پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.28K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
لویسون شرقشناس آمریکایی و ارمغانهای او و همسرش به ایرانیان.
✴️ دفتر «فرهنگ است یا نیرنگ؟» را بخوانید و خود داوری کنید.

اگر دلیلهای دفتر را خردپذیر دانستید آن را به دست کسانی که می‌شناسید در کار پراکندن این زهر (صوفیگری) درمیان توده و رواج «عرفانبازی» هستند برسانید : نویسنده ،‌ ترجمان ، گرد آورنده ، چاپ کننده‌ ، توزیع کننده و فروشنده‌ی کتابهای صوفیانه و کوتاهسخن به هر کسی که از غیرتکشی و بیمناکی این سرطان اندیشه‌ ناآگاهست.
شادروان یحیا ذکاء

او در جوانی به راه پاکدینی آشنا و سپس دانشمند بنامی گردید و کتابهای ارجدار چندی را در زمینه‌های زبان و تاریخ و تغییر خط نوشت.
همچنین کتابهایی از نوشته‌های کسروی را گردآوری کرد. از جمله کتاب کاروند کسروی بکوشش او گردآوری شده است.
✴️ گواهی پاکدلانه

کوشاد تلگرام :
این در همیشه باز خواهد بود. كسانی كه زیر این عنوان چیزهایی نویسند تا توانند بسادگی كوشند و خواستشان تنها بازنمودن اندیشه و فهم خودشان باشد و از ستایش بیجا و از گزافه خودداری نمایند. اگر گفته‌های ما را براست می‌دارند بنام گواهی پاكدلانه و برای راه نمودن بدیگران از نوشتن بازنایستند.



🔶 چگونه پاکدین شدم
(بخش یکم)

بنام پاک آفریدگار

کنون که این نوشتار را برای شما برادران و خواهران ارجمند می نویسم ۲۷ سال از زندگانی من می گذرد،در آغاز باید بگویم که: بیشتر انسان ها در شروع دوران جوانی،دورانی که می توان گفت عقل و خرد در انسان به رشد کامل رسیده در پیرامون خود با مواردی روبه رو می شوند که خواه و ناخواه به آنها می اندیشند، در این جهانی که ما در آن زندگی می کنیم و به خصوص در کشورهای جهان سوم و عقب مانده با قاطعیت می توان گفت که مردم با اندیشه و اندیشیدن و توجه به خرد به کلی بیگانه اند ،چون افراد آن جوامع در کشورهای خود دچار چند دستگی های گوناگون کیشی و قومی و زبانی و نژادی و فرهنگی و اجتماعی هستند و این موارد در طول سالیان دراز سبب شده که در آن کشورها مغز و اندیشه و خرد جایگاهی نداشته باشد ،

در کشورهای این چنینی این عوامل مهم سبب نابودی آن مردم و کشور و نسل ها تا سالیان دراز خواهد شد، اگر به کشور خود ایران بیندیشیم ، می بینیم که جزء همان کشورهاست که دچار زبونی و خواری در طول قرن ها شده، و این پراکندگی و زبونی سبب شده که ایران و ایرانی آبرویی در بین توده های جهان نداشته باشد،

من در همین روزگار شروع جوانی به این مسائل می اندیشیدم که چرا ایران و کشورهای جهان سومی در این خواری و زبونی روزگار می گذارنند؟چرا یک کشور کوچک جزیره ای، مانند انگلستان با جمعیت اندک ، کشورهای خاورمیانه و آفریقایی و مردم آن کشورها را مسخر و برده خود گردانده؟ چرا ایرانیان که دارای کشوری به این پهناوری و ثروتمندی با این توده ی میلیونی هستند ، این چنین پست زندگانی می گذرانند؟ و در قرن ۲۱ باید زنان جامعه را با مسئله پوچی بنام حجاب سرگرم کنند ، تا در پشت پرده‌ی سرگرم بودن مردم با این مسائل بیهوده و پیش پا افتاده افرادی به دنبال مقاصد و منافع خود باشند؟ در صورتی که بیشتر کشورهای غربی که هم از نظر پهناوری کشور و هم از نظر منابع و نیروی انسانی کمتر از ایران و ایرانیان هستند و از همه مهمتر ما و آنان در ساختمان تنی هیچ گونه تفاوتی نداریم ، به این جایگاه والا در میان جهانیان از نظر آبرو و زندگانی رسیده اند و مردم کشورهای جهان سوم و شرق به این درجه از پستی رسیده اند که به جای اینکه بکوشند با یاری هم کشور خود را آباد کنند ، آرزویشان این است که به کشورهای غربی فرار یا مهاجرت کنند و ابزار دست دولت های خارجی در جهت پیشرفت آن کشور های بیگانه بشوند ، این چه داستان و رمز و رازی دارد؟

