پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.28K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
آیا شعرهایی که یک شاعری (همچون این شاعر) سروده براستی همه از روی نیاز بوده؟!
✴️ بهداشت تنی ـ بهداشت روانی

🖌 کوشاد
تلگرام

تکه‌ی 10

🔸کشاکش خلافت و پیدایش شیعیگری

نخستین گرفتاری در اسلام از كشاكش درباره‌ی خلافت برخاست. چهار خلیفه پی هم آمدند و رفتند و كشاكش درمیانه نبود و هرچه در این باره در كتابها نوشته‌اند بیهوده است. نخستین كشاكش از زمان معاویه و جانشینان او برخاست. معاویه چون خلافت را با نیرنگ بدست آورد و آن را برُویه‌ی پادشاهی انداخت از این رفتار او بسیاری رنجیدند و دسته‌هایی بطلبیدن خلافت برخاستند كه یكی از آنها دسته‌ی علویان و دیگری دسته‌ی بنی‌عباس بودند. بدینسان سه گروه بر سر خلافت می‌كوشیدند و سخن ما در اینجا از علویان و هواداران ایشان است كه شیعه خوانده شدند. شیعیگری نخست یك جنبش سیاسی بود و اگر پیش رفتی نتیجه‌اش این شدی كه خلافت بعلویان برسد و اینان بیگمان بهتر از امویان و عباسیان می‌بودند و بخلافت شایستگی بیشتر داشتند. اینست شیعیگری در آغاز خود یك جنبش غیرتمندانه‌ی بسیار بجایی بوده و ما چون در تاریخ می‌خوانیم كه ایرانیان نیز هواداری از ایشان می‌نمودند باید این را از سرفرازیهای تاریخ ایران شماریم.

ولی چون این جنبش بجایی نرسید و عباسیان پیش افتاده خلافت را از بنی‌امیه گرفتند و هواداران علوی از كوششهای خود جز شكست سودی نبردند ، اینزمان بود كه بشیعیگری رنگ كیش (مذهب) داده چنین گفتند : خلیفه آنست كه خدا برگزیده و او خلیفه یا امام است اگرچه خانه‌نشین باشد و مردم باید او را بشناسند و جز وی گردن بفرمان كسی نگزارند ، و در این اندازه نایستاده گفتند : «بنیاد دین شناختن اینان و دوستاری اینان و دشمنی با دشمنان اینانست ، و كسی كه چنین كرد رستگار است وگرنه نیست». سپس از این اندازه هم گذشته و گفتند : «خدا شیعیان را از طینت دیگر آفریده و خود یك دسته‌ی برگزیده‌ی جدایی می‌باشند».

اسلام كه دین كوشش و جهاد بود این سخنان با آن هیچ سازشی نداشت و كسانی كه گفته‌های مرا درباره‌ی «نساختن» در شماره‌ی گذشته خوانده‌اند می‌توانند زیان اینها را نیك دریابند. [1]

🔸 فلسفه‌ی یونان

دومین آلودگی پیدایش فلسفه‌ی یونان و رواج آن بود. ما از فلسفه سخن بسیار رانده و بیپایی آن را روشن گردانیده‌ایم. [2] در اینجا تنها از زیانش بجهان اسلام سخن می‌رانیم. فلسفه چه نیك و چه بد بیگمان با اسلام سازش نداشت و اینبود رواج آن یك رخنه‌ی دیگری در بنیادِ استواری اسلام پدید آورد. این ایرادها كه ما بفلسفه گرفته‌ایم و این كاهش از ارج آن كه پس از پیدایش دانشهای نوین اروپایی پیدا شده آنروز نبود ، و همگی آن را بسیار بزرگ و ارجمند می‌شماردند و گفته‌های افلاطون و ارسطو را همه حجت می‌دانستند و چنین می‌پنداشتند كه دین برای مردم عامی و فلسفه برای دانشمندان است ، و پیداست كه رواج آن تا چه اندازه از شكوه اسلام كاست و چه اندازه نیروی آن را كم كرد.

