختران و پسران خود را از خواندن رمان بازداریم. هر کاری را باید خودمان کنیم نه از دولت یا از دیگری چشم داریم. آذرماه نزدیک است و جشن کتابسوزان ما امسال باشکوهتر از سالهای دیگر خواهد بود.
.
🔸 در پیرامون رمان (تکهی یک از یک)
آقای کسروی من فقط رمان را اجمالاً توصیف و نتیجهاش را بازنموده درمیگذرم. داوری در اطراف آن با خوانندگان بیغرض است.
الف ـ خود رماننویس میداند که دروغ قالب میزند.
ب ـ خواننده هم میداند که آنچه میخواند راست نیست.
ج ـ زمینهی اغلب رمانها عشق و فحشاء است که جز تحریک دختران و پسران بعشقهای ساختگی و ناپاک نتیجهای دربر نمیدارد.
د ـ رمانهای آمیخته با تاریخ نیز بطوری که خودتان سابقاً بازنمودهاید گیجکننده است زیرا خواننده نمیتواند تشخیص دهد کدام قسمت آن رمان یعنی افسانه و کدام بخشش تاریخ میباشد و درست بآن میماند که شهد و شرنگ را بهم ریخته بگویند جدا گردانید.
ﻫ ـ رمانهای فعلی فرقی که با کتاب امیرارسلان و امثالش میدارد اینست که مطالب آن کتابها همه خرافات و چیزهای باور نکردنی است که عوام را خرافاتی و معتقد بچیزهای خردناپذیر میکند ولی مطالب این رمانها دختران و پسران را که بیتجربه هستند یکسر بسوی فحشاء سوق میدهد.
با اینهمه معایب چرا رمان نوشته و خوانده میشود؟
1ـ شهرتطلبی و سودجویی رماننویس و هنگامی که اجازهی چاپ آن را میگیرد زیرا نظر این نیست که مردم بحقایق آشنا شوند بلکه غرض نامآوری و مالاندوزی صرف از این راه میباشد.
2ـ رمان را بیشتر جوانان تشکیل خانواده نداده میخوانند و این برای آنست که غالب مطالب آن را از نظر شهوت بدلخواه خود میبینند. اگر از حق نگذریم باعث بدبختی بیشتر جوانان شهری همین خواندن رمان میباشد بدلیل آنکه جوانان دهاتی چون دسترسی برمان نمیدارند از رهگذر جوانی اغلب صحیح و سالم میگذرند.
این بر وزارت فرهنگ است که از راه دلسوزی بحال تودهی جوان از بیخ جلو چاپ و پخش رمانها را بگیرد و حتا اگر در خانه یافت شد آن را بنام قاچاق ضبط نماید. از این چیزهای گمراهکننده و اندیشهخرابکن است که باید مردم محدود و محصور باشند نه نان و آب و خوراکیها و پوشاکیها و سایر دربایستهای زندگانی که از انحصار آنها مردم بسختی و تنگی افتند. متأسفانه در ایران و بیشتر از ممالک جهان قضیه برعکس عمل شده و کسی بسود و زیان این دو موضوع که کدام باید آزاد و کدام باید در انحصار باشد رسیدگی نکرده است.
دامغان نیری
پرچم : وزارت فرهنگ از رمان جلوگیری نمیکند و نخواهد کرد. جلوگیری را ما باید بکنیم. ما باید هر رمانی که بدستمان افتاد درون بخاری بیندازیم. ما باید دختران و پسران خود را از خواندن رمان بازداریم. هر کاری را باید خودمان کنیم نه از دولت یا از دیگری چشم داریم. آذرماه نزدیک است و جشن کتابسوزان ما امسال باشکوهتر از سالهای دیگر خواهد بود.
.
🔶 حاجیهای انباردار چه دینی دارند؟!
🔸 (تکهی چهار از هفت)
این سخنها را كه احمد میگوید آن سه تن گوش میدهند و چون حرفهایش تمام میشود همانطور خاموش نشسته بفكر فرومیروند. پس از زمانی علی سر برداشته میگوید :
... : اگر حرفهای آقای كسروی همهاش اینطور باشد بسیار خوبست. ما اینها را نمیدانستیم. راستی حرفهای ملاها بسیار پوچست.
احمد : حرفهای آقای كسروی همهاش اینطور است و از اینها عالیتر است.
جعفر (با خشم) : اینها كه چیزی نیست. علمای ما كی گفتهاند : مردم بروید انبارداری كنید ، گرانفروشی كنید؟!. مردم خودشان بدند دیگر!
علی : چرا حرف را میپیچانی جعفر؟!.. چرا لج میكنی؟!. مگر گوش نمیدادی چه میگفت؟!.. مگر حرفش را نفهمیدی؟!.. میگفت ملاها كه میگویند : «هر كس بامام حسین گریه كند تمام گناهان او بخشیده خواهد شد» این معنایش آنست كه هیچ كسی از گناه نترسد ، هرچه دلش خواست بكند و در آخر یكدفعه بامام حسین گریه كند و خود را پاك گرداند. همین حرف كافیست كه مردم خود را آزاد دانند و از هیچ كار بدی باك نكنند. در تبریز مثلی هست میگویند : «دلیه پیل ویر الینه بیل ویر».
پدر من در بچگی بمكتب رفته بود. گاهی از حكایتهای آن برای ما نقل میكرد. میگفت : آخوندی كه ما داشتیم چایی شیرین را بسیار دوست میداشت. شاگردها آن را فهمیده بودند. هر وقت كه یكی درسش حاضر نبود یا گناه دیگری داشت میرفت و بقهوهچی میسپرد كه برای او یك استكان چایی شیرین بیاورد. آخوند بخاطر آن یك استكان چایی از گناه او میگذشت. اینبود شاگردها بدرس اعتنا نداشتند ، از شرارت و شیطانی نمیترسیدند. بیشتر وقت را با بازیچه بسر میبردند. كمكم كار بآنجا رسیده بود كه آخوند را دست میانداختند و بریشش میخندیدند.
اینجا هم آنطوری شده. ملاها با این حرفهای خود دستگاه خدا را خوار و بیاعتبار ساختهاند كه هیچ كس اعتنا نمیكند. هر كس هر گناهی كه خواست میكند و هر چند سال یك بار بكربلا رفته خود را از گناه شسته میگرداند.
احمد : آقای علی بسیار خشنودم كه حرفهای مرا باین زودی و باین خوبی فهمیدی. چه خوبست آن مثلی كه زدی! آری اینها دستگاه خدا را از دستگاه آن آخوند مكتبی پستتر و خوارتر گردانیدهاند. این حرفهای مذهب شیعه ، گیرش در جای دیگر است. گیرش در آنجاست كه اگر این حرفها راستست و باین آسانی میتوان گناههای خود را شست پس چرا پیغمبر اسلام اینها را نمیگفت؟!.. پس چرا بمردم آن سختگیریها را میكرد و آنها را از غضب خدا و از آتش جهنم میترسانید؟!.. پس چرا میگفت : هر كس هر كار بدی كه كند اگرچه بسنگینی یك ذره باشد كیفر آن را خواهد دید؟!.. اصحاب پیغمبر از ترس خدا شبها خوابشان نمیبرد. و اگر این حرفها راست نیست و خدا باین آسانی از گناهها نخواهد گذشت پس این ملاها چه میگویند؟!.. چرا بیجهت مردم را بگناه تشویق میكنند؟!..
دیشب دیدید روضهخوان چه حرفها میزد. چون میزبان ما حاجیآقا ، از زیارت آمده روضهخوان بخاطر او دروغهای عجیب و غریبی بقصار میكشید. شنیدید كه میگفت : ملائكه به پیشواز زوار میآیند ، حوریها خاك پای او را برداشته بجای سرمه بچشمهای خود میكشند ، زوار وقتی كه از حرم خارج میشود مثل كودكیست كه تازه از مادر زاییده شده ، از گناه بكلی پاكست. مردك خجالت نمیكشید و میگفت : «هر زواری كه زیارت خود را بانجام رسانیده اگر در خود گناهی فرض كند در صحت نسب خود شک كند». شاید خیلیها معنی این سخن را نفهمیدند. مردك میگوید : اگر كسی باین دروغهایی كه ما میگوییم اعتقاد نكند نسبش صحیح نیست ، یعنی ولدالزناست ـ ببینید بیحیایی را بكجا رساندهاند!.
وقتی كه او این حرفها را میزد من زیرچشمی نگاه میكردم ، دیدم حاجیآقا گردن میكشد و بخود میبالد. در حالی كه شما میدانید كه او این پولها را از كجا آورده است.
.
🔸 (تکهی چهار از هفت)
این سخنها را كه احمد میگوید آن سه تن گوش میدهند و چون حرفهایش تمام میشود همانطور خاموش نشسته بفكر فرومیروند. پس از زمانی علی سر برداشته میگوید :
... : اگر حرفهای آقای كسروی همهاش اینطور باشد بسیار خوبست. ما اینها را نمیدانستیم. راستی حرفهای ملاها بسیار پوچست.