این چه داستانی هست که ایرانی باید به هم میهن خود فخر بفروشد و با غرور بگوید من از ایران رفتم و تو ماندی و باید بدبختی بکشی ، یا در درون خاندان ها مهاجرت کردن و پناهنده شدن به کشورهای بیگانه یک افتخار حساب شود ، چرا باید ایرانی به جای اینکه به آبادی سرزمین خود بپردازد می رود و می شود نوکر و عمله ی کشورهای بیگانه ، حال چه مهندس و دکتر و چه کارگر در آن کشورها بشود؟ این چه سیاستی است که می کوشد از آشفتگی و چند دستگی مردم کشورهای جهان سوم بهره گیرد و به همین دستاویز جنگ و ویرانی به راه می اندازند تا مردم آن کشورها را با وعده های زندگی خوب و رفاه بفریبد و به کشورهای خود بکشاند تا برای آنها کار کنند نه برای خود ، تا همیشه نوکر و زیردست آن کشورها باشند نه اینکه در کشور خود سروری کنند؟ آن چه سیاستیست که در همین هنگام که کشورهای غربی از زنان و دختران خود فضانورد و محقق می‌سازند در ایران هنوز کشاکش ۱۰۰ ساله در مورد حجاب حل نشده است؟

در همین دوران بود که با کتابهای شادروان کسروی آشنا شدم و شروع به خواندن آن کتابها کردم و به ژرفای اندیشه های راهنمای پاکدینان پی بردم و به این داستان رسیدم که شادروان کسروی سالیان قبل تر از دوران کنونی ما به این مسائل پی برده بودند و پیرامون آنها اندیشیده بودند و در راه چاره جویی و جواب برای این موارد بودند ، ایشان اندیشه های خود را با ایرانیان در میان گذاشتند و خواستند که نوشته های پیمان و پرچم و کتابهایشان را بخوانند و خود با خرد خود داوری کنند و بیندیشند که چرا ایرانیان و شرقیان اینچنین خوار و درمانده هستند و راه های درمان این دردها چیست؟ ایشان در پیمان و پرچم و کتابهای خود راه حل های این مشکلات را بیان کردند و از مردم خواستند که بخوانند و اندیشه کنند و اگر راست دیدند در زندگانی خود به کار برند ، شادروان کسروی از کسانی که اندیشه های پاکدینی را پذیرفته اند دست یاری طلبیدند و خواستند که به پراکندن آمیغ ها بکوشند ،
من وقتی نوشته های ایشان را خواندم و خرد را داور قرار دادم این حقایق را پذیرفتم ، پذیرفتم که معنای مفاهیمی چون دین ، دانش ، فرهنگ ، ادبیات ، تمدن ، روان و بسیاری دیگر از حقایق زندگانی چیست، اگر ما مثلاً در زمینه دین خرد را داور قرار دهیم به سادگی خواهیم دریافت که این کیشها و پندارها از قبیل: زرتشتی ، یهودی ، مسیحی ، علی‌اللهی ، سنی ، شیعه ، بهایی و ...ایسم های گوناگون مانند بودیسم و هندویسم و ...دین نیست بلکه خود بی‌دینیست.
(دنباله‌ی این نوشتار فردا خواهد آمد)
✴️ ما چه می‌خواهیم؟..

🖌 احمد کسروی

📖 مهنامه‌ی پیمان

تکه‌ی 2 از بخش هفتم

🔸پیوستگی ما با اسلام ـ 2

شگفت آنكه كسانی می‌گویند : راست است ، دیگران نتوانند دین را «اصلاح» كنند ، ولی شما خواهید توانست. می‌گویم : شما اگر مرا دارای یك «نیروی ویژه‌ای» نمی‌شناسید ، در آن حال من با دیگران چه جدایی می‌دارم؟!.. چگونه است كه آنان نتوانند ولی من بتوانم؟!.. اگر دارای چنین نیرویی می‌شناسید در آن حال باید بپذیرید كه نخواهم توانست پیروی از دلخواه خودم یا از پیشنهاد شما نمایم.