🔸 باطنیگری

سومین گرفتاری باطنیگری بود. این بدآموزی بسیار بزرگتر از آنست كه در ایران می‌شناسند. اروپاییان باطنیان را «دسته‌ی شكننده و ویران‌كننده» نامیده‌اند و ما دور نخواهیم رفت اگر آن را «آتش سوزان» خوانیم. این بدآموزی جز برای برانداختن ریشه‌ی اسلام نبود و بنیادگزاران و راهبرندگان آن جز دشمنان ستیزه‌كار اسلام نبودند. ولی در آشكار پرده‌ای بروی آن كشیده عنوان شیعیگری و دوستاری خاندان علوی و دشمنی با سه خلیفه‌ی دیگر و مانند اینها را پیش می‌آوردند. ولی این پرده هم بسیار نازك بود و همینكه پیروی را شاینده[=لایق] می‌یافتند كم‌كم رازهای دیگر را باو آموخته سخن را تا آنجا می‌رسانیدند كه باید بهیچ چیزی باور نداشت. اینها تاریخ بسیار بزرگی دارند و اروپاییان نیز كتابها درباره‌ی اینان نوشته‌اند. هیچ پیشامدی باندازه‌ی این بدآموزی آسیب باسلام نرسانیده. [3]

🔸 صوفیگری

چهارمین گرفتاری صوفیگری بود. ما از صوفیان سخن بسیار رانده و آنچه گفتنی است گفته‌ایم [4] و در اینجا از زیان آن باسلام سخن می‌رانیم. صوفیگری نیز چه نیك و چه بد ، بیگمانست كه با اسلام نمی‌ساخت. اسلام مردم را بكوشیدن و رنج بردن و جهاد كردن و شهر گشادن وامی‌داشت و از آنان آبادی جهان را می‌خواست. ولی صوفیگری بیك گوشه‌ای خزیدن و از هر كوشش و تلاش چشم پوشیدن و با آبادی جهان دشمنی نمودن را می‌آموخت و آشكاره بجای جهاد «نبرد با خویشتن» را كه «جهاد اكبر» می‌نامید پیش می‌نهاد.

[1] : نک. به کتاب «دردها و درمانها» ، بخش هشتم ، گفتار «پایه‌هایی كه برای نیك و بد گزارده شود باید آن را سست نگردانید.»
[2] : نک. به کتاب «در پیرامون فلسفه».
[3] : درباره‌ی باطنیگری بنگرید بکتابهای «تاریخ و پندهایش» و «راه رستگاری».
[4] : نک. به کتاب «صوفیگری».
.
اینهمه سخن‌بازی چه دردی از دردهای ایران را درمان کرده است؟!
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی پنجم)

🔶 همگی از این توده‌اند (بخش یک از دو)

ما می‌گوییم : شما اگر می‌خواهید یك توده‌ی سرفراز و نیكنامی ‌باشید و در جهان به آسایش و آزادی زندگی كنید ، راهش آنست كه بكوشید و نیك باشید. می‌گوییم : از گله و ناله و فریاد نتیجه نتواند بود.

این گفته‌های ما بكسانی گران می‌افتد و خوش نمی‌آید. اینان می‌خواهند كه همیشه گناه را بگردن دیگران اندازند و با ناله و زاری و بدگویی خشم خود را فرونشانند و دیگر درپی چاره نباشند. می‌خواهند ما نیز در پرچم موافق میل ایشان رفتار کنیم و سخنان تندی نویسیم و باین و آن تعرض كنیم. می‌گویم : چنین كاری آسانست ولی نتیجه نخواهد داشت ـ باید كاری كرد كه باین دردها چاره شود.

🔸ببینید امروز همگی از وضع گذشته می‌نالند ولی علت آن را جستجو نمی‌كنند و درپی این نیستند كه دیگر آن وضع بازنگردد.

امروز در روزنامه‌ها یك رشته گفتارهایی درباره‌ی زندان و شكنجه‌های آن نوشته می‌شود. كسانی كه گرفتار زندان بوده‌اند و آزاد گردیده‌اند آنچه را كه دیده و دانسته‌اند می‌نویسند و از مختاری رئیس پیشین شهربانی شكایتهای بسیار می‌كنند.