احمد : حرفهای آقای كسروی همهاش اینطور است و از اینها عالیتر است.
جعفر (با خشم) : اینها كه چیزی نیست. علمای ما كی گفتهاند : مردم بروید انبارداری كنید ، گرانفروشی كنید؟!. مردم خودشان بدند دیگر!
علی : چرا حرف را میپیچانی جعفر؟!.. چرا لج میكنی؟!. مگر گوش نمیدادی چه میگفت؟!.. مگر حرفش را نفهمیدی؟!.. میگفت ملاها كه میگویند : «هر كس بامام حسین گریه كند تمام گناهان او بخشیده خواهد شد» این معنایش آنست كه هیچ كسی از گناه نترسد ، هرچه دلش خواست بكند و در آخر یكدفعه بامام حسین گریه كند و خود را پاك گرداند. همین حرف كافیست كه مردم خود را آزاد دانند و از هیچ كار بدی باك نكنند. در تبریز مثلی هست میگویند : «دلیه پیل ویر الینه بیل ویر».
پدر من در بچگی بمكتب رفته بود. گاهی از حكایتهای آن برای ما نقل میكرد. میگفت : آخوندی كه ما داشتیم چایی شیرین را بسیار دوست میداشت. شاگردها آن را فهمیده بودند. هر وقت كه یكی درسش حاضر نبود یا گناه دیگری داشت میرفت و بقهوهچی میسپرد كه برای او یك استكان چایی شیرین بیاورد. آخوند بخاطر آن یك استكان چایی از گناه او میگذشت. اینبود شاگردها بدرس اعتنا نداشتند ، از شرارت و شیطانی نمیترسیدند. بیشتر وقت را با بازیچه بسر میبردند. كمكم كار بآنجا رسیده بود كه آخوند را دست میانداختند و بریشش میخندیدند.
اینجا هم آنطوری شده. ملاها با این حرفهای خود دستگاه خدا را خوار و بیاعتبار ساختهاند كه هیچ كس اعتنا نمیكند. هر كس هر گناهی كه خواست میكند و هر چند سال یك بار بكربلا رفته خود را از گناه شسته میگرداند.
احمد : آقای علی بسیار خشنودم كه حرفهای مرا باین زودی و باین خوبی فهمیدی. چه خوبست آن مثلی كه زدی! آری اینها دستگاه خدا را از دستگاه آن آخوند مكتبی پستتر و خوارتر گردانیدهاند. این حرفهای مذهب شیعه ، گیرش در جای دیگر است. گیرش در آنجاست كه اگر این حرفها راستست و باین آسانی میتوان گناههای خود را شست پس چرا پیغمبر اسلام اینها را نمیگفت؟!.. پس چرا بمردم آن سختگیریها را میكرد و آنها را از غضب خدا و از آتش جهنم میترسانید؟!.. پس چرا میگفت : هر كس هر كار بدی كه كند اگرچه بسنگینی یك ذره باشد كیفر آن را خواهد دید؟!.. اصحاب پیغمبر از ترس خدا شبها خوابشان نمیبرد. و اگر این حرفها راست نیست و خدا باین آسانی از گناهها نخواهد گذشت پس این ملاها چه میگویند؟!.. چرا بیجهت مردم را بگناه تشویق میكنند؟!..
دیشب دیدید روضهخوان چه حرفها میزد. چون میزبان ما حاجیآقا ، از زیارت آمده روضهخوان بخاطر او دروغهای عجیب و غریبی بقصار میكشید. شنیدید كه میگفت : ملائكه به پیشواز زوار میآیند ، حوریها خاك پای او را برداشته بجای سرمه بچشمهای خود میكشند ، زوار وقتی كه از حرم خارج میشود مثل كودكیست كه تازه از مادر زاییده شده ، از گناه بكلی پاكست. مردك خجالت نمیكشید و میگفت : «هر زواری كه زیارت خود را بانجام رسانیده اگر در خود گناهی فرض كند در صحت نسب خود شک كند». شاید خیلیها معنی این سخن را نفهمیدند. مردك میگوید : اگر كسی باین دروغهایی كه ما میگوییم اعتقاد نكند نسبش صحیح نیست ، یعنی ولدالزناست ـ ببینید بیحیایی را بكجا رساندهاند!.
وقتی كه او این حرفها را میزد من زیرچشمی نگاه میكردم ، دیدم حاجیآقا گردن میكشد و بخود میبالد. در حالی كه شما میدانید كه او این پولها را از كجا آورده است.
.
✴️ شمارهها
🖌 احمد کسروی
📖 پرچم نیمهماهه
ما برای آنكه فارسی را هرچه آسانتر گردانیم باید آن را هرچه بسامانتر سازیم. اینست تا توانیم خواهیم كوشید كه چیزهای بیرون از قاعده را از زبان بیرون گردانیم ، و چون چند رشته از بیقاعدگیها در زمینهی شمارههاست اینك در پایین به آنها میپردازیم :
1) چون از یك شمرده به ده میرسند آنگاه میگویند : یازده ، دوازده ، سیزده تا نوزده ، در جایی كه باید بگویند : دهویك ، دهودو ، دهوسه تا دهونه (چنانكه میگویند : بیستویك ، بیستودو ، بیستوسه تا بیستونه).
2) سر دههها را میگویند : بیست ، سی ، چهل تا نود ، در جایی كه بایستی بگویند : دوده ، سهده ، چهارده تا نهده ، (چنانكه میگویند : چهارصد ، ششصد ، هفتصد تا نهصد).
3) در سر صدهها چند تا را به غلط آورده میگویند : دویست ، سیصد ، پانصد ، در جایی كه بایستی بگویند : دوصد ، سهصد ، پنجصد.
باید هر سه رشته را بسامان آورده به رویهی راست و درست بكار بریم. بدینسان كه چون از یك شمرده تا ده رسیدیم آنگاه بگوییم : دهویك ، دهودو ، دهوسه تا دهونه ، و به جای بیست و سی تا نود بگوییم ، دوده ، سهده ، تا نهده و پس از صد بگوییم : دوصد ، سهصد ، چهارصد ، پنجصد تا نهصد. بدینسان همهی شمارهها تا یكملیون با سیزده واژه شمرده خواهد شد كه هر بیگانهای تواند آنها را به آسانی یاد گیرد و آن سیزده واژه اینهاست :
یك ، دو ، سه ، چهار ، پنج ، شش ، هفت ، هشت ، نه ، ده ، صد ، هزار ، ملیون.
پیداست كه باید «صد» را نیز «سد» نوشت.
میدانم كسانی ایراد گرفته خواهند گفت : ما چون به جای بیست «دوده» بگوییم در صفت باید بگوییم «دودهم» (دودهم كس من میبودم). در حالی كه ما دو عشر را نیز دودهم میگوییم. پس جدایی درمیانه با چه خواهد بود؟!.
میگویم : به دو عشر «دودهم» گفتن جز به پیروی از زبانهای اروپایی نیست. باید آن را رها كرد و به جایش «دودهیك» گفت ، همچنین در مانندهایش.
.
🖌 احمد کسروی
📖 پرچم نیمهماهه
ما برای آنكه فارسی را هرچه آسانتر گردانیم باید آن را هرچه بسامانتر سازیم. اینست تا توانیم خواهیم كوشید كه چیزهای بیرون از قاعده را از زبان بیرون گردانیم ، و چون چند رشته از بیقاعدگیها در زمینهی شمارههاست اینك در پایین به آنها میپردازیم :
1) چون از یك شمرده به ده میرسند آنگاه میگویند : یازده ، دوازده ، سیزده تا نوزده ، در جایی كه باید بگویند : دهویك ، دهودو ، دهوسه تا دهونه (چنانكه میگویند : بیستویك ، بیستودو ، بیستوسه تا بیستونه).
2) سر دههها را میگویند : بیست ، سی ، چهل تا نود ، در جایی كه بایستی بگویند : دوده ، سهده ، چهارده تا نهده ، (چنانكه میگویند : چهارصد ، ششصد ، هفتصد تا نهصد).
3) در سر صدهها چند تا را به غلط آورده میگویند : دویست ، سیصد ، پانصد ، در جایی كه بایستی بگویند : دوصد ، سهصد ، پنجصد.
باید هر سه رشته را بسامان آورده به رویهی راست و درست بكار بریم. بدینسان كه چون از یك شمرده تا ده رسیدیم آنگاه بگوییم : دهویك ، دهودو ، دهوسه تا دهونه ، و به جای بیست و سی تا نود بگوییم ، دوده ، سهده ، تا نهده و پس از صد بگوییم : دوصد ، سهصد ، چهارصد ، پنجصد تا نهصد. بدینسان همهی شمارهها تا یكملیون با سیزده واژه شمرده خواهد شد كه هر بیگانهای تواند آنها را به آسانی یاد گیرد و آن سیزده واژه اینهاست :
یك ، دو ، سه ، چهار ، پنج ، شش ، هفت ، هشت ، نه ، ده ، صد ، هزار ، ملیون.
پیداست كه باید «صد» را نیز «سد» نوشت.