برای آنكه این كسان را بیكبار آسوده گردانم این را می‌نویسم : چنین انگارید كه من یا دیگری این كار را انجام داده و مسلمانان را بحال آغاز اسلام برگردانیده تازه نتیجه‌ای در دست نخواهد بود. دلیل این حال ، مردم حجاز است كه امروز در سایه‌ی كیش وهابی بسیار نزدیك بآغاز اسلام می‌باشند ، ولی در همان حال از یكسو ناگزیرند در آیین كشورداری و فرمانروایی پیروی از قانونهای اروپا كنند و هرگز نخواهند توانست «خلافت اسلامی» را زنده گردانند ، و از آنسوی همینكه دانشكده‌ها در مكه و مدینه باز شود و دانشهای طبیعی رواج یابد انبوه جوانان بیدین گردیده و به لگام گسیختن خواهند گرایید ، چنانكه همین حال در مصر و عراق و ایران همه جا رو داد.

٣) یك دین نوین بنیاد گزاریم. این را یك دسته از دشمنان و یك دسته از دوستان پیمان بزبان می‌آوردند ، و سرچشمه‌ی آن لغزشی بود كه درباره‌ی دین همگی می‌داشتند. زیرا پیش از پیمان چنین پنداشته می‌شد كه دین سخنها و دستورهاییست كه یك فرستاده از سوی خدا آوَرَد ، و مردم باید بیچون و چرا آنها را بپذیرند و بكار بندند تا در آنجهان در بهشت باشند. این بود معنایی كه بدین می‌دادند و آن را یك دستگاه جداگانه‌ای می‌شماردند. اما اینكه دین ، نشان دادن معنی جهان و زندگانیست ، دین یك رشته راستیهاست كه همیشه بوده و خواهد بود ، دین باید با خرد سازگار باشد ، دین باید دستور زندگانی باشد ؛ اینها چیزهاییست كه پیمان بازنموده و بمیان آورده. كوتاه‌سخن ، چون دین را بآن معنی می‌شناختند و می‌دیدند ما بكیشهایی كه هست خرده می‌گیریم چشم می‌داشتند كه خود یك چیزهای نوینی بجهان بیاوریم.

پس چه می‌بایست كنیم ، و رفتارمان با اسلام چه بایستی باشد؟. آن روز نیك نمی‌دانستیم. راهی بود كه می‌بایست گام بگام بپیماییم. ولی امروز چون بخش بزرگی از آن پیموده شده می‌توانیم آن را بازگوییم :

ما می‌بایست اسلام را به بنیاد خود برگردانیم ، و بروی آن راه خود را آغاز كنیم. این بوده رفتاری كه می‌بایست با اسلام پیش گیریم.

بنیاد اسلام چه بوده؟.. اگر بخواهیم با چند جمله بزندیم باید بگوییم : جهان را یك دستگاه بیهوده‌ای ندانستن ، و بآفریدگار آن خَستُویدن[= اعتراف کردن] ، و بزندگانی آینده باور داشتن ، و زندگی بآیین خرد كردن ـ اینهاست بنیاد اسلام ، بلكه بنیاد همه‌ی دینها.

ما اینها را از قرآن بدست آوردیم ، اینكه جستجوی بنیاد می‌كردیم آن را یافتیم ، ولی تنها از این ، نتیجه نتوانستی بود و می‌بایست بچند كار دیگری پردازیم تا اینها پایدار گردد ، و در دلها جای برای آنها باز شود :

نخست با نواندیشان كه بدین ارجی نمی‌نهادند و بیكبار بی‌پروایی می‌نمودند ، بسخن برخیزیم تا معنی دین و ارج آن را بفهمانیم.

دوم با همه‌ی كیشهای گوناگونی كه از اسلام جدا گردیده ، و در سایه‌ی بدآموزیهای خود ، آن بنیاد را از میان برده ، و همچنین با دینهای دیگری كه درمیانست نبرد كنیم و همه را از ریشه براندازیم.

سوم با بدآموزیهای گوناگون بسیاری از كهن و نو ـ از فلسفه‌ی یونان ، و صوفیگری ، و خراباتیگری ، و فلسفه‌ی مادّی ، و هیاهوی ادبیات در جنگ باشیم و همه را از میان برداریم.

چهارم این چیزها كه بنیاد دین می‌شماریم ، برای هر یكی دلیلهایی از خرد و دانش یاد كنیم.

پنجم بروی این بنیاد ، یك آیین زندگانی پدید آوریم.