اینها همه راست است. مختاری نیز بیگفتگو گناهكار است و باید بكیفر خود برسد. ولی من می‌پرسم : مگر مختاری از آفریقا آمده بود؟! مگر از میان همین مردم نبود؟!..

من مختاری را نمی‌شناسم و هیچ گونه آمیزش با او نداشته و یك بار هم او را ندیده‌ام. ولی نیك می‌دانم كه او نیز پیش از آنكه بآن مقام برسد همچون دیگران دم از وجدان می‌زده و نیكی از خود نشان می‌داده و از ستم و مردم‌آزاری نفرت می‌نموده. ولی چون بآن مقام رسیده از ضعف نفس خودداری نتوانسته و خوی درندگی آشكار ساخته.

شكایت از بدرفتاری پاسبانان زندان می‌شود. اینها همه راستست. ولی آیا آن پاسبانان از كشور دیگری آورده شده؟!.. آیا از میان همین توده برنخاسته؟!.. آنها همان كسانی هستند كه می‌آیند و می‌نشینند و آنها نیز همان سخنانی را كه بزبانهاست می‌گویند. آنها نیز دم از نیكی می‌زنند. چیزی كه هست چون ضعیف‌نفسند همینكه اختیار بدستشان می‌افتد همچون درنده‌ی خونخواری گردیده آن دُژرفتاریها را می‌كنند.

پس بدانید که توده آلوده است. بدانید كه باید بچاره‌ی این توده كوشید. چاره نیز همان است كه هر كس نخست بخود پردازد و خود را آراسته گرداند.

داستان محاكمه‌ی 53 تن را در سه سال پیش خوانندگان فراموش نكرده‌اند. من در آن محاكمه كه بودم خدا می‌داند آن روز یكی از روزهایی بود كه من پیش خود كوچك گردیدم : روز نخست كه 48 تن را آورده و در سالن فتحعلی‌شاهی بروی نیمكتها نشانده و در پیرامونهاشان پاسبانان و دیده‌بانان گمارده بودند ، و از یكسو قاضیان و كاركنان دادگاه و از یكسو وكلای مدافع ، برای محاكمه آماده می‌شدند من نگاه می‌كردم دیدم همه‌ی كسانی كه در اینجا هستند جز دربند خودنمایی نیستند. به هر یكی می‌نگریستم می‌دیدم گردن راست گرفته ، و سینه پیش آورده و با یك تفاخری ایستاده كه تو گویی یك فوج سربازند و شهری را فتح كرده‌اند. یا تو گویی این 53 تن دشمنان قهاری بوده‌اند و اینان با دلیری و زور بازو آنها را دستگیر ساخته‌اند. یك نگاههای خشم‌آلودی بسوی آنها می‌انداختند كه بتصور نیاید.

مخصوصاً می‌نگریستم «دادیار» كه در دست راست دادگاه بروی یك بلندی می‌نشست یك تن ضباط در پشت سر او می‌ایستاد كه پرونده‌ها را یكایك باو بدهد. همان ضباطِ هیچ‌كاره چنان گردن می‌افراشت و سینه جلو می‌داد كه تماشا داشت.

دادستان كه یا از كمی نطق و بیان و یا بملاحظه‌ی دیگری خود بدادگاه نیامده دستیارش را فرستاده بود ، با اینهمه از خودنمایی بازنمانده پیاپی می‌آمد و می‌رفت و دستورها می‌داد و دخالتها می‌كرد. اگر از یكایك كسان سخن رانم مایه‌ی رنجش خواهد بود.

بالاخره محاكمه آغاز یافت. «ادعانامه» خوانده شد. من نمی‌دانم آن را كه تدوین كرده بود كه در مقدمه‌اش زور خود را بكار برده و چنین خواسته بود كه جرم را هرچه بزرگتر نشان دهد. از جمله عبارت «مقدمین بر علیه استقلال كشور» را بكار برده بود كه من همین را ایراد گرفته گفتم :

«اقدام بر علیه استقلال كشور در قانون مادّه‌ی جداگانه دارد كه شما در این ادعانامه بآن استناد نكرده‌اید و كیفر آن «اعدام» است كه شما نخواسته‌اید. با اینحال چرا این عبارت را گنجانیده‌اید؟!..» از اینگونه ‌ایرادهای بسیاری داشت.
✴️ ما چه می‌خواهیم؟..