میدانم كسانی ایراد گرفته خواهند گفت : ما چون به جای بیست «دوده» بگوییم در صفت باید بگوییم «دودهم» (دودهم كس من میبودم). در حالی كه ما دو عشر را نیز دودهم میگوییم. پس جدایی درمیانه با چه خواهد بود؟!.
میگویم : به دو عشر «دودهم» گفتن جز به پیروی از زبانهای اروپایی نیست. باید آن را رها كرد و به جایش «دودهیك» گفت ، همچنین در مانندهایش.
.
✴️ دین و جهان (بزبان عادی)
🖌 احمد کسروی
🔸نشست دوم (تکهی یکم)
سخن دیگری که این گروه بزبان میدارند و آن را بهانهی مسخره و سرکوفت گرفتهاند آنست که میگویند : «چرا همهی پیغمبران از شرق برخاستهاند؟!.». پرسشیست که بارها میکنند.
میگوییم : خواستتان از این سخن چیست؟!. اگر ایرادی به پیغمبران (یا بهتر گوییم : به برانگیختگان) میدارید چرا آشکار نمیگویید؟!.
از دو حال خارج نیست : پیغمبران یا نیکخواه جهان بودهاند و بمردم جهان راهنمایی و نیکآموزی کردهاند ، و در این حال باید از ایشان قدرشناسی کرد و احترام گذاشت و مقید به آن نبود که از شرق یا از غرب برخاستهاند ، و یا بدخواهان جهان بودهاند و مردمان را گمراه گردانیده زیان رسانیدهاند ، در این حال هم باید بیارزششان دانست و بَدیشان روشن کرد و اختلاف میان برخاستن از شرق یا از غرب نگذاشت. بگویید ببینیم شما کدام یکی از این دو حال را میپذیرید. به هر حال هر ایرادی میدارید آن را بگویید و برخاستن از شرق و برنخاستن از غرب را بهانه نگیرید. این بهانه شبیه آنست که ملایان که به دانشها گردن نمیگذارند ، ایراد گرفته چنین بگویند : «چرا همگی دانشمندان از غرب برخاستهاند؟!.».
آنگاه شما چرا این پرسش را از ما میکنید؟!. شما از گفتههای ما چه فهمیدهاید که بچنین پرسشی اقدام میکنید؟!.. مگر ما گفتهایم که پاسخده همهی کارهای خداییم؟!. مگر گفتهایم از نزد خدا میآییم و راز همهی کارهای او را میدانیم؟!..
آیا این زشت نیست که در حالی که ما به یک جانفشانی بسیار بزرگی دربارهی جهان پرداخته با گمراهیها و نادانیها سختترین مبارزه را میکنیم و حقایق زندگانی را یکایک روشن میگردانیم ، شما از دور ایستید و با چنین سخنانی خنک و بیمغز به کارشکنی پردازید؟!.. آیا زشت نیست که چنین پرسش پرتی را از ما کنید؟!..
اگر راستش را بخواهیم این گروه از بیدینی و بیهمهچیزی استفاده میکنند. زیرا به همان بهانه خود را به هر گونه هوسبازی و سودجویی و خودخواهی آزاد میشمارند و از هر گونه کوششی در راه کشور و مردم آسوده میگردانند.
این پیروزی بزرگی برای ایشانست که خود را از هر قیدی آزاد گردانیدهاند و در میان مردم جز درپی هوسها و احساسات خود نیستند ، و در همان حال به بهانهی دانش یا تمدن که ما نمیدانیم چه اختصاصی بآنان میدارد ، بدیگران برتری نیز میفروشند. بگفتهی عامیان بخت بایشان رو آورده.
داستان آنان داستان شاعران ایرانست که میخواهند در سخنبازی و یاوهبافی که یکی از هوسبازیهای پست آدم است آزاد باشند ، و همان را «ادبیات» نامیده مرتبهی بلندی در میان مردم برای خود باز کنند و ماهانهی گزافی از دولت گرفته از مفتخواری نیز بهرهمند باشند. بگفتهی عامیان : «هم زیارتست و هم تجارت. کی چنین چیزی را نمیخواهد؟!.»
اما دشمنی که آنان با ما میکنند و باین متلکها اقدام میکنند به دو علت است : یکی حسد و خودخواهی که چون کوششهای ما در میان مردم تکانی بوجود آورده ، نمیتوانند آن را تحمل کنند. دیگری نگرانی از آینده که مبادا کوششهای ما به نتیجهای رسد و دستگاه هوسبازی و لگامگسیختگی آنان برچیده شود.
هرچه هست آن گفتهی تمسخرآمیز ایشان دربارهی برانگیختگان بسیار عامیانه است. همین گفته میرساند که چنانکه گفتیم آنان از هر چیزی نامش را یاد گرفتهاند و دربارهی برانگیختگان نیز آگاهیای که میبایست نمیدارند.
به هر حال شما نیک میدانید که ما در این باره بسخنان بسیاری پرداخته آنچه میبایست گفت گفتهایم [1] ، و در اینجا میباید تنها بپاسخ آن ایراد بس کنیم.
[1] : در شمارههای مهنامهی پیمان و کتابهایی که نویسنده در زمینهی دین نوشته همچون «ورجاوندْبنیاد» و «راه رستگاری» از این مبحث گفتگو شده.
.
🖌 احمد کسروی
🔸نشست دوم (تکهی یکم)
سخن دیگری که این گروه بزبان میدارند و آن را بهانهی مسخره و سرکوفت گرفتهاند آنست که میگویند : «چرا همهی پیغمبران از شرق برخاستهاند؟!.». پرسشیست که بارها میکنند.
میگوییم : خواستتان از این سخن چیست؟!. اگر ایرادی به پیغمبران (یا بهتر گوییم : به برانگیختگان) میدارید چرا آشکار نمیگویید؟!.
از دو حال خارج نیست : پیغمبران یا نیکخواه جهان بودهاند و بمردم جهان راهنمایی و نیکآموزی کردهاند ، و در این حال باید از ایشان قدرشناسی کرد و احترام گذاشت و مقید به آن نبود که از شرق یا از غرب برخاستهاند ، و یا بدخواهان جهان بودهاند و مردمان را گمراه گردانیده زیان رسانیدهاند ، در این حال هم باید بیارزششان دانست و بَدیشان روشن کرد و اختلاف میان برخاستن از شرق یا از غرب نگذاشت. بگویید ببینیم شما کدام یکی از این دو حال را میپذیرید. به هر حال هر ایرادی میدارید آن را بگویید و برخاستن از شرق و برنخاستن از غرب را بهانه نگیرید. این بهانه شبیه آنست که ملایان که به دانشها گردن نمیگذارند ، ایراد گرفته چنین بگویند : «چرا همگی دانشمندان از غرب برخاستهاند؟!.».
آنگاه شما چرا این پرسش را از ما میکنید؟!. شما از گفتههای ما چه فهمیدهاید که بچنین پرسشی اقدام میکنید؟!.. مگر ما گفتهایم که پاسخده همهی کارهای خداییم؟!. مگر گفتهایم از نزد خدا میآییم و راز همهی کارهای او را میدانیم؟!..
آیا این زشت نیست که در حالی که ما به یک جانفشانی بسیار بزرگی دربارهی جهان پرداخته با گمراهیها و نادانیها سختترین مبارزه را میکنیم و حقایق زندگانی را یکایک روشن میگردانیم ، شما از دور ایستید و با چنین سخنانی خنک و بیمغز به کارشکنی پردازید؟!.. آیا زشت نیست که چنین پرسش پرتی را از ما کنید؟!..
اگر راستش را بخواهیم این گروه از بیدینی و بیهمهچیزی استفاده میکنند. زیرا به همان بهانه خود را به هر گونه هوسبازی و سودجویی و خودخواهی آزاد میشمارند و از هر گونه کوششی در راه کشور و مردم آسوده میگردانند.
این پیروزی بزرگی برای ایشانست که خود را از هر قیدی آزاد گردانیدهاند و در میان مردم جز درپی هوسها و احساسات خود نیستند ، و در همان حال به بهانهی دانش یا تمدن که ما نمیدانیم چه اختصاصی بآنان میدارد ، بدیگران برتری نیز میفروشند. بگفتهی عامیان بخت بایشان رو آورده.
داستان آنان داستان شاعران ایرانست که میخواهند در سخنبازی و یاوهبافی که یکی از هوسبازیهای پست آدم است آزاد باشند ، و همان را «ادبیات» نامیده مرتبهی بلندی در میان مردم برای خود باز کنند و ماهانهی گزافی از دولت گرفته از مفتخواری نیز بهرهمند باشند. بگفتهی عامیان : «هم زیارتست و هم تجارت. کی چنین چیزی را نمیخواهد؟!.»
اما دشمنی که آنان با ما میکنند و باین متلکها اقدام میکنند به دو علت است : یکی حسد و خودخواهی که چون کوششهای ما در میان مردم تکانی بوجود آورده ، نمیتوانند آن را تحمل کنند. دیگری نگرانی از آینده که مبادا کوششهای ما به نتیجهای رسد و دستگاه هوسبازی و لگامگسیختگی آنان برچیده شود.