اینها هر یكی كارهای دشوار و بسیار بزرگیست كه بایستی بود و جز بخواست خدا و پشتیبانی او نتوانستی بود. آنان كه می‌گویند : «دین را بگوهر خود برگردانیم» و آن را یك كار آسانی می‌شمارند از اینها آگاه نیستند ، و نافهمیده و ناسنجیده سخنی می‌گویند. دوباره می‌گویم : اگر كسی بگوید : «كوه را بردارم و كنار گزارم» این گفته چندان دروغ و گزافه‌آمیز نخواهد بود تا گفتن اینان : «دین را بگوهر خود برگردانیم».
کتاب «ما چه می‌خواهیم؟»
✴️ خدا با ماست

🔶 چگونه و از چه راه آفریدگار بما یاری می‌کند؟

(بخش سیزدهم)

این را یک مثلی می‌آورم : چنانکه گفته‌ایم در ایران چهارده کیش هست که می‌باید گفت چهارده کشور و چهارده توده و چهارده آرمان می‌باشد. یکی از گرفتاریهای بزرگ ایران همینست و بیگمان همیشه نیکخواهان در آرزوی برداشتن آنها بوده‌اند که همگی مردم به یک راه درآیند. ولی آیا توانستندی؟!..

شما چنین انگارید که گروهی این اندیشه را دنبال می‌کنند. آیا چه کار باید کنند؟.. از چه راه پیش آیند؟.. آیا با خواهش و پند تواند بود؟.. اگر یک نشستی برپا کرده و از هر کیشی دو سه تن پیشروانی را بآنجا خوانده و زیان این پراکندگی را بازنموده خواستار شدندی که آن کیشها را رها کنند و همگان به یک کیش درآیند ، هوده‌ای[نتیجه] بدست آوردندی؟.. آیا می‌شود که کسی را با خواهش و لابه از باورهای خود بازگردانید؟!.. مگر پیروان این کیشها با دلخواه بآنها گرویده‌اند که با دلخواه توانند از آنها دست برداشت؟!..

کسانی چنین می‌پندارند که چون زور و نیرو در دست آدمی باشد هر کاری تواند کرد. ببینیم آیا در اینجا از زور کاری توانستی پیش رفت؟!..

اکنون چنین انگارید که دولت ایران یک قانونی بگذراند که همگی ایرانیان باید به یک کیش درآیند ، آیا از این کار هوده‌ای توان برداشت؟!.. آیا با زور و قانون باورهای مردم را از مغزهاشان بیرون توان آورد؟!.. پس راه چیست؟..

راه یکی بیش نیست ، و آن اینکه معنی راست دین و آمیغهایی که باید در دین جای گزیند روشن گردد و بیپایی آن کیشها بآشکار آید. زمانی در اینجا نیز مردم به دو دسته خواهند گردید : یکی آنان که فهمها و خردهاشان بیکاره گردیده که همچنان در گمراهی پای خواهند فشارد. دیگری آنان که فهمها و خردهاشان تواناست و کار می‌کند که همگی آمیغها را پذیرفته به یک راه خواهند درآمد.

این یک مثل را آوردم که نشان دهم آنچه را که زور و نیرو یا خواهش و لابه یا دیگر چیزها انجام نتواند داد ، آمیغها تواند داد. نشان دهم که این راه خدایی که ما آغاز کرده‌ایم خود پایندان پیشرفت خود می‌باشد.

بسخن بیش از این دامنه نمی‌دهم : این کوششهای ما بخواست خداست. خدا این را خواسته و افزار و راه پیشرفتش را آماده و گشاده گردانیده ، از ما آنچه می‌باید کوشیدنست که این آمیغها را در همه جا پراکنده گردانیم و با گمراهیها و نادانیها نبرد کرده آنها را براندازیم ، و هر که را از دور و نزدیک ، از پیر و جوان ، و از زن و مرد شاینده می‌یابیم ، با این آمیغها آشنا گردانیم.

اینست آنچه از ما می‌باید. اینست معنی آنچه می‌گوییم : «خدا با ماست»

🔸🔸🔸

این پرسش و پاسخ در زمستان سال ١٣٢١ بوده که در همان زمانها یک بار در پرچم نیمه‌ماهه و یک بار برویه‌ی کتاب جداگانه بچاپ رسیده و اینک پس از دو سال و نیم بار دیگر (با اندک دست بردن) بچاپ رسانیدیم.