🖌 احمد کسروی

📖 مهنامه‌ی پیمان

تکه‌ی 1 از بخش سوم

🔸معني جهان و زندگانی ـ1

كنون مي‌بايست بخواست خود پردازيم و بدآموزيهاي كهن و نو را ريشه بركنيم. از چه راه؟!. از اين راه كه از يكسو معنی جهان و زندگانی را بازنماييم و يك رشته راستيهايی را در اين باره روشن گردانيم ، و از يكسو كجی و بيهودگی كيشها و ديگر بدآموزيهای كهن و نو را بآشكار آورده بدور راندن آنها كوشيم. اين بود دستوری كه می‌بايست بكار بنديم.

برخی می‌گويند : مگر مردم معنی جهان و زندگی را نمی‌شناسند؟!. می‌گويم : اگر می‌شناسند پس اين پراكندگيها و كشاكشها از كجاست؟!. چرا هر دسته راه ديگری را گرفته‌اند؟!. اگر می‌شناسند چرا با دست خود بارگاه می‌سازند و گِرد آن می‌گردند؟!.. چرا بمردگان پرداخته از آنها ياری می‌طلبند؟!. چرا بگنبدِ طلا صلوات می‌فرستند؟!.. اگر می‌شناسند چرا از آسمان آتش و آهن بر سر يکديگر می‌بارانند؟!. چرا زمين را از خون بيگناهان رنگين می‌سازند؟!. چرا بزنان و بچگان نمی‌بخشايند؟!..

پاسخ می‌دهند : «بشر است ديگر ، بشر هميشه اين اختلافها و گمراهيها را داشته است». می‌گويم : همان «اختلافها» و گمراهيها از نشناختن معنی جهان و زندگانيست.

اينان آنانند كه بهمه چيز با ديده‌ی بی‌پروايی نگرند ، و برای هر بدی و آلودگی فلسفه درست كنند ، و با هر كوششی كه در راه پيشرفت جهان كرده شود دشمنی نمايند. درد اينان كوتاه‌بينی و بيدرديست.

چون می‌گوييم «راستيها» بايد خواست خود را از آن روشن گردانيم و نمونه‌هايی را از آنها نشان دهيم. چه چيزهاست كه ما راستيها می‌ناميم و بدينسان گرانمايه می‌شماريم؟!.

ما «راستيها» يا «حقايق» آنها را می‌گوييم كه بانديشه و خرد توان پذيرفت ، و بايد زندگي را بروی آنها بنياد نهاد ، و اينك يك رشته را می‌نويسيم. اينها بنياد همه‌ی گفته‌های ماست :

«جهانيست درآنيم و بايد خوار نداريم و همه دست بهم داده بآباديش كوشيم. آفريدگارْ جهان را آفريده و آبادی آن را بدست ما سپرده».
«آفريدگاری كه جهان را ، بلكه جهانها را آفريده بسيار بزرگست. بايد بزرگش داريم و خود را در برابر او كوچك و ناتوان شناخته ، و باختياری كه پنجاه سال و شصت سال در دست ماست فريفته نگرديم. بايد خواست او را شناخته در زندگی پيروی از آن خواست كنيم».

«بايد از روي آيين زييم ، و جنگ و كشاكش را تا می‌توانيم كمتر گردانيم. آدميان را بكشاكش جز نياز كمی نيست و بآسانی توانند از روي آيين ـ آيين خردمندانه ـ همدست و همدوش زيند و از آسايش و خرسندی بهره يابند».

«آدمي جز از چهارپايان و ددانست. در اين گوهر ديگری بنام روان می‌باشد كه بسيار بزرگ و بسيار گرانمايه است».

«خدا چون مردم را آفريده آنچه برای زيستن نياز دارند در زمين و آفتاب و هوا بسيجيده [
1]. سرمايه‌ی زندگانی اينهاست. مردم بايد بهمدستی بكوشند و روزی و ديگر دربايستها[مایحتاج] را بدست آورند ، و اين پيشه‌ها و كارها و داد و ستد و بازرگانی همه برای آنست ـ همه برای آماده گردانيدن دربايستهای زندگانيست ـ و برای توانگری و پول‌اندوزی نيست».