هرچه هست آن گفتهی تمسخرآمیز ایشان دربارهی برانگیختگان بسیار عامیانه است. همین گفته میرساند که چنانکه گفتیم آنان از هر چیزی نامش را یاد گرفتهاند و دربارهی برانگیختگان نیز آگاهیای که میبایست نمیدارند.
به هر حال شما نیک میدانید که ما در این باره بسخنان بسیاری پرداخته آنچه میبایست گفت گفتهایم [1] ، و در اینجا میباید تنها بپاسخ آن ایراد بس کنیم.
[1] : در شمارههای مهنامهی پیمان و کتابهایی که نویسنده در زمینهی دین نوشته همچون «ورجاوندْبنیاد» و «راه رستگاری» از این مبحث گفتگو شده.
.
🔶 در پیرامون رُمان (بخش دوم)
🔸 در پیرامون رمان ـ3 (تکهی یک از یک)
یکی از ارمغانهای اروپا بایران رمان و رماننویسی است. نتیجهی آن تباه شدن خرد ایرانیان است. بچشم خود میبینیم که عدهی زیادی از ایرانیان وقت گرانبهای خویش را بخواندن افسانههای بیسر و ته و داستانهای دروغی میگذرانند و نیز عدهای از تحصیلکردگان که باید وقت خویش را صرف کارهای سودمند نمایند به نوشتن و ترجمه کردن این رمانها از زبانهای بیگانه میپردازند و بدین طریق روزگار خویش را تباه ساخته دیگران را نیز بدبخت مینمایند. من میخواهم از این آقایان مترجمین و رماننویسان که از چهل سال باز در ایران پیدا شدهاند بپرسم که از این کار خویش چه نتیجهای میخواستهاند؟!. اگر بگویید رمان اخلاق توده را تصفیه نموده آنان را براستیها آشنا میسازد باید گفت دروغ میگویید. چه این رمانها علاوه بر اینکه این نتیجه را نمیدهند بترویج سیاهکاریها کمک مینمایند. از شما میپرسم کدام جوانی است پس از خواندن افسانههای از راه بدر برنده باندیشهی کارهای زشت قهرمانهای داستانهای شما نیفتد؟!. شما که حس کامرانی جوانان را بدین طریق بیدار نموده و تیشه بریشهی پاکدامنی میزنید چگونه امیدوارید که آنان بدنبال سیاهکاریها نروند و دست از بیعفتیها بردارند؟!. چهبسا دوشیزگانی که شما آنان را به پرتگاه بیعصمتی کشانیدهاید. چه زیاد جوانانی که پس از خواندن این داستانها جایگاه قهرمانیهای آنها را برای خود آرزو کرده و حرکات آنها را تقلید نمودهاند و در نتیجه به پرتگاه نابکاری افتادهاند. با اینحال آیا میتوان شما را گناهکار نشمرد؟!. شما که باعث اینهمه سیاهکاریها شدهاید آیا میتوانید در توده با پیشانی باز زندگی کنید؟! از شما میپرسم بجای اینکه افسانههای بیسر و ته آناتول فرانس و میشل زواکو ... را ترجمه نموده بدست دوشیزگان و جوانان دهید ، چه مانعی داشت قدری از دانشهای اروپایی را برای هممیهنان خود ترجمه مینمودید و ما را بآن پیشرفتها آشنا میساختید و از این راه بکشور و تودهی خود خدمتی مینمودید؟!. آیا بهتر نبود بجای نوشتن این افسانهها بزنده ساختن دلیران ایران که نامهایشان از خاطر رفته است میپرداختید و آنها را بما میشناسانیدید؟!. آیا بهتر نبود خامهی خویش را در یک راه راستی بکار میانداختید و خود و دیگران میوهی آن را میچیدید؟!. یک روز بود که کسی عیب رمان را نمیگفت و شما نیز نادانسته آن راه را میپیمودید ولی در جایی که از نه سالست که دارندهی پیمان و پرچم زیانهای رمان را با یک زبان ساده و با یک دلیلهای استوار روشن گردانیده آیا باز جای آنست که شما در گمراهی پافشاری نمایید و یا آن راه را پیمایید؟!. شما چرا نمیاندیشید که مردم در نتیجهی خواندن نوشتههای پیمان از حقایق آگاه گردیدهاند و دیگر برمانهای شما ارج نخواهند گزاشت ، دیگر گفتن آنکه «رمان از ادبیات است» سودی نخواهد داد. شگفت آنکه شما میخواهید با هایهوی جلوگیری از حقیقتنویسی پیمان و پرچم کنید و میپندارید که فیروز خواهید گردید! شما باید بدانید که این کوششهای شما جز زیان نتیجهای بشما نخواهد داد. دیگر از خرابکاریهای رماننویسان ، تاریخ را بصورت افسانه درآوردن و دروغ بپای شاهان و دلیران بستن است. پادشاهی را عاشق زن تردامنی نمودن (اردشیر و گلنار و بسیاری از اینگونهها) و بدینسان نام او را در تاریخ ننگین نمودن از کارهایی است که قابل عفو نمیباشد. آخر ای بیخردان شما از راستی چه دیدهاید که بدروغ پناه میآورید؟!. کوتاهسخن : یک قسمت از کتابهایی که در آذرماه (1) باید طعمهی آتش شوند همین رمانهاست و ما آزادگان باید بیاری خدا دست بدین کار سترگ زنیم و ریشهی این بدآموزیها را از بیخ برکنیم.
در پایان برای خدای بزرگ سپاس میگزارم که موفق گشتم با خواندن شمارههای مهنامهی پیمان و روزنامهی پرچم و راه رستگاری بحقایق آشنا گردم. شما خوانندگان نیز اگر براستی خواهان سرفرازی توده و کشور خود هستید بآزادگان ایران پیوندید و دیگران را باین راستیها آشنا سازید. امیدوارم این دستهی پاکدل که به نیکی تودهی خود و دیگر شرقیان و بالاخره جهانیان برخاستهاند در آیندهی نزدیک بانجام مقاصد خود پیروز گردند که «خدای بزرگ با پاکدلان است».
احسانالله آزادی
پابرگی :
1ـ تا آن زمان يکم آذر هم روزبه پيمان و هم روز کتابسوزان بود و در همين سال (1321) روزبه کتابسوزان يکم ديماه نهاده گرديد. ـ ویراینده
.
🔸 در پیرامون رمان ـ3 (تکهی یک از یک)
یکی از ارمغانهای اروپا بایران رمان و رماننویسی است. نتیجهی آن تباه شدن خرد ایرانیان است. بچشم خود میبینیم که عدهی زیادی از ایرانیان وقت گرانبهای خویش را بخواندن افسانههای بیسر و ته و داستانهای دروغی میگذرانند و نیز عدهای از تحصیلکردگان که باید وقت خویش را صرف کارهای سودمند نمایند به نوشتن و ترجمه کردن این رمانها از زبانهای بیگانه میپردازند و بدین طریق روزگار خویش را تباه ساخته دیگران را نیز بدبخت مینمایند. من میخواهم از این آقایان مترجمین و رماننویسان که از چهل سال باز در ایران پیدا شدهاند بپرسم که از این کار خویش چه نتیجهای میخواستهاند؟!. اگر بگویید رمان اخلاق توده را تصفیه نموده آنان را براستیها آشنا میسازد باید گفت دروغ میگویید. چه این رمانها علاوه بر اینکه این نتیجه را نمیدهند بترویج سیاهکاریها کمک مینمایند. از شما میپرسم کدام جوانی است پس از خواندن افسانههای از راه بدر برنده باندیشهی کارهای زشت قهرمانهای داستانهای شما نیفتد؟!. شما که حس کامرانی جوانان را بدین طریق بیدار نموده و تیشه بریشهی پاکدامنی میزنید چگونه امیدوارید که آنان بدنبال سیاهکاریها نروند و دست از بیعفتیها بردارند؟!. چهبسا دوشیزگانی که شما آنان را به پرتگاه بیعصمتی کشانیدهاید. چه زیاد جوانانی که پس از خواندن این داستانها جایگاه قهرمانیهای آنها را برای خود آرزو کرده و حرکات آنها را تقلید نمودهاند و در نتیجه به پرتگاه نابکاری افتادهاند. با اینحال آیا میتوان شما را گناهکار نشمرد؟!. شما که باعث اینهمه سیاهکاریها شدهاید آیا میتوانید در توده با پیشانی باز زندگی کنید؟! از شما میپرسم بجای اینکه افسانههای بیسر و ته آناتول فرانس و میشل زواکو ... را ترجمه نموده بدست دوشیزگان و جوانان دهید ، چه مانعی داشت قدری از دانشهای اروپایی را برای هممیهنان خود ترجمه مینمودید و ما را بآن پیشرفتها آشنا میساختید و از این راه بکشور و تودهی خود خدمتی مینمودید؟!. آیا بهتر نبود بجای نوشتن این افسانهها بزنده ساختن دلیران ایران که نامهایشان از خاطر رفته است میپرداختید و آنها را بما میشناسانیدید؟!. آیا بهتر نبود خامهی خویش را در یک راه راستی بکار میانداختید و خود و دیگران میوهی آن را میچیدید؟!. یک روز بود که کسی عیب رمان را نمیگفت و شما نیز نادانسته آن راه را میپیمودید ولی در جایی که از نه سالست که دارندهی پیمان و پرچم زیانهای رمان را با یک زبان ساده و با یک دلیلهای استوار روشن گردانیده آیا باز جای آنست که شما در گمراهی پافشاری نمایید و یا آن راه را پیمایید؟!. شما چرا نمیاندیشید که مردم در نتیجهی خواندن نوشتههای پیمان از حقایق آگاه گردیدهاند و دیگر برمانهای شما ارج نخواهند گزاشت ، دیگر گفتن آنکه «رمان از ادبیات است» سودی نخواهد داد. شگفت آنکه شما میخواهید با هایهوی جلوگیری از حقیقتنویسی پیمان و پرچم کنید و میپندارید که فیروز خواهید گردید! شما باید بدانید که این کوششهای شما جز زیان نتیجهای بشما نخواهد داد. دیگر از خرابکاریهای رماننویسان ، تاریخ را بصورت افسانه درآوردن و دروغ بپای شاهان و دلیران بستن است. پادشاهی را عاشق زن تردامنی نمودن (اردشیر و گلنار و بسیاری از اینگونهها) و بدینسان نام او را در تاریخ ننگین نمودن از کارهایی است که قابل عفو نمیباشد. آخر ای بیخردان شما از راستی چه دیدهاید که بدروغ پناه میآورید؟!. کوتاهسخن : یک قسمت از کتابهایی که در آذرماه (1) باید طعمهی آتش شوند همین رمانهاست و ما آزادگان باید بیاری خدا دست بدین کار سترگ زنیم و ریشهی این بدآموزیها را از بیخ برکنیم.