در این دو سال و نیم چیزهای بسیاری رخ داده و گواهیهای روشن براستی این نوشته پدیدار گردیده. در این دو سال و نیم در ایران تکان بزرگی در راه پاکدینی پدیدار گردیده که بدخواهان و نادانان بتلاش سختی افتاده و با آنکه دسته‌های پراکنده‌ای هستند ، دست بهم داده در چند شهر آشوبها پدید آورده‌اند و بکسانی گزندها رسانیده‌اند. در تهران بدکردارانی را برانگیخته‌اند که در خیابان بسر نویسنده‌ی این نوشته‌ها ریخته ، دو گلوله بتنش زده ، سیزده زخم چاقو بسر و رو و سینه‌اش رسانیده‌اند. ولی از همه‌ی این دُژکرداریها جز شرمندگی و روسیاهی بهره نبرده‌اند ، و همان تلاشهای دُژخویانه‌‌ی آنان شُوَند دیگری به پیشرفت پاکدینی گردیده و راز «خدا با ماست» هرچه آشکارتر شده.

ولی ما آنها را بدیده نمی‌گیریم. در این دو سال و نیم از گردش جهان گواهیهای بزرگتر دیگر براستی این سخنان پدیدار شده. هنگامی که این سخنان نوشته می‌شد گرماگرم جنگ دولتهای بزرگ اروپا و آسیا بود. اکنون که جنگ پس از کشتارها و ویرانکاریهای بسیار پایان پذیرفته ، از همه جا آواز برمی‌خیزد که باید دیگر جنگی در جهان پیش نیاید. بویژه پس از آنکه در پایان جنگِ ژاپن بمب اتمی بکار رفته و هراس آن دلها را پر گردانیده.

هیچ جای گفتگو نیست که با این آمادگیها که دولتهای بزرگ راست ، و با آن افزارهای ویران‌کننده (بلکه نابودسازنده) که در دسترس آنها می‌باشد ، باید از جنگ بیکبار پرهیزیده شود. زیانی که از جنگ پس از این تواند بود بزرگتر از آنست که توان اندیشید.

در آن باره جای هیچ گفتگو نیست. گفتگو در آنست که آن کدام آیینست که می‌تواند آدمیان را بی‌آنکه نیازی بجنگ دارند راه برد؟.. بیگمان همین آیین پاکدینی.

در پایان سخن ، ما باید بار دیگر بگوییم : «پیشامدهای جهان پایندان پیشرفت ماست».
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی شصت‌ویکم)

🔶 درباره‌ی صوفیان و درویشان (بخش چهار از چهار)

🔸بدیها و زیانهای صوفیان بیشتر از آنست كه در این یك رشته گفتارها بگنجد.
اینان آتش بشرق زده‌اند. علت بدبختی و درماندگی شرقیان را اگر چهار چیز بشماریم یكی از آنها صوفیگری است. یك گروه هوسمند آوازه‌دوستی در خانقاهها بیكار نشسته ، و نان از دست دیگران خورده پیاپی بافندگی كرده‌اند و دین و زندگانی و خوی و همه چیز را با اندیشه‌های كج و گمراه خود زهرآلود گردانیده‌اند.

🔸یكی از بدیهای آنان گستاخی و بیباكیشان در دروغسازی بوده.

صوفیان بدو جهت بدروغ نیاز داشته‌اند : نخست چون مدعی بوده‌اند ما از این خانقاه‌نشینی و ذكر و ریاضت مقامات می‌سپریم و بخدا می‌پیوندیم و اختیار جهان بدست ما می‌افتد ، در حالی كه از ریشه دروغ بوده و در آن خانقاه هرچه تیره‌درونتر می‌شده‌اند ، به این دروغ خود با دروغسازی‌های دیگری پر و بال داده‌اند. در كتابهاشان پیاپی معجزات و كرامات است كه از پیران خود می‌نویسند.

دوم آنكه هر شیخی پنجاه یا صد تن یا بیشتر از درویشان را در خانقاهی گرد آورده و خود را ناگزیر می‌دیده كه شكم آنها را سیر گرداند ، و برای این كار راهی جز پول طلبیدن از پادشاهان و بزرگان و توانگران نبوده ، برای این كار نیز ناگزیر بوده‌اند دروغها بسازند و چشمهای توانگران را بترسانند.

اگر كتاب اسرار التوحید را بخوانید پیاپی داستانهاست كه می‌نویسد : «شیخ از میهنه بسرخس می‌شدی در هوا معلق می‌رفتی میان آسمان و زمین ولیكن جز ارباب بصیرت ندیدندی» ، «درمیان مجلس كه شیخ را سخن می‌رفت ... از زحمت زنان كودكی خُرد از بام از كنار مادر بیفتاد. شیخ ما را چشم بر وی افتاده گفت بگیرش. دو دست از هوا پدید آمد و آن كودك را بگرفت و بزمین نهاد» ، شیخ از فلان پادشاه پول خواست و او وعده داد ولی نپرداخت و پس از چندی شبانه سگان او را بدریدند ... سراسر آن كتاب از اینگونه داستانهاست. كتابهای تذكرة‌الاولیاء و نفحات جامی و صفوة‌الصفا نیز همین گونه است.