«بايد همه بكوشند و هر كسی باندازه‌ی شايستگی خدادادی و باندازه‌ی كوشش خود از زندگی بهره يابد».

«اروپا در اختراع و دانش بسيار پيش رفته ، ولی پيشرفت جهان تنها با اينها نيست. از اينها هنگامی بهره توان يافت كه با «آيين خردمندانه» برای زندگانی توأم باشد. كار تنها افزار ساختن نيست. بايد دانست آن افزارها را چگونه بكار برد».

«اين پيشرفت اروپا كه تنها در دانش و اختراع پيش رفته برای خود آن و جهان بيم‌آور می‌باشد».

«جهان هميشه در پيشرفت است و آينده‌ی آن باشكوهتر از گذشته‌اش خواهد بود».
«مرگ آدمی پايان زندگانی او نيست و زندگانی ديگری روان را درپی خواهد بود. ولی اينجهان و آنجهان بهم پيوسته و كارهای نيك و سودمند كه مايه‌ی آبادی اينجهان و نيكي اين زندگی باشد در آنجهان مايه‌ی خشنودی روان خواهد بود».

[1] : بسیجیدن = تدارک دیدن ؛ بسیج = تدارک
«ما چه می‌خواهیم؟»
📚 تاریخ و پندهایش

✍ احمد کسروی

🔍 جستار : دانش تاریخ و شرطهای تاریخنویس ، تاریخچه‌ی دگرگونی اندیشه‌ها در ایران ، انگیزه‌های فراز و فرود توده‌ها

📊 شمار ساتها : ۲۶۷ (اصلی) + ۱۳ (یادداشت ویراینده ، پرسشها ، نشانیهای گفتارها ، واژه‌های ناآشنا و کم‌آشنا)

بازپسین پراکنش : دی‌ماه ۱۴۰۰

کتابخانه‌ی پاکدینی

🔸 این کتاب از سوی «باهَمادِ پاکدینان» و بدست «کوشادِ تلگرام» منتشر می‌گردد.


🛎 در این پراکنش لغزشها و افتاده‌های چندی از کتاب زدوده گردیده و همچنین کتاب با پیکره‌هایی آراسته گردیده است.


کتاب را می‌توانید از اینجا دریافت کنید.
✴️ بهداشت تنی ـ بهداشت روانی

🖌 کوشاد
تلگرام

تکه‌ی 11

🔸خراباتیگری

اینها در زمانهای نزدیكی ، یكی پس از دیگری پیدا شد و رواج یافت. در قرن پنجم پس از همه خراباتیگری پیدا شد. یك دسته آفرینش را دستگاه بیهوده‌ای می‌شماردند و بر آفریدگار ایرادها می‌گرفتند و چنین می‌گفتند : ما نمی‌دانیم از كجا آمده‌ایم و بكجا خواهیم رفت و ما را جز این نباید كه گذشته را فراموش كرده و آینده را بیاد نیاورده و دمی را كه در آنیم غنیمت شماریم و خود را بدامن خرابات (میخانه) انداخته بخوشی كوشیم و پروای هیچ چیز نكنیم. این سخنی بود كه می‌گفتند و خرد و اندیشه و دانش و مردمی و غیرت همه را ریشخند می‌كردند و همه را فدای یك پندار كج خود می‌ساختند ، و این بدآموزیها را با شعرهای بس شیوایی میان مردم رواج می‌دادند. از سرشناسان اینان یكی خیام و دیگری حافظ بوده.