در پایان برای خدای بزرگ سپاس میگزارم که موفق گشتم با خواندن شمارههای مهنامهی پیمان و روزنامهی پرچم و راه رستگاری بحقایق آشنا گردم. شما خوانندگان نیز اگر براستی خواهان سرفرازی توده و کشور خود هستید بآزادگان ایران پیوندید و دیگران را باین راستیها آشنا سازید. امیدوارم این دستهی پاکدل که به نیکی تودهی خود و دیگر شرقیان و بالاخره جهانیان برخاستهاند در آیندهی نزدیک بانجام مقاصد خود پیروز گردند که «خدای بزرگ با پاکدلان است».
احسانالله آزادی
پابرگی :
1ـ تا آن زمان يکم آذر هم روزبه پيمان و هم روز کتابسوزان بود و در همين سال (1321) روزبه کتابسوزان يکم ديماه نهاده گرديد. ـ ویراینده
.
🔶 حاجیهای انباردار چه دینی دارند؟!
🔸 (تکهی پنج از هفت)
علی : بلی آن سال كه جنگ آلمان و لهستان شروع شد این حاجیآقا بیش از سه یا چهارهزار تومان سرمایه نداشت. ولی چون جنگ شروع شد و نرخها هر روز بالا میرفت حاجی هرچه توانست خرید و انبار كرد و هر كالایی را بچند برابر قیمتش فروخت. آن روزهایی كه تمام مردم از حیث زندگانی بسختی افتاده ناله میكردند و روزنامهها پر بود از شكایت و فغان مردم این حاجی با جمعی در بازار جشن داشتند. هر شبی خوابیده فردا كه پا میشدند مبالغی بسرمایهشان افزوده میشد. موقعی كه ژاپن وارد جنگ شد و در نتیجهی تصرف سنگاپور و جاوه قیمت چای در بازار بالا رفت ، این حاجی مبالغی چای در انبار داشت كه در ظرف چند هفته آنها را بشش یا هفت برابر قیمت خریدش فروخت. از همان ثروتست كه بمكه و كربلا رفته است.
این مرد را ما خوب میشناسیم. اگر برادرش محتاج باشد ده تومان باو دستگیری نمیكند. ولی هشت نههزار تومان پول را برداشت و رفت زیارت. رفت كه استخوان سبك گرداند. همین جعفر و باقر كه الان در اینجا لج میكنند بارها پهلوی هم نشسته از شقاوت و بیمروتی این حاجیهای بازار صحبت كرده گفتهایم : «آخر اینها چه دینی دارند؟!.». ولی من حالا میفهمم كه آنها دین شیعه دارند.
حرفهای آقا احمد پرده از جلو چشم من برداشت. تو گویی خوابیده بودم بیدار شدم. قضایا الان بمن روشن میشود. حالا خوب میفهمم كه اساس بدبختی ما چیست. حجرهی این مرد مركز ملاها و روضهخوانهاست ـ میآیند مینشینند و وراجی میكنند. من یك بار ندیدم یكی از آنها بگوید : «انبارداری حرامست ، گرانفروشی گناهست». یا بگوید : «باید با مردم ارفاق كرد ، هر روز قیمت كالاها را بالا نبرد». اینها را از زبان آنها نشنیدم. ولی بارها شنیدم كه میگویند : «آقای فلان چرا بزیارت نمیروی؟!. چرا روضهخوانی نمیكنی؟!.». یك روز یكی میگفت : «مگر بشفاعت ائمهی اطهار احتیاج نداری؟!.» اساس بدبختی ما اینهاست. ما خوابیده بودیم و نمیفهمیدیم. خدا بآقای كسروی عمر دهد كه اینها را میگوید.
از این سخنانِ علی ، جعفر و باقر بخشم آمدهاند. چون حرفهای او تمام میشود جعفر با یك لحن توهینآمیزی میگوید : «مگر اینها را تنها او میگوید .. دیگران هیچ نمیدانستند؟.».
از این سخن او علی بخشم آمده میگوید : «عجب جوان لجبازی هستی. نمیدانم خودت را بنافهمیدن زدهای یا ما را نافهم میپنداری! این حرفها را دیگران میدانستند؟!. اگر میدانستند پس چرا نمیگفتند؟!. پس چرا ضدش را میگفتند؟!. آدم بهتر است لجباز نباشد. دیدید در اولِ صحبت من هم با شما موافق بودم ، ولی حرفهای آقا احمد مرا منقلب گردانید. این حرفها تمام از روی دلیل است». اینها را گفته برمیخیزند وچون رختخوابها حاضر بوده میخوابند.
صبح كه پا میشوند و روهای خود را شسته (بعضی هم نماز خوانده) بر سر میز ناشتاخوری مینشینند ، علی رو باحمد برگردانیده میگوید :
... حرفهای شما دیشب مرا ناراحت گردانیده. با آنكه دیر خوابیدیم من باز سه ساعت در توی رختخواب خوابم نمیبرد. از پهلو به پهلو میغلتیدم و فكر میكردم. مثل اینست كه من تاكنون كور بودم و حالا یكدفعه چشمهایم باز شده ، الان چیزهایی میبینم كه قبل از آن نمیدیدم. دیشب در رختخواب حكایتهایی بیادم افتاده كه آتش گرفتهام.
احمد : هنوز كجا هستید؟! شما بعد از این خواهید فهمید كه این مذهبها چه آتشی بجهان زدهاند ، بعد از این خواهید فهمید كه این ملاها چه جور مردم را گمراه گردانیدهاند.
.
🔸 (تکهی پنج از هفت)
علی : بلی آن سال كه جنگ آلمان و لهستان شروع شد این حاجیآقا بیش از سه یا چهارهزار تومان سرمایه نداشت. ولی چون جنگ شروع شد و نرخها هر روز بالا میرفت حاجی هرچه توانست خرید و انبار كرد و هر كالایی را بچند برابر قیمتش فروخت. آن روزهایی كه تمام مردم از حیث زندگانی بسختی افتاده ناله میكردند و روزنامهها پر بود از شكایت و فغان مردم این حاجی با جمعی در بازار جشن داشتند. هر شبی خوابیده فردا كه پا میشدند مبالغی بسرمایهشان افزوده میشد. موقعی كه ژاپن وارد جنگ شد و در نتیجهی تصرف سنگاپور و جاوه قیمت چای در بازار بالا رفت ، این حاجی مبالغی چای در انبار داشت كه در ظرف چند هفته آنها را بشش یا هفت برابر قیمت خریدش فروخت. از همان ثروتست كه بمكه و كربلا رفته است.
این مرد را ما خوب میشناسیم. اگر برادرش محتاج باشد ده تومان باو دستگیری نمیكند. ولی هشت نههزار تومان پول را برداشت و رفت زیارت. رفت كه استخوان سبك گرداند. همین جعفر و باقر كه الان در اینجا لج میكنند بارها پهلوی هم نشسته از شقاوت و بیمروتی این حاجیهای بازار صحبت كرده گفتهایم : «آخر اینها چه دینی دارند؟!.». ولی من حالا میفهمم كه آنها دین شیعه دارند.