🔸آیا اینها راست است؟.. صوفیان چنین معجزاتی داشته‌اند؟!.. اگر اینها راست است اكنون در زمان ما چند تنی از سران صوفی و از پیران ایشان در مراغه و شیراز و گناباد و تهران هستند ، یكی از اینان هم یك معجزه‌ای یا كرامتی بنماید تا ما بدانیم آنچه از گذشتگانشان نوشته‌اند راست بوده.

این شیوه‌ی صوفیان بوده است كه هر داستانی كه رخ می‌داده با دروغ از آن استفاده می‌نموده‌اند. مثلاً طغرل سلجوقی و برادرانش كه پس از جنگهای بسیار با سلطان مسعود غزنوی و با دیگران بپادشاهی رسیده‌اند ما می‌بینیم در كتاب اسرارالتوحید داستانی هست كه شیخ ابوسعید آن پادشاهی را به ایشان داده.

در آخرهای زمان صفوی در پادشاهی شاه‌سلطان‌حسین با تحریك ملایان بصوفیها آزار می‌كرده‌اند ، و چون پس از سالیانی در نتیجه‌ی سستی صدساله‌ی خاندان صفوی ، افغانان باسپهان دست یافته و آن خاندان را برانداخته‌اند صوفیان این را معجزه‌ای برای خود گردانیده‌اند. نادرشاه كه یك مرد كوشنده و كاردانی بوده و به مفتخوارانی همچون صوفیان رو نمی‌داده كشته شدن او را نیز نتیجه‌ی نفرین خودشان شمارده‌اند. كریمخان چون معصوم‌علی‌شاه و نورعلی‌شاه را از شیراز بیرون كرده مردن او را نیز از تأثیر این پنداشته‌اند.

بدینسان از هر حادثه‌ای بسود خود استفاده كرده‌اند. ولی زشتتر از همه رفتاری است كه در حادثه‌ی دلگداز مغول كرده‌اند. چنانكه یك بار هم گفته‌ایم یكی از علل زبونی ایرانیان در برابر مغول صوفیگری بوده (چنانكه ما این را در گفتارهای جداگانه‌ای با دلیلهای مشروحتر خواهیم نوشت) . لیكن صوفیان بجای اینكه از آن پیشامد عبرت گیرند و بگناه خود پی برند از آن داستان نیز بسود خود استفاده نمودند. زیرا چون سلطان‌محمد خوارزمشاه چند سال پیش از داستان مغول شیخ مجدالدین بغدادی را كه یكی از سران صوفی بود ، بگناه آنكه در نهان مادرش را بزنی خود آورده و با او درآمیخته بود كشت ، و سپس چون آن داستان دلگداز رخ داد و مغولان در ماوراءالنهر و ایران ملیونها خون بیگناهان ریختند ،
🔸صوفیان نامردانه فرصت یافته زبان شماتت باز كردند و چنین گفتند كه خدا مغولان را بخونخواهی شیخ‌مجدالدین فرستاده ، و این را دستاویز دیگری برای ترسانیدن مردم و لخت كردن آنها گردانیدند.

نادانی را بنگرید : خدا خون مجدالدین بغدادی را گرفته از كه؟.. از زنان بیگناه و كودكان شیرخوار بخارا و سمرقند و خوارزم و مرو و نیشابور و بلخ و همدان. تو گویی خون مجدالدین را اینها ریخته بوده‌اند.

شگفتتر آنست كه در آن داستان مغول چند تن از سران صوفی از شیخ نجم‌الدین كبرا و شیخ عطار و دیگران كشته شده‌اند ، و این درخور پرسشست كه چه شده خدا بخاطر یك مجدالدین كشته شده سراسر ایران را بخون كشیده و بخاطر این مشایخ زنده باری یك شهر را از كشتار آسوده نگه نداشته است؟!..
(پرچم روزانه شماره‌های 196 ، 197 ، 198 و 199)
آرتور جان آربری شرقشناس انگلیسی و ارمغانهایش به ایرانیان.
ره‌آوردهای فریتز مایر شرقشناس سوئیسی برای ایرانیان