🔸 مادیگری

این
فلسفه برآنست که آدمی هرچه می‌کند تنها از روی خودخواهیست. از اینرو آدمی نیکی‌پذیر نیست. از روی این فلسفه زندگی جز نبرد نیست. زیرا در جایی که همه‌ی کوششهای آدمی از روی خودخواهیست جایی برای دلسوزی و دادگری و نیکخواهی نمی‌ماند. بدینسان این فلسفه همه‌ی رنجهایی که دینها برای نیکوکار گردیدن آدمیان کشیده‌اند ، تباه می‌سازد. از آنسو جهان را میدان «آکل و مأکول» می‌داند. می‌گوید : ضعیف خوراک قویست (ماهی بزرگ ماهیهای کوچک را می‌خورد) ، باید از هر راهی کوشید و پول درآورد ، نیکخواهی و دلسوزی و دستگیری از افتادگان و میهن‌پرستی و اینگونه سخنان همه آرزو و خیالاتست.

تا اینجا ما 6 رشته از گمراهیهای مهمی که در این توده ریشه‌ها دوانیده شناختیم. باید به اینها گمراهیهای دیگر کیشها را نیز افزود ـ کیشهایی همچون علی‌اللهیگری ، شیخیگری و بهاییگری.

اکنون از روی این دسته‌بندی می‌توان نیکی یا بدی ، سودمندی یا زیانمندی یک نوشته ، گفته یا سخنرانی را بهتر دریافت. سخنان خوشنمای بسیاری هست که پاک و بی‌آلایش می‌نماید ولی چون این دسته‌بندی بدیده گرفته شده به تار و پودش نگریسته گردد ، آسیبهایی را که به بهداشت روانی توده می‌رساند دانسته می‌گردد.

مثلاً امروز سخنان (همچنین شعرها و ترانه‌های) بسیاری در غنیمت شماردن دمی که در آنیم و خوش بودن و اندوه گذشته و آینده را نخوردن بر زبانهاست. با دانستن آن دسته‌بندی می‌توان دریافت چنان سخنانی که ما را از بیمهای آینده و اندیشه‌ی کشور دور می‌دارد ریشه در مادیگری و هم در صوفیگری و خراباتیگری دارد. آیا بیاد می‌آورید آنچه را گفتیم : «میهن‌پرستی اگر چهار دیوار داشته یکم را کیشها ، دوم را ادبیات ، سوم را مادیگری ... برانداخته»؟!. اکنون دیده می‌شود که این سه با بدآموزیهاشان می‌کوشند مردم را از اندیشه‌ی آینده و سرنوشت کشور دور دارند و خوش بودن و لذت بردن از زندگی را تنها کار مهم آدمیان وانمایند. یکی نیست بپرسد با بیمهایی که آینده و کشور راست چگونه می‌توان خوش بود؟! آیا جز آنست که این تنها هنگامی تواند بود که آدمی راه بیدردی و بیغیرتی بپوید؟!.

به سخن خود بازگردیم. چنانکه گفتیم : وزارتخانه‌هایی که از روی قانون باید به بهداشت روانی توده بازرسند و جلو بدآموزیها را گرفته به رواج اندیشه‌های نیک بپردازند خود نادانند زیرا حقایق زندگی را نمی‌دانند و نیز بدخواهند زیرا بوارونه‌ی بایاهاشان به رواج بدآموزیها می‌کوشند. پس چه باید کرد؟!

ما می‌گوییم : به این دستگاههایی که نامشان رفت نمی‌توان دلگرم و دلخوش بود. باید خود در اندیشه باشیم. نخست حقایق زندگی را بیاموزیم تا گمراهیها را نیک بشناسیم. امروز انبوهی از مردم نادانسته این بدآموزیها را برایگان در پیامرسانها منتشر می‌کنند. چون حقایق زندگی را نمی‌دانند شناختی از گمراهیها ندارند ، اینست هر سخن خوشنمایی را حقیقتی دانسته خود عامل انتشار آن می‌شوند. یک توده که حقایق زندگی را نداند و راهی و آرمانی در زندگی در پیش ندارد بی‌آنکه بخواهد به زیان خود می‌کوشد.

دوم ، در جاهایی که توانیم هرچه سخنانی بنام پند ، پیام ، کلیپ ، نوشته و کتاب که آلوده به آنهاست از خود و از دسترس جوانان دور گردانیم و هر جا که دستمان نمی‌رسد خود از آنها دوری جوییم و دیگران را به دوری جستن از آنها واداریم. خانه‌های خود را از کتابهای آلوده پاک گردانیم و دیگران را نیز بیاگاهانیم.