حرفهای آقا احمد پرده از جلو چشم من برداشت. تو گویی خوابیده بودم بیدار شدم. قضایا الان بمن روشن میشود. حالا خوب میفهمم كه اساس بدبختی ما چیست. حجرهی این مرد مركز ملاها و روضهخوانهاست ـ میآیند مینشینند و وراجی میكنند. من یك بار ندیدم یكی از آنها بگوید : «انبارداری حرامست ، گرانفروشی گناهست». یا بگوید : «باید با مردم ارفاق كرد ، هر روز قیمت كالاها را بالا نبرد». اینها را از زبان آنها نشنیدم. ولی بارها شنیدم كه میگویند : «آقای فلان چرا بزیارت نمیروی؟!. چرا روضهخوانی نمیكنی؟!.». یك روز یكی میگفت : «مگر بشفاعت ائمهی اطهار احتیاج نداری؟!.» اساس بدبختی ما اینهاست. ما خوابیده بودیم و نمیفهمیدیم. خدا بآقای كسروی عمر دهد كه اینها را میگوید.
از این سخنانِ علی ، جعفر و باقر بخشم آمدهاند. چون حرفهای او تمام میشود جعفر با یك لحن توهینآمیزی میگوید : «مگر اینها را تنها او میگوید .. دیگران هیچ نمیدانستند؟.».
از این سخن او علی بخشم آمده میگوید : «عجب جوان لجبازی هستی. نمیدانم خودت را بنافهمیدن زدهای یا ما را نافهم میپنداری! این حرفها را دیگران میدانستند؟!. اگر میدانستند پس چرا نمیگفتند؟!. پس چرا ضدش را میگفتند؟!. آدم بهتر است لجباز نباشد. دیدید در اولِ صحبت من هم با شما موافق بودم ، ولی حرفهای آقا احمد مرا منقلب گردانید. این حرفها تمام از روی دلیل است». اینها را گفته برمیخیزند وچون رختخوابها حاضر بوده میخوابند.
صبح كه پا میشوند و روهای خود را شسته (بعضی هم نماز خوانده) بر سر میز ناشتاخوری مینشینند ، علی رو باحمد برگردانیده میگوید :
... حرفهای شما دیشب مرا ناراحت گردانیده. با آنكه دیر خوابیدیم من باز سه ساعت در توی رختخواب خوابم نمیبرد. از پهلو به پهلو میغلتیدم و فكر میكردم. مثل اینست كه من تاكنون كور بودم و حالا یكدفعه چشمهایم باز شده ، الان چیزهایی میبینم كه قبل از آن نمیدیدم. دیشب در رختخواب حكایتهایی بیادم افتاده كه آتش گرفتهام.
احمد : هنوز كجا هستید؟! شما بعد از این خواهید فهمید كه این مذهبها چه آتشی بجهان زدهاند ، بعد از این خواهید فهمید كه این ملاها چه جور مردم را گمراه گردانیدهاند.
.
✴️ در پیرامون زبان ـ شمارهها
🖌 احمد کسروی
📖 پرچم نیمهماهه
1ـ در راه بسامان کردن زبان ، درست گردانیدن شمارهها به همانگونه که در پرچم نیمهماههی سوم آمده است بسیار بجا و درست است. من بارها در نوشتههای فارسی نوآموزان بیگانه دوصد را بجای دویست سهصد را بجای سیصد و پنجصد را بجای پانصد دیدهام که میتوان گفت چون آنان هنوز درست بزبان فارسی کنونی (نابسامانی آن) خو نگرفتهاند به پیروی از سامان زبان خود شمارهها را درستتر بکار میبرند.
2ـ چنانچه نوشتهاید با سیزده واژه میتوانیم در شمارش تا آنچه بخواهیم پیش رویم. خوب است تلفظ واژههای یک و چهار و شش را که اندکی اختلاف درمیان است هم درست کنید که آیا یک با زبر «ی» گفته شود یا با زیر «ی» ، چهار بنویسیم یا چار ، شش یا شیش؟
3ـ در کسر (یا بگفتهی فرهنگستان برخه) آیا بهتر نیست بجای «ام» از پسوند «ک» سود جوییم مانند دو دهک (دو دهم) و سه هفتک (سه هفتم)؟
آبادان ـ شیشهگر
پرچم : دربارهی واژههای یک ، چهار ، شش و هرچه مانند آنهاست ما باید پیروی از انبوه مردم نماییم و آنچه میان ایشان رواج میدارد بپذیریم و این کار باید درمیان دیگر گردانیدن الفباء (که بیاری خدا آن را بکار خواهیم بست) بپردازیم.
دربارهی «دو دهم» و مانند آن ما نوشته بودیم که در فارسی بجای آن «دو دهیک» میگفتهاند و همچنین در مانندهایش و اینست در آن باره کار روشنست.
.
🖌 احمد کسروی
📖 پرچم نیمهماهه
1ـ در راه بسامان کردن زبان ، درست گردانیدن شمارهها به همانگونه که در پرچم نیمهماههی سوم آمده است بسیار بجا و درست است. من بارها در نوشتههای فارسی نوآموزان بیگانه دوصد را بجای دویست سهصد را بجای سیصد و پنجصد را بجای پانصد دیدهام که میتوان گفت چون آنان هنوز درست بزبان فارسی کنونی (نابسامانی آن) خو نگرفتهاند به پیروی از سامان زبان خود شمارهها را درستتر بکار میبرند.
2ـ چنانچه نوشتهاید با سیزده واژه میتوانیم در شمارش تا آنچه بخواهیم پیش رویم. خوب است تلفظ واژههای یک و چهار و شش را که اندکی اختلاف درمیان است هم درست کنید که آیا یک با زبر «ی» گفته شود یا با زیر «ی» ، چهار بنویسیم یا چار ، شش یا شیش؟
3ـ در کسر (یا بگفتهی فرهنگستان برخه) آیا بهتر نیست بجای «ام» از پسوند «ک» سود جوییم مانند دو دهک (دو دهم) و سه هفتک (سه هفتم)؟
آبادان ـ شیشهگر
پرچم : دربارهی واژههای یک ، چهار ، شش و هرچه مانند آنهاست ما باید پیروی از انبوه مردم نماییم و آنچه میان ایشان رواج میدارد بپذیریم و این کار باید درمیان دیگر گردانیدن الفباء (که بیاری خدا آن را بکار خواهیم بست) بپردازیم.
دربارهی «دو دهم» و مانند آن ما نوشته بودیم که در فارسی بجای آن «دو دهیک» میگفتهاند و همچنین در مانندهایش و اینست در آن باره کار روشنست.
.
✴️ دین و جهان (بزبان عادی)
🖌 احمد کسروی
🔸نشست دوم (تکهی دوم)
این خود مبحثی است که آیا زردشت و موسا و عیسا و پیغمبر اسلام که هر یکی در زمان خود بکوششهایی برخاسته و دینی بنیاد نهاده ، ما چه جایگاهی بایشان دهیم و چه اندیشهای دربارهی آنان داشته باشیم؟.. آیا آنان را مردان هوسمندی شناسیم که به هوس بآن کار برخاستهاند و یا چه علت دیگری برای کوششهای ایشان در نظر گیریم؟..
پیداست که شمار زیادی از دانشمندان اروپا بویژه پیروان فلسفهی مادی بکارهای آنان با دیدهی بدبینی نگریستهاند ، و اگر هم آشکار نگفته باشند بیگفتگوست که آنان را جز هوسمندانی یا بهتر گویم دروغگویانی تصور نکردهاند ، و علت این نیز بیش از همه حقارت و بیارزشی آن دستگاههای سست و بیاساسی است که گفتیم بنام دینهای آنان برپا میباشد.
بعضی از دانشمندان چنین دانستهاند که آدمیان دورههای بسیاری را با گمراهی و خرافات بسر بردهاند ، تا توانستهاند بدورهی دانش برسند و در نزد اینان دینها جز دنبالهی همان گمراهیها و خرافات نبوده.
ولی اینها همه از ناآگاهیست و اگر راستی را بخواهیم دینها نه تنها دنبالهی گمراهیها نبوده ، هر یکی از آنها خود جنبشی برای مبارزه با گمراهیها بوده.
مثلاً نخست پیغمبری که در تاریخ شناخته شده زردشت پیغمبر ایرانیست. اکنون ما ببینیم آیا این مرد ، ایرانیان را در همان راه نادانی و گمراهی (که میداشتهاند) پیش رانده یا حقایقی بآنان یاد داده و از گمراهی دورشان گردانیده؟.. آیا کدام یکی از این دو گمان دربارهی او راستست؟..
آنچه ما میدانیم ایرانیان (همچنین مردمان دیگر) ، پیش از زمان زردشت ، بتپرست میبودند. باینمعنی که بخدایان بسیاری میپرستیدند که این گرفتاری بزرگی برای آنان میبود.
بسیاری از مردم معنی بتپرستی را نمیدانند و از زیانهای آن آگاه نیستند. بارها دیدهام میگویند : «بتپرستی چه زیان داشته؟! بتپرستی و خداپرستی چه تفاوت در کار زندگی دارد؟!.». ولی این سخن از ناآگاهیست و راستی آنست که بتپرستی اشتباهی در شناختن معنی جهان بوده و زیانهای بسیاری را در زندگانی با خود داشته.
بتپرستی معنایش این بوده که مردمان ، اینجهان را یک دستگاه نمیشناختهاند و نیروهای بسیاری را در آن مؤثر میشماردهاند. مثلاً یک دسته در ایران چون میدیدهاند بچه از مادر زاییده میشود و رو به رشد میرود ولی پس از چند سالی ناگهان بیمار شده میمیرد ، و همچنین میدیدهاند سنبل از زمین میروید و باران باریده آن را سیراب و شاداب میگرداند ، لیکن پس از چندی ناگهان تگرگ زده آن را از میان میبرد. این کارها را که بظاهر با یکدیگر ناسازگار است از یک ریشه نشمرده چنین خیال میکردهاند که در جهان دو نیرو در کار میباشند و آن دو همیشه باهم در مبارزه و کشمکش میباشند ، و از اینجا افسانههای یزدان و اهریمن و مانندههای آن را بوجود میآوردهاند.
مصریان و یونانیان با آنکه از مردمان پیشرفتهی آن زمان بشمار میرفتهاند برای هر سری از کارهای جهان خدای دیگری از خیال ساخته ، خود را گرفتار آنها کرده بودهاند که میبایسته هر روز بخشی از وقت خود را با پرستش و بندگی بآن خدایان خیالی هدر کنند. تاریخ مصر و یونان در دست ماست ، بخوانید تا بدانید چه کارهای بیعقلانهای را بنام آن خدایان بانجام میآوردهاند.
شنیدنیتر آنکه آن خدایان را که جز در خیال آنان وجود نمیداشته ، دارای خصلتهای پست خودخواهی و خشم و حسد و مانند اینها میشماردهاند و اینست بایستی خود را از حسد آنها حفظ کنند ، و اگر کسی دارای مال میشد بایستی سهمی از آن برای خدایان جدا گرداند و به پرستشگاه برده اگر کُشتنی بود بکُشد وگرنه بسوزاند. اگر سرداری در جنگ فتحی میکرد سهمی از کالای غنیمتی به پرستشگاه بفرستد. اگر کسی فرزندان و دختران بسیاری داشت یکی را به پرستاری در پرستشگاه فرستاده «زنده بگور»ش کند. بلکه گاهی نادانی تا بآنجا میرسید که فرزندان خود را در زیر پای خدایان خیالی سر میبریدند.
این میبوده معنی بتپرستی ، و این میبوده اندازهی زیان آن بزندگانی. ایرانیان بخدایان بسیاری باور میداشتند و همچون مردمان دیگر دست از کار و زندگانی برداشته به پرستش آنها میپرداختند.
.
🖌 احمد کسروی
🔸نشست دوم (تکهی دوم)
این خود مبحثی است که آیا زردشت و موسا و عیسا و پیغمبر اسلام که هر یکی در زمان خود بکوششهایی برخاسته و دینی بنیاد نهاده ، ما چه جایگاهی بایشان دهیم و چه اندیشهای دربارهی آنان داشته باشیم؟.. آیا آنان را مردان هوسمندی شناسیم که به هوس بآن کار برخاستهاند و یا چه علت دیگری برای کوششهای ایشان در نظر گیریم؟..
پیداست که شمار زیادی از دانشمندان اروپا بویژه پیروان فلسفهی مادی بکارهای آنان با دیدهی بدبینی نگریستهاند ، و اگر هم آشکار نگفته باشند بیگفتگوست که آنان را جز هوسمندانی یا بهتر گویم دروغگویانی تصور نکردهاند ، و علت این نیز بیش از همه حقارت و بیارزشی آن دستگاههای سست و بیاساسی است که گفتیم بنام دینهای آنان برپا میباشد.
بعضی از دانشمندان چنین دانستهاند که آدمیان دورههای بسیاری را با گمراهی و خرافات بسر بردهاند ، تا توانستهاند بدورهی دانش برسند و در نزد اینان دینها جز دنبالهی همان گمراهیها و خرافات نبوده.
ولی اینها همه از ناآگاهیست و اگر راستی را بخواهیم دینها نه تنها دنبالهی گمراهیها نبوده ، هر یکی از آنها خود جنبشی برای مبارزه با گمراهیها بوده.
مثلاً نخست پیغمبری که در تاریخ شناخته شده زردشت پیغمبر ایرانیست. اکنون ما ببینیم آیا این مرد ، ایرانیان را در همان راه نادانی و گمراهی (که میداشتهاند) پیش رانده یا حقایقی بآنان یاد داده و از گمراهی دورشان گردانیده؟.. آیا کدام یکی از این دو گمان دربارهی او راستست؟..
آنچه ما میدانیم ایرانیان (همچنین مردمان دیگر) ، پیش از زمان زردشت ، بتپرست میبودند. باینمعنی که بخدایان بسیاری میپرستیدند که این گرفتاری بزرگی برای آنان میبود.
بسیاری از مردم معنی بتپرستی را نمیدانند و از زیانهای آن آگاه نیستند. بارها دیدهام میگویند : «بتپرستی چه زیان داشته؟! بتپرستی و خداپرستی چه تفاوت در کار زندگی دارد؟!.». ولی این سخن از ناآگاهیست و راستی آنست که بتپرستی اشتباهی در شناختن معنی جهان بوده و زیانهای بسیاری را در زندگانی با خود داشته.
بتپرستی معنایش این بوده که مردمان ، اینجهان را یک دستگاه نمیشناختهاند و نیروهای بسیاری را در آن مؤثر میشماردهاند. مثلاً یک دسته در ایران چون میدیدهاند بچه از مادر زاییده میشود و رو به رشد میرود ولی پس از چند سالی ناگهان بیمار شده میمیرد ، و همچنین میدیدهاند سنبل از زمین میروید و باران باریده آن را سیراب و شاداب میگرداند ، لیکن پس از چندی ناگهان تگرگ زده آن را از میان میبرد. این کارها را که بظاهر با یکدیگر ناسازگار است از یک ریشه نشمرده چنین خیال میکردهاند که در جهان دو نیرو در کار میباشند و آن دو همیشه باهم در مبارزه و کشمکش میباشند ، و از اینجا افسانههای یزدان و اهریمن و مانندههای آن را بوجود میآوردهاند.
مصریان و یونانیان با آنکه از مردمان پیشرفتهی آن زمان بشمار میرفتهاند برای هر سری از کارهای جهان خدای دیگری از خیال ساخته ، خود را گرفتار آنها کرده بودهاند که میبایسته هر روز بخشی از وقت خود را با پرستش و بندگی بآن خدایان خیالی هدر کنند. تاریخ مصر و یونان در دست ماست ، بخوانید تا بدانید چه کارهای بیعقلانهای را بنام آن خدایان بانجام میآوردهاند.
شنیدنیتر آنکه آن خدایان را که جز در خیال آنان وجود نمیداشته ، دارای خصلتهای پست خودخواهی و خشم و حسد و مانند اینها میشماردهاند و اینست بایستی خود را از حسد آنها حفظ کنند ، و اگر کسی دارای مال میشد بایستی سهمی از آن برای خدایان جدا گرداند و به پرستشگاه برده اگر کُشتنی بود بکُشد وگرنه بسوزاند. اگر سرداری در جنگ فتحی میکرد سهمی از کالای غنیمتی به پرستشگاه بفرستد. اگر کسی فرزندان و دختران بسیاری داشت یکی را به پرستاری در پرستشگاه فرستاده «زنده بگور»ش کند. بلکه گاهی نادانی تا بآنجا میرسید که فرزندان خود را در زیر پای خدایان خیالی سر میبریدند.
این میبوده معنی بتپرستی ، و این میبوده اندازهی زیان آن بزندگانی. ایرانیان بخدایان بسیاری باور میداشتند و همچون مردمان دیگر دست از کار و زندگانی برداشته به پرستش آنها میپرداختند.
.
🔶 در پیرامون رُمان (بخش دوم)
🔸 در پیرامون رمان ـ4 (تکهی یک از سه)
آقای کسروی
اکنون که بزرگمردی چون شما پرچم راهنمایی را برافراشته و در راه یک خواست گرانمایهای میکوشید و حقایق و راستیها را یک بیک فراراه نیازمندان و گمراهان مینهید و با نور خرد و بینایی راه رستگاری تودهی ایران را روشن میکنید ما جامعهی محصلین نیز انتظار آن را داریم که زودتر این کنکاشها و رنجها سود خود را داده و در بیداری این توده پیروزمند گردید. اینست با این روش خردمندانهی شما حق داریم بآتیهی نیکوی این کشور و مردمی که در آن میزیند دلها را از امید انباشته کرده و همچنان بر ما بایاست[=واجبست] که در این کار از شما سرمشق گرفته و توده را نیکیپذیر و راستیشناس کنیم و بدیهایشان را برشمرده و در این کوشش دشوار که نبرد با خرافات و اندیشههای کوتاه و نارسا است با شما همراهی نماییم. همان گونه که اشاره شده یکی دیگر از علل درماندگی این توده رواج رمان است.
راستی را باید بحال این توده گریست که از پس چندان رنج تحصیل و فراگیری سواد اکنون از آن جز بدی و زیان نخواهند و بجای اینکه بینش و دانش خود را در راه آموزش و پرورش راستیها و نیکیها صرف کنند وقت خود را بخواندن و نوشتن افسانههای دروغ و نامعقول که جز مایهی گمراهی و زبونی نیست تباه کنند و گفتارهای پرمغز و داوریهای بخردانهی شما را براست نگرفته و از سوی دیگر به پیشرفت این کتابهای زیانمند افتخار کنند.
اگر از یکی از خوانندگان رمان بپرسید علت عشق شما بدین خواناکهای[آنچه خوانند : مطبوعات و کتابها] ناسودمند چیست با یک پررویی بچنین پاسخی مبادرت میورزد : «رمان از لحاظ اینکه اسرار و رموز طبیعت را موشکافی کرده و غرائز طبیعی را آن چنانکه هست نشان میدهد در توسعهی فکر و التذاذ خاطر نقش بزرگی را بازی میکند. اینست که هر کس بیشتر رمان خوانده فکرش پخته و روحش قویتر است».
نویسندهی آن نیز پس از توصیف ادبیات و بحث در اینکه بکدام وسیله بهتر میتوان عیوب اجتماعی را خاطر نشان کرده و نصایح اخلاقی را در مردم تزریق کرد و نتیجهی نیکو حاصل نمود باینجا میرسد که : «چون ذهن بشری بافسانه متمایل است و ذوق مردم از افسانه تهییج و تشویق میشود اینست که نوابغ و راهنمایان اخلاق خواست و پندار خود را لباس افسانه پوشانیده و بدین گونه باصلاح جامعه برخاستهاند». دیگری در آغاز رمان خود نوشته : «هیچ چیز در جهان از درس اخلاقِ خشک و صریح و بیپیرایه دلآزارتر و بیهودهتر نیست»ـ ترا بخدا ببینید برای اینکه بیشتر در گمراهی خود پافشرده و بپندار کج خود تکیه کنند و از حقایق بگریزند چگونه بلفّاظی پرداخته و دلها را فریب میدهند. آری باید گفت برای مردمی که خردهاشان بدین گونه درمانده و آلوده باشد درس اخلاق دلآزار و بیهوده است و نویسندهای که خواری و زبونی توده را بخواهد باید افسانهپرستی را رواج دهد. زیرا توده را کودک و نادان شناخته و بجای اینکه برای آنها احترام و شرافتی قائل باشد آنها را خوار شمرده و میکنند آنچه بخواهند !!!!!
باید بآن خوانندگان بیچاره گفت آیا پس از آنهمه رمانخوانی از شما چه برخواهد خاست و کی و چگونه فکر شما وسیع خواهد شد؟.. نه اینست که در نتیجهی تلقینِ خواناکهای گمراهکننده نیروهای خدادادی را از شما گرفته و بجای آن عیاشی و خیالپرستی و عشقبازی و پراکندگی فکر در شما بجا گزارده و شما را دچار یکمشت افکار بیهوده خواهد کرد؟
نه آنست که شما را بهوسبازی و آلودگی واداشته و بیشتر شما را در منجلاب بدبختی و نادانی اسیر خواهد کرد؟؟؟
و بآن نویسنده که دلش بحال توده سوخته و میخواهد درس اخلاق را با افسانه بیامیزد گفت آیا تاکنون چه طرفی از آنهمه بیهودهنویسی بربستهاید که بدینسان دامن تمام روزنامهها و خواناکهای ما را آلوده کرده ودلها را سیاه کردهاید؟ آیا هنوز بیشرمی بس نیست؟ آیا میخواهید بیش از این ، این کشور در خواب غفلت و خودپرستی باقی ماند؟
ای خوانندهی گیج و سیهروز ، امروز روز رمانخوانی نیست و ای نویسندهی سرگردان ، میهن از شما چشم نیکی دارد نه یاوهبافی!
.
🔸 در پیرامون رمان ـ4 (تکهی یک از سه)
آقای کسروی
اکنون که بزرگمردی چون شما پرچم راهنمایی را برافراشته و در راه یک خواست گرانمایهای میکوشید و حقایق و راستیها را یک بیک فراراه نیازمندان و گمراهان مینهید و با نور خرد و بینایی راه رستگاری تودهی ایران را روشن میکنید ما جامعهی محصلین نیز انتظار آن را داریم که زودتر این کنکاشها و رنجها سود خود را داده و در بیداری این توده پیروزمند گردید. اینست با این روش خردمندانهی شما حق داریم بآتیهی نیکوی این کشور و مردمی که در آن میزیند دلها را از امید انباشته کرده و همچنان بر ما بایاست[=واجبست] که در این کار از شما سرمشق گرفته و توده را نیکیپذیر و راستیشناس کنیم و بدیهایشان را برشمرده و در این کوشش دشوار که نبرد با خرافات و اندیشههای کوتاه و نارسا است با شما همراهی نماییم. همان گونه که اشاره شده یکی دیگر از علل درماندگی این توده رواج رمان است.
راستی را باید بحال این توده گریست که از پس چندان رنج تحصیل و فراگیری سواد اکنون از آن جز بدی و زیان نخواهند و بجای اینکه بینش و دانش خود را در راه آموزش و پرورش راستیها و نیکیها صرف کنند وقت خود را بخواندن و نوشتن افسانههای دروغ و نامعقول که جز مایهی گمراهی و زبونی نیست تباه کنند و گفتارهای پرمغز و داوریهای بخردانهی شما را براست نگرفته و از سوی دیگر به پیشرفت این کتابهای زیانمند افتخار کنند.
اگر از یکی از خوانندگان رمان بپرسید علت عشق شما بدین خواناکهای[آنچه خوانند : مطبوعات و کتابها] ناسودمند چیست با یک پررویی بچنین پاسخی مبادرت میورزد : «رمان از لحاظ اینکه اسرار و رموز طبیعت را موشکافی کرده و غرائز طبیعی را آن چنانکه هست نشان میدهد در توسعهی فکر و التذاذ خاطر نقش بزرگی را بازی میکند. اینست که هر کس بیشتر رمان خوانده فکرش پخته و روحش قویتر است».
نویسندهی آن نیز پس از توصیف ادبیات و بحث در اینکه بکدام وسیله بهتر میتوان عیوب اجتماعی را خاطر نشان کرده و نصایح اخلاقی را در مردم تزریق کرد و نتیجهی نیکو حاصل نمود باینجا میرسد که : «چون ذهن بشری بافسانه متمایل است و ذوق مردم از افسانه تهییج و تشویق میشود اینست که نوابغ و راهنمایان اخلاق خواست و پندار خود را لباس افسانه پوشانیده و بدین گونه باصلاح جامعه برخاستهاند». دیگری در آغاز رمان خود نوشته : «هیچ چیز در جهان از درس اخلاقِ خشک و صریح و بیپیرایه دلآزارتر و بیهودهتر نیست»ـ ترا بخدا ببینید برای اینکه بیشتر در گمراهی خود پافشرده و بپندار کج خود تکیه کنند و از حقایق بگریزند چگونه بلفّاظی پرداخته و دلها را فریب میدهند. آری باید گفت برای مردمی که خردهاشان بدین گونه درمانده و آلوده باشد درس اخلاق دلآزار و بیهوده است و نویسندهای که خواری و زبونی توده را بخواهد باید افسانهپرستی را رواج دهد. زیرا توده را کودک و نادان شناخته و بجای اینکه برای آنها احترام و شرافتی قائل باشد آنها را خوار شمرده و میکنند آنچه بخواهند !!!!!
باید بآن خوانندگان بیچاره گفت آیا پس از آنهمه رمانخوانی از شما چه برخواهد خاست و کی و چگونه فکر شما وسیع خواهد شد؟.. نه اینست که در نتیجهی تلقینِ خواناکهای گمراهکننده نیروهای خدادادی را از شما گرفته و بجای آن عیاشی و خیالپرستی و عشقبازی و پراکندگی فکر در شما بجا گزارده و شما را دچار یکمشت افکار بیهوده خواهد کرد؟
نه آنست که شما را بهوسبازی و آلودگی واداشته و بیشتر شما را در منجلاب بدبختی و نادانی اسیر خواهد کرد؟؟؟
و بآن نویسنده که دلش بحال توده سوخته و میخواهد درس اخلاق را با افسانه بیامیزد گفت آیا تاکنون چه طرفی از آنهمه بیهودهنویسی بربستهاید که بدینسان دامن تمام روزنامهها و خواناکهای ما را آلوده کرده ودلها را سیاه کردهاید؟ آیا هنوز بیشرمی بس نیست؟ آیا میخواهید بیش از این ، این کشور در خواب غفلت و خودپرستی باقی ماند؟
ای خوانندهی گیج و سیهروز ، امروز روز رمانخوانی نیست و ای نویسندهی سرگردان ، میهن از شما چشم نیکی دارد نه یاوهبافی!